Ýakubyň ömri mekir, aldaw, lapykeçlik we ýürek agyry bilen doludy. Gelip çykyş 32-de, gaýynatasy Laban bilen 20 ýyl geçireninden soň Betel şäherine gaýdyp gelende, onuň gaty biynjalyk bolandygyny görýäris. Onuň aladasy birnäçe gün bäri artýardy, sebäbi ol iki howply duşmanyň arasynda gysylan ýalydy – günbatarda Esaw we gündogarda Laban. Hudaý ony Labandan halas etmek üçin rehimdarlyk bilen gatyşdy, ýöne indi dogany Esaw ýakynlaşýardy. Eger Ýakup Labanyň gahar-gazaply ýüregini ýumşatmakda Hudaýyň işini ykrar eden bolsa, ol Esawy para bermek we ondan ar almak üçin niýetlenen 580 haýwanlyk ägirt uly parahatçylyk gurbanlygyny tygşytlardy.
Ol meýilleşdirdi, soň doga etdi
Hudaý Ýakuba ýolunda ýoldaşlyk etmek üçin perişde eskortyny (ähtimal ýaragly) iberdi. Bu gökden gelen gullukçylar Ýakuba diňe bir görünmän, eýsem onuň bilen duşuşdylar! Bu özboluşly duşuşyk Ýakuby Betel şäherine gitmek üçin öňe sürmeli bolmaly. Ol Esawy tapmak we öz gelendigini habar bermek üçin habarçylary iberdi. Habarçylar garaşylandan has ir hasabat bilen gaýdyp geldiler, sebäbi Esaw eýýäm 400 adam bilen ýakynlaşýardy. Esawyň ýakynlaşýandygy baradaky habar biynjalyk ediji bolup, Ýakup “gaty gorkdy we biynjalyk boldy” (Gelip çykyş 32:7 KJV).
Şeýlelikde, ol Hudaýdan kömek sorap doga etdimi ýa-da gygyrdymy? Ilkibaşda ýok. Gaýtam, Ýakup bu howpy Rebbe bil baglamak ýerine öz usullary bilen garşylamagy saýlady. Hüjüm edilse ýitgilerini azaltmak üçin ätiýaçlyk çäre hökmünde ol öz adamlaryny we mallaryny iki topara böldi. Ýakup ähli “işini” gutarandan soň, Hudaýdan halas bolmak üçin doga etdi. Bu Ýakubyň ilkinji ýazga alnan dogasy bolup, gowy bolsa-da, öz Ýaradyjysyna doly ynam bildirmek üçin biraz giçdi.
Ýakup Hudaýyň äht wadalaryna esaslanyp, Hudaýdan halas bolmagy kiçigöwünlilik bilen sorady. Eger bu dileg Ýakubyň “işleriniň” irräk döwründe aýdylan bolsa, biz ony öwüp bilerdik, ýöne adamyň ýeke özüne bil baglamak ýa-da meselä biraz ylahy kömek almak üçin öz meýilnamalaryna gysgaça doga goşmak endigi bar. Ýakup şeýle etdi, we hemmämiz şeýle etmäge meýilli. Ýakubyň meýilleşdirmek we doga etmek sikli öwgä mynasyp bolup biler: meýilleşdirmek (Gelip çykyş 32:7-8), doga etmek (Gelip çykyş 32:9-12), meýilleşdirmek (Gelip çykyş 32:13-23), doga etmek (Gelip çykyş 32:24-32) we meýilleşdirmek (Gelip çykyş 33:1-3). Ýöne eger biz sikli meýilleşdirmekden däl-de, doga etmekden başlasak, ýüregiň ynamly çeşmesi biziň akyllylygymyz däl-de, Hudaýyň güýji bolardy.
