Isa näme üçin geldi?
Ikinji bölüm: Ol Kanuny ýerine ýetirmek üçin geldi
«Kanuny ýa-da pygamberleri ýok etmek üçin geldim öýtmäň; men olary ýok etmek üçin däl-de, eýsem ýerine ýetirmek üçin geldim. Çünki size dogrusyny aýdýaryn, asman we ýer geçip gidýänçä, ähli zat ýerine ýetirilýänçä, kanundan bir iota-da, bir nokat-da geçmez.» —Matta 5:17-18 ESV
Kanun näme üçin bardy?
Köp adamlar soraýarlar: «Hudaý näme üçin Ysraýyl milletini saýlady we Köne Ähtde Ýehowa bilen şeýle aýratyn gatnaşyklary näme üçin bardy, olaryň boýun egmezligine garamazdan (Müsürden Çykyş 32:9)? Olara On Sany Tabşyryk we Musa kanuny näme üçin berildi?
Ysraýyl milletiniň taryhy Barlyk 11-12-de Hudaýyň Urdaky Abramyň ýanynda peýda bolmagy bilen başlandy, bu häzirki Yrakdyr. Abram, soňra Ybraýym diýlip atlandyrylan, butparazlykda ýaşaýardy (Ýeşuwa 24:2). Hudaý ony Urdan çykyp, Öz yzyna düşmäge «çagyrdy». Injil bize Hudaýyň çagyryşynyň Öz merhemetine görädigini (1 Korinfliler 1:26-29) we hiç kimiň muňa mynasyp däldigini öwredýär.
Ybraýymyň çagyryşynyň we Ýehowanyň Ysraýyl milleti bilen bolan aýratyn gatnaşygynyň maksady nämedi? Biz bu jogaby Pawlusyň Galatiýalylara ýazan hatynda tapyp bileris: «Onda kanun näme üçin? Ol günäler sebäpli goşuldy, tä wada berlen nesil gelýänçä, we ol perişdeler arkaly bir araçy bilen ýerine ýetirildi» (Galatiýalylar 3:19). Resul dowam etdi: «Şeýlelik bilen, kanun Mesih gelýänçä biziň goragçymyzdy, şonuň üçin biz iman bilen aklanyp bilerdik» (Galatiýalylar 3:24). Hudaý kanuny adamlara özleriniň ýetmezçiliklerini subut etmek we olara Halasgäre bolan zerurlyklaryny görkezmek üçin berdi.
Biziň düşünişip biljek bir meňzeşligimiz, azyk önümlerini gaýtadan işlemek ýa-da derman fabriklerinde hil gözegçiliginiň nähili edilýändigidir. Bu «nusga almak» arkaly amala aşyrylýar: her önümçilik partiýasyndan kiçijik nusga alyp, ony barlamak. Nusga ähli partiýanyň wekilidir. Şeýlelik bilen Hudaý ynsan neslinden bir nusga – Ysraýyl – aldy we ylahy synagyň üstünlikli bolmagy üçin ähli faktorlary üpjün etdi:
- Imanyň beýik gahrymanlary bolan ata-babalary: Ybraýym, Yshak we Ýakup;
- Hudaý Özüni Ysraýyla açdy we Musa arkaly olar bilen gürleşdi;
- Ýokary ahlakly ýaşaýyşda we dindar jemgyýeti gurmakda ýol görkezmek üçin Hudaý tarapyndan berlen kämil kanun; we
- Hudaý olara Özüniň milletiniň arasynda ýaşamak üçin çadyr gurmagy buýurdy.
- Resul Pawlus Rimliler 11-de Ysraýyl milleti üçin has köp bereketleri we artykmaçlyklary sanady.
Ynsan nesliniň bu nusgasyny barlamagyň netijesi näme boldy? Bu Hudaýyň Ogluny haça çüýlemek bilen gutaran doly şowsuzlykdy. Bu synagyň netijesi şeýle boldy: Adamlar günäkärdirler we olara Halasgär gerek.
Kanunda problema barmy?
Biri kanunyň talap edýän ahlak derejesinde ýaşamak mümkin däl diýip jedel edip biler, ýa-da kanunda bir kemçilik ýa-da ýetmezçilik bar diýip. Emma Dawut şeýle diýdi: «Rebiň kanuny kämildir» (Zebur 19:7). Pawlus bu pikiri tassyklady, şeýle diýdi: «Kanun mukaddesdir, we tabşyryk mukaddes we dogry we ýagşydyr» (Rimliler 7:12). Eger biz nusga barlagynyň meňzeşligini dowam etdirsek, Isanyň başga bir nusga hökmünde gelendigini we synagy doly geçendigini görüp bileris: Ol kanuny ýerine ýetirdi. Bu kanunyň mukaddes we kämildigini subut edýär, sebäbi ähli kanuny ýerine ýetirip biljek bir adam, Isa Mesih bardy.
