Ilki bilen, "biz" kim? Bu ýerde "biz" sözi Mesihdäki uýalara, ýagny Isa Mesihi Halasgär hökmünde ynanan aýallara degişlidir.
Rebbi tanaýanlarymyz Oňa boýun bolmak isleýäris. (Biz köplenç Oňa ýalňyşýarys, ýöne biz isleýäris däl.) Başlamak üçin gowy ýol, Rebimize kiçi zatlarda boýun bolmakdyr. Matta 25 we Luka 19, eger biz kiçi zatlarda Oňa boýun bolmasak, Reb Isa bize köp zada ynanmaz diýip aýdýar. Başyňy ýapmak diňe ýerine ýetirmesi aňsat bolany üçin "kiçi"dir. Onuň ähmiýetiniň azdygyny pikir etmäge hiç hili sebäbimiz ýok.
Soragyň jogaby: sebäbi bize şeýle etmegimiz aýdyldy.
Bize kim aýtdy?
Reb Isa, Pawlus resulyň üsti bilen. Eger siz 1 Korinfliler 11-i, esasanam ilkinji 16 aýady okasaňyz, bu düzgün barada hiç hili şübheňiz bolmaz. Mukaddes Ruhyň ylhamy bilen ýazan Pawlus, başlarymyzy ýapmasak, doga etmeli ýa-da pygamberlik etmeli däldigimizi aýdýar. Doganlar bolsa, şeýle pursatlarda başlaryny ýapmaly däl.
Pygamberlik etmek barada näme? Elbetde, uýalara pygamberlik etmäge rugsat berilýär – ýöne ýygnak (buthana) ýygnagynda ýa-da erkekler bar wagtynda däl. Biz bu ýygnaklarda sesli doga etmeli hem däl. 1 Korinfliler 14:34-35 we 1 Timoteos 2:11-12-ä serediň. ("Pygamberlik etmek" we "pygamberlik" diýip terjime edilen grek sözleri hemişe öňünden aýtmak manysyny bermeýär. Köne ýazyjydan sitata getirmek üçin:
"Bu öňünden aýtmak däl-de, yglan etmekdir.")
Düzgün düşnükli. Sebäbi hem şeýle.
Näme üçin?
Näme üçin biz doga edende şlýapa ýa-da beýleki baş örtüklerini geýmeli? Bu ygtyýar meselesidir.
Biz jogapkär däl!
Erkekler biziň başymyz, Mesih bolsa olaryň başy. Şeýlelik bilen, biz başlarymyzy ýapanda, erkekleriň ygtyýaryny, şeýle hem Mesihiň ygtyýaryny görkezýäris. 1 Korinfliler 11-iň üçünji aýady muny düşündirýär. (Ýöne bu pikiri almak üçin tutuş baby ünsli okamalysyňyz.)
Baş örtügi ygtyýaryň, adamyň we Hudaýyň ygtyýarynyň nyşanydyr. Biz ony geýýäris
"perişdeler üçin" (1 Korinfliler 11:10)
10-njy aýatda aýdylyşy ýaly. Perişdeler bize seredýärler! Olar Ýygnaga – bütin dünýä boýunça ähli imanlylaryň toparyna seredýärler. Olar ýaradylyşda görýän tertibini gözleýärler. 1 Korinfliler 4:9 we 1 Petrus 1:10-12-ä serediň. Biz bu tertip barada ilkinji gezek Barlyk 2:21-24 we 3:16-da okaýarys. Pawlus oňa 1 Korinfliler 11:3, 8-de salgylanýar.
Biz başlyklyk, ygtyýar we baş örtükleri barada uzyn saçlar barada gürleşmän durup bilmeris.
Bizde ikisi hem bolmaly?
Hawa. Uzyn saç erkek üçin utanç bolşy ýaly, gysga saç hem aýal üçin utançdyr. Biziň sereden babymyz şeýle diýýär. Biziň saçymyz biziň şöhratymyzdyr. Ol uzyn bolmaly we doga edende ýapylmaly. Saç örtük ýaly bolsa-da (15-nji aýat), ol 5-nji aýatda agzalan örtük däl. "Hem" sözi (6-njy aýat) muny tassyklaýar.
Bu düzgün diňe ýygnak ýygnaklary üçinmi ýa-da hususy dogany hem öz içine alýarmy?
1 Korinfliler 11 we 1 Timoteos 2-ni okaň. Bu barada doga ediň, Jakop resulyň öz kitabynda maslahat berşi ýaly, akyldarlyk soraň. Indi, siz näme pikir edýärsiňiz?
Bular hemmesi köne moda dälmi?
Hawa. Ýa-da, has dogrusy, bu modadan ýokarydyr. Biz hem şeýle bolmaly.
Aýallaryň erkeklere "tabyn bolmagy" (ýa-da boýun bolmagy) pikiri, iň az aýdanda, meşhur däl! Ýöne hakyky Hristianlyk hiç haçan meşhur bolmady.
Dünýä ony ýigrenýär.
Dünýä Reb Isa öldürdi.
Men aýallary kemsidýän hiç zady halamok.
Men hem. Hudaý käbir aýallary hormatlaýar. Rebimiziň ejesi Merýem, hemmeleriň ony "bagtly" diýip atlandyrjakdygyny aýtdy. Ol, "Beýik Birine" "maňa beýik zatlar etdi" diýip, tiz minnetdarlyk bildirdi.
Başga bir Merýemiň we onuň uýasy Martanyň mysaly gyzyklydyr. Reb Isa Merýemi Oňa gulak asandygy üçin öwýär. Ol Martany öý işleri bilen aşa meşgul bolandygy üçin ýumşaklyk bilen käýeýär. Biz bu barada Luka 10:38-42-de okaýarys. Öýlerimizde yhlasly bolmagymyz aýdylsa-da (Titus 2:5), biz nahar bişirmek we arassalamak bilen ünsümizi sowmaly däl. Käbir adamlar Hristianlygyň aýallary aşhanada saklaýandygyny, erkekleriň bolsa taglymat öwrenýändigini pikir edýärler. Bu Mukaddes Ýazgylarda ýok!
Mukaddes Ýazgylar öý işleri barada uýa näme aýdýar ? Oňa diňe öý işlerinde "höküm sürmek" aýdylýar (1 Timoteos 5:14). Men 1 Korinfliler 10:31-33, 1 we 2 Timoteos, Titus we Petrusyň hatlaryny okap, biziň islendik işimizde yhlasly işlemelidigimiz, ýöne diňe möhüm işi ýerine ýetirmek üçin: Rebimizi hormatlamak üçin işlemelidigimiz barada täsir alýaryn. Biz ärlerimize seretmeli we çagalarymyza iman öwretmeli; şonda dünýä adamlary imanlylaryň öýleriniň nähili tapawutlydygyny görerler.
Belki, ideal uýa Marta bilen Merýemiň utgaşmasydyr. Amaly Marta Ýahýa 11-de başga bir ýagtylykda peýda bolýar. Iki uýa hem Rebbe, Onuň saparynyň gaty giçdigini aýdandygy üçin günäkär – ýöne Martanyň imany uýasynyňkydan kem däl ýaly görünýär.
Reb Isa hiç haçan aýallary umumylykda ýa-da aýratynlykda kemsitmedi. Resullar hem kemsitmedi. Zyna edip tutulan aýaly ýatlaýarsyňyzmy? Lidiýa we onuň doga ýygnagy barada okadyňyzmy? Samariýadaky aýal barada näme? Ýahýa, 4-nji we 8-nji baplary we Resullaryň Işleri 16-ny okaň.
Durmuşa çykmadyk uýalar barada näme?
Mukaddes Ýazgylardaky köp maslahatlaryň öýlenenlere gönükdirilendigi hakykatdyr. Bu, ähtimal, köp uly adamlaryň öýlenendigi üçindir.
Ýöne dul aýallar we durmuşa çykmadyk aýallar häzirki wagtda käbir toparlarda köplügi emele getirýärler. Olaryň Rebbiň öňündäki özüni alyp baryşlary, Oňa hormat goýmak babatda öýlenen aýallaryňkydan tapawutlanmaly däldir. Olar hem, hemmämiziň hormat goýýan Rebleriniň iň ýokary başlyklygyny görkezýän uzyn saçlara we baş örtüklerine eýe bolmakdan bagtlydyrlar.
Mukaddes Ýazgylarda ady agzalan ähli aýallaryň şahsyýet hökmünde garalandygyny bellemek gyzyklydyr. Olaryň käbirleriniň öýlenendigini hem bilmeýäris. Käbir mysallar Marta, Merýemleriň üçüsi,Lidiýawe Pawlusyň hatlarynda ady agzalan aýallaryň köpüsi.