Dogry patyşa Ýehoşafat zalym patyşa Ahab bilen Siriýa garşy söweşmek üçin harby birleşmäni tassyklanyndan soň, Ahabga şeýle diýdi: “Bu gün Rebbiň sözünden soraň” (2 Ýyl ýazgylary 18:4). Adam akyl ýetirişi bilen meseläni eýýäm çözüp, Hudaýyň maslahatyny we kömegini soramak doly masgaralykdyr. C.H. Mackintosh şeýle ýazdy: “Biz özümiz bilen baglanyşykly ähli zatlaryň soňuna çenli getirilmelidiris; sebäbi şoňa çenli Hudaý Özüni görkezip bilmez. Ýöne biz öz meýilnamalarymyzyň soňuna çenli baryp bilmeris, özümiziň soňuna çenli getirilmedikçe.” Hudaý Laban bilen dawany çözüpdi. Näme üçin Ýakup Esawyň ýüreginde hem işlär diýip Oňa ynanmady? Ýakuba näbelli bolsa-da, Hudaý hut şeýle edýärdi.
Ol aladalandy, soň yzarlady
Esaw bilen duşuşmazdan öňki gije, Ýakup öz kynçylygy barada aladalanmak üçin maşgalasyndan aýryldy. Bu Ýakubyň ömründe möhüm bir nokatdy, sebäbi ol Hudaý bilen doly ýalňyzdy. Hudaý bilen ýalňyz galmak, biziň gowşak usullarymyzy we bozuk ýüreklerimizi duýmak üçin ýeke-täk hakyky ýerdir. Reb, gizlin ýagdaýda, Ýakuba geldi. Rebbiň göreş oýnuny başlandygyny belläň; Mukaddes Ýazgylar şeýle diýýär: “bir adam Ýakup bilen göreşdi” (Gelip çykyş 32:24). Ýöne indiki aýatda Ýakubyň “Onuň bilen göreşendigi” aýdylýar. Reb hem, Ýakup hem bir-birinden bir zat isleýärdi. Ýakup, takmynan 100 ýaşly, Gadymy Günlerden bir bereket isleýärdi. Reb Ýakubyň döwülmegini we boýun egmegini isleýärdi. Eger Reb siziň bilen göreşen bolsa, maksady şol bir – “döwülmek” üçin. Biz bu atsyz adamy teofaniýa (Hudaýyň habarçysy hökmünde Mesih Isanyň ýere gelmezden öňki sapary) hökmünde düşündirýäris.
Ýahýanyň duşmanyň ýuwutmak bilen haýbat atýandygy baradaky çynlakaý sözlerini ýatda saklalyň: “Siziň içindäki dünýädäkidenden uludyr” (1 Ýahýa 4:4). Reb bilen islendik adam köplükdir. Aslynda, Reb ýeke özi köplükdir! Elişanyň gullukçysy Hudaý onuň gözlerini açyp, daş-töweregi dolduran ot atlar we söweş arabalaryny görende muny bildi (2 Patyşalar 6:17). Ol Elişany öldürmek maksady bilen Dotanda olary gurşap alan Siriýa goşunundan gorkdy. Näme üçin? Sebäbi Hudaý Elişany duşman barada taktiki maglumatlar bilen üpjün edipdi, ol bolsa öz gezeginde Siriýa çozuşyny ýok etmek üçin Ysraýyl patyşasyna beripdi. Elişa duşmandan gorkmady; ol diňe Hudaýyň islegini ýerine ýetirmek barada aladalanýardy. Ine sapak: Onuň islegini ýerine ýetiriň we galan zatlar barada aladalanmaň.
Ýakup Hudaýyň görkezmelerine boýun egmäge üns bermeli wagty duşman barada aladalanýardy. Ýöne Ýakubyň ýalňyş ünsüne garamazdan, ahyrynda Reb Ýakubyň imanini Penielde, ilki berjek zadyny saklap, soňra Ýakup: “Sen maňa bereket bermeseň, seni goýbermerin” (Gelip çykyş 32:26) diýeninden soň berdi.
