«Biz size bu zatlary ýazýarys, şonda siziň şatlygyňyz doly bolar.» — 1 Ýahýa 1:4 NKJV
«Men size bu zatlary ýazýaryn, şonda siz günä etmersiňiz. Eger kimdir biri günä etse, biziň Atanyň ýanynda aklawjymyz bar, ol dogry Isa Mesihdir.» — 1 Ýahýa 2:1
«Men size, Hudaýyň Oglunyň adyna ynanýanlara, bu zatlary ýazdym, şonda siziň ebedi ýaşaýşyňyz bardygyny bilesiňiz we Hudaýyň Oglunyň adyna ynanmagy dowam etdirersiňiz.» — 1 Ýahýa 5:13
Ýokardaky aýatlar bize Ýahýanyň ilkinji hatyny ýazmak üçin üç sebäbiniň bardygyny aýdýar. Birinjiden, ol öz habarynyň mesihçilere şatlyk bermegini isleýär. Ikinjiden, ol öz hatynyň mesihçileri günä etmekden saklamagyny isleýär. Üçünjiden, ol mesihçilere olaryň hakykatdan-da ebedi ýaşaýşyň bardygyny tassyklamak isleýär. Haty okap, eger biz bu maksatlaryň birini ýitirsek, Ýahýanyň näme diýýändigini doly düşünen däldiris diýip çaklamalydyrys.
Bu hat mesihçilere maşgalanyň bir bölegi hökmünde garaýar. Onuň käbir temalary dostluk, yşyk, günä (tabşyryklary berjaý etmek) we söýgi, esasy tema.
Ýahýanyň ýazyş usulyny düşündirmek
Ýahýa sözleri Mukaddes Kitabyň beýleki bölümlerinde ulanylyşyndan tapawutly ulanýar. Mysal üçin, bu hatda berjaý etmäge çagyrylýan tabşyryklar näme we günä nädip kesgitlenýär? Ýahýa tabşyryklary 3:23-de kesgitleýär: «Ine, Onuň tabşyrygy: biz Onuň Ogly Isa Mesihiň adyna ynanmalydyrys we biri-birimizi söýmelidiris, Ol bize tabşyryk berşi ýaly.» Günä bu iki tabşyryga boýun egmezlikdir. Olary berjaý etmek, olara boýun egmek ýa-da olary goramak diýmekdir.
Ýahýa tegelek görnüşde ýazmaga meýilli, we men muny otrisatel manyda aýdýan däldirin. Ol bir temany agzap geçýär, soňra ony belli bir derejede ösdürýär, soňra bolsa şol bir temany has-da ösdürmek üçin oňa gaýdyp gelip biler. Mysal üçin, «garaňkylykda ýöremek» ilkinji gezek 1:6-da agzalýar. Garaňkylykda ýöremek 2:9-da doganyňy ýigrenmek hökmünde düşündirilýär. Soňra doganyňy ýigrenmek 3-nji bapda doly ösdürilýär, şol ýerde Şeýtan ýigrenjiň çeşmesi we Kaýyn mysaldyr, sebäbi ol doganyny öldürdi. Biz muny hemmesini bir ýere jemlänimizde, yşykda ýöremegiň doganyňy söýmekdigi aýdyň bolýar. Tabşyryklary berjaý etmek Hudaýy söýmek we doganyňy söýmek diýmekdir. Günä etmezlik Iblise ýa-da Kaýyna meňzemezlikdir.
Onuň Iki Tabşyrygyny Düşündirmek
Bu usullary ýatda saklamak, başgaça gapma-garşylykly görünjek zatlary düşündirmäge kömek edýär. Mysal üçin, 1:10-da biz okaýarys: «Eger biz günä etmedik diýsek, ony ýalançy edýäris, we Onuň sözi bizde ýok.» Soňra 2:4-de biz okaýarys: «Kim ‘Men Ony tanaýaryn’ diýse we Onuň tabşyryklaryny berjaý etmese, ol ýalançydyr, we hakykat onda ýokdur.» Biziň adaty öwredişimiz günä etmegi Hudaýyň tabşyryklaryny bozmak ýa-da berjaý etmezlik diýip aýdýar. Onda biz nädip günä etdigimizi boýun alyp, şonda-da tabşyryklary berjaý edip bileris? Ýahýanyň biziň synanyşýandygymyzy aýtmaýandygyna üns beriň – ol biziň hakykatdan-da olary berjaý edýändigimizi aýdýar.
