SORAG: Dabaralary, gurbanlary we däp-dessurlary göz öňünde tutup, hristianyň «patyşa» ýa-da «serdar» ýaly adaty at almagy ýa-da kabul etmegi ýa-da at eýesi bolmagy gowumy?
JOGAP: Mukaddes Kitap ynsan hökümetiniň başlandygyny görkezýär tupan soň, Hudaý Nuhuň ganyny döken adamyň jezalandyrylmalydygyny aýdanda. Hudaý soňra Ysraýyla alty sany gaçybatalga şäherini gurmak barada görkezme berdi, şol ýerlere başga bir adamy bilkastdan däl-de, tötänleýin öldüren adam gaçyp bilýärdi. Petrus 1 Petrus 2-de we Pawlus Rimliler 13-de hristianyň bar bolan häkimiýetlere tabyn bolmalydygyny açyk aýdýarlar, sebäbi ähli häkimiýet Hudaý tarapyndan berilýär. Petrus patyşalary we häkimleri aýratyn agzap geçdi. Pawlus birnäçe häkim tarapyndan sud edildi we ahyrsoňy öz işiniň adalatsyz çözülmegi barada Sezara – Rim imperatoryna ýüzlenende Rima iberildi.
Häkimiýetiň Hudaý tarapyndan ynsanlaryň bähbidi üçin döredilendigini ykrar etse-de, Mukaddes Kitap hristianlara özleri üçin häkimiýet ýerlerini gözlemegi asla görkezmeýär. Häkimiýet ýokardan, Hudaýdan gelýär, dolandyrylýanlaryň saýlamagy ýa-da razylygy bilen däl. Ysraýyl özlerini daş-töweregindäki milletler ýaly dolandyrjak patyşa isländen soň, Hudaý Sauly Ysraýylyň patyşasy edip saýlady. Şeýle hem, Saul Hudaýyň aýdyň tabşyryklaryna gynançly boýun egmezligini görkezenden soň, Hudaý Dawudy Ysraýylyň patyşasy edip saýlady. Adamyň patyşa ýa-da serdar bolmagynyň usullary dürli-dürli bolup biler; käbirleri ýokary wezipede dogulýar, käbirleri bellenilýär, käbirleri halk saýlawy bilen saýlanýar, käbirleri wezipesini korrupsiýa, gozgalaň ýa-da hatda janyna kast etmek arkaly alýar. Emma iman edene hiç haçan özüne hökümet wezipesini ýa-da hormatyny gözlemegi tabşyrylmaýar.
Şeýle wezipede özlerini tapanlar onda Rebbi hormatlamalydyrlar. Köne Ähtde bize Hudaýy hormatlaýan patyşalaryň we tersine patyşalaryň hökümdarlygy barada gürrüň berilýär. Rimliler 16:23-de Pawlus Korinf şäheriniň hazynaçysy Erastusdan we başgalardan Rim mukaddeslerine salam iberdi, ol ýerden ýazýardy. Taryhda asyrlar boýy köp sany wepaly hristian hökümdarlary agzalýar. Häkimiýet ýa-da hökümdarlyk wezipesini eýeleýän adamyň dindar iman eden bolsa, biz minnetdar bolup bileris. Gynansak-da, şeýle wezipeleri eýelän köp hristian öz hereketleri bilen Rebbi biabraý etdiler. Syýasat ylalaşyk sungaty hökmünde kesgitlenip bilner we häzirki syýasatdaky köp hristian bir zat gazanmak üçin köplenç iň möhüm meselelerde ylalaşyk etmeli bolýandygyny görýärler. Hristianlar bu dünýäniň günäkär zorlugyndan we korrupsiýasyndan dynyp bilmeýändiklerine uly lapykeçlik bilen göz ýetirerler.
Indi öňümizdäki soraga ýüzleneliň – bu sorag bize Afrikadan bir okyjydan geldi. Ýahuda patyşalygynyň Hudaýyň hökümi astynda tiz geljek soňuna garaşyp, Ýeremiýa öz pygamberliginiň ähli sözlerini wepaly ýazan kätip Baruh üçin ýörite habar berildi. Habar şeýle: «‘Özüň üçin uly zatlar gözleýärsiňmi? Olary gözleme; çünki, ine, men ähli adamlara kynçylyk getirerim,’ diýýär Reb» (Ýer. 45:5 NKJV). Häzir biz Hudaýyň merhemetiniň bu döwrüniň soňuna çalt ýakynlaşýarys. Höküm tizden geler. Bu dünýäniň adamlarynyň arasynda hormatly wezipeleri gözlemegiň hakykatdan-da manysy ýok. «Geljek gazapdan gaçyň» (Mat. 3:7) diýip wagyz eden adam, höküm astyndaky dünýäde ýokary orun gözlemez.
