Makalalara yza

Hudaýyň Kanuny: Ylham, Ynsan Kemçiligi we Mesihiň

Alfred Bouter
1 dek 2022
16 Min. okamak

Kanun – Hudaýyň Pikirlerini we Adamyň Hudaýy Begendirmäge Ukyply Däldigini Açýar

Başlarkak, Hudaýyň pikirleriniň ynsanyň pikirlerinden ýokarydygyny ýatlatmaly. Şeýle hem, Hudaý hemişe gowy işleri edýär, sebäbi Ol gowudyr we muny Öz Sözi arkaly edýär ().

Ynsan taryhynyň başlangyjynda Hudaý ilkinji ynsan jübütine olaryň abadançylygy we üçin düzgünler berdi, soňra hem biziň bereketimiz we şatlygymyz üçin şeýle etdi. Hudaý ata bilen How enäni ajaýyp gurşawa – bagyna ýerleşdirdi we olara anyk görkezmeler berdi ( ). Emma, gysga wagtda How ene ýylan tarapyndan aldandy, ata bolsa näme edýändigini bilip, Hudaýyň buýrugyny bozdy (; Hoşea ). Olaryň günäsi olara we ähli ynsan nesline örän agyr netijeler getirdi ().

Nuhuň döwründäki tupandan soň, Hudaý ähli ynsanlary bereketlemek üçin goşmaça görkezmeler berdi ( ), ýöne adamlar Ony hormatlamadylar.1 Gaýtam, olar Babil diňini gurmak üçin işlänlerinde Ondan öwürdiler. Olar «Hudaýyň hakykatyny ýalana çalşyp, Ýaradyjynyň ýerine ýaradylan zady hormatladylar we etdiler» ( NKJV). Munuň gorkunç netijeleri boldy, sebäbi Hudaý olary öz ýollaryna goýberdi, olar egmezlikleriniň miwesini orup aldylar (26-32-nji aýatlar). Mukaddes şol wagtdan bäri ynsanlaryň Hudaýa jogapkär bolup, özbaşdak ýaşandygyny görkezýär (Resullar ; , ). Hiç bir imansyz Öz Ýaradyjysyny begendirip bilmez, sebäbi «imansyz Ony begendirmek mümkin däl, çünki Hudaýa gelýän Onuň bardygyna we Ony yhlas bilen gözleýänlere sylag berýändigine ynanmaly» ().

Hudaýyň Çagyryşy

Ähli ynsanlar butlara sežde etmek arkaly Şeýtana edýän wagty, Hudaý Öz hökümdarlyk merhemetinde Abramy şol gulçulykdan çagyrdy ( ; ). Ençeme ýyl soň, Ybraýymyň nesilleri başga bir gulçulykda tapyldylar, bu takmynan 400 ýyl dowam etdi. Hudaý bilen ýörite baglaşanda we adamlary etjekdigini wada berende bu ýesirligi öňünden aýdypdy, şonda olar Oňa ederler ( ; Müsürden Çykyş 12–15). Bu maksat bilen Ol olary Öz kanunynyň astyna goýdy (Müsürden Çykyş 19; 6). Soňra, Musa Ysraýylyň beýleki bilen deňeşdirilende nähili artykmaçlyga eýedigini düşündirdi, eger olar Oňa bolsalar ( 28).

Hudaýyň Kanuny

Bu bizi iki bölekden ybarat temamyza getirýär:

Hudaý Öz pikirlerini açýan kanuny berdi, ýöne

  • kanuny berjaý edip bilmedi we edip bilmeýär.
  • Pawlusyň ýazan ýaly, buýruk «mukaddes, adalatly we gowudyr» (). Ysraýyl Hudaý tarapyndan iki daş tagta ýazylan buýruklary almazdan ozal hem, Musa millete we bolmagyň zerurlygy barada aýtdy. Adamlar özlerine ynam bilen: «Rebbiň aýdanlarynyň hemmesini ederis» diýdiler (). Olar öz beýanatlaryny iki gezek gaýtaladylar (,7). Emma, Musa şol tagtalar bilen dagdan düşende, Ysraýyl eýýäm butparazlyga düşüpdi () we buýruklary bozupdy (19-23-nji aýatlar). Musa tagtalary döwdi, şonda Hudaýyň gahar-gazaby adamlara derrew ýetmezdi (19-njy aýat).

