«Şonda Reb Eýýuba tupan içinden jogap berdi.» Eýýup 38:1 IBT
Mukaddes Kitap Eýýubyň dogry adam bolandygyny, ýöne onuň uly betbagtçylyklara sezewar bolandygyny aýdýar. Ol ähli emlägini, maşgalasyny, abraýyny we saglygyny ýitirdi. Bu ýitgileriň hemmesinde ol Hudaýa nälet etmedi, ony ýalňyşlykda aýyplamady. Emma dostlary onuň uly ýitgisiniň manysyny ara alyp maslahatlaşmaga gelenlerinde, ol durmuşyň kyn soraglary bilen göreşdi. Şonuň ýaly-da, biz gowy ýaşaýarkak, durmuşda ýüzüp ýörmek aňsat, ýöne Hudaý bize çuňňur horluk çekmäge rugsat berende, şol soraglara oýanýarys. Eýýubyň hekaýasy arkaly Hudaý bizi synag döwürleri gelende ýeňiş gazanmak üçin taýýarlamak isleýär.
C. S. Lewis öz kitabynda Agyry meselesi şeýle diýdi: «Hudaý bize lezzetlerimizde pyşyrdaýar ... ýöne agyrylarymyzda gygyrýar: Ol ker dünýäni oýarmak üçin Öz megafony.» Ol gürläninde diňleýändigimize göz ýetireliň. Eýýup köp kyn soraglary berýär. Belki, siz hem olaryň käbirini özüňize berensiňiz. Eger şeýle bolsa, siz gowy kompaniýada. Eger ýok bolsa, siz bermeli! Olaryň üstünde oýlanman durmuşy dowam etdirip bilmersiňiz.
Käbir soraglar
Durmuş barada –
Näme üçin dogulanda ölmedim? Näme üçin beýlekiler ölen mahaly men diri (Eýýup 3:11)? Näme üçin Hudaý adama durmuş berýär, eger ol şeýle ajy bolsa (Eýýup 3:20,23)? Näme üçin meniň durmuşym şeýle kyn we agyryly (Eýýup 7:1-6)? Näme üçin Hudaý meni şeýle köp synaýar (Eýýup 7:17-19)?
Günä barada –
Meniň günäm Hudaýa nähili zyýan berýär? Näme üçin Ol meni bagyşlamaýar (Eýýup 7:20-21)? Adam Hudaýyň öňünde nähili dogry bolup biler (Eýýup 9:2-3)? Kim arassadan arassa zady getirip biler (Eýýup 14:3-4)?
Adalat barada –
Näme üçin erbetler ösýär, güýçlenýär we uzak ýaşaýar (Eýýup 21:7-15)? Näme üçin çagalar köplenç ata-eneleriniň jezasy üçin hasyl ýygnaýarlar (Eýýup 21:19-21)? Näme üçin Hudaý ýalňyş edenleri höküm etmeýär we häzir ýer ýüzünde adalaty gurmaýar (Eýýup 24:1,12)?
Hudaý barada –
Hudaýy nireden tapyp bilerin? Men Oňa nähili gürläp bilerin (Eýýup 23:3,8-9)? Akyldarlygy we düşünjäni nireden tapyp bilerin (Eýýup 28:12, 20)? Kim meniň bilen Hudaýyň arasynda araçy bolup biler (Eýýup 9:32-35)?
Käbir jogaplar
Bu kitabyň köp bölegini düzýän dialogda Eýýup we onuň dostlary Eýýubyň soraglaryna jogap tapýarlar. Olar doly däl; diňe Hudaý gürläninde soňky jogaplar peýda bolýar, we diňe Mesihde biz Hudaýyň «agyry meselesine» doly jogabyny tapýarys. Emma olar şonda-da hakyky jogaplar.
