Weýran ediji tupany
Nuh Adam ýalydy
Günä düşeninden soň, adamzat Ýaradyja degişli hormat goýman, ýaradylyşy dolandyrmak isledi. Ilkinji aýdylan söýgi aýdymyny ýatlaň: “Bu indi meniň süňklerimden süňk, etimden et” (Barlyk 2:23 Täze Halkara Wersiýasy). Adam ony aýalyna aýtdy. Olaryň birek-birege bolan şatlygyny ýatlaýarsyňyzmy?
Korrupsiýa we zorluk
Lamehiň aýdymy taryhdaky ikinji aýdymdyr: “Eger Kaýyn ýedi gezek öç alsa, onda Lameh ýetmiş ýedi gezek öç alar” (Barlyk 4:24). Bu rehimsizlik, buýsanç we ýigrenç aýdymydyr. Lameh ony iki aýalyna aýtdy. Bir erkek bir aýaly söýüp biler ýa-da hiç birini, ýöne iki aýaly bolmak hiç birine wepaly bolmazlykdyr.
Lamehiň aýdymynda näme bolandygyna üns beriň. Iň açyk tarapy zalymlyk, deňsiz-eýýam jogapdy. Lamehi ýaralamak üçin hiç hili uly öç ýokdy! Onuň gözegçiligi jedelsiz bolardy! Hatda nika-da, ol söýgi üçin däl-de, beýlekileriň üstünden güýç üçin hereket ederdi. Emma öç alýanyň şahsyýetiniň üýtgemegine üns beriň. Kaýynyň ýagdaýynda, Hudaý edilen islendik ýalňyşlygyň öňüni aljakdygyny wada berdi; ýöne Lameh özüni öç alýan edip belledi! Hudaý diňe suratdan aýrylmady; Lameh Onuň ýerini eýelemäge synanyşdy!
Soňra “Hudaýyň ogullary” bilen “adamlaryň gyzlarynyň” arasyndaky nika agzaldy (Barlyk 6:2). Munuň näme aňladýandygyny hiç kim bilmeýär, ýöne bu Babil/Kanan ýaly hasyllylyk kultlaryna, däp-dessur jynsy gatnaşyklaryna degişli bolup biler. Bu dabaralar gowy hasyl bermek üçin niýetlenendi. Ähli butparazlyk ýaly, bu Hudaýyň elini zorlamak, Ony öz isleglerini etdirmek synanyşygydy. Bu Hudaýy Rebbimiz däl-de, hyzmatkärine öwürmek synanyşygy bolup biler.
“Meşhur adamlar” ýa-da “güýçli adamlar” (Barlyk 6:4 Täze Halkara Wersiýasy, King Jeýms Wersiýasy) uly gahrymanlar we uly söweşijiler ýaly seslenýär. Emma Köne Ähtde ulanylýan söz öldürmekde ökde adamlara degişli bolup, buýsançly, gödek, tekepbir adamlaryň ikinji manysyny berýär. Bular özlerine ynanýan adamlardy. Olar isleglerini edýärdiler, we olaryň ýoluna çykan islendik adam üçin erbetdi – hatda Hudaý üçin hem! Lameh bu güýçli adamlaryň nähili bolandygynyň adaty mysalydyr.
Hudaý bularyň hemmesi barada näme pikir etdi? Onuň gysgaça beýany has doly bolup bilmezdi: “Reb adamyň ýer ýüzündäki erbetliginiň nähili ulalandygyny we onuň ýüreginiň pikirleriniň her bir meýliniň diňe erbet hemişe bolandygyny gördi” (Barlyk 6:5). “Her bir ... diňe ... hemişe” – üç esse artykmaçlyk! Bu hakykatdanam erbet.
Dogry maşgala
Bu erbetligiň ýeke-täk kadadan çykmasy Nuhdy, ol “öz döwrüniň adamlarynyň arasynda dogry adam, aýypsyz” bolandygyny subut eden adamdy (Barlyk 6:9). We 600 ýaşynda bolany üçin, onuň bilen deňeşdiriljek köp adam bardy!
Nuhuň Hudaýa bolan garaýşy şol wagtky beýlekilerden tapawutlanýardy. Ol Hudaýyň öz üstünden hökümdarlygyny kabul etdi, goňşulary bolsa Hudaýyň üstünden hökümdarlyk edip biljekdigini pikir etdiler. Nuh uzak ömrüniň ähli kynçylyklarynda bu dogrulygy saklady. We bu aňsat bolmazdy. Şol ýyllaryň 100-ünde ol ata bolupdy! Munuň manysy, onuň üç ogly we olaryň aýallary hem dogrydy, sebäbi maşgalasyndaky islendik ýalňyşlyk, onuň başy hökmünde, oňa ýüklenjekdi.
