Men Amerikada mekdepde okaýarkam, okuwçylara synpda Mukaddes Kitaby açmaga rugsat berilýärdi. Şol döwürlerde biz iňlis edebiýatynda Rut kitabyny öwrenýärdik. Ol gowy keşpler, köp duýgular we ajaýyp soň bilen ajaýyp gysga hekaýa hasaplanýardy – hemmeler bagtly ýaşapdyrlar. Birnäçe ýyl soň men Hudaýyň Sözüni mesihçi hökmünde öwrenip başlanymda, Rut kitabynyň gowy hekaýadan has köpdügini öwrendim. Hudaýyň ylhamlanan Sözüniň bir bölegi hökmünde, ol Hudaýyň mätäçlere ýetýän merhemetini görkezýär. Ol Rut atly ýaş moably zenan hakda. Ol dinden dänmek, uruş, açlyk we garyplyk döwründe ýaşapdyr. Ýöne onuň durmuşy diňe Hudaýyň berip bilýän umydy bilen şöhlelenipdir.
Rut kitabyna seretmegiň azyndan dört usuly bar. Taryhy taýdan, ol Ysraýylda Kazylar döwründe (takmynan b.e. öň 1200 ýyl) Betlehemde ýaşan bir maşgala bilen başlaýar. Açlyk gelende, olar Moab ýurduna göçmek kararyna gelipdirler. Ol ýerde ýene-de betbagtçylyk bolupdyr. Kakasy we iki ogly ölüp, üç dul aýaly galdyrypdyr – onuň aýaly Naomi we iki gelni, Rut we Orpa. Kitabyň köp bölegi Naominiň we Rutyň Betleheme gaýdyp gelmegine we ol ýerde olara garaşýan garaşylmadyk wakalara gönükdirilýär.
Simwoliki taýdan, Rut kitaby Mesih bilen Onuň halkynyň arasynda söýginiň nähili ösýändigini, Hudaýyň şöhraty üçin miweli bolmagy netijesinde görkezýär.
Doktrinal taýdan, ol Hudaýyň adamlar bilen, hatda Rut ýaly, nälet astynda doglanlar bilen merhemetli gatnaşyklarynda Onuň häsiýetini açýar.
Amaly taýdan, ol bir höwesli adamyň agyr ýagdaýy nähili üýtgedip bilýändigini görkezýär. Bu hekaýany şeýle häzirki zaman edýän zat şol. Hudaý henizem tupanly maşgalalara gün şöhlesini getirip biljek “Rutlary” gözleýär.
1-nji bap: HUDAÝYŇ MERHEMETI
Hudaýyň merhemeti ynsan kemçiliklerine we umytsyzlygyna garamazdan ýeňiş gazanýar. Birinji bapda ynsan kemçiligini tapmak kyn däl. Ysraýyl halky Rebden daşlaşandygy üçin ýurda açlyk düşüpdi (Kanun taglymaty 28:24). Gynansak-da, Elimelek (onuň ady “meniň Hudaýym Patyşadyr” diýmegi aňladýar) krizis döwründe Rebe däl-de, duşman ýurdy Moaba ýüzlenipdir. Nähili ýitgi! Hudaýyň Ysraýyla beren jezasyndan gaçmaga synanyşyp, ol Şeýtanyň duzagyna düşüpdir. Kakanyň we ogullaryň ölümi ynsan kemçiligini has-da görkezýär – adamlar günäniň netijesinde ölýärler (Rimliler 6:23). Ýöne Hudaý olaryň kemçiligini gowy iş üçin ulanmaga sebäp bolupdyr, çünki Rut hekaýa Moabyň içinde giripdir.
Ynsan umytsyzlygyna Rutdan gowy mysal tapmak mümkin däl. Birinjiden, ol Moabdan bolup, şonuň üçin kanuna görä onunjy nesle çenli Rebiň ýygnagyndan çetleşdirilipdi (Kanun taglymaty 23:3-4). Ikinjiden, ol dul aýal bolup, garyp we serişdesizdi. Üçünjiden, Ysraýyl bilen ýeke-täk gatnaşygy bolan Naomi, oňa Ysraýylyň Hudaýy hakda anyk şaýatlyk bermedi. Naomi öz watanyna gaýdyp gelmek bilen dogry ugra hereket edip başlasa-da, ol gelinlerini öz ýany bilen gitmäge höweslendirmedi. Mundan başga-da, onuň ajy ruhy bardy we kynçylyklary üçin Hudaýy günäkärledi.
