Mukaddes Kitap durmuşy ýaryş ylgamak bilen deňeşdirýär (1 Korinfliler 9:24-27; 2 Timoteý 4:7; Ýewreýler 12:1). Nesiller bir-biriniň üstüne çykyp, çagalar ulalýarka, her nesil estafetadaky ylgaýja meňzeýär. Çagalar ene-atalary tarapyndan terbiýelenýär. Ulalansoň, olar ene-ata bolup, indiki nesli ulalýança terbiýeleýärler. Her nesil öňki nesilden ýetişenlik estafetasyny almaly we ony indiki nesle geçirmeli.
Durmuşdaky üç esasy tapgyr (işjeňlik) çaga (şägirt), ene-ata (türgenleşdiriji) we ata-ene (halypa ýa-da maslahatçy). Estafetanyň her çalşygynda, täze ylgaýjy estafetany almazdan ozal tizligini artdyrmaly, we estafetaly ylgaýjy ony dogry wagtda gowşurmaly. Bu mysal durmuşyň köp ugurlaryna, şol sanda maşgalalara we hristiançylyga hem degişli edilip bilner. Geliň, Mukaddes Kitabyň bu mesele barada näme aýdýandygyny göreliň.
Musa we Ýeşuwa
Uly ýolbaşçy Musa ysraýyllary Müsürdäki ýesirlikden çykardy, olary millet hökmünde gurady we olary Kengan ýurduna girmäge taýýarlady. Ysraýylyň Müsürden çykanyndan iki aý soň ol Ýeşuwany amalekitlere garşy söweşe ýolbaşçylyk etmäge belledi (Müsürden Çykyş 17:8-15). Ýeşuwa ýaşlygyndan bäri Musanyň kömekçisi bolupdy (Sanlar 11:28) – iş başynda tälim alýan şägirt. Ýeşuwa Musanyň ähli eden işleri bilen tanyşdy. Olar bile işlediler. Hudaýyň Ýeşuwany Musanyň ýerine Kengan ýurduny basyp almak we eýelemek üçin ysraýyllara ýolbaşçylyk etmäge bellemegi geň däldir (Sanlar 27:12-23).
Musanyň Ýeşuwa bilen gatnaşygyny bellemek gyzykly. Birinjiden, amalekitleri ýeňenden soň, Hudaý Musa şeýle diýdi: “Muny ýatda saklamak üçin bir ýazgyda ýaz we Ýeşuwanyň muny eşidendigine göz ýetir, çünki men Amalekleriň ýadygärligini gögüň aşagyndan bütinleý ýok ederin” (Müsürden Çykyş 17:14 NIV). Bu waka Ýeşuwanyň bähbidi üçin ýazylypdy. Oňa duşmana garşy durmak we Hudaýyň olara uly ýeňiş berendigi ýatladyldy. Kengan ýurduna girmänkä, Musa Ýeşuwa geçmişdäki ýeňişleri ýatda saklamagy we geljekdäkiler üçin Hudaýa bil baglamagy buýurdy (Kanun Taglymaty 3:21-22). Ikinjiden, Musa “Ýeşuwany bellemeli we ony öňdäki iş üçin ruhlandyrmaly we güýçlendirmeli” (Kanun Taglymaty 3:28) bolupdy. Bu bellenme onuň ýolbaşçylyk etmeli milleti tarapyndan synlandy (Kanun Taglymaty 31:7-8; 34:9).
Ylýas we Ylşa
Ylýas ýewreý pygamberi (b.e. öň 800 ýyl) bolup, Ysraýyldaky butparazlyga garşy pygamberlik etdi. Hudaý Ylýasa Ylşanyň onuň ýerine pygamber boljakdygyny aýtdy (1 Patyşalar 19:16). Hiç kim aýrylmaz däldir, we ahyrsoňy biz durmuşdaky rollarymyzy başgalara gowşurmaly bolýarys. Ylşa soňra “Ylýasyň yzyna düşdi we onuň hyzmatkäri boldy” (1 Patyşalar 19:21). Ylýas we Ylşa bile syýahat etdiler (2 Patyşalar 2:1-6). Ol asmana alnmazdan ozal, Hudaý Ylýasa Beteli, Ýerihony we Iordan derýasyny görmegi buýurdy. Her gezek ol Ylşadan yzda galmagyny sorady, ýöne Ylşa “Men seni terk etmerin” diýip tutdy. Ol wepaly şägirt boldy.
Isa we Resullar
Hudaýyň ebedi Ogly Isa Mesih adamlary günälerinden halas etmek üçin geldi (Markus 10:45). Öz jemgyýetçilik gullugy döwründe Ol on iki adamy saýlady, “olar Onuň bilen bolsunlar we Ol olary wagyz etmäge iberip bilsin” (Markus 3:13-19). Resullar diýlip atlandyrylan bu adamlar “Onuň bilen” bolanlarynda tälim aldylar we soňra wagyz etmäge iberildiler – hem Ol ýerdekä, hem soňra (Markus 6:7-13; 16:15-16). Olar Isanyň yzyna düşdüler, Onuň taglymatlaryny eşitdiler we Onuň gudratlaryny, şeýle hem Onuň durmuşyny, ölümini we direlişini gördüler (Markus 6:1; Resullaryň Işleri 1:21-22). Isa resullar bilen gatnaşygyny maşgala gatnaşygy ýaly diýip aýtdy (Matta 12:49-50). Ol olara mysallary düşündirdi, ýöne halka däl (Matta 13:10,36; Markus 4:34). Ol olara Öz geljekki azaplary, ölümi we direlişi barada aýtdy, ýöne olar direlişden soň düşündiler (Matta 16:31; 20:17-18; Luka 18:34; Ýahýa 2:22).
Pawlus we Timoteý
Milletlere (ýewreý däl) resul Pawlus Timoteýi missioner syýahatlaryna alyp gitdi (Resullaryň Işleri 16:1-5). Timoteý ýerli ybadathanada gowy abraýly ýaş ýigitdi. Ol Pawlusyň kömekçilerinden biri, “işdeşi” (Resullaryň Işleri 19:22; Rimliler 16:21; 1 Salonikliler 3:2) bolupdy. Timoteý Pawlus bilen Hoş Habary ýaýratmakda “ogul kakasy bilen ýaly” gulluk etdi (Filipililer 2:22). Ol şeýlelik bilen ýetişenlige çenli tälim aldy. Timoteý özüni subut edende, Pawlus ony özbaşdak iberdi, Salonikadaky synaglary we yzarlamalary başdan geçirýän imanlylary güýçlendirmek üçin (1 Salonikliler 3:1-6). Pawlus ony Korinfde gulluk etmäge iberdi, Timoteýiň “Rebde wepaly” we “Rebiň işini dowam etdirmekde” (1 Korinfliler 4:17; 16:10) wepalydygyny ykrar edip. Pawlus ony Filippi hem iberdi, çünki Timoteý öz bähbidini gözlemän, olaryň abadançylygyna hakyky gyzyklanma bildirdi (Filipililer 2:19-22). Timoteý Pawlus bilen Korinf, Filippi, Kolosse we Salonika ybadathanalaryna hatlaryny ýazanda bardy (2 Korinfliler 1:1; Filipililer 1:1; Koloseliler 1:1; 1 Salonikliler 1:1; 2 Salonikliler 1:1; Filemon 1). Mukaddes Kitapda Pawlusyň öz şägirdi Timoteýe ýazan iki haty hem bar.
Ene-atalar we Çagalar
Ene-atalaryň indiki nesli ulalýança terbiýelemek borjy bar. Süleýman şeýle ýazdy: “Çagany gitmeli ýolunda terbiýele, we ol garraýanda ondan sowulmaz” (Süleýmanyň Tymsallary 22:6). Ene-atalar her bir garaşly çagany öz-özüni üpjün edýän ulaga öwürmek üçin jogapkärdir. Bu olary hem terbiýelemegi, hem soňra olary goýbermegi öz içine alýar (Efesliler 6:1-4). Çagalar uly adamlar bolmak üçin terbiýelenmelidir, we olar ulalanda ene-ata gözegçiliginden boşadylmaly we dünýä iberilmelidir.
Türgenleşdirmek, indiki ylgaýja ýetişenlik estafetasyny almazdan ozal tizligini artdyrmaga kömek etmek ýalydyr. Ene-atalaryň çagalaryny terbiýelemek üçin takmynan 18 ýyly bar. Bu döwürde çagalara ulular ýaly ýaşamaga taýýar bolýançalar artýan jogapkärçilik berilmelidir. Eger terbiýe ýetmezçilikli bolsa, indiki nesil durmuş ýaryşyny ylgamaga taýýar bolmaz. We eger ýetişenlik estafetasy gowşurylmasa, olar päsgelçilik çekerler. Goýbermek, ýetişenlik estafetasyny gowşurmakdyr. Bu Ýeşuwanyň Musa tarapyndan millete ýolbaşçylyk etmäge bellenmegi, Ylýasyň donunyň Ylşa galdyrylmagy, we resullaryň we Timoteýiň uzak ýerlere iberilmegi ýalydyr. Bu okuwy tamamlama ýalydyr, şägirt tälimçisiz işlemäge goýberilýär.
Ene-atalar çagalaryny öýden daşardaky dünýä yzygiderli goýbermelidirler. Bu çagalar mekdebe gidende we başgalar bilen gatnaşyk etmegi we beýleki häkimiýetlere hormat goýmagy öwrenende başlaýar. Soňra olar işe gidýärler we jogapkärçilik çekmegi we özlerini eklemegi öwrenýärler. Çagalar öýden çykanda we öýlenende (Gelip Çykyş 2:24; Matta 19:5; Markus 10:7; Efesliler 5:31) we täze maşgala guranda has garaşsyz bolýarlar.
Çaga ulalanda, ene-atalar olara garaşsyzlyk bermelidirler, şonda olar saýlamalaryň netijelerini başdan geçirip we tejribelerden öwrenip bilerler. Eger ene-atalary olary bu netijelerden goramagy dowam etdirseler, olar hiç haçan ýetişmezler. Olar öz kararlaryny ene-atalary tarapyndan edilmegiň ýerine, özleri etmegi öwrenmelidirler.
Indi geliň, Köne we Täze Ähtlerden alnan bu prinsipleri maşgaladaky we Ybadathanadaky şägirtleriň, tälimçileriň we halypalaryň rollaryna ulanylyşyna seredeliň. Şägirtler imanda ýaş, tälimçiler imanda ýetişen, we halypalar tälim bermekden maslahatçy rola çykanlardyr.
Şägirtler
Eger biz şägirt bolsak, Ýeşuwa, Ylşa, Timoteý we resullar ýaly bolmaga taýýarmy? Olar höwes bilen gulluk etdiler we öwrenmäge höweslidiler. Ýeşuwa duşmana boýun egijilik bilen garşy çykdy we Kengan ýurduny gözläninde köpçüligiň hasabatyna batyrgaýlyk bilen garşy durdy. Beýlekiler maşgalalaryny we kärlerini terk edip, tälimçileri bilen boldular. Pawlus Timoteýe şeýle diýdi: “Hiç kim seniň ýaşlygyň üçin saňa pes garamasyn, ýöne sözde, durmuşda, söýgüde, imanda we arassalykda imanlylara görelde bol” (1 Timoteý 4:12). Bu Timoteýe takmynan 33 ýaşyndaka ýazylypdy. Ol islendik tankydy ýaýratmakdan gaça durmak üçin gowy görelde bolmalydy. Biziň hereketlerimiz gulluk edýän Rebbimize mynasypmy, ýa-da ol başgalaryň hristianlary ikiýüzli diýip tankyt etmegine sebäp bolýarmy?
Türgenleşdirijiler
Eger biz tälimçiler bolsak, Musa we Pawlus ýaly bolmaga taýýarmy? Biz indiki nesli ýetişenlige çenli terbiýeleýärismi, ýa-da olaryň ösüşine päsgel berýärismi? Biz şägirt gözleýärismi? Musa we Pawlus Ýeşuwada we Timoteýde mümkinçilik gördüler. Ähli täze hristianlarda mümkinçilik bar. Biz indiki nesilde mümkinçilik görýärismi? Şeýle mümkinçilik ösdürilmese amala aşmaýar. Biz “mümkinçilikleri” “hakykylyklara” öwürmäge kömek etmelidiris. Musa ýaly, biz olara işleri bermeli we olaryň güýçli taraplaryny ösdürmäge kömek etmeli. Isa ýaly, biz olara maşgala agzalary ýaly garamalydyrys. Pawlus ýaly, biz olara işdeşler ýaly garamalydyrys. Biz başgalaryň işimizde paýlaşmagyna taýýarmy? Pawlus hatda olary öz ýazan hatlarynyň awtorlary hökmünde hem goşdy.
Indiki nesil ýetişende, biz estafetany goýberýärismi, şonda olar öz ýaryşlaryny ylgap bilsinler? Biz jogapkärçilikleri gowşurýarysmy? Biz özümizi işden çykarýarysmy, şonda biz indi başarmasak, başgalar dowam etdirip bilsinler?
Halypalar
Biz birini tälim berip, jogapkärçiligi gowşuranymyz üçin, bu biziň pensiýa çykyp, hiç zat etmeýändigimizi aňlatmaýar. Lewiler çadyrda 25 ýaşdan 50 ýaşa çenli gulluk etdiler. Pensiýa çykandan soň olar halypalyk edip kömek edip bilýärdiler: “Ellinji ýaşda olar öz adaty gullugyndan pensiýa çykmaly we indi işlemeli däl. Olar duşuşyk çadyrynda öz borçlaryny ýerine ýetirmekde doganlaryna kömek edip bilerler, ýöne özleri işi etmeli däl” (Sanlar 8:24-26). Eger siz gullukdan pensiýa çykan bolsaňyz, häzir birine halypalyk edýärsiňizmi? Ideal ýagdaýda, işjeň gullukdaky her bir adamyň hem gulluk eden halypasy, hem gulluga taýýarlanýan şägirdi bolmalydyr. Ýogsam, iman we gulluk estafetasy gaçyrylyp bilner. Indi geliň, bu prinsipleri wagyzçylyga we ýerli ybadathana ulanylyşyna seredeliň.