Adamlar Hudaýy öz isleglerine boýun egdirip bilermi? Olar Hudaýa garşy çykyp, ondan dynyp bilermi? Hudaý şeýle aňsatlyk bilen iteklenip bilermi? Hiç hili. Erbet amallar abadançylygy üpjün etmegiň ýerine – Hudaýa garamazdan dünýäde öz gözegçiligini ýola goýmagyň ýerine – olaryň tekepbirligi weýran ediji tupan bilen ýok edilmegine sebäp boldy. Hudaý ilkinji ýaradylyşy ýok etmegi we Adamyň şowsuz nesliniň ýerine Nuhuň dogry maşgalasyny ulanyp, ony täzeden ýaratmagy karar etdi.
Täze ýaradylyş
Global tupanyň hekaýasy Mukaddes Kitapda ilkinji ýaradylyş bilen meňzeşlikleri nygtamak üçin bilkastdan ýazylandyr. Ilkinji ýaradylyşyň özünden başga, bu Barlykda seneleri, güne çenli takyk berilýän ýeke-täk wakadyr. Ol “çuňlukdaky çeşmeler ýaryldy, we asmanyň penjireleri açyldy” (Barlyk 7:11) bilen başlaýar. Başgaça aýdylanda, aşakdaky we ýokardaky suwlar ýok edildi. Planetadaky ähli zat “şekilsiz we boş, garaňkylyk çuňlugyň ýüzüni gaplapdy” (Barlyk 1:2) ýagdaýyna gaýdyp geldi.
Tupanyň täsiri ilkinji ýaradylyşy ýatladýan sözler bilen beýan edilýär (Barlyk 7:21-23). Pidalaryň sanawy – “guşlar, mallar, ýabany haýwanlar, ähli süýrenjiler ... we ähli adamzat” – ýaradylyş tertibindedir. Bu 23-nji aýatda “gury ýerdäki ähli janly-jandaryň burnunda ýaşaýyş dem alýan ähli zadyň ölendigi” aýdylyp, soňra haýwanlaryň ters ýaradylyş tertibinde gaýtalanmagy bilen nygtalýar. Merkezi aýatyň iki tarapynda aýna şekilli gurluş bermek Barlykda bir nokady nygtamak üçin köplenç ulanylýar. Tupanyň soňy bolsa, ýagtylygy, güni, aýy we ýyldyzlary hasaba almazdan, ilkinji ýaradylyşyň gaýtalanmagy hökmünde gürrüň berilýär, sebäbi bular asmanlarda bolup, ýerdäki bozulmadan täsir etmändi.
“Emma Hudaý Nuhy ýatlady” (Barlyk 8:1). Bu Nuhuň Hudaýyň ýadyndan çykandygyny we birden ýatlanylandygyny aňlatmaýar. Bu Onuň hereket edendigini aňladýar. Hudaý Ysraýyl çagalarynyň “inlemesini eşidende” (Müsürden Çykyş 2:24), Ol şol ejirleri ýeňletmek üçin hereket etdi. Ol öz halkyny söýende, söýgi bilen hereket edýär. We Ol “Men siziň günäleriňizi indi ýatlamaryn” (Ýewreýler 8:12) diýende, bu Onuň amneziýa boljakdygyny aňlatmaýar; bu Onuň şol bilim esasynda hereket etmejekdigini aňladýar.
Şeýlelik bilen Hudaý Nuhy ýatlady we hereket etdi. Ilki bilen, 150 günden soň, ýagyş ýagmagyny bes etdi, asmanyň penjireleri ýapyldy we çuňlugyň çeşmeleri ýapyldy (Barlyk 8:2). Başgaça aýdylanda, ýokardaky suwlaryň we aşakdaky suwlaryň aýrylmagy, ýaradylyşyň 2-nji gününe laýyk gelýän ýagdaýda täzeden dikeldildi. Soňra gury ýer suwlardan aýryldy, 3-nji güne laýyk gelýän ýagdaýda (Barlyk 8:5). 4-nji gün geçirilýär, sebäbi bu diňe asmanlara täsir etdi. Soňra guşlar 5-nji gün asmanlarda uçmak üçin goýberildi (Barlyk 8:7-9), we ahyrynda haýwanlar we Nuhuň maşgalasy öz maşgalalary bilen çykýarlar, 6-njy güne laýyk gelýän ýagdaýda (Barlyk 8:16-19). Soňra olar patyşalyk edilýär we “miweli boluň, köpeliň we ýeri dolduryň” diýlip aýdylýar, edil ilkinji ýaradylyşdaky ýaly (Barlyk 9:1). Jikme-jik, bu habar berkidilýär: bu täze başlangyç, täze ýaradylyş, täzeden, ýöne iň gowy ilkinji maşgala bilen. Olar bu gezek dogry edip bilermi?
