Akyl keseli meselesini göz öňüne alanyňyzda, biz ýeňil depressiýadan şizofreniýa çenli gaty giň keseller topary barada gürleýäris. Ýönekeý sözler bilen aýdylanda, akyl keseli adamyň durmuş ýagdaýlaryna dogry pikir etmek, duýmak, gaýtadan işlemek we jogap bermek ukybyny peseldýän ýagdaýdyr. Adam beýnisi bedenimiziň dolandyryş merkezidir; bu bozuk bolanda, beýleki ähli zatlara täsir edýär we zyýanly ýa-da howply pikirleri we hereketleri döredip biler. Akyl keselleri Hudaýa we durmuşymyzda bolanlara bolan garaýşymyzy ýoýup biler. Käwagt, akyl keselleri günäkär hereketlerimize goşant goşýar. Ýöne gowy habar şeýle: Hudaý rehimdar Hudaýdyr, Ol biziň göreşlerimizi görýär we bize akyl keselini dolandyrmagy öwrenmäge kömek edip biler, hatda kömek, sagalma we umyt getirip biler!
Hakykat şeýle: köp adamlar henizem akyl keselini doly düşünenoklar. Akyl keseliniň köp sebäpleri bolup biler. Bu sebäpleriň käbirleri nesilden geçýän bolup biler; beýlekileri gormonal ýa-da himiki deňagramsyzlyk bolup biler. Iýmitleniş, maşk we uky ýaly köp faktorlar akyl saglygyna täsir edýär. Köp ýagdaýlarda, professional maslahat, dogry dermanlar we ýeterlik terapiýa bu alamatlary ýeňilleşdirmäge kömek edip biler. Käbir akyl keselleri çagalykdaky trawmatik wakalar ýa-da zorluk sebäpli ýüze çykýar we ýene-de, seresaplylyk bilen bejerilmelidir.
Käwagt gözden salynýan başga bir faktor hem bar. Köplenç, biziň akyl keseli diýýän zadymyzyň ruhy düzümi bar we eger oňa üns berilmese, adamy gulçulykda saklaýar. Biz Hudaýyň keşbinde ýaradylan. Ol üçlügiň Barlygydyr – Ata Hudaý, Oglan Hudaý we Ruh Hudaý. Ol bizi Öz keşbinde ýaratdy: ruh, jan we beden. Hudaýyň keşbinde ýaradylanlar hökmünde, biziň haýwanlaryň ýa-da ösümlikleriň durmuşyndan tapawutly durmuşymyz bar. Resullaryň Işleri 17:28 bize şeýle habar berýär: «Biz Onda ýaşaýarys, hereket edýäris we bar bolýarys.» Mukaddes Kitap bize şeýle-de öwredýär: durmuşymyzda Mesih bolmasa, biz Hudaýdan we Onuň biziň üçin islegi bolan ähli zatlardan aýrylyşýarys, bu Ony tanamakdan we Onuň bilen gatnaşykda bolmakdan gelýär. Aslynda, Mukaddes Kitap bize şeýle gatnaşyk bolmasa, biz günälerimiz we ýalňyşlyklarymyzda ölüdigimizi, ýagny ruhy taýdan ölüdigimizi we doly barlyklar hökmünde ýaşap bilmeýändigimizi öwredýär (Efesliler 2:1-3). Bir boşluk bar we köplenç biz ony başga zatlar bilen doldurmaga synanyşýarys. Ýöne bu zatlar ahyrky netijede bizi şowsuzlyga uçradýar we akyl keseliniň döremegine goşant goşup biler. Ruhy taýdan doly bolmagyň ilkinji ädimi, öz zerurlygymyzy ykrar etmek we Reb Isa Mesih arkaly ebedi durmuşy kabul etmekdir. Biz Mesihi kabul eden pursatymyzda, Ol ruhymyzy janlandyrýar, ýagny biz Mesihde janlanýarys we täze ýaradylyş bolýarys (Efesliler 2:4-10). Ýöne Reb Isa arkaly Hudaý bilen gatnaşykda bolan adamlar üçin hem, biz käwagt Hudaýyň kimdigi barada ýalňyş düşünjelere eýe bolýarys. Biz Onuň işidigimizi (ýa-da Onuň şahsy eseridigimizi) düşünenimizde, bu bize negatiw täsir edip biler we özümize we başgalara bolan garaýşymyza täsir edip biler (Efesliler 2:10). Günä hem Hudaý bilen gatnaşygymyza päsgel berip biler we akyl saglygymyza negatiw täsir edip biler. Şonuň üçin mesihçilere Hudaýymyz we Atamyz bilen gysga hasaplaşyk saklamagy tabşyrylýar (1 Ýahýa 1:3-9). Biz Hudaýyň hakykaty bilen doldurylan we Onuň bilen işjeň gatnaşykda bolanymyzda akyl keseli bilen göreşmäge has gowy taýýarlanan bolýarys.