Hudaý nähili gürleýär –
Hudaý bize gürleýär! «Diňe bir gezek däl, eýsem iki ýa-da üç gezek» (Eýýup 33:14-30). Hudaý bize gürlemek üçin dürli serişdeleri ulanyp biler. Käbirlerine Ol düýşlerde we görnüşlerde gürleýär; beýlekiler bilen Ol Mukaddes Kitabyň sözlerini ulanýar; beýlekiler bilen Ol agyry we horluk arkaly gürleýär; Ol perişdeleri we ýörite ýagdaýlary hem ulandy. Ol bu serişdeleri ulanyp bilse-de, biz bir serişdäniň bardygyna ynamly bolup bileris: «Bu soňky günlerde Ol bize Öz Ogly arkaly gürledi» (Ýewreýler 1:2).
Erbetleriň soňy –
Erbetleriň ykbaly barada, häzirki wagtda olar açykdan-açyk beýiklenip we özlerini howpsuz duýsalar-da, olaryň soňy ýok edilişdir (Eýýup 24:22-24). Pawlus «günäniň hakynyň ölüm» (Rimliler 6:23) diýip tassyklaýar. Adamzadyň hekaýasy entek gutarmady. Hasaplaşyk güni entek gelmeli.
Hakykaty nireden tapmaly –
Netijede, hakykat, akyldarlyk we düşünje Hudaýdan gelýär. Şonuň üçin biz Oňa hormat goýmaly we erbetlikden gaça durmaly (Eýýup 28:23,28). Eger biz jogap islesek, Oňa seretmeli. Süleýman şeýle diýdi: «Rebden gorkmak akyldarlygyň başlangyjy, we Mukaddesden bilim düşünjedir» (Süleýman 9:10).
Wada edilen Halasgär –
Iki pygamberlik aýadynda Eýýup gygyrýar: «Häzir hem, meniň Şaýadym gökde; meniň Goragçym ýokarda. Meniň Araçym meniň dostum ... Ol adam üçin Hudaý bilen ýalbarýar» (Eýýup 16:19-21). «Men Halasgärimiň ýaşaýandygyny bilýärin ... Men Özüm Ony görerin» (Eýýup 19:25-27). Çäkli bilim bilen hem, Eýýup Öz adyndan Gudratly Hudaýyň öňünde araçylyk eden şol ylahy Halasgäre ynanmaga geldi! Şu gün biz Halasgärimiz Isa Mesihe näçe köp ynanarys; Ol Täze Ähtde Özüni bize açdy!
Horlugyň gowy tarapy –
Agyrylara garamazdan, Hudaý tarapyndan terbiýelenmek hakykatdanam bir bereketdir. Ol ýaralaýar, ýöne Ol bejerýär hem (Eýýup 5:17-18). Onuň iň soňky maksady biziň abadançylygymyzdyr. Şu gün biz ruhlandyrylýarys: «Horluga terbiýe hökmünde çydam ediň; Hudaý size ogullar ýaly garaýar» (Ýewreýler 12:5-7).
Hudaý hökümdar bolup galýar –
Hudaýyň syrlary biziň aňymyzyň düşünişinden has uludyr. Biz Onuň pikirlerini, meýilnamalaryny we maksatlaryny (Eýýup 11:7-9) düşünip bilmeris. Hudaýyň durmuşymyzda edýän ýa-da rugsat berýän ähli zatlarynyň sebäplerini düşünmek üçin näme umydymyz bar? Kim Hudaýa öwredip biler? Elbetde ýok (Eýýup 21:22). Hudaý iň ýokary mugallym, Ony kim düzedip biler? (Eýýup 36:22). Biz Hudaýy aýyplamaga synanyşsak, özümiziň daýanýan şahamyzy kesýäris. Biz Hudaýdan has dogry bolup bilmeris (Eýýup 4:17). Ol iň ýokary kazy we ýokary kazyýetdir (Eýýup 21:22).