Nuh ýene ekerançylyk etmäge başlanda, ol “ýer adamy” hökmünde beýan edilýär (Barlyk 9:20). Käbir wersiýalar muny başgaça terjime edýär, ýöne “ýer adamy” sözme-söz terjimedir. Iňlis dilinde hiç hili aýratynlyk bolmasa-da, ýewreý dilinde bu jümle ähmiýetlidir. Söz adamah “meýdan” sözi däl-de, “toprak” sözüdir. Bu bize ilkinji adam Adamy ýatladýar, ol adamah-dan ýaradylandyr. Bu bize Adamyň sebäpli näletlenen ýeri hem ýatladýar. We bu aýatyň iki tarapynda Nuhuň Adamyňky ýaly üç ogly bolandygyny ýatladýan zatlar bar.
Bütin hekaýa has anyk bolup bilmezdi. Nuh täze Adamdy, ýöne bu gezek oňa Adamyň ýalňyşlyklaryndan sapak alan goşmaça bonusy bardy. Elbetde, bu gezek işler has gowy bolardy! Şeýtanyň indi nähili mümkinçiligi bolardy?
Nuhuň maşgalasynda ýaşlykda, nika-da, ata-enelikde – we hatda gaýynlar bilen ýaşamakda-da 600 ýyllyk dogrulyk ýazgysy bolan ata-eneler bardy! We bularyň hemmesi olaryň töweregindäki dünýä umytsyz derejede bozukka. Eger olar şol şertlerde dogry galyp bilseler, onda ähli beýleki günäkärlerden arassalanan täze dünýä bilen nähili gowy başarnykly boljakdyklaryny bir pikir ediň.
Köne mesele, täze durmuş
Emma Nuh serhoş bolup, ýalaňaçlandy, we netijede, onuň agtygy Kanan näletlendi we jezalandyryldy (Barlyk 9:20-27). Şeýlelik bilen, dünýädäki iň gowy adamlar hem, täze başlangyç berilse-de, günä düşerler. Nuhuň hekaýasy hiç kimiň, hatda biziň iň gowularymyzyň hem, ölçeglere laýyk gelip bilmejekdigini şübhesiz edýär.
Tupan Hudaýyň günäni höküm edýändigini we günäniň ölüm bilen tölenýändigini görkezýär (Rimliler 6:23). Ol şeýle hem biziň hemmämiziň, Nuhuň maşgalasyny hem goşmak bilen, günäkärdigimizi görkezýär. Eger kimdir biri halas ediljek bolsa, bu Hudaýyň işi bolmaly; Nuh özüni halas edip bilmedi. Nuh köp babatda Adam ýalydy, we ikisi hem täze dünýäde ýaşady. Emma ikisi hem günä etdi. Hudaýyň adamyň kämil durmuş sürmeginiň ýeke-täk ýoly, Onuň özüniň adam hökmünde ýere gelmegi bolardy! Muny göz öňüne getirip bilýärsiňizmi? Ilki bilen, Ol dogulmaly bolardy – nähili kemsidiji! Soňra Ol adam durmuşynyň ähli lapykeçliklerinden geçmeli bolardy. We eger Ol beýlekilerden has gowy durmuş süren bolsa, Ol her gün şonuň üçin gurban bolardy. Soňra Ol ölmeli bolardy!
Muny göz öňüne getirip bilýärsiňizmi? Emma siz öz göz öňüne getirmegiňizi ulanmaly däl, sebäbi Isa Mesih takmynan 2000 ýyl mundan ozal ýerde ýaşan Hudaýdy. Siz Onuň durmuşy we ölümi barada Mukaddes Kitapdan okap bilersiňiz. Ähli adamlar Adam we Nuh ýaly günäkärdir; ýöne hristianlar Isa ýaly asman adamlarydyr (1 Korinfliler 15:48-49).