    Soňra Hudaý Musa iki sany täze tagta taýýarlamagy buýurdy, olara On buýrugy ýazardy. Hudaý buýruklary ýazandan soň, Musa tagtalary «sandyk» diýlip atlandyrylýan guty içine goýdy (Müsürden Çykyş 34, ,22). Soňra, Musa kanunyň manysyny köp jikme-jiklikde düşündirdi, bu esasan Kanun Taglymatynda beýan edilýär. Bularyň hemmesi biziň öwrenmegimiz üçin ýazyldy (1 Korinfliler ; ).

    Hudaýyň ynsandan talap zady adalatly we dogrydy, ýöne hiç kim Onuň talaplaryny ýerine ýetirip bilmedi. Şonuň üçin, ynsan kemçiliginiň 4000 ýylyndan soň, Hudaý Öz söýgüli Ogluny iberdi. Ol biziň halas bolmagymyz we aklanmagymyz üçin dogry esas goýmaga we bizi Onuň hormatyna ýöremäge we hereket etmäge ukyply etmäge geldi. «Çünki kanunyň gowşaklygy sebäpli edip bilmedik zadyny, Hudaý Öz Ogluny günäkär ten görnüşinde, günä üçin iberip etdi: Ol günäni tende ýazgardy, şonda kanunyň adalatly talaby tende däl-de, Ruh boýunça ýöreýän bizde ýerine ýetiriler» (). Hudaýa we Onuň Ogluna ähli şöhrat!

Kanunyň Saklaýjysy we Onuň Gurbany

Kanuny hemişe berjaý we hiç haçan kemçilik etmedik ýeke-täk Şahs, boldy, kanun astynda bolsak-da ýa-da onsuz bolsak-da, hemmämiziň mynasyp bolan adalatly hökümini Öz üstüne aldy. Ol bizi aklamak üçin – bizi hiç hili aýyplamasız dogry diýip yglan etmek üçin – Hudaýyň çözgüdini getirdi we biz muny iman arkaly özümize alýarys (, ; ).

, Hudaýyň Ogly, biziň ýerimize geçdi. Hudaýyň adalatly talaplary Onda ýerine ýetirildi, ilki Onuň egijilikli durmuşynda, soňra bolsa haçdaky işinde. Hudaý Isanyň jemgyýetçilik gullugynyň başlangyjynda () we soňunda (; Ýahýa ) Öz razylygyny bildirdi. Haçda Hudaýyň Oňa beren işini tamamlady (, ), we Onuň ölümi we jaýlanmagyndan soň Hudaý Öz Oglunyň direlmegi bilen Özüniň doly razy bolandygyny görkezdi. Ol bizi aklamak üçin ukyply we isleglidi (), sebäbi Isanyň , bir gezeklik gurbany üçin. «Çünki Ol günä bilmedik Zady biziň üçin günä etdi, şonda biz Onda Hudaýyň aklanyşy bolarys» (2 Korinfliler ). Haçdaky üç garaňky sagadyň dowamynda , Ynsan hökmünde, Hudaý tarapyndan terk edildi, Ol bizi Hudaýa getirmek üçin bolanda, bu Ýewreýler 9–10-da düşündirilýär.

Musa kanunynyň hiç haçan başaryp bilmedik zadyny, bu dünýä gelmegi, durmuşy we bir gezeklik gurbany bilen Hudaýyň islegini amala aşyrdy (). Onuň durmuşy Hudaýyň isleginiň beýanydy, çünki Hudaýyň kanuny Onuň iň içki boluşynda ýaşaýardy (). Bu Ony Hudaýy şöhratlandyrmak üçin özüni iň ýokary gurban hökmünde bermäge iterdi. Bularyň hemmesi – Onuň gelmegi, durmuşy, gurbany we direlmegi – arkaly Hudaý täze bir tertip girizdi, munuň arkaly biz mukaddesleşdirilýäris, ýagny Hudaý üçin aýratyn edilýäris ().