Esasy jogaplar
Eýýup öz argumentlerini jemlänsoň, Eýýubyň soraglaryna jogaplary Hudaý berýär (Eýýup 38-41). Bu ähli kitabyň esasy bölegidir. Hudaýyň jogaplary iki nutukda gelýär. Bu iki jogaba düşünmegiň peýdaly ýoly, 38-39-njy baplarda Hudaýyň Öz eden işleri barada gürleýändigini; 40-41-nji baplarda Hudaýyň Özüniň kimdigi barada gürleýändigini bilmekdir.
Başlangyç nokady –
Ilki Hudaý Eýýubyň ýagdaýyny üýtgedýär: Ol üç gezek Eýýuba, Hudaýdan jogap talap edýän mahaly, Hudaýa jogap bermeli bolan adamyň özüdigini ýatladýar (Eýýup 38:1-3, Eýýup 40:1-2, 6-7). Eýýup Hudaýy kazyýetde goýupdy, ýöne Hudaý bize jogap bermeli däl. Gaýtam, biz Oňa jogap bermeli. Biri bir gezek şeýle diýdi: «Men Hudaýyň Hudaýdygyny, meniň bolsa dälidigimi kabul etmeli.» Zeburlarda biz şeýle okaýarys: «Dymyň we Meniň Hudaýdygymy biliň» (Zebur 46:10). Hakyky jogaplary alyp başlamazdan ozal, biz hem bu pespällik nokadyna ýetmeli.
Bu Hudaýyň Älemi –
«Şonda Reb Eýýuba tupan içinden jogap berdi» (Eýýup 38:1). Ol Eýýuba beýiklik we güýç bilen gürleýär we Özüniň älemiň awtory, ýaradyjysy we goldaýjysydygyny aýdýar (Eýýup 38:4-6) – we Eýýup Onuň ýaradylyşydyr. Hudaý Eýýuba Onuň «esaslaryny» (fiziki we ruhy dolandyryjy ýörelgeler we kanunlar); Onuň «ölçeglerini» (biz ýaşaýan üç giňişlik ölçegi we bir wagtlaýyn ölçeg, we adamyň üç ölçegi: beden, ruh we jan); we Onuň «burç daşyny» (ýagtylyk Eýnşteýniň fizikasynda burç daşydyr, we Ol ruhy «dünýäniň ýagtylygydyr») goýandygyny ýatladýar.
Hudaý biziň ynamymyza mynasyp –
38-nji babyň galan bölegi Barlyk kitabynda sanalan ýaradylyş kategoriýalaryny beýan edýär: Atmosfera bilen suw aýlawy, ýagtylyk we garaňkylyk bilen gije-gündiziň çalşygy, Ýeriň şekiliniň we aýratynlyklarynyň tertibi, ýyldyzlaryň, ýyldyz toplumlarynyň we galaktikalaryň hereketini dolandyrýan asman mehanikasy. Hudaý Eýýuba şeýle soraýan ýaly: «Sen onuň gaty az bölegine düşünseň-de, Meniň ýaradan fiziki dünýämiň ajaýyp we maksatly guralandygyna ylalaşmaýarsyňmy? Şeýle bolsa, Meniň ýaradan ahlak dünýämiň hem gowy tertiplenendigine we adalatlydygyna ynanmak mantykly dälmi, hatda seniň göreşýän we düşünmeýän meseleleriň bar bolsa-da?» Hudaý durmuşyň düşünmeýän ýerlerinde ynamymyza mynasyp, sebäbi Ol özüni eýýäm görýän ýerlerinde ynamly görkezdi: Onuň talaby diňe adalatly talapdyr!