Ol döwürlerde aýallaryň karýerasy ýokdy, şeýle dälmi?
Lidiýa ýaly käbir Mukaddes Ýazgylardaky aýallar özlerini ekleýän ýaly görünýärdi. Käbirleri, öýlenen bolsalar-da, başga möhüm jogapkärçiliklere eýedi; Süleýmanyň Tymsallary 31:16-daky emläk satyn alyjyny we (müň ýyl soň) Resullaryň Işleri 18:24-26-daky Priskillany belläň. (Şeýle hem Resullaryň Işleri 18:1-3, 18; Rimliler 16:3; 1 Korinfliler 16:19 we 2 Timoteos 4:19-a serediň.)
Priskilla işli uýa bolmaly. Ol çadyr ýasap ýörkä, Rebbi barada köp zat öwrendi. Ol, äri bilen, Apollosa "Hudaýyň ýoluny has takyk düşündirdi" – hatda ol eýýäm "Mukaddes Ýazgylarda güýçli" we yhlasly we öwredilen bolsa-da! Priskilla Pawlusy öýünde myhman hökmünde kabul etmäge hem wagt tapdy. Men onuň we Akilanyň çagalarynyň bardygyny bilmek isleýärin.
Men saç we baş örtükleri baradaky görkezmäniň diňe birinji asyrda Korinfde ýaşan Hristianlar üçin niýetlenendigini eşitdim.
Men hem muny eşitdim. Muny aýdýan adamlar adatça size munuň ahlaksyz aýallaryň geýmeýän zatlary we merhemetli aýallaryň geýýän zatlary bilen baglanyşyklydygyny aýdýarlar. Şeýle zatlary aýdýan Hristianlar adatça Korinfliler hatlaryndaky beýleki ähli zatlary, hatda erkeklerde uzyn saçy gadagan etmegi hem kabul edýärler! Ýöne bu saýlama kabul etme, käwagt 1 Korinfliler 14:34, 35-däki maslahaty öz içine almaýar, sebäbi kimdir biri, birinji asyrda käbir aýallaryň tertipsiz bolup, buthana ýygnaklarynda hem ärlerine (aýallaryndan aýry oturan) gygyrýandygyny aýtdy.
Biz resullaryň döwri barada bilýän ähli zatlarymyz Mukaddes Kitapda bar. Birinji asyrda Mukaddes Kitapdan daşary ýazyjylar seýrekdi we olaryň bar bolan ýazgylary has hem seýrekdir. Näçe adam okap we ýazyp bilýärdi? Kim pergament we syýa satyn alyp bilýärdi? Olaryň näçesi Hristianlary agzap geçýär? Olaryň näçesi ygtybarly? Hatda häzirki wagtda ýazýan hormatly taryhçylaryň hem, birinji asyrdaky umumy amallar barada Mukaddes Kitapdan başga gaty az resminamasy bar we Hristianlar barada has hem az.
Pawlus resul öz hatyny çäklendirdimi? Ol diňe Korinfdäki Hristianlar üçin diýdimi? Ol diňe şol wagt üçin diýdimi? Ýok. Ol Korinfdäki Hudaýyň Ýygnagyna, şol her ýerde "Rebimiz Isa Mesihiň adyny çagyrýan" ähli adamlara diýdi. Ol öz hatyny şeýle açýar! 1 Korinfliler 1:1-3-i okaň. Şeýle hem 1 Korinfliler 11:16 we 14:37, 38-e serediň.
Diýmek, bu boýun egmek meselesimi? Hawa, ýöne ondan hem köp.
Erkekler bilen aýallaryň arasyndaky bu owadan tapawut, hökmany örtüklerden we "Nähili uzyn uzyn?" ýaly köne soraglardan has giňdir. Adamzadyň iki tamamlaýjy bölege bölünmegi, bu planetanyň döremeginden müňlerçe ýyl öň, ylahy Ýaradyjynyň ähli duýgur jandarlary erkek we aýal jynsyna bölende başlapdy. Şonda-da, älemiň düýbünde, Ol bizi, Ýygnagy, Öz gelni hökmünde isledi. Ol bizi hemmämizi görkeziliş güni üçin taýýarlaýar.