Mukaddes Ruhyň Täze Gullugy we Onuň Kanun Bilen Baglanyşygy

Biz ýaňy gören zatlarymyza esaslanyp, Hudaý Mukaddes Ruhyň doly ykrar täze bir şaýatlygyny başlady. Ol Iýerusalimde (Resullar 2) guruldy, ýerde ret edilipdi we indi Ol gökden işläp Öz ýeňşini görkezdi. Köp dürli ýollar bilen we birnäçe ýerlerde bu ýeňiş aýdyň boldy, öňki garşydaşlaryň köpüsi Onuň şägirtleri boldular, hatda Tarsusly , gazaply yzarlaýjy hem (Resullar 3–9). Garşylyk we yzarlamalar bolandygyna garamazdan, Hudaýyň täze şaýatlygy köp samariýalylary we butparazlary getirdi, olaryň ikisi hem dindar ýewreýler tarapyndan ýigrenilýärdi (Resullar 8–12).

Mukaddes Ruh bilen Barnabasy iberdi, we olara Antiohiýadaky täze ýygnak goldaw berdi. Olaryň ilkinji missionerlik syýahatynyň dowamynda, Mesihiň gurbany arkaly Oňa ynanýanlaryň hemmesiniň günäleri bagyşlanyp, aklanylandygyny düşündirdi (). Bu Musa kanunyny berjaý etmek bilen hiç haçan mümkin däldi, sebäbi hiç kim muny edip bilmedi, soňra Petrus tarapyndan tassyklanyldy (). Elbetde, ýeke-täk ýeke-täk kadadan çykma Isadyr. Hudaýyň şatlygyna, Ol bu ýerde ýaşap, soňra hökmünde ölüp, kanuny berjaý etdi, munda kanun ýerine ýetirildi (-i göz öňüne tutuň). Ol mukaddes we adalatly Hudaýyň öňünde günäkärleriň ýerini aldy, Ony doly kanagatlandyrdy we «Ol tamamlandy» – ýagny, doly tölenildi (Ýahýa ) diýdi.

Isanyň kanun Beriji hem bolandygyny bellemek möhümdir, çünki Ol Hudaýdyr. Şonuň üçin Ol kanunyň hakyky manysyny, ynsanyň düşündirişi boýunça däl-de, Hudaýyň pikirleri boýunça berip bildi. Ol Hudaý bilen sazlaşykda bolanlary we Hudaýyň hukuklaryny görkezenleri we hormatlayanlary «bagtly» diýip yglan etdi (). Şeýle «ýer ýüzüniň duzy» we «dünýäniň yşygydyr» we Hudaýyň şöhraty üçin bu ýerde (13-16-njy aýatlar).

ýolbaşçylary bolsa kanuny täzeden düşündirmäge synanyşdylar. Olar Hudaýyň Musa dilden kanun berendigini – hakykatda bolsa ynsan tarapyndan döredilen, nesilden-nesle ýatdan geçirilýän däp-dessurlary – öňe sürdüler. Şeýle hem, bu ýolbaşçylar ýazmaça kanuny öz düşündirişleri boýunça düşündirdiler. resmileri bu dilden kanunyň ýazmaça kanundan üstün gelýändigini öňe sürdüler, Rebiň beren mysallary muny ýeterlik derejede subut edýär (, ; serediň). Onuň gelmeginiň hakyky maksady kanuny, ynsan tarapyndan döredilen däp-dessurlar boýunça däl-de (), eýsem onuň hakyky manysynda, ýolbaşçylarynyň ýalňyş düşündirişine garşylykda ýerine ýetirmekdi (21-47-nji aýatlar).

Oňa yzarlaýan üçin, örän ýokary standart goýdy: «Şonuň üçin siz boluň, gökdäki Ataňyz bolşy ýaly» ( ESV). Öz güýjümiz bilen hakyky şägirtlik ýolunda ýöräp bilmeris, Hudaýyň bize beren täze tebigatynyň islegi bu bolsa-da. Kyn göreş we käwagt uzyn proses arkaly, biz Onuň ýokary standartyna ýetip bilmeýändigimizi görýäris. Tebigatlar arasyndaky bu göreş – köne, ýagny ten, we täze – täze tebigatyň Hudaýy begendirmegi isleýändigini, ýöne Hudaýyň islegini amala aşyrmaga güýjüniň ýokdugyny subut edýär. Şonda biz, Pawlusyň öwrenen ýaly, daşarky kömege ýüzlenýäris (), we Mukaddes Ruh biziň Kömekçimiz bolýar, ýüreklerimizi Rebimiz Mesihe gönükdirýär (Rimliler 8).

