Azat jemgyýetde dini durmuşda saýlama mümkinçilikleri bar. Islendik häzirki zaman supermarketindäki ýaly, günbatar müşderisi öz “iman” markasyny we oňa näderejede ygrarly bolmak isleýändigini saýlap biler. Biz hiç bir adamyň hakyky imana gelmeýändigine, eger Mukaddes Ruh onuň ýüreginde işlemeýän bolsa, ynanýarys, ýöne Pawlusyň wagyz ediş usullaryny synlap, imana gelmekde intellektual elementiň hem bardygyny öwrenýäris: “Ol düşündirdi we yglan etdi ... we olary Isa barada yrmaga synanyşdy” (Resullaryň Işleri 28:23 NIV).
Mesihe imana gelmek ahlak we ýaşaýyş durmuşyna degişli täsirleri bar. Patyşa Agrippanyň öňünde özüni gorap, Pawlus şeýle diýdi: “Men olaryň toba etmelidigini we Hudaýa ýüzlenmelidigini we tobalaryny öz işleri bilen subut etmelidigini wagyz edýärin” (Resullaryň Işleri 26:20). Mesihe tabyn bolup, soňra beýleki adamlar ýaly gowy durmuşda ýaşamak mümkin däl. Hristian inženerleri, mugallymlary, şepagat uýalary, işewür adamlar, öý hojalykçylary, aşpezler, dükanyň eýeleri we ş.m. tapawutly bolmaly. Ýöne näme taýdan tapawutly?
Täze imana gelen adam hristian jemgyýetine goşulandan soň, ruhy modelleri gözleýär. Mesih ondan öz täze imanlaryny nädip ýaşamagyny isleýär? Wagtyň geçmegi bilen, täze iman eden adam adatça öz töweregindäki adamlar ýaly bolar. Ol materialistik iman eden adam bolarmy? Tenli, gyzykly zatlary gözleýän keramatly adam bolarmy? Ol ýalta ýa-da oýanyk bolarmy? Ol wagyz ediji ýa-da goragly pikirlenme endigini ösdürermi? Ol Mesihiň bilen hakyky gatnaşykdan lezzet alarmy? Ýa-da ol ömrüni bir dini işden beýlekisine ylgap, beýleki keramatly adamlaryň haýran galmagyny gözläp geçirmermi? Saýlama mümkinçiligi berilende, biziň bozuk günäkär tebigatymyz tebigy ýagdaýda bizi ýaman endiklere iterýär.
Täze Ähtde Ananias atly üç adamy tapýarys. Olar döwürdeşdiler. Her biri öz sebäpleri boýunça ateist bolmakdan Hudaýa iman etmegi saýlady. Her biri Hudaýdan gorkýan jemgyýetinde ýaşap, şahsy gurbanlygy görkezdi. Şeýle-de bolsa, her biri ruhy bolmak üçin dürli çemeleşmäni görkezdi. Biz bu üç adamy Resullaryň Işleri kitabynda tapýarys.
Ananias: Ýüzleki Makullama Gözleýän Adam
Birinji Ananias Resullaryň Işleri 5-de peýda bolýar. Ol baý adam bolup, aýaly Sapphira bilen irki buthana gaty gyzykly döwürde goşuldy. Käbir yzarlamalar bardy, ýöne olaryň arasynda uly batyrlyk, agzybirlik we Hudaýyň barlygy hem bardy. “Hiç kim öz emlägini özüniňki hasaplamady, ýöne olar ähli zady paýlaşdylar” (Resullaryň Işleri 4:32) diýen buthanada bolmagyňyzy göz öňüne getirip bilermiňiz?