Hudaý durmuşyň oýlap tapyjysy –
39-njy bap Hudaýyň durmuşyň ähli görnüşlerinde we häsiýetlerinde awtory we dizaýneridigini görkezýär. Muny subut etmek üçin, Hudaý durmuşa guran käbir aýratynlyklaryny, olaryň köpüsi üçin bir ýa-da iki jandar mysaly bilen sanap geçýär: Ol fiziki we ruhy ölümiňdolandyryjysy, «ölüm derwezeleri» (Eýýup 38:17). Ol şeýle hem dogluşyň oýlap tapyjysy (Eýýup 39:1-4), geçileriň we keýikleriň çagalaryny dünýä getiriş prosesi. Ol durmuşa erkinligi dizaýn etdi (Eýýup 39:5-8), islegi boýunça gezmäge erkin bolan ýabany eşek bilen mysal berilýär. Hudaý şeýle hem Öz ýaradylyşlaryna güýç berdi (Eýýup 39:9-12), öküz ýaly. Ol şatlygy we gülkini oýlap tapdy (Eýýup 39:13-18), guşlaryň uçuşy bilen suratlandyrylýar. Hudaý durmuşa batyrlygy we durmuşy goşmagy karar etdi (Eýýup 39:19-25), söweşe girýän mahaly hiç zatdan gorkmaýan söweş aty bilen mysal berilýär. Ol şeýle hem öňdengörüjiligi berdi (Eýýup 39:26-30), uzakdan zatlary görüp bilýän gyrgy we bürgüt ýaly. Bular durmuşyň ähli ajaýyp aýratynlyklarydyr, biz olary adaty hasaplaýarys. Bulara durmuşa dokamak pikiri gelen Hudaýa ynanmak mantykly dälmi?
Hudaý Özüniň kimdigini görkezýär –
Holokostdan halas bolanlaryň biri şeýle diýdi: «Ýa Hudaý güýçli, ýöne adalatly däl, ýa-da Ol adalatly, ýöne ýeterlik güýçli däl; ýöne Ol ikisi hem bolup bilmez. Adalatly we güýçli Hudaý şeýle zalymlyga nähili rugsat berip bilerdi?» 40-njy babyň başynda Hudaý esasan şeýle diýýär: «Men hem adalatly, hem güýçli.» Hudaý Eýýuby özüni Hudaý bilen aşakdaky aýratynlyklarda deňeşdirmäge çagyrýar: güýç («gol») – maksatlaryny amala aşyrmak ukyby we güýji; ses («gök gürrüldisi») – öz islegini beýan etmek we ony amala aşyrmak ukyby; şöhrat («parlaýyş») – şöhle, beýiklik, mejbur ediji tertip we simmetriýa; hormat («hormaty») – mynasyp häsiýete, gowylyga, işleriň batyrlygyna, ajaýyplyga degişli hormat; we ajaýyplyk («beýiklik») – şa häsiýeti, edepde şalyk, gadymy nesil we höküm sürmek hukugy. Hakykat şeýle, bu häsiýetleriň her birinde, biz Onuň bizden has ýokarydygyny boýun almaly! Ýene-de, Ol biziň ynamymyza we wepalylygymyza mynasyp, diňe Onuň bize düşünen ýaly bolýan döwürlerinde däl, eýsem kynçylyklar ýüze çykanda we Onuň adalatynyň we güýjüniň paradoksy bize gapma-garşy görünende-de. Mundan başga-da, Hudaý adamlara adamzadyň hökümetini tabşyrdy (Eýýup 40:11-14). Biz nähili edýäris? Biz erbetleri yzygiderli jezalandyrdykmy? Ýa-da biz jemgyýeti bulaşdyrdyk we adalaty bozduk, we indi Hudaýyň adalatly däldiginden şikaýat edýäris, sebäbi Ol biziň ýalňyşlyklarymyzy düzetmeýär? Bir gün Hudaý tekepbirleri peselder we erbetleri ýok eder. Höküm güni geler. Şol gün hiç kim adalatsyz jeza barada şikaýat edip bilmez. Ýöne biziň häzirki adalatsyzlygymyzy Hudaýa garşy argument hökmünde saklamaň!