Hudaý ynsan ejizligini ýeňmegi halaýar we Rutyň ýagdaýynda şeýle etdi. Ol Naominiň öz halkyna we hudaýlaryna gaýdyp gelmegi baradaky tutanýerliliginden ýüz öwürmedi. Onuň gelni Orpa gaýdyp geldi, ýöne Rut Naomi bilen Ysraýyla gitdi. Naomä aýdan ajaýyp tutanýerli sözleri Hudaýyň merhemetine beren jogabyny hem aňladýar:
“Meni seni terk etmäge ýa-da yzyňdan gitmekden ýüz öwürmäge mejbur etme; çünki sen nirä gitseň, men hem şol ýere giderin… seniň halkyň meniň halkym bolar, we seniň Hudaýyň, meniň Hudaýym” (Rut 1:16). Bu birnäçe söz bilen Rut yzarlamak üçin ýol, ýaşamak üçin ýer, goşulmak üçin halk we ynanmak üçin Şahs – Ysraýylyň Hudaýy – saýlady. Naomi bilen bilelikde, ol arpa hasylynyň başlangyjynda Betleheme geldi.
2-nji bap: RUT BOAZ BILEN DUŞUŞÝAR
Rutyň Betlehemde duşan ilkinji adamlarynyň biri Boazdy. Onuň hakda köp zatlar bize Rebimiz Isa Mesihi ýatladýar. Birinjiden, ol Elimelegiň garyndaşy (dogany) bolupdyr. Bu möhüm: Hudaýyň bize Öz merhemetini görkezmegi üçin, Hudaýyň Ogly adam bolup, biziň “garyndaşymyz” bolmalydy (Ýewreýler 2:14-15). Ikinjiden, Boaz “uly baýlygy bolan adam” diýlip atlandyrylýar. Rebimiziň merhemeti hakda şeýle diýilýär: “Ol baý bolsa-da, siziň üçin garyp boldy, şonda siz Onuň garyplygy arkaly baý bolarsyňyz” (2 Korinfliler 8:9). Üçünjiden, Boaz Betlehemden gelipdi. Rebimiz şol obada doglupdy (Luka 2:4-6). Dördünjiden, Boaz merhemetli sözler aýdypdy, bu bize Rebimiziň Nazaretde gullugynyň başlangyjyny ýatladýar, şonda hemmeler “Onuň agzyndan çykan merhemetli sözlere haýran galypdyrlar” (Luka 4:22). Bäşinjiden, Boaz garyp ýat ýurtly Rut hakda alada edipdi. Dört Injil hem Rebimiziň garyplar hakda aladasy bilen ýaňlanýar. Ol “garyplara Hoş Habary wagyz etmäge” geldi (Luka 4:18).
Boaz bilen Rutyň arasyndaky ösýän gatnaşyk Mesih bilen Onuň halkynyň arasyndaky gatnaşygy görkezýär. Ol ony öz meýdanlarynda hasyl ýygnamaga çagyryp, goragyny kepillendirdi. Nahar wagty gelende, ol ony öz stolunda garşylady. Ol hatda onuň bilmedik ýagdaýlarynda-da oňa alada etdi, öz orakçylaryna “onuň üçin bilkastdan käbir däneleri desselerden gaçyrmagy” tabşyrdy (2:16). Bu bize Mesihdäki kabul edilişimiz (Efesliler 1:6), Onuň bizi çagyran gatnaşygy (Efesliler 2:19-22) we biziň her bir zerurlygymyzy kanagatlandyrmak baradaky wadasyny (Filipililer 4:19) ýatladýar.
Rutyň Boaza çekilmegi geň däl. Hasabatda “ol tötänleýin Boaza degişli meýdanyň bölegine geldi” (2:3) diýilýär, ýöne Hudaýyň ony şol ýere gönükdirendigine şübhe galdyrmaýar. Üns beriň, ol öýde garyplygyna aglap, kömek garaşyp boş oturman. Ol garypdygyny bilýärdi, şonuň üçin “gitmäge we hasyl ýygnamaga” synanyşdy – bu aňsat ýa-da hormatly iş däl. Soňra Boaz ony synlap başlanda, ol hem onuň merhemetinden, hem öz mynasyp däldiginden haýran galdy.
Rut kitaby mesihçi durmuşynyň hem passiw, hem aktiwdigini öwredýär. Ol passiw, çünki biz Hudaýyň ylahy güýjüniň bize durmuşa we dindarlyga degişli ähli zatlary berendigini ykrar edýäris (2 Petrus 1:3). Şonuň üçin biz Oňa ynanýarys, Onuň ýolbaşçylygyna sabyrly garaşýarys we doly garaşlydygymyzy ykrar edýäris (Süleýmanyň tymsallary 3:5-6). Ýöne ol aktiw hem, çünki biz Rebiň güýjünde öňe gitmeli, Rebimiz we Halasgärimiz hakdaky bilimimizde miweli etjek zatlary durmuşymyza goşmak üçin yhlas etmeli (2 Petrus 1:5-8).
Rut Ysraýylyň Hudaýynyň ganatlarynyň astynda pena tapdy, we Boaz muny ykrar edip, oňa laýyklykda garady (2:12). Onuň ýagty şaýatlygy yhlasy (2:2-3,17), gaýynenesi bilen paýlaşmagy (2:18-19), Boaz hakda has köp öwrenmegi (2:20) we ikirjiňlenmän boýun egmegi (2:21-23) öz içine alýardy.
3-nji bap: HAS ÇUŇŇUR ÝAKYNLYK
Hudaý Boaz bilen Rutyň nikasyny göz öňünde tutýardy. Hekaýa bu ugra hereket edende, biz Rebiň Öz halky üçin göz öňünde tutýan ýakynlygynyň görnüşini düşünişip başlaýarys. Ol diňe Öz meýdanlarynda hasyl ýygnawçylaryny däl, eýsem Öz söýgüsini bermek üçin gelini isleýär (Efesliler 5:25-27). Ol biziň howpsuzlygymyzy aýyrmagy isleýär, şonda biz Özünde dynç taparys (Matta 11:28-30). Ol biziň ýüreklerimizi diňe Öz üpjünçiliklerine däl, eýsem Özüne gönükdirmegi isleýär (Filipililer 3:8). Hakykatdan-da, Reb biziň Oňa ilkinji ynanan wagtymyzda hiç haçan bilmedik zatlarymyzdan has köp zady biziň üçin taýýarlap goýupdyr. Ol biziň Onuň bilen çuň, ýakyn gatnaşykdan lezzet almagymyzy isleýär.
Ýöne ýakynlyk arzan gelmeýär. Rut Naomiden Boazyň olaryň “ýakyn garyndaşy” – Elimelegiň emlägini halas etmäge haky bolan we merhum garyndaşynyň adyndan öýlenip, çaga ösdürmek borjy bolan adamdygyny öwrendi. Şonuň üçin, Naominiň görkezmesi boýunça ol Boazyň harman ýerine gidip, özüni iki tarapdan hem halas edilmäge mätäç adam hökmünde tanatdy. Ýöne Rut Boaza biperwaý ýa-da tötänleýin ýakynlaşmady. Ol ýuwundy, özüne ýag çalyp, iň gowy eşiklerini geýdi. Şonuň ýaly-da, biz Rebimize “iman doly ynam bilen hakyky ýürek bilen” ýakynlaşmaly (Ýewreýler 10:22). Biziň ýollarymyz Onuň Sözüne üns bermek bilen arassalanmaly (Zebur 119:9-11). Mukaddes Ruh tarapyndan ýaşaýanlar hökmünde, biz Onuň ýagynyň ysyny ýaýratmaly (1 Korinfliler 16:19-20).