Ýetginjeklik döwrümiň ahyrynda Leon Urisiň “Exodus” romanyny okadym. Beýleki zatlaryň arasynda, ol ilkinji kibbutzyň döredilişini beýan edýärdi. Meniň ýaşlyk hyýalym hususy emläksiz, ähli zady paýlaşyp ýaşamak ideýasyndan ylham aldy. Indiki baýramçylykda men Londondan Ysraýyla gitdim we alty hepde kibbutzda meýletinçi bolup işledim. Ol gyzykly, ýöne lapykeç boldy, sebäbi kibbutzyň käbir agzalarynyň hususy bank hasaplary bardy.
Irki hristianlaryň arasyndaky birleşen ýaşaýşyň derejesi diňe bir zerurlygyň ýa-da sosial inženerçiligiň önümi däldi. Ol Hudaýyň bozuk ynsan ýüreklerini özgerdýändiginiň subutnamasydy. Resul Ýahýa bu gatnaşyk hilini Isa Mesihiň hakyky şägirdi bolmagynyň subutnamasy (Ýahýa 13:35) we hatda täze dogluşyň synagy hökmünde belleýär (1 Ýahýa 3:14).
Bir gün, “Ýusup ... öz eýeçiligindäki meýdany satdy we puluny getirip, resullaryň aýaklarynyň astyna goýdy” (Resullaryň Işleri 4:36-37). Ananias onuň jomartlygynyň hristian jemgyýetinde gowy duýgy döredendigini gördi. Köp minnetdar we haýran galdyryjy teswirler eşidildi. Ýusubyň ýaşaýyş durmuşynyň täsiri şeýle bir güýçlüdi welin, resullar onuň adyny Barnabas diýip üýtgetdiler, bu “Ruhlandyrma Ogly” diýmekdir. Barnabasda Ananias yzarlamak üçin gowy ruhy model tapdy. Emma, zerur içki hakykat bolmazdan gowy daşky hereketleri yzarlamak howpy bar.
Biz ynsanlar geň: biz ähli zadymyzy garyplara berip, bedenimizi ýalňyş sebäplere görä ýalynlara tabşyrmaga ukyplydyrys (1 Korinfliler 13:3)! Hakyky ýürek bolmazdan bu gurbanlyk bermek lapykeçlige we agyrylyga eltýär. Adamlar beýle minnetdar däl. Ynsan öwgüsini garaşyp berýän we hyzmat edýän adamlar iru-giç ýaralanýarlar we ruhdan düşýärler. Bu hatda gahar-gazaba we depressiýa hem eltip biler. Ananias Barnabasyň meşhurlygyny isledi. Ol Hudaýyň halkynyň haýran galmagyny isledi. Ýöne onuň ýüreginde düýpli tamamlanmadyk iş bardy.
Hudaýyň adamlaryny yzarlamak üçin, olaryň özgeren ýüregi bolmaly. Biz berýärismi we köp işleýärismi, beýleki keramatly adamlardan “gowy iş” diýen sözi eşitmek üçin? Biz hristian jemgyýetindäki “ýagdaýymyz” barada alada edýärismi? Käbir jemgyýetlerde ruhy hasaplanmak üçin dillerde gürlemeli. Beýlekilerde ruhy hasaplanmak üçin kostýum we galstuk ýa-da belli bir doga sözlügi gerek. Ynsan makullamasyna ymtylmak ahyrsoňy bizi ýalan sözlemäge, özümiz bolmadyk zat bolmaga mejbur eder.
Durmuş guran durmuşyň köp bereketlerinden biri, ýanymyzda gutarnyksyz akyl argumentleri bilen manipulirlenip bilinmeýän ikinji bir wyždanyň bolmagydyr. Resullary aldamak Sapphiranyňmy ýa-da Ananiasyň ideýasydy? Resullaryň Işleri 5:2 Ananiasyň ilki aldawy teklip eden adam bolandygyny görkezýär. Eger Sapphira şeýle diýen bolsa, soňy gaty başga bolardy: “Ananias, sen gaty jomart adam. Geliň, ýer bölegini satalyň we ýarysyny resullara bereliň, beýleki ýarysyny bolsa pensiýa meýilnamamyz üçin paýnamalara we paýlara maýa goýalyň. We bu barada açyk bolalyň!”
Bu soňky sözlem ýaşaýyş bilen ölümiň arasyndaky tapawudy dörederdi. Aýalyň adamsynyň wyždanynda möhüm rol oýnamagy bar. Ol söýgi bilen gürlemeli we adamsynyň ikiýüzlülik etmegine ýol bermeli däl. Ol adamsyny beýleki adamlardan gowy bilýär we Reb ony ylalaşylan hereketleri üçin jogapkär hasaplaýar.
Beýlekileriň biziň dindarlygymyz baradaky pikiriniň adatça hakykatdan ýokarydygy aýdyldy. Biziň nämedigimiz bilen näme bolmalydygymyz ýa-da näme bolmak isleýändigimiz arasyndaky tapawut käwagt lapykeç edýär. Ananias ady “Hudaý rehimdardyr” diýmekdir. Reb biziň kemçiliklerimizi bilýär. Ol biziň Injil bilimimiz bilen ýaşaýyş durmuşymyz, gürleýşimiz bilen edýän işimiz arasyndaky boşlugy gaty gowy bilýär. Ýöne Ol hemişe rehimdardyr. Eger Reb häzirki wagtda yzygiderli däl hristianlary öldüren bolsa, haýsymyz diri galardyk? Geliň, daşky görnüşler baradaky aladamyzy bir gyra goýalyň we hakykatyň üstünde işläliň. Dürüslik we açyklyk ruhy syýahatda iki möhüm elementdir.
Ananias: Tabyn bolan Töwekgelçi
Resullaryň Işleri 9-da biz ikinji Ananiasy tapýarys, ol Ysraýyldan daşarda, Damaskyň uly şäherinde ýaşan, imana gelen ýewreýdi. Pawlus soňra ony “Kanuny dindar berjaý edýän we ol ýerde ýaşaýan ähli ýewreýler tarapyndan gaty hormatlanýan” (Resullaryň Işleri 22:12) diýip beýan etdi. Belki-de bu onuň imana gelmezden öňki durmuşyna degişlidir. Eger ol Kanuny berjaý etmegini dowam etdiren bolsa, biz onuň hristianlyga täze imana gelen adam bolandygyny netije çykaryp bilerdik. Ýöne onuň imana gelmegi hakykydy, sebäbi ol “şägirt” diýlip atlandyryldy we täze tapan imany üçin yzarlamalar boldy (Resullaryň Işleri 9:10). Bu Ananiasyň häsiýetiniň çuňlugy öňküsinden has ýokarydy. Reb Isa Mesihiň bu adamyň ruhuny ele alandygy aýdyňdy.
Hristian bolup, Ananias indi öz islegi boýunça hereket edip bilýän azat agent däldigini bilýärdi. Ol indi Mesihiň hyzmatkäri bolupdy. Şahsy howpsuzlygy barada şübhelerini bildiren hem bolsa, ol Isany hemişe “Reb” diýip atlandyrýardy (Resullaryň Işleri 9:10,13,17). Rebbe öz gorkularymyzy we şübhelerimizi bildirmek kabul ederliklidir. Merýem gyz muny etdi (Luka 1:34). Käbirleri akylly tabynlygy, beýlekiler kör tabynlygy saýlaýarlar. Ýöne esasy zat tabynlykdyr. Bu diňe doga edende ýa-da gürleşende “Reb” sözüni ulanmak meselesi däl, eýsem Onuň biziň durmuşymyzda bolan hukuklaryna bagtlylyk bilen tabyn bolmakdyr.