Isa we Ybadathana
Asyrlar boýy adamyň umumy pikiri Hudaýyň uzakda bolandygy we ynsan bilen hiç hili gatnaşyk islemeýändigidi. Wawilonyň akyldarlary şeýle diýdiler: «Patyşanyň soraýan zady kyn, we ony patyşa diňe hudaýlar görkezip biler, olaryň ýaşaýan ýeri ten bilen däl» (Daniýel 2:11). Emma, Injil Hudaýyň Öz halkynyň arasynda ýaşamak we olar bilen göni baglanyşyk gurmak isleýändigini öwredýär. Bu ilki Aden bagynda ýüze çykdy, soňra bolsa köp beýleki wakalarda, şol sanda çöllükdäki çadyrda we Iýerusalimdäki ybadathanada gaýtalandy.
Ybadathananyň esasy pikiri Hudaýyň äht sandygynyň üsti bilen bolan barlygydyr. Çadyr mukaddesdi, sebäbi ol Ýehowanyň barlygy bilen mukaddesleşdirilipdi. Ybadathana hem mukaddesdi, sebäbi Ýehowanyň barlygy bardy. Diwarlar, mebeller we altyn – hatda gurbanlar hem – Hudaýyň barlygy sebäpli gymmatlydy. Reb Isanyň ýewreýlere öwretmek isleýän sapagy şeýledi: «Waý size, kör ýolbeletler, siz şeýle diýýärsiňiz: ‘Eger kimdir biri ybadathana bilen kasam etse, bu hiç zat däl, ýöne eger kimdir biri ybadathananyň altyny bilen kasam etse, ol öz kasamy bilen baglydyr.’ Siz kör akmaklar! Çünki haýsy ulurak, altynmy ýa-da altyny mukaddes eden ybadathanamy?» (Matta 23:16-17).
Süleýman Ýehowa üçin ybadathana guran wagtynda, äht sandygyny ol ýere getirdiler we içine goýdular. Ybadathana, bir manyda, Ýehowanyň täze ýaşaýan ýeri boldy. Çadyryň reňkli derwezesi we keten diwarlary öz gymmatyny ýitirdi, sebäbi olaryň hakyky gymmaty Hudaýyň barlygynda tapylypdy. Şonuň ýaly-da, Immanuel («Hudaý biziň bilen,» Matta 1:23), Reb Isa, bar bolanda, Ol ynsan elleri bilen gurlan ybadathanany kölegeledi. Isa Mesih hakyky ybadathanadyr, sebäbi «Onda ylahylygyň ähli dolulygy bedenli ýaşaýar» (Koloseliler 2:9).
Ýewreýler düşünişmediler, sebäbi olar maddy zatlara – daşlara, mermere we altyna (1 Hronikalar 29:2) – üns berdiler we ybadathananyň Hudaýyň ýaşaýan ýeri hökmünde esasy maksadyny sypdyrdylar. Şonuň üçin Hudaý tenli gelende, olar Oňa üns bermediler, sebäbi Ol pes adamyň görnüşini aldy. Düşünmezden, olar Onuň ybadathana barada kemsidiji gürleýändigini aýypladylar, Ol şeýle diýende: «Bu ybadathanany ýykyň, we üç günde men ony galdyraryn» (Ýahýa 2:19; Matta 26:61, Matta 27:40; Markus 14:58, Markus 15:29 serediň).
Isa we Şenbe
Kanundaky düzgünleriň biri şenbe güni dynç almakdyr. Bu ýewreýler tarapyndan berk berjaý edilýärdi. Köne Äht şenbe güni hiç hili zady götermeli däldigi barada gaty açykdy (Müsürden Çykyş 20:9-11; Ýeremiýa 17:21-22,27). Emma, Isa şenbe güni birnäçe gezek gudratlar etdi. Mysal üçin, Isa Betesdadaky howuzda ysmaz adamy sagaldanda, oňa şeýle diýdi: «Tur, düşegiňi al we ýöre» (Ýahýa 5:8). Ýewreýler Isany şenbe günini bozmakda aýypladylar, sebäbi olar Onuň gudratyny iş hasapladylar. Isa jogap berdi: «Meniň Atam häzirki wagta çenli işleýär, we men hem işleýärin» (Ýahýa 5:17).
Reb Isa kanuny bozmady; gaýtam, Ol onuň esasy manysyny, ýagny söýgini ýerine ýetirdi. Ol iň uly tabşyryk barada soralanda kanuny açyk jemledi: «Reb Hudaýyňy ähli ýüregiň bilen we ähli janyň bilen we ähli aňyň bilen söýmeli. Bu uly we ilkinji tabşyrykdyr. Ikinjisi bolsa oňa meňzeşdir: Goňşyňy özüňi söýşüň ýaly söýmeli» (Matta 22:37-39).
Söýgüsiz kanuny yzarlamak bilen biz fariseýleriň eden ýaly bir din döredip bilerdik. Eger biz kanunsyz söýgini yzarlasak, anarