Filadelfiýa
Filadelfiýadaky ybadathana ýüzlenmek, ýedi ýüzlenmäniň arasynda jany ruhlandyrýan iň güýçli sözdür. Hiç hili käýinç berilmeýär. Hiç hili tankyt ýok. Eger men ýa-da biz dogry zady dogry ýol bilen dogry sebäpden etmäge jan edýän bolsak, bu hatyň maňa ýa-da bize degişlidigini çaklamak aňsat bolar. Şeýtan bizi şeýle rahatlyga, hatda öz-özüňi gutlamaga-da mejbur eder. Biz hemişe seresap bolmaly.
7-nji aýat
«Ol mukaddesdir, Ol hakykatdyr.» Bu ýedi ýüzlenmäniň köpüsi Rebbi dürli resmi wezipelerde görkezýär, 1-nji bapda görkezilen görnüşiň käbir bölegine salgylanýar. Bu ýerde Ol Özüni şahsy we ahlak taýdan nämedigini görkezýär: mukaddes we hakyky.
Maksat, Ikinji Adamyň (1 Korinfliler 15:47) häsiýetleriniň Täze Adamyň (Koloseliler 3:10) häsiýetlerine öwrülmegidir. Eger biz Täze Adamyň aýratynlyklarynda aýdyň ýüze çykmak islesek, bu diňe Ikinji Adam bilen şahsy gatnaşykda bolmagyň miwesi bolup biler. «Dawudyň açaryny saklaýan Ol.» Dawut Hudaýyň mesh edilen Patyşasydy, Hudaýyň adyndan zatlary dolandyrmak, Hudaýyň hukuklaryny goramak, Hudaýyň islegine laýyklykda dolandyrmak üçin. Şonuň ýaly-da, ýygnakda Hudaýyň hukuklaryna alada edýänler bar. Goşmaça maglumat üçin Işaýa 22:20-25 okap bilersiňiz.
«Ol ýapýar we hiç kim açmaýar, we açýar we hiç kim ýapmaýar.» Mesih nämäni gulplasa, hiç kim açyp bilmez, we nämäni açsa, hiç kim gulplap bilmez. Açylmaly gapy Hudaýyň bereketine açylýan gapydyr we adamyň gözegçiliginden daşardadyr. Rebbiň mutlak gözegçiligi bar. Ol bu güýji hiç kime bermez. Tertibi belläň. Ol Hudaýyň bereketine gapyny açyp bilýän Adam hökmünde agzalmazdan ozal, Mukaddes we Hakyky Adam hökmünde agzalýar. Ol mukaddeslik we hakykat bilen bellenmedik gapyny hiç haçan açmaz.
8-nji aýat
«Men seniň işleriňi bilýärin.» Mukaddes we hakyky bolan we olary içgin bilýän Ol: «Men seniň işleriňi bilýärin» diýýär, ýöne käýinç tapmady.
«Men seniň öňüňde açyk gapy goýdum.» Filadelfiýa, ady «doganlyk söýgüsi» diýmegi aňladýar, Sardisden otuz bäş mil günorta we birneme gündogarda ýerleşýärdi. Ol derýa jülgesindäki ýolda ýerleşýärdi – söwda we aragatnaşyk üçin «açyk gapy». Mesih Hudaýyň ähli maksadyna we maslahatyna mümkinçilik gapysyny açýar, ýöne ähli ýamanlyga gapyny ýapýar. Biz gapydan geçip, Onuň elýeterli edýän ähli zatlarynyň gadyryny bilmek üçin öz tagallamyza baglydyr. Bu zatlar diňe Mukaddes Ruhyň güýji bilen duýulyp bilner we iman bilen özleşdirilip bilner, we gapy diňe agzalan we aňladylan ahlak sypatlary bolanlara açykdyr. Mundan başga-da, eger Reb Isanyň öňümizde açyk mümkinçilik gapysyny goýsa, Şeýtanyň hiç hili güýji ony saklap bilmez. Ony saklamak üçin adam goldawyna-da zerurlyk ýok.
«Seniň az güýjüň bar.» Olar öz gowşaklyklaryny duýýarlar we diňe Oňa bil baglaýarlar, özlerine däl (2 Korinfliler 3:5). Olar dünýäniň ünsüni çekjek ýa-da bedeni begendirmek üçin hiç hili güýç görkezmek bilen tapawutlanmaýarlar. Ýöne olaryň duýulýan gowşaklygynyň arkasynda Rebbiň Özüniň güýçli güýji we kuwwaty olary goldaýar. Filadelfiýalylar Pergamdaky mukaddesleriň dünýäniň goldawy üçin ret eden Adamynyň goldawyny kabul etdiler.
«[Sen] Meniň sözümi sakladyň.» Olar nämäni saklan (goran, alada eden, goragda saklan) bolsa, olaryňky däl. Ol Onuňkydyr. Onuň sözi Onuň açylan aňydyr, diňe jikme-jiklikler däl (Onuň sözleri).
«[Sen] Meniň adymy inkär etmediň.» Olar bu ýerde Öz bähbitleri üçin däl-de, Onuň bähbitleri üçin (Filipililer 2:21-däki garşylygy serediň). Olar bu ýerde, näçe şahsy çykdajy bolsa-da, Ony ret eden dünýäde Onuň talaplaryny goramak üçin.
9-njy aýat
«Şeýtanyň sinagogasyndakylar.» Agzalan ýeke-täk garşylyk Şeýtanyň sinagogasyndan gelýär.
Bu dini zatlary aňladýar: dini garşylyk, dini yzarlama, dini korrupsiýa. «Özlerini ýewreý diýýänler, ýöne däl.» Smyrna-da bolşy ýaly, Filadelfiýada-da «ýewreýler we däl» diýip öňe sürýänleri duýdurmak zerurdy. Bu termin simwoliki manyda ulanylýar. Filadelfiýada özlerini hakyky ýewreýler, beýlekilerden has ýokary dini derejeli we aýratyn bereketlere mynasyp diýip öňe sürýänler bardy. Ýöne Rebbiň Özüniň,
olary içgin bilýän Ol, olaryň ýewreý däldigini aýdýar! Olar elitizm, öz-özüňi ýokary synpa götermekde günäkärdiler. Rebbiň olary hakykatdanam ýalançy aldawçylar hökmünde ýazgarmagy zerurdy. «Men olary seniň aýaklaryňda sežde etmäge mejbur ederin.» Sardisde bolşy ýaly, Mesihe wepalylyk ýewreý dini jemgyýeti tarapyndan ret edilmegi, ýewreý sinagogasyndan çykarylmagy we Sezara sežde etmek üçin aşa Rim basyşyna sezewar bolmagy aňladýardy. Olaryň yzarlayıjylarynyň ahyrsoňy olara hormat bilen egiljekdigi wada berilýär. Ýewreýler we Rimlikler öz gözegçiliginde näme bardygyny pikir eden bolsalar-da, diňe Mukaddes we Hakyky Adam gapylary açmaga we ýapmaga güýçli.
«We Meniň seni söýendigimi bilmek üçin.» Hemme zat Onuň söýgüsinden gelip çykýar we Onuň söýgüsiniň miwesidir, olaryň söýgüsinden däl.
10-njy aýat
«Meniň sabyr sözümi sakladyň.» Isa Mesihiň çydamlylyk günleri, hemişe sabyr talap edýän, Onuň gelmegine çenli dowam eder.
Wepaly bolanlar häzir höküm sürmegi arzuw edip, Onuň gelmegine garaşmaýarlar (1 Korinfliler 4:8 bilen deňeşdiriň). Olar Onuň ret edilmegini paýlaşmaga we Onuň ýaly sabyr we çydamlylyk ýaly ahlak sypatlaryny görkezmäge razy (1:9; 2 Selanikliler 3:5; 2 Timoteos 2:12 serediň). «Men hem seni synag sagadyndan [daşyndan] goraryn.» Ybadathananyň Uly Kynçylykdan geçmegi barada hiç hili pikir bolup bilmez. Hudaýyň gazaby dünýä gelmezden ozal biz dünýäden «çykarylar». Selaniklilere ýazylan hatlarda, mesihçileriň dünýä geljek «gazapdan» gorkmaly däldigi barada gaýtalanýan ýatlatmalar bar, bu ýerde dünýäniň adamlary ahlak taýdan ýer ýaşaýjylary, doly ýer merkezli hökmünde suratlandyrylýar.
11-nji aýat
«Men çalt gelýärin.» Tiýatira, Sardis we Laodikeýa ýaly, Filadelfiýada hasaba alnan jikme-jiklikler, Hristian ybadathanasynyň taryhynda ruhy ýagdaýy we tapgyry suratlandyrýar, bu Rebbiň Özüniň gelmegine çenli dowam eder. Şol pursat gelende, gijikdirme bolmaz (Matta 24:36; Markus 13:32; Ýewreýler 10:37).
«Berk sakla» (ýapyş!) Filadelfiýadaky uly howp ýüz öwürmekdir. Filadelfiýaly üçin ýeňmek zerurdyr, sebäbi ol başga ýagdaýda ýüz öwrüp biler.
«Seniň elindäki zat.» Rebbiň öňünde, Oňa garşylyk fonunda, janyň hakyky türgenleşiginde gazanylan zat hiç haçan ýitirilmez.
«Hiç kim seniň täjiňi almasyn.» Täç ýeňijiniň nyşanydyr. Eger bir adam ýüz öwürse, oňa ýeňiji diýmek kyn. Ol täç gazanandyr diýip bolmaz.
Yzygiderlilige üns beriň: 9-njy aýat «Men seni söýdüm,» 10-njy aýat «Men seni goraryn,» 11-nji aýat «Men çalt gelýärin.»
12-nji aýat
Ýeňiji üçin, Rebbiň ýoklugynda, ýaman günde, duşmançylyk we garşylyk näme bolsa-da, Oňa wepaly bolmaga borçly bolanlar üçin açyk öwgü we sylag bar. Wepaly ýeňijä, häzirki ruhy minnetdarlykda, geljek dünýä (Müňýyllyk) garaşmaly bolan we ahyrsoňy doly derejede ebedilige (Ebedi ýagdaý) garaşmaly bolan zat wada berilýär.
Barlyk 11:4-de Hudaýyň adamlaryň özleri üçin şäher, diň (sütün), at gurmak synanyşyklaryny bulaşdyrandygyny okaýarys. Ýeňijä Hudaýdan adamlaryň özleri üçin ýa-da özleri tarapyndan gurmaga rugsat berilmejek zady wada berilýär.
«Ybadathanadaky sütün.» Sütün (1 Timoteos 3:15 bilen deňeşdiriň) hakykaty goldaýan, Ruhyň güýjünde şaýatlyk edýän we taglymaty bezäýän adamyň görkezilişi (uly «ybadathana» düşünjesi) bilen baglanyşyklydyr. Hristian şaýatlygy we täsiri Filadelfiýada beýleki ýedi ybadathananyň islendiginden has uzak dowam etdi. On birinji asyr ybadathanasynyň (dogry ady bilen St. Jon’s!) bir sütüni Filadelfiýada henizem dur. Filadelfiýa ýazylan bu hatyň teksti ýazylan bürünç tagta galan sütüne berkidildi. Hudaýyň rehimdarlygy bilen, şol ýerdäki ilkinji mukaddesleriniň käbiriniň ahlak gymmatlygyna şaýatlyk edýän, sütün görnüşinde, asyrlar boýy saklanmagyna rugsat berendigi möhüm bolmaly.
«Ol indi çykmaz.» Bu ýazgylar ýazylanda, Filadelfiýada we onuň töwereginde ýer titremeler gaty ýygydy. Daşky gurşawyň şertleri bilen uzak tejribe ýerli ilata ýer titremesiniň ýakynlaşýandygyny bilmäge mümkinçilik berdi. Ýykylýan binalardan gelýän galyndylar bilen ýaralanmakdan ýa-da hatda ölmekden gorkup, köp adam gurlan ýerden çykyp, töwerekdäki oba ýerleriniň has howpsuz ýerine «çykyp», howp geçýänçä wagtlaýynça şäheriň daşynda wagtlaýyn çadyrlarda ýaşadylar. Imanlylar, howpdan gaçmak üçin «indi çykmaly» bolmajak günüň geljekdigini bilmekden ruhlanardylar. Has oňyn tarapdan, Müňýyllykda hemme zat bu dünýäde bolup geçen zatlara jogap bolar. Hemme zat «dynçlykda» bolar. Soňra, Ebedi ýagdaýda, hemme zat Hudaýyň islegine laýyklykda, jogapkärçilikden doly daşda bolar.
«Men ýazaryn» - diňe bir ylahy Sözleýji däl, eýsem ylahy Ýazyjy.
«Meniň Hudaýymyň ady, we Meniň Hudaýymyň şäheriniň ady, Täze Iýerusalim, ol gökden inýär.» Ýeňijä Hudaýyň we Onuň Mesihiniň ýüregine ýakyn bolan zadyň şahsy gadyry berilýär. Ýeňiji bu durmuşdan öz Hudaýynyň ady öz üstünde ýazylan ýagdaýda, başgalara aýdyň bolan ýagdaýda geçip biler.
Täze Iýerusalim (21:2-ä serediň; mukaddes Iýerusalim, 21:2; we gök Iýerusalim, Ýewreýler 12:22 bilen deňeşdiriň), her zadyň arassa we açyk boljak we Hudaýyň şöhratyny ebedi görkezjek şäher bolar. Filadelfiýaly mukaddes ahlak taýdan şeýle beýikdir welin, ol ebedi häsiýetli bir zat bilen ýazylandyr. «Meniň täze adym.» «Meniň» at çalyşmasy hatyň dowamynda görnükli. Mukaddeslere häzir elýeterli bolan ähli zat Onuň Şahsy Rebbigi astynda dolandyrylýar. Mesihiň doly ýüze çykjak täze ady geljek dünýäde ýüze çykar, ýöne heniz ýüze çykmady. Ylahy, ruhy, ebedi zatlar bilen baglanyşykly meseleler bar, olary biz heniz özleşdirip bilmeýäris, ýöne özleşdireris.
13-nji aýat - Soňky synag
«Gulagy bar bolsa, Ruhyň ybadathanalara näme diýýändigini eşit.» Filadelfiýaly, Sardisiň formalizasyndan we Laodikeýanyň imansyzlygyndan aýrylan we Mesihiň oňa açan ähli zatlaryna wepaly bolan adamdyr. Hakyky Filadelfiýalylar bu barada gürlemeýärler; olar ony görkezýärler. Howp, ýokary (dini) ýere çykmaga synanyşanda Filadelfiýadan Laodikeýa süýşmek gaty aňsatdyr.
Laodikeýaly, Filadelfiýa häsiýeti bolmadyk Filadelfiýa yşygy bolan adamdyr. Her bir hakyky Filadelfiýaly, gapylary açyp we ýapyp bilýän ýeke-täk mübärek Şahsyň gözegçiligine höwes bilen boýun egýär.
Men we biz, şahsyýetler ýa-da ýerli ýygnak hökmünde Filadelfiýa bolmagy TALAP edip bilmeris we etmeli däl. Şol bir wagtyň özünde, men we biz Filadelfiýa häsiýetinde bolmagy MAKSAT edinip bileris we etmeli, özümiz barada pikir etmeli bolşumyzdan has ýokary pikir etmekden goranmaga çalyşmaly (Rimliler 12:3). Bu BIR ÝER ýa-da STATUS TALAP ETMEK däl, eýsem BIR ÝAGDAÝDA bolmagy MAKSAT ETMEKdir, bu möhümdir. Biz beýleki imanlylaryň arasynda Filadelfiýa häsiýetlerini gözlemegi we özümizde Laodikeýa meýillerinden goranmagy maslahat bereris.