Mundan başga-da, köp Afrika ýurtlarynda şeýle wezipä bellenmek, adatça, adaty dabaralara we däp-dessurlara boýun egmegi, hatda kesgitlenen gurbanlary bermegi talap edýär. Şeýle talaplar adaty Afrika dini bilen baglanyşykly bolup, adatça ata-babalara sežde etmegiň we butparazlygyň käbir görnüşlerini öz içine alýar. Mukaddes Kitap bu meselelerde açyk aýdýar: «Meniň söýgüli doganlarym, butparazlykdan gaçyň ... Milletler gurban edýän zatlaryny jynlara, Hudaýa däl-de, jynlara gurban edýärler, we men siziň jynlar bilen gatnaşykda bolmagyňyzy islemeýärin. Siz Rebbiň käsesini we jynlaryň käsesini içip bilmersiňiz; siz Rebbiň saçagyndan we jynlaryň saçagyndan iýip bilmersiňiz» (1 Kor. 10:14,20-21). «Iman etmeýänler bilen deň däl boýuntyrykda bolmaň. Çünki dogrulygyň kanunsyzlyk bilen näme gatnaşygy bar? We yşygyň garaňkylyk bilen näme gatnaşygy bar? We Mesihiň Belial bilen näme ylalaşygy bar? Ýa-da iman edeniň iman etmeýän bilen näme paýy bar? We Hudaýyň ybadathanasynyň butlar bilen näme ylalaşygy bar? Çünki siz diri Hudaýyň ybadathanasy ... Şonuň üçin ‘Olaryň arasyndan çykyň we aýrylyň, diýýär Reb. Arassa däl zada el degirmäň, we men sizi kabul ederin’» (2 Kor. 6:14-17).
Günbatar ýurtlarynda däp-dessurlar dürli bolsa-da, şol bir ýörelgeler ulanylýar. Saýlaw ýeňiş gazanylanda geçirilýän ýeňiş dabaralary adatça alkogol bilen ýa-da has erbet, we açylyş dabaralaryndaky gymmat bahaly baýramçylyklar adatça şol bir zatlaryň köpüsini we başgalaryny öz içine alýar. Kampaniýalar döwründe mahabat üçin millionlarça dollar sarp edilýär, onuň köpüsi özüňi mahabatlandyrmaga we garşydaşlaryňa hüjüm etmäge we köplenç olary ýamanlamaga sarp edilýär – Rebbiň öz halkynyň başgalara garşy hereket etmegini isleýäninden düýbünden tersine! Hristianyň gowy niýetleri we ýokary ideallary bolup biler, ýöne maksat serişdeleri aklamaýar.
Daniel iman edeniň mysalydyr ol öz dindar ýörelgelerinden yza çekilmegini ret etdi, we R EB ony butparaz hökümetlerde gaty ýokary wezipelere goýdy. Daniel şeýle wezipeleri gözlemedi, ýöne özüne berlen işleri etdi. Aslynda, onuň şaýatlygy şeýle bir güýçlüdi welin, ol bir gije ýolbarslar çukurunda geçirmegine sebäp boldy, sebäbi onuň dindar däl kärdeşleri häsiýeti olaryňkydan gaty tapawutlanýan bu dindar adamdan dynmak üçin gaty islediler.
Hormatly wezipäni miras alan ýa-da teklip edilen we butparazlyk ýa-da beýleki günäkär amallara boýun egmezden ony kabul edip bilýän hristian, şeýle wezipäni Rebden sowgat we Oňa hyzmat etmek üçin mümkinçilik hökmünde kabul etmekde erkin bolup biler. Emma şeýle wezipäni kabul etmek ony Rebbi haýsydyr bir ýagdaýda biabraý etjek ýa-da Onuň mukaddes Sözüne garşy geljek işlere gatnaşmaga mejbur etse, ol Rebbiň bereketine nädip garaşyp biler?
Jogap beren Eugene P. Vedder, Jr.