Atsyz göreşiji Ýakuba rehimdarlyk bilen bereket berdi (Gelip çykyş 32:29) we Ýakup özüniň Rebdigini bildi (Hoşea 12:2-4). Gelip çykyş 35:9-da Ýakup bilen göreşen Rebdigi barada goşmaça subutnama berilýär: “Hudaý Ýakuba ýene göründi” ol Betel şäherine geleninden soň (Gelip çykyş 35:9). Bu ylahy habarçynyň Ýakuba şahsyýetiniň görnen ýeke-täk başga wagty bolany üçin, biz Ýakup ýaly, onuň Rebbiň Özü bilen göreşendigini netije çykarýarys.
Reb Ýakuby islendik wagt “ýere ýykmak” mümkinçiligine eýedi, ýöne muny saýlamady. Reb Ýakup bilen uzak wagtlap sabyr etdi, onuň bilen bütin gije göreşmäge isleg bildirdi. Näme üçin? Ýakuby ýeňmek ýa-da ýok etmek üçin däl, eýsem ony Öz öňünde boýun egmäge we döwülmäge öwretmek üçin. Ýakup öz serişdelerini Esawy ýeňmek, kakasy Yshagy aldamak we Labandan gaçmak üçin ulanypdy – ýöne Ýakup Rebbiň garşysynda güýçsüzdigini öwrenmek üçindi. Ylahy ussatlyk bilen Ýakup maýyp edildi, geljekki göreşleri kyn we agyryly etdi: “but ýeňsesi ... gysyldy” (Gelip çykyş 32:32). Ýahýa çokundyryjynyň sözleri bu waka bilen nähili gowy utgaşýar: “Ol (Mesih) artmaly, ýöne men azalmalydyryn” (Ýahýa 3:30).
Ol döwüldi, soň bereketlendi
Ýakup, maýyp bolany üçin, galan ýeke-täk taktika ýüzlendi, Rebbi ähli güýji bilen saklady. Ahyrynda, Reb ýeňiş gazandy – Ýakubyň islegi döwülipdi we onuň ýeke-täk çäresi Hudaýa ýapyşmakdy. Hut şu öz-özüni döwmek we Rebbe bil baglamak pursatynda Ýakup bereket aldy. Biziň üçin sapak şeýle: Biz özümizi tabşyranymyzda we Rebbe ýapyşanymyzda, Hudaýyň bereketlerini alýarys we başgalar üçin bereket bolýarys. “Hudaýyň gurbanlyklary döwülen ruhdyr; döwülen we puşman eden ýüregi, eý Hudaý, Sen ýigrenmersiň” (Zebur 51:17).
Luka 19:29-35-de biz bir taýçanak barada okaýarys, ol öz maksadyny we durmuşda dolulygyny Ýaradyjynyň isleýän zady bolmakda tapdy. Bu taýçanak, “heniz hiç kim münmedik”, Palm ýekşenbesinde Rebbiň huzurynda döwüldi. Ussada boýun egmek bilen bu kiçijik taýçanak durmuşdaky maksadyny öwrendi. Ol pesgöwün we adalatly Mesihi Zeýtun dagyndan şatlykly märekäniň öňünden geçirmelidi. Bu taýçanak öz Ussadyna hyzmat etmek we 600 ýyllyk pygamberligi (Zakarýa 9:9) ýerine ýetirmek üçin doguldy. Biz Hudaýyň öňünde döwülenimizde, Ondan öwrenip, Onuň isleýän zady bolup we durmuşyň hakyky manysyny tapyp bilýäris. Ýaradyjy bilen bolmak we Ony begendirmäge çalyşmak dowamly şatlyga getirýär!
Ýakup öz maşgalasyny Ýabbok derýasynyň (häzirki Zerka) üstünden geçiripdi, özi bolsa beýleki tarapda ýalňyz galypdy. Gynansagam, Ýabbok “ol boşadar” diýmegi aňladýar. Ýakubyň islegi döwülip, öz-özüne bil baglamagy boşadylandan soň, ol Hudaýyň ulanmagy üçin laýyk gaby boldy.