Iki uly mysal
Ahyrynda, Hudaý Özüniň kimdigi barada bize birneme aýtmak üçin iki sany «görkez we gürle» mysalyny, behemoty we lewiwany ulanýar. Iki-de syrly jandarlar. Mukaddes Kitap alymlary olaryň haýsy haýwanlara degişlidigine ynamly däl, eger hakykatdanam häzirki wagtda bar bolan hakyky jandarlara degişli bolsa. Emma ikisi hem Hudaýyň kimdigini we Onuň Öz ýaradylyşy bilen nähili gatnaşyk edýändigini görkezýär.
Hudaýyň gizlin eli –
Behemot (Eýýup 40:15-24) güýçli gury ýer haýwany hökmünde beýan edilýär, belki begemot ýa-da pil ýa-da hatda dinozawr. Onuň nähili güýji we kuwwaty bar! Ýöne haýwanlar gorkman ýakynynda oýnaýarlar. Ol bu ýerde we beýle ýerde gizlenýär, we hiç zat ony gorkuzmaýar. Bu güýçli, ýöne ýumşak ägirt, onuň barlygy gizlenendir, Hudaýyň Özüniň kölegesidir. Biz Hudaýy has gowy tanadygymyzça, Onuň güýjüne we kuwwatyna haýran galýarys. Ol bizi Öz şöhraty bilen aňsatlyk bilen ýok edip bilerdi, ýöne Ol bize ýumşak pyşyrdylarda gürlemegi makul bilýär. Ol biziň goragçymyz, ýakyn dostumyz bolmak isleýär. Biz Oňa gelip, Onuň şeýle bolmagyna rugsat bererisizmi?
Hudaýyň gudratly güýji –
Ikinji jandar lewiwan (Eýýup 41:1-34), ot dem alýan bir görnüşli güýçli deňiz aždahasy! Şonuň ýaly-da Hudaý, Öz gudratly güýjünde, eýgerilmez we ýeňip bolmaz. Oňa garşy ýasalan hiç bir ýarag üstünlik gazanyp bilmez. Ol Öz güýjüne we kuwwatyna görkezýän aýdyň yz galdyrýar. Eger biz lewiwany ýeňip bilmesek, ony ýaradan Hudaýa garşy nähili durup bileris? Biz bu iki jandaryň haýsysynyň Hudaýy bize iň gowy görkezýändigini karar edip bileris. Eger biz Oňa meýletin gelsek, Ol bize behemot ýaly bolar, ýöne eger biz Onuň gaharyny galdyrsak, Ol lewiwan bolar! Haýsysyny saýlarys?
Eýýubyň jogaplary
Ilkinji jogap –
Hudaýyň iki nutugynyň arasynda Eýýup şeýle jogap berýär: «Men mynasyp däl – Saňa nähili jogap bereýin? Elim agzymyň üstünde. Bir gezek gürledim, ýöne jogabym ýok – iki gezek, ýöne indi hiç zat aýtmaryn» (Eýýup 40:3-5). Eýýup indi şikaýat etmegi bes etmäge we Hudaýy hakykatdanam diňlemäge taýyn. Biz hem Hudaýa näme etmelidigini aýtmagy bes etmeli we bulaşyklygymyzyň we horlugymyzyň ortasynda Ony diňlemeli.
Soňky jogap –
Eýýup Hudaýy diňlänsoň we Onuň sözleriniň manysy barada oýlanansoň, soňky gezek jogap berdi (Eýýup 42:1-6). Ol Hudaýyň hökümdardygyny gördi: «Men Seniň ähli zatlary edip bilýändigiňi bilýärin; Seniň hiç bir meýilnamaň ýatyrylyp bilinmez.» Ol öz çäklerini kabul etdi: «Men düşünmeýän zatlar barada gürledim, bilmek üçin maňa gaty ajaýyp zatlar.» Ol jogaplara umyt etdi, ýöne onuň ýerine Hudaýyň barlygyny aldy. We Hudaýyň şahsyýetiniň hakykaty ony ýüzüni ýere goýup sežde etmäge mejbur etdi.