Ilki bilen, berjaý etmeli tabşyryklar meniň eýýäm agzan iki tabşyrygymdyr. Hiç bir hakyky mesihçi Rebbiň adyna ynanmak ýa-da bil baglamak tabşyrygyny bozup bilmez. Biz şeýle halas bolýarys; we Mesih Mesihiň we Ol biziň günälerimiz üçin ölendiginiň hakykatdygyny bilsek, biz bu hakykaty hiç haçan inkär edip bilmeris. Emma ikinji tabşyryk goňşymyzy söýmekdir. Biz halas bolanlar Kaýyn ýa-da Iblis ýaly «ýigrenip» we başga bir adamy, esasanam başga bir mesihçini öldürmek islemänimiz bilen, biz Hudaýyň ölçegine laýyk gelip bilmeris. Şeýlelik bilen biz günä edip bileris. Emma, 1:9-da aýdylyşy ýaly, biz günämizi boýun alanymyzda, biz hakykatdan-da Hudaýyň tarapyny tutýarys we tabşyrygyň dogrudygyny, biziň bolsa ýalňyşdygymyzy aýdýarys. Günäni boýun almak tabşyrygy hakykatdan-da goraýar ýa-da berjaý edýär, günä etmedik diýýänler bolsa tabşyrygy hakykatdan-da ýok edýärler. Bu mysala serediň:
Göz öňüne getiriň, men ulag sürýärin we dur diýen belgini görmeýärin. Dur diýen belgi kanun we men durmaly. Men durmadygymda, aýalym maňa dürtüp: «Sen şol dur diýen belgi üçin durmadyň» diýip biler. Şol pursatda meniň iki saýlawym bar: Birinjisi: «Sen dogry aýdýarsyň, men durmalydym» diýmek. Şeýle etmek bilen men tabşyrygy «berjaý etdim» ýa-da goradym we günämi boýun aldym. Ikinji saýlawym: «Şol dur diýen belgini kim goýdy? Ol ýerde bolmaly däl we ol ýerde hiç hili peýdasy ýok!» diýmek. Indi men Ýahýanyň aýdýan manysynda tabşyrygy berjaý etmeýärin ýa-da goramýaryn. Bu doganyny «ýigrenýän» we ony öldürmek islegi barada hiç hili wyždany bolmadyk adama meňzeýär. Bu öz günäsini boýun almaýan, Ýahýanyň sözlerine görä, onda galýan adamdyr.
Indi biz günäni ähli günä hökmünde we tabşyryklary berjaý etmegi Köne Äht Kanunynyň talap eden zatlaryny hemişe etmek hökmünde görsek, onda biziň halas bolmagymyzda şatlygymyz ýa-da ynamymyz bolmaz. Biz hemmämiz halas bolan bolsak-da, käwagt günä edýändigimizi bilýäris. Emma biz günäni boýun almagy tabşyryklary berjaý etmegiň bir usuly hökmünde görsek, we biz günäni doganymyzdan ýigrenmezlik hökmünde görsek, indi ölçeg elýeterlidir. Ýumşak wyždanly mesihçiler günälerini boýun alanlarynda-da şatlyk tapyp bilerler; olar günäde galmazlygy üpjün etmek islärler we halas bolandyklaryna ynamly bolup bilerler. Şeýlelik bilen Ýahýanyň hatynyň üç sebäbi amala aşyrylar.
Her Bapa Gysgaça Gözegçilik
1-nji bap
1-nji bap maşgalanyň içinde dostlugyň gözelligini tanadýar. Biz Hudaý bilen dostlukda bolmasak, biri-birimiz bilen dostlukda bolup bilmeýändigimizi ýatladýarys. Dik gatnaşyk (Hudaý bilen) dogry bolmaly, şonda kese gatnaşyk (beýlekiler bilen) dogry bolar.
2-nji bap
2-nji bap bizi yşykda ýöremek we tabşyryklary berjaý etmek ideýasy bilen tanyşdyrýar.
3-nji bap
3-nji bap muny has doly düşündirýär. Garaňkylykda ýöremek doganyňy ýigrenmekdir, we doganyňy ýigrenmek adamy ganhor edýär. Şeýlelik bilen halas bolan adam bu ýagdaýda garaňkylykda ýöräp bilmez. Bu hatda biz käwagt yşykda, käwagt garaňkylykda ýöremeýäris. Biz ýa yşykda ýa-da garaňkylykda ýöreýäris. Başgaça aýdylanda, biz ýa halas bolan ýa-da ýiten. Halas bolanlar yşykda ýöreýärler, halas bolmadyklar bolsa ýöreýärler. Şeýlelik bilen 2:15-17-de biz halas bolmadyk dünýäniň mesihçiniň dosty däldigini görýäris. Eger dünýä biziň dostymyz bolsa, biz garaňkylykda ýöreýäris we halas bolan däldiris.