Köp adamlar Kanuny Gaýtalama 28:28-i ulanyp, akyl keseliniň Hudaýyň Özünden gelýändigini aýdýarlar:
«Reb sizi däli, kör we ýürek bulaşyklygy bilen urar.»
Ýöne biz beýle giň beýanat etmekde seresap bolmaly. Bu Daniel 4:31-32-däki Nebukadnezaryň ýagdaýynda dogry bolup biler, ýöne Ýahýa 9:1-3-däki kör adam barada näme?
«Ol geçip barýarka, doglandan kör bir adamy gördi. Onuň şägirtleri oňa: ‘Rabby, bu adam ýa-da onuň ene-atasy günä etdimi, ol kör doguldy?’ diýip soradylar. Isa jogap berdi: ‘Bu adamyň ýa-da onuň ene-atasynyň günä etmegi däl, eýsem Hudaýyň işleri onda görkezilmegi üçindi.’»
Bu gaty möhüm prinsipi nygtaýar: Hudaý bu kör adamy ýalňyşlyk üçin jeza hökmünde däl-de, Öz işleriniň görkezilmegi üçin ejir çekmäge rugsat berdi. Bu adamyň ýyllar boýy kynçylyk we utanç çeken keseli, ahyrky netijede Reb Isanyň güýjüni görkezmegine getirdi we ähli waka adamyň halas bolmagyna sebäp boldy! Resul Pawlus hem munuň başga bir mysalydyr. Ol Rebbe üç gezek gapdalyndaky tikenini aýyrmagy üçin ýalbardy. Reb ony «meniň güýjüm gowşaklykda kämilleşýär» diýip görkezmek üçin ulandy.
Ruhy kesel köplenç akyl keseliniň uly bölegidir. Ruhymyz sagalanda we doly bolanda, akyllarymyz açyk pikir edip biler. Köp adamyň bilýän Mukaddes Ýazgysy Zebur 23-dir, ol Rebbimiziň Çopanymyzdygy barada gürleýär. 3-nji aýatda, Ol biziň janymyzy dikeltmäge ukyplydygyny ýatladýar. Zeburlar 42 we 43-de biz üç gezek okaýarys,
«Näme üçin sen gaýgyly, eý janym? We näme üçin sen içimde biynjalyk? Hudaýa umyt et, çünki men henizem Onuň ýüzüniň kömegi üçin Ony öwerin.»
Ýöne Zebur 42:6-da, Zeburçy Hudaýa gygyrmagyň zerurlygyny düşündi:
«Eý Hudaýym, janym içimde gaýgyly.»
Bu, depressiýa we umytsyzlyga sebäp bolup biljek ruhdan düşmekde bize kömek etmegiň açarydyr. Meşhur Çarlz Spurgeon bir gezek şeýle diýdi:
«Akyl bedenden has aşak düşüp biler, çünki onda düýpsüz çukurlar bar. Et diňe belli bir sany ýarany göterip biler we ondan artyk däl, ýöne jan on müň dürli ýol bilen gan akyp biler.»