Wagyzçylykda
“Rebbiň guly Nunyň ogly Ýeşuwa ýüz on ýaşynda öldi. Şol nesliň ählisi atalaryna ýygnanandan soň, başga bir nesil ulaldy, olar ne Rebi, ne-de Onuň Ysraýyl üçin eden işlerini bilýärdiler. Soňra ysraýyllar Rebiň gözünde ýamanlyk etdiler we Baalara gulluk etdiler” (Kazylar 2:8-11). Iman estafetasynyň nesilleriň arasynda nähili gaçyrylandygyny görüň. Ene-atalar çagalaryna öwretmändiler we terbiýelemändiler (Kanun Taglymaty 4:9-10; 6:1-7; 11:19; Zeburlar 78:3-7; 145:3-4).
Beýleki tarapdan, Pawlus Timoteý hakda şeýle ýazdy: “Men seniň çyn ýürekden imanyňy ýatladym, ol ilki seniň enen Loisde we seniň ejeň Ýunisede ýaşady we, men ynanýaryn, häzir sende hem ýaşaýar” (2 Timoteý 1:5). Bu ýerde biz hristian imanlarynyň üç nesilden geçirilendigini görýäris. Resullar ýaly, her nesle we her jemgyýete hoş habary wagyz etmek biziň borjumyzdyr. Bu her bir hristian we her bir ýerli ybadathana üçin ýokary ileri tutulmaly zat bolmalydyr.
Ybadathanada
Pawlus Timoteýe şeýle buýurdy: “Meniň köp şaýatlaryň öňünde aýdan zatlarymy ynamly adamlara ynanyň, olar hem başgalara öwretmäge ukyply bolar” (2 Timoteý 2:2). Bu ýerde biz hakykatyň dört nesilden geçirilendigini görýäris (Zeburlar 78:1-7). Pawlus öz ýaryşynyň diýen ýaly soňuna ýetipdi (2 Timoteý 3:6). Ol Timoteýi tälim beripdi, ol indiki nesli tälim bermelidi, we bular indiki nesli tälim bermelidi. Bu estafeta toparyndaky dört ylgaýja meňzeýär. Bu aýatda men “erkekler” sözüni “adamlar” sözüne üýtgetdim, çünki grek sözi “anthropos” bolup, “adamzat” diýmekdir. Şol bir söz “Ähli Mukaddes Ýazgylar Hudaýdan ylham alandyr we öwretmek, käýinmek, düzetmek we dogrulykda terbiýelemek üçin peýdalydyr, şonda Hudaýyň adamy (adamlar) her bir gowy iş üçin doly taýýarlanyp biler” (2 Timoteý 3:16-17) aýatynda hem duş gelýär. Ýerli ybadathanadaky her bir adam ilki şägirt, soňra tälimçi bolmalydyr.
Mukaddes Kitap boýunça, Ybadathana indiki nesli terbiýelemeli we olary gulluk etmäge goýbermelidir. Biz indiki nesilde ruhy sowgatlary kesgitlemeli we olara bu sowgatlary ösdürmäge we ulanmaga mümkinçilik bermelidiris. Bu jogapkärçilikleri paýlaşmaga we olary öz bähbidiň üçin saklamazlyga taýýar bolmagy aňladýar. Her bir gullukda şägirtler bolmalydyr. Tälim alanlara jogapkärçilikler gowşurylmalydyr. We tälimçilere halypalyk edilmelidir. Eger bu bolmasa, işçiler ölende ýerli ybadathana kiçelip gider.
Şeýle hem, biz toparlar hökmünde işlemelidiris, ýekelikde däl. Mysal üçin, Pawlus ýekelikde däl-de, wagyzçylar we kömekçiler toparlary bilen işledi. Bu bir işi edip bilýän birden köp adamyň bolmagyny aňladýar. Pawlusyň Rimliler 16-daky kömekçileriniň sanawy munuň gowy mysalydyr.
Durnukly Maşgalalar we Ybadathanalar
Geliň, iman we gulluk estafetasyny indiki nesle geçireliň: çagalarymyzy ýetişenlige çenli terbiýeläp, soňra olary uly adamlar hökmünde ösmäge goýberip; imany ähli nesillere ýaýradyp; ýaş imanlylary gullukda tälim berip, olar bilen hyzmatdaşlyk edip, soňra olary sowgatlaryny hasam ösdürmäge we has köp jogapkärçilik almaga goýberip; ata-ene tapgyryna ýetenimizde işjeň gullukdaky adamlary halypa hökmünde goldap. Bu her bir adamyň maşgalanyň we ýerli ybadathananyň köp işlerine şägirt, tälimçi ýa-da halypa hökmünde gatnaşjakdygyny aňladýar.