4-nji bap
4-nji bap Isa Mesihiň hakyky adam hökmünde gelendigini inkär edýän ruhlaryň (ýalan pygamberlerde ýüze çykýan) aldawy bilen meşgullanýar. Bular mistiki we resullaryň öwredýäninden has ýokary aýratyn bilimleri bar diýýän adamlardy. Bu hat, ähtimal, Kilise esaslandyrylandan takmynan 60 ýyl soň ýazylypdyr, we eýýäm Reb baradaky esasy hakykatlary inkär edýän adamlar bardy. Adamyň mesihçi bolup-bolmazlygynyň hakyky synagy henizem: «Siz Mesih barada näme pikir edýärsiňiz? Ol kimiň Ogly?» (Matta 22:42). Isa Mesihiň özüniň aýdan ähli zatlaryny inkär edýänler «antimesihdir» (1 Ýahýa 4:3). Häzirki wagtda bu, şeýle atlandyrylýan esasy mesihçilikde-de bir mesele. Isa Mesihiň teninde gelendigini inkär edýänler, Hudaýyň Ogly Isa Mesihiň adyna ynanmalydygymyzy aýdýan ilkinji tabşyrygy bir gyra goýýarlar. Olar irki Kilise günäsinde galýarlar.
Soňra Ýahýa söýgüniň näme aňladýandygy barada amaly zatlara geçýär. 1 Ýahýa 4:8-de aýdylýar: «Söýmeýän Hudaýy tanamaýar, çünki Hudaý söýgüdir.» Bagtymyza, eger biz söýgimizi görkezmesek, 1:9-a görä günälerimizi boýun alyp bileris. Emma eger biz söýmesek – eger biz söýmeli bolşumyz ýaly söýmezligimiz üçin wyždanymyz bolmasa – onda biz ýöne täzeden doglan däldiris. 1 Ýahýa 3:17 bize täzeden doglandygymyzy görkezmegiň amaly usulyny berýär – biz mätäçler bilen bar zatlarymyzy paýlaşýarys.
1 Ýahýa 5:1
1 Ýahýa 5:1 ýene-de bize täzeden doglan bolsak, Hudaýy söýýändigimizi we Ony söýýänleri söýýändigimizi aýdýar. Biz dünýäni hem ýeňýäris, içimizde Hudaýyň şaýatlygy bar we dogalarymyz eşidilýär (5:4-15). Şol şaýatlyk biziň halas bolandygymyza şaýatlyk edýän Mukaddes Ruhdur, çünki bu ýerde ýazylan zatlar bizi ýazgarman, eýsem tassyklap durýar. Emma şol şaýatlyk başgalaryň görüp biljek zady hem bolar, çünki biziň gürrüň edýän söýgimiz biziň edýän işlerimiz bilen görünýän söýgüdir.
Netije
1 Ýahýa bize Hudaýyň Sözünde halas bolandygymyzy bilmek üçin ýeterlik zat berlendigini görmäge kömek edýär. Biz halas bolmagymyzda şatlyk tapyp bileris we şol bir wagtda günä barada wyždanymyz bolup biler. Meniň pikirimçe, adamlar halas bolandygyny aýdanlarynda, 5:13-e esaslanyp halas bolandygyny bilýändigini hem aýdyp bilmelidirler: «Men size, Hudaýyň Oglunyň adyna ynanýanlara, bu zatlary ýazdym, şonda siziň ebedi ýaşaýşyňyz bardygyny bilesiňiz we Hudaýyň Oglunyň adyna ynanmagy dowam etdirersiňiz.» Olar halas bolandygyny bilmelidirler, çünki olar Rebbe ynanýarlar we Ýahýanyň 3:17-de ýazan ýaly doganyny söýýärler.
Halas bolanlaryň edip bilmeýän günäleri halas bolmak üçin Rebbe ynanmazlyk günäsi we doganymyzdan ýigrenmek günäsidir. Biz doganymyzy kämil söýmesek-de, we netijede günämizi boýun almaly bolsak-da, biz ony Kaýyn ýaly öldürmek isläp, ony beýle ýigrenip bilmeris. Onda «ölüme eltýän günä» (5:16) näme? Ol ýigrenç we ganhorluk bilen subut edilen ynanmazlyk günäsi dälmidir? «Ölüme eltmeýän günä» biziň boýun alýan ýalňyşlygymyzdyr. Biz özümizi butlardan goramaly (5:21), çünki bu bu hatyň ähli habaryny, ýagny biz Reb Isa ynanýandygymyzy bozardy.
Şükürler bolsun, 5:18-e (NIV) görä: «Biz bilýäris, Hudaýdan doglan hiç kim günäde galmaýar; Hudaýdan doglan Ony gorap saklaýar, we ýaman Ony zyýan berip bilmez.» Biz 3:23-däki iki tabşyrygy bozmaýarys: «biz Onuň Ogly Isa Mesihiň adyna ynanmalydyrys we biri-birimizi söýmelidiris, Ol bize tabşyryk berşi ýaly.» Bu Köne we Täze Ähtleriň esasy temasy (Kanun taglymaty 6:5; Lewiler 19:18; Matta 22:36-40). Gysgaça aýdylanda, Ýahýanyň ilkinji haty bize Hudaý bilen nädip dogry bolmalydygymyzy we biri-birimiz bilen nädip dogry bolmalydygymyzy görkezýär.