Hudaýyň Çözgüdi

«Şonuň üçin indi Mesihde bolanlara hiç hili ýazgaryş ýokdur. Çünki Ruhynyň kanuny sizi Mesihde günä we ölüm kanunyndan etdi» (1-2-nji aýatlar). Bu täze ýagdaý Hudaýyň Mesihiň haçdaky tamamlanan işi sebäpli bize beren zadydyr. «Çünki kanunyň edip bilmedik zadyny, ten arkaly gowşak bolany üçin, Hudaý Öz Ogluny günäli ten görnüşinde, we günä üçin iberip, günäni tende ýazgardy, şonda kanunyň adalatly talaby tende däl-de, Ruh boýunça ýöreýän bizde ýerine ýetiriler» (3-4-nji aýatlar JND). Hudaýa şöhrat!

Köne we täze tebigatlar arasyndaky göreşden başga-da, içimizdäki dindar ten bilen içimizde ýaşaýan Mukaddes Ruh arasynda hem göreş bar (). öz tejribelerini (Rimliler 7; Galatýalylar 5) bu göreşleri düşündirmäge we Rebiň gökde we Onuň Ruhy tarapyndan tene hiç hili ýer bermezlige nähili ýolbaşçylyk edendigini öwretmäge kömek etmek üçin beýan etdi (Galatýalylar 1–2). biziň ýerimize haçda Hudaýyň höküminiň astynda duranda () nälet edildi (), bu hem imanyň mutlak zerurlygyny görkezýär (; ).

Rimliler 9-da Hudaýyň meýilnamalarynyň ynsan islegi ýa-da işi bilen däl-de, diňe Hudaýyň hökümdarlyk gatyşmagy bilen ýerine ýetirilip bilinjekdigi düşündirilýär, bu bolsa ynsan jogapkärçiligini ýatyrmaýar. Rimliler 10-da kanunyň talap zadynyň Mesihiň tamamlanan işine esaslanýan iman arkaly gazanylýandygy görkezilýär. Imanyň bu jogaby Hudaýyň işini aňladýar. Rimliler 11-de biz iň soňky netijeleri tapýarys, ilki her nesilde galan imanlylaryň galanynda, we munuň mysalydy, we iň soňunda Ysraýyl milletiniň doly dikeldilmeginde. Bu bolsa, öz gezeginde, geljek dünýäde Hudaýyň milletleri bereketlemegine sebäp bolar. Bularyň hemmesi Hudaýa hormat getirer, Ol rehimdarlyk bilen hereket edýär, çünki Onuň ýollary Öz maksadyny we meýilnamalaryny ýerine ýetirmäge alyp barar (33-36-njy aýatlar).

Sapagy Ulanmak

Bu meseleler bu gün hem biziň öňümizde durýar, sebäbi imanlylaryň her nesli şular ýaly sapaklary öwrenmeli, başga ýollar ýa-da dürli ýagdaýlarda bolsa-da. hemişe Hudaýyň bähbitlerini öňe sürmäge synanyşdy we Şeýtanyň garşylyk görkezmek üçin edýän tagallalaryndan örän habardardy, ol imanlylaryň içindäki teni ulanyp, Hudaýyň pikirlerini öňe sürmäge ýüregi bolanlaryň islendik ösüşini bökdeýärdi. «Men gorkýaryn, ýylanyň How enäni hilegärligi bilen aldan ýaly, siziň pikirleriňiz Mesihe bolan çyn ýürekden we bagyşlanmadan azaşar» (2 Korinfliler ESV). Şeýtan örän inçe duşmandyr, ol içimizde bir kontakt nokadyny we kömekçini tapýar; soňra biz içimizdäki teni höküm etmesek we özümizi günä üçin öli hasaplamasak, özümiziň iň erbet duşmanymyz bolýarys ().

Hudaý bizi Özüne ogullar hökmünde isleýär, şonda biz Onuň sežde edijileri bolarys (). Duşman muny bökdemäge, bizi öz gözegçiliginde saklamaga synanyşýar. Ol biziň halas bolmagymyzyň öňüni alyp bilmedikligi üçin, biziň ruhy ösüşimizi togtatmaga ýa-da bökdemäge synanyşar, mysal üçin, däp-dessurlary ýa-da kanunlary berjaý etmek arkaly Hudaýy begendirip biljekdigimize ynandyrmak bilen (). Şonuň üçin Galatiýadaky imanlylara öz ýagdaýlaryny täzeden gözden geçirmegi, ruhy gulçulykda ýa-da hakyky azatlykda bolmak isleýändiklerini sorap ýalbarýardy (). Bu gün biziň ýagdaýymyz nähili?