Köne Ähtde, biz uly ruhdan düşmek, depressiýa ýa-da mümkin umytsyzlyk bilen ejir çeken şahsyýetler barada okaýarys. Ýunus, Ylýas (1 Patyşalar 19:4) ýa-da hatda Dawut (Zebur 6:6-7; 32:3-4) ýaly adamlar. Biz bu ýerde duýduryş bermeli: ähli akyl keseli günä bilen baglanyşykly däl. Ýöne biziň häzirki wagtda akyl keseli diýýän zatlarymyzyň köpüsi Hudaýdan daşda bolmak ýa-da uzakda bolmak sebäpli ýüze çykyp biler. Bagyşlamaýan ruh (2 Korinfliler 2:10–11), ajylyk (Ýewreýler 12:15), gorky we alada (Filipililer 4:6–7) we pes öz-özüňe baha bermek ýaly günäler ähli janlarymyzy şikeslendirip biler. Aýdylýar, janlarymyz ýaralananda, biz açyk pikir edip bilmeýäris.
Reb Isa köplenç biziň akyl taýdan keselli hasaplap biljeklerimize kömek etdi, ýöne şol bir wagtda, Ol işde bolan jyn güýçlerini ykrar etdi (Mark 1:34; Luka 11:14). Mark 5:1-20-de, biz şeýle bir adam bilen tanyşýarys. Häzirki wagtda köp adamlar bu adamy akyl taýdan keselli hasaplardylar. Bu adam gabyrlarda, ölüler bilen ýaşaýardy. Ol köplenç jemgyýet tarapyndan zynjyr bilen baglanýardy, ýöne hiç kim ony sagaldyp bilmedi we ol köplenç özüni kesýärdi we kömek üçin gygyrýardy (Mark 5:3-5). Ýöne Reb Isa ony sagaldyp bildi we netijede bu adam «dogry akylyndady» (Mark 5:15). Ähli akyl keseli jynlaryň gatnaşmagy sebäpli däl bolsa-da, häzirki wagtda akyl keseli diagnozy goýlan adamlar käbir jyn täsirini başdan geçirýän bolup bilerler. Şeýle adamlara, ilkinji nobatda, Reb Isa tabyn bolmagyň hödürlejek ruhy halas bolmagy zerurdyr.
Reb Isa mätäçlere rehimdar boldy (Matta 14:14), we biz hem şeýle bolmaly. Akyl keseli bilen ejir çekýänler ýargylanmaly däl; gaýtam, biz olara rehimdarlyk we söýgi görkezmeli, olar üçin doga etmeli (Ýakup 5:14). Biz akyl keseliniň günäniň ýa-da jyn täsiriniň netijesidigini çaklap bilmeris; ýöne, birine kömek etmäge synanyşanyňyzda ýa-da özümiz kömek gözlänimizde bu mümkinçilikleri gözden salmaly däl. Häzirki wagtda, akyl keseli bilen ejir çekýänlere kömek etmek üçin köp ýollar bar, şol sanda dermanlar, mesihçi psihiatriýa we maslahat. Bu Mesihiň bedeninde köplenç gözden salynýan bir ugur. Ýöne bu, akyl keseli bilen göreşýänleri ruhlandyrmak we güýçlendirmek üçin Rebbimiziň kömegini gözlemeli bir ugur bolmaly.
Biz olar barada oýlanýarkak bizi ruhlandyryp biljek käbir Mukaddes Ýazgylar Matta 11:28-29; Rimliler 8:38-39; Zebur 34:17-18; Işaýa 40:31; 1 Petrus 5:6-7 bolup biler. Gowy maşk, Zeburlary okamak we ruhdan düşmek, depressiýa we umytsyzlyk bilen göreşen bu takwaly adamlaryň ýüregini diňlemekdir. Okanyňyzda, Rebbimiziň olary bu akyl ýagdaýyndan nädip halas edendigine üns beriň.
Baglanyşykly