Biziň barada näme?
“Gysylan siňirde” biziň üçin nähili ulanylyş bar? Birinjiden, Hudaýyň ähli adamlary wagtal-wagtal ýalňyşarlar. Ýakup ýaly, biz Hudaý bilen göreşýäris, öz ýolumyza gidýäris we dogry zady etmegi başarmaýarys. Biz hemmämiz azaşmaga meýilli. Ortodoks ýewreýler et iýmek üçin taýýarlamazdan öň, soýlan haýwanlardan guýruk nerwini ýa-da but damaryny dini taýdan çykardylar. Bu Hudaýyň Ýakup bilen göreşen wagtynda oňa nähili çemeleşendigini hemişe ýatladýardy. Şonuň ýaly-da, Hudaý bizi Öz akyldarlygy we söýgüsi boýunça dolandyrýar. Belki, biz bu ýewreý mysalyny yzarlamaly we başgalaryň ýalňyşlyklaryndan lezzet almamaly. Hudaý Öz adamlary bilen uzak wagtlap sabyrlydyr, biz hem şeýle bolmalydyrys. Mukaddes Ýazgylarda Rebbiň Ýakuby ýalňyşlyklary üçin käýänligi barada hiç hili ýazgy ýokdugyny belläň.
Hiç kim hemişe dogry zady etmeýär; şonuň üçin hiç birimiz başgalaryň günäsine begenmeli däl. Bu diňe öz-özüni tassyklamak üçin akylymyzyň lezzet alýan buýsançly işidir: “Men ol ýaly günä etmeýärin; şonuň üçin men ondan gowudyr.” Pawlus biziň günä etmäge tebigy meýilliligimizi düşündirýär: “Hiç kim gowy iş etmeýär, ýekeje-de ýok” (Rimliler 3:12). Özüňizi başgalar bilen deňeşdirmäň – bu diňe lapykeçlige ýa-da buýsanja getirýär. We başgalaryň ýalňyşlyklaryna üns bermäň – bu diňe olaryň agyrysyna ýa-da siziň boşlugyňyza getirýär.
Ikinjiden, “siňir gysyldy” – ol Ýakupdan aýrylmady; iman edeniň durmuşyndan “ten” hem öwrülişikden soň ýok edilmeýär. Rebbe boýun egmek öz-özüne bil baglamagy gysýar, şeýlelikde biz iman bilen we Hudaýyň Ruhunyň güýjünde ýöräp bileris. Şeýlelikde, Ýakubyň tebigy güýjüne degip, ony gysan el has ajaýyp janlylygy hem berdi. Bu Hudaýyň ýoludyr.
Ýakup şol gün täze at aldy – Ysraýyl. Bu “Hudaý bilen göreşýän” ýa-da “Hudaýyň hökümdarlygy” ýa-da “Hudaýyň şazadasy” diýmegi aňladyp biler. Hakyky manyda, hemmesi dogry – Ýakup Hudaý bilen ýeterlik derejede göreşdi, Hudaýyň onuň durmuşyny dolandyrýandygyny öwrenmek üçin. Ýakup täze ýöriş hem aldy. Ömrüniň galan böleginde ol maýyp butunyň üstünde agsaklap ýördi. Agry we hereket etme ukybynyň ýitmegi, onuň Hudaý bilen göreşendigini we Hudaýyň ýeňendigini hemişe ýatladýardy!
Geliň, iman bilen, açyk hakykatyň yşygynda ýöräliň we Hudaý bilen göreşmäliň. Hudaý bize hiç haçan zyýan bermez, ýöne bizi has wepaly etmek üçin bize degip biler. Ýakubyň Rebbe aýdan sözlerini ýene bir gezek oýlanyň: “Men seni goýbermerin.” Ýakup öz betbagtlygynda ýalňyz galmagy isledi, ýöne Rebbi gujaklandan soň, onuň jany Onuň huzuryna ýapyşdy.