Mundan başga-da, biz imanlylary gulçulyga salmaga we saklamaga synanyşýan () we şeýlelik bilen Hudaýyň merhemetini hyýanatçylykly ulanýan yzygiderli ýalňyş taglymaty, iman taýdan gowşak bolanlara görkezilmeli merhemetden () tapawutlandyrmaly ýa-da tapawudyny bilmeli. Ýalňyş taglymaty girizmäge synanyşyp, Şeýtan kanuny ulanyp Hudaýyň şaýatlygyny ýok etmäge synanyşýar (, ). Ol kanuny sitata getirip biler, Rebi synanyşanda Mukaddes Ýazgylary bölekleýin sitata getiren ýaly, ýöne Şeýtanyň maksatlary hemişe ýalňyşdyr, ulanýan gurallarynda hem şeýle.

Eger biz ýürekden, gowy wyjdan we çyn ýürekden iman bilen söýgi bilen dolandyrylýan bolsak (), onda Mukaddes Ruh bize kanuny dogry ulanmaga (8-nji aýat), Hudaýyň peýdaly gurallary hökmünde ýolbaşçylyk etmäge we bu görkezmeleri bilen baglanyşdyrmaga kömek edip biler (11-nji aýat). kanun berjaý edijidi, ýöne halas bolmadyk ýagdaýynda ol Hudaýyň ajaýyp merhemetinde ajaýyp gatyşmagyna çenli (14-nji aýat) küpür ediji we mukaddesleri yzarlaýjydy (13-nji aýat). Şondan soň, , ady bilen hem tanalýan,2 imany we gowy wyjdany saklamalydy (19-njy aýat) – biz hem şeýle. Biz yzygiderli öz-özümizi höküm etmeli we Rebe ynanmagy dowam etdirmeli. Pawlusyň şaýatlygyny okamak hemişe peýdalydyr (; ).

Hudaýyň Merhemetine Garşylyk

Garşylyk garaşylmadyk çeşmelerden gelip biler, şol sanda kanuny berjaý edýändigini öňe sürýän, ýöne Hudaýyň şaýatlygyny ýok edýän adamlardan hem (2-nji aýata serediň). Şol mugallymlar – bu günki köp adamlar ýaly – mesihçileriň şöhratdaky Rebe doly ynanmagynyň ýerine, ynsan tarapyndan döredilen däp-dessurlara bil baglamagyny islediler. Duşman biziň ünsümizi Mesihden sowup, özümize, düzgünlere, kadalara, bellenmelere we guramalara ynanmagymyzy isleýär.

Bu kynçylyga jogap bermek üçin örän üýtgeşik bir zat ýazdy, bu öň ýazanlaryna garşy gelýän ýaly görünýär: «biz sünnetliler» (3-nji aýat). Bu, teniň bir goýlandygyny aňladýar, edil hakyky sünnetde käbir teniň aýrylyşy ýaly. Biz biziň üçin ölen we direlen ynanan pursatymyzda, Onuň haçdaky işine ynanýarys, ol ýerde Ol biziň ýerimize höküm edildi (). Hudaýyň bizi Özü bilen, gökdäki bilen we imanlylar bilen goýan gatnaşygynyň lezzetini almak üçin Oňa ynanmagy dowam etdirmeli. Ten bu ýerde hiç hili orun eýelemeýär.

Biz henizem tende bolanymyz üçin, hemişe oňa hereket etmek we Hudaýyň bizi goýan ýagdaýy we gatnaşygy bilen ylalaşmazlyk howpy bar. Biz Hudaýyň maksadyna bir zadyň gatyşmagyna berip bileris. Emma, Hudaýyň pikirlerini kabul etmek bilen, biz şoňa hereket edip bileris we Mukaddes Ruhyň güýjünde hakyky sežde bilen jogap bereris (). Şol aýat şeýle tamamlanýar: «we tende hiç hili ynam etmäň» bu teniň henizem içimizde bardygyny, ýöne onuň hiç hili gözegçiligi ýa-da täsiri bolmaly däldigini ýatladýan aýyk bir ýatlatma.