Bu hekaýada gaty aýdyň bir jikme-jiklik bar. Saul Damaskda – kör, bulaşyk we doga edýärdi. Reb oňa bir görnüş berdi: ol “Ananias atly bir adamyň gelip, onuň gözlerini açmak üçin ellerini üstüne goýandygyny” gördi (Resullaryň Işleri 9:12). Soňra Reb ikinji bir “audio-wizual” habar berdi, onda Ol Ananiasa Saulyň görnüşi barada habar berdi. Geň galdyryjy zat, Saulyň görnüşi Ananiasyň görnüşinden öň geldi. Reb Ananiasyň tabynlygyna şeýle bir ynanýardy welin, Ol oňa gürlemezden ozal Saulyň görnüşine onuň adyny goşdy.
Ananiasyň Reblik baradaky düşünjesi tabynlyga öwrülipdi. Reb oňa bil baglap bilýärdi. Reb biziň adymyzy başga birine görnüşde goşup bilermi? Reb biziň diňlemegimize we tabyn bolmagymyza bil baglap bilermi? Ýa-da biziň tabynlygymyz beýlekileriň näme edýändigine, teklibi halaýandygymyza, öň hiç haçan edilip görülendigine ýa-da ylalaşýandygymyza baglymy? Reb Ananiasyň öz abadançylygyny we abraýyny töwekgelçilige salmagyny garaşýardy. Ondan töwekgelçilikli we oňaýsyz bir zat etmegi soraldy.
Görnüşleriň meňzeş nusgasy Resullaryň Işleri 10-da peýda bolýar, onda Korneliusa ilkinji görnüşi tapýarys, onda Petrusyň ady agzalýar, soňra Petrusyň öz görnüşi. Rebiň görkezmeleri Petrusyň tebigy instinktlerine, dini duýgularyna we däp-dessurlaryna garşy bolsa-da, Petrus öz abraýyny töwekgelçilige saldy we tabyn boldy. Reb Petrusyň hem bil baglap biljekdigini bilýärdi. Tabynlyk, iman ýaly, ulanmak bilen güýçlenýär: “Kim gaty az zatda ynamdar bolsa, köp zatda hem ynamdar bolar” (Luka 16:10).
Ananias tabynlyk ýolunda töwekgelçilige sezewar boldy. Töwekgelçilikde ruhy hiç zat ýok. Aslynda, dürli şahsyýetler töwekgelçilik etmäge dürli garaýarlar. Fazyllyk töwekgelçilikde däl, eýsem tabynlykdadyr. Ýöne adatça tabynlyk iman talap edýär, we iman töwekgelçilik bilen baglanyşykly. Reb öz hyzmatkärlerine haçan ýol görkezýär? Rebiň Damask ýolunda Saul üçin birnäçe sözi bardy, ýöne doly görkezme soňra geldi. Saulyň doga ediji garaýşy ony Rebden görnüş almaga taýýarlady. Reb Petrusyň hem görnüşini berdi. Ol görnüşi görende näme edýärdi? “Petrus doga etmek üçin dama çykdy” (Resullaryň Işleri 10:9).
Eger biz Rebden görkezme islesek, biz hem doga etmeli. Reb nädip biziň ýüregimize syrkawy görmegiň ýa-da täze imana gelen adamy şägirt etmegiň zerurlygyny salyp biler? Bize Onuň huzurynda asudalyk gerek. Biz Reb tarapyndan buthana işinde ulanylmagy isleýärismi? Bize Onuň huzurynda asudalyk gerek. Biz möhüm karar üçin görkezme isleýärismi? Reb ýol görkezmäge gaty isleýär, ýöne biz Onuň huzurynda asuda bolmaly.
Ananias Saul üçin habaryny ýetirensoň, ýene-de gizlinlige gaýdyp geldi. Ýahýa Çölde Wagyz Ediji ýaly, ol tabyn boldy we soňra ýitirim boldy. Zerurlyklar uly we biz ähli zady edip bilmeýäris, ýöne her birimiz Hudaý tarapyndan bir zat etmäge çagyrylýarys. Geliň, biz hem “ýitirim bolmazdan” ozal öz kiçijik işimizi tabynlyk bilen edeliň.