Rut harman ýerine gelende, Boazyň aýaklarynyň astynda ýatdy. Asyrlar soň, Merýem atly wepaly bir aýal Reb Isa Mesihiň aýaklarynyň astynda oturyp, Onuň sözlerini diňledi (Luka 10:39). Bu biziň üçin hem şol ýerdir – Rebiň aýaklarynyň astynda, Onuň sözlerini diňlemek üçin, Rut Boazyň teselli we höweslendirme sözlerini diňlän ýaly. Ýöne Boaz Ruta höweslendiriji bolmadyk bir zat hem aýtdy: olaryň nikasyna özünden has ýakyn garyndaşyň görnüşinde mümkin bolan päsgelçilik bardy. Şol wagtda, Boaz Rutyň abraýyny we öz abraýyny goramak üçin hereket etdi. Ol oňa köp mukdarda azyk hem berdi.
4-nji bap: NIKA
Ertesi gün Boaz jemgyýetçilik işleriniň alnyp barylýan derwezesine gitdi. Ol Ruty halas etmekde öz dogrulygyny açyk görkezmek isledi, edil Hudaý bizi halas etmekde Öz dogrulygyny görkezen ýaly (Rimliler 3:21-22). Men Boaz bilen Rutyň nikasyna päsgel beren “ýakyn garyndaşyň” Kanuny aňladýandygyny teklip edýärin. Näme üçin? Çünki kanun ilkinji gelip, adamyň Hudaýa ýakynlaşmagy üçin logiki ýol ýaly görünýärdi. Üns beriň, ýakyn garyndaş Rutyň nikasyna razy bolmady, çünki bu onuň öz mirasyny zaýalardy. Kanuna nähili meňzeş! Ol diňe günäkärleri ýazgarmak bilen öz aýratyn häsiýetini saklap biler, olary halas etmez. Rimliler 7:12-de aýdylyşy ýaly, “Kanun mukaddesdir, we tabşyryk mukaddes, adalatly we gowudyr.” Ýöne ähli adamlar günäkärdir we şonuň üçin Kanun olary “Hudaýyň öňünde günäkär” diýip yglan edýär (Rimliler 3:19). Kanun ýykylan adama ne ýürek, ne-de rehim görkezip bilmedi.
Boazyň Ruty halas etmegi galypdy, edil Rebimiz Isa Mesihiň bizi halas etmegi galan ýaly. Boaz Kanun tarapyndan bellenen däp-dessura laýyklykda hereket etdi we soňra yglan etdi: “Moably Rut ... men öz aýalym hökmünde aldym ... Siz şu gün şaýatsyňyz (4:9-10). Ýöne bu ýerde biz Boaz bilen Mesihiň arasynda tapawut goýmaly. Boazyň halas edişi gansyzdy, diňe pul sarp etmegi talap edýärdi. Rebimiziň satyn alan halas edişi Onuň janyna durdy. Biz “kümüş ýa-da altyn ýaly zaýalanýan zatlar bilen halas edilmedik ... eýsem Mesihiň gymmatly gany bilen, kemçiliksiz we tegmilsiz guzy ýaly” (1 Petrus 1:18-19).
Boaz bilen halas edilen we durmuş guran Rut, Hudaýyň şöhraty üçin nesil öndürdi. Hakykatdan-da, onuň ogly Obed Dawut patyşanyň, we ahyrsoňy Rebiň Özüniň, ynsan nesli boýunça atasy boldy. Şonuň ýaly-da, Mesihiň gymmatly gany bilen halas edilenler we Onuň bilen ýakyn gatnaşyga getirilenler Onuň şöhraty üçin miweli durmuşda ýaşap bilerler. Rimliler 7:4-de aýdylyşy ýaly, “Şonuň üçin, doganlarym, siz hem Mesihiň bedeni arkaly Kanuna ölüp, başga birine, ýagny ölülerden direlen Oňa öýlenmek üçin, Hudaýa miwe getirmelisiňiz.” Nähili tapawut! Bir wagtlar garyp we näletlenen ýat ýurtlylar bolan biz indi Hudaý üçin miwe getirip bileris. Mesihçi durmuşy şol hakda.