Ynsan nukdaýnazaryndan, tende köp ynam edip biljekdi (4-6-njy aýatlar), ýöne ol ähli zady «Rebim » (8-nji aýat) bilen baglanyşykda görmegi öwrenipdi we muny dowam etdirdi. Ol öz aklanyşyny gurmaga synanyşmagyň ýerine Ony tanamagy isledi (10-njy aýat), çünki bu Mesihde sünnetlenmek ýaly täze ýagdaýa gatyşardy (Koloseliler serediň). Bu ynam dowamly kynçylygy we maşky aňladýar (), biz gökdäki gözümizi dikip ýaryşy dowam etdirýäris. Oňa gönükdirilen bu üns, Hudaýyň kanunyny dogry düşünmek üçin möhümdir, bu biziň öz güýjümiz bilen Hudaýy begendirmek üçin hiç zat edip bilmeýändigimizi bilmek bilen, biziň bähbidimiz üçin berildi. Emma, şöhratdaky we içimizde ýaşaýan Mukaddes Ruh, sagdyn akyla, dogry pikirlenmäge we gowy ruhy mentalitete eýe bolmak üçin özümizi maşk etdirýänimizde, bu maksada ýetmegimize kömek etmegi isleýärler (15-nji aýat). Soňky özgerişlige garaşýan wagtymyzda ahlak özgerişligi bolmaly (; ). Biz ogullyk azatlygyndan lezzet alyp (Rimliler 8; Galatýalylar 4–5) we bu ýerde ýaşaýarkak Rebi hormatlap bileris.

Ýakubyň azatlyk kanuny, kanun we kanuny baradaky taglymatlary (, ) bu düşünje bilen doly ylalaşýar, Pawlusyň kanuny baradaky taglymaty hem şeýle (). Men muny siziň indiki öwrenmegiňiz üçin goýýaryn.

Musa kanuny meselesi ýönekeý, şol bir wagtyň özünde örän çylşyrymlydyr, çünki ynsan tebigaty zatlary çylşyrymlaşdyrmaga meýillidir. Şonuň üçin biz ýönekeý bolmaly, Hudaý bilen sazlaşykda bolmaly, gözümizi dikmeli we Mukaddes Ýazgylarda öwredilýän döwürleriň ähmiýetini bilmeli. Ysraýyl üçin bolan zatlary Kilise üçin bolan zatlar bilen, ýa-da kanun we Musa döwrüni merhemet döwri bilen garyşdyrmalyň.3 Mukaddes Ýazgylary gowy terjimelerde ünsli okamak möhümdir, ynsan pikirlenmesiniň ýa-da akyl ýetirmesiniň agalyk etmegine bermezden, içimizde işleýän Hudaýyň Sözüne bolmaly (1 Selanikliler ). Iň esasy zat, biz Rebe ýapyşmaly we Onuň buýruklaryny ýerine ýetirmeli, şonda Ol bizi Öz Sözüni ret etmekden ýa-da pikirlerimizi Ondan ýokary goýmakdan gorar.

SOŇKY BELLIKLER

  1. Geljek dünýäde hemmeler Ony hormatlarlar (). Bu okuw bilen birlikde Mukaddes Ýazgylardaky salgylary okamak örän maslahat berilýär.
  2. Resullar 13-de onuň dürli adynyň gullukda, Mukaddes Ruhyň guraly hökmünde nähili ulanylandygyny görýäris; bu onuň adynyň doly üýtgedildigini aňlatmaýar. Muny Ýakup/Ysraýyl bilen deňeşdiriň. Mukaddes Ruhyň iki ady hem ulanmagy üçin sebäbi bar. / bilen hem şeýle. Onuň gullugy nygtalanda Pawlusdyr; onuň gelip çykyşy ýa-da geçmişi nygtalanda Sauldyr.
  3. Bu kontekstde hoş habarynyň bir döwürden başga bir döwre, kanundan merhemete geçişi beýan edýändigini ýatlatmak gowudyr. Ol kilise döwrüni () we geljek hökümdarlygyň birnäçe öňünden görkezilişini girizdi.

    Alfred Bouter tarapyndan″ }

Baglanyşykly makalalar

Ilki bilen GTPress sahypasynda çap edilen. Emeli intellekt bilen terjime edilen, Mukaddes Kitap sitatalary hem şol sanda — islendik salgylamany açyp, Mukaddes Kitap terjimesinde okaň.

© Mukaddes Kitap Terjime Instituty, 2016 ibtrussia.org