Şonuň ýaly-da, durmuşdaky rolumyz Hudaýy sorag etmek däl, eýsem Oňa jogap bermek, Oňa sežde etmekdir. Biz diňlemeli, seretmeli we durmuşy doly başdan geçirmeli, kazy hökmünde däl, eýsem talybyň garaýşy bilen. Ahyrynda Eýýup şeýle diýdi: «Şonuň üçin men özümi ýigrenýärin we topraga we küle toba edýärin.» Bu biziň ýeke-täk saýlawymyz. Biz hiç haçan özümizi aklap bilmeris. Şeýle bolsa, biziň jogabymyz nähili bolar? Biz toba edip, Onuň bagyşlamasyny, merhemetini we söýgüsini kabul ederismi? Ýa-da biz tekepbirlikde Hudaýdan soraglarymyza jogap bermegini talap etmegi dowam etdirerisizmi?
Hudaýyň jogaplary
Eýýuba jogap berildimi? –
Biz Eýýubyň soraglarynyň sanawyny we Hudaýyň beren jogaplaryny gözden geçirenimizde, belki Hudaýyň oňa jogap bermändigini netije çykaryp bileris. Onuň käbir soraglaryna göni jogap berilmändigi hakykat, ýöne onuň esasy zerurlygy kanagatlandyryldy. Isa ýer ýüzünde adamlaryň soraglaryna köplenç şeýle jogap berýärdi. Ol käwagt elindäki soragy sypdyrýan ýaly görünýärdi. Ýöne men Onuň hakyky kynçylygyň nämedigini bilýändigini we ýüzleý soragyň arkasynda ýatan esasy meselelere jogap berendigini aýtmak isleýärin. Hudaý bize köplenç şeýle edýär!
Iň uly jogap entek gelmeli –
Eýýup diňe pygamberlik bilen öz «Halasgäri» boljak adama garaşyp bilýärdi, ýöne şu gün biz Hudaýyň agyry meselesine iň uly jogabynyň Mesihiň şahsyýetindendigini bilýäris. Hudaý bize horluk bilen nähili göreşmelidigini aýtmady we onda biziň bilen bolmagy wada etmedi. Ol adam boldy we adamzadyň oýlap tapyp biljek iň erbet horluk görnüşini Öz üstüne aldy. Ol agyryny, ret edilmegi, dönükligi, ýigrenji, gynamany, bulaşyklygy, gaty agyryly ölümi we Hudaýyň gazabyny hiç bir adamyň öň görmedik derejesinde başdan geçirdi. Hudaýyň agyrylara iň soňky jogaby ony ýok etmek däl, eýsem ony Öz üstüne almak bilen onuň güýjüni ýok etmekdi!
Biz Isany yzlanymyzda, biz hem horlugy kabul etmäge çagyrylýarys. Resul Pawlus şeýle diýdi: «Men Mesihi we Onuň direlişiniň güýjüni we Onuň horluklaryna gatnaşmagy bilmek isleýärin, Onuň ölümi ýaly bolup» (Filipililer 3:10). Diňe bu durmuşda biz Reb üçin horluk çekip bileris. Biz Mesihiň horluklaryna gatnaşmaga taýynmy? Biz Eýýubyň Hudaý bilen doga-dilegde göreşmek, Oňa jogaplar üçin gygyrmak mysalyny yzlamaga taýynmy? Biz agyrylarymyzy we bulaşyklygymyzy Oňa getirýärismi? Hudaý biziň Atamyzdyr, we Ol biziň Oňa gygyrmagymyzy isleýär: «Maňa jaň ediň we Men size jogap bererin we size bilmeýän uly we gözlegsiz zatlary aýdaryn» (Ýeremiýa 33:3).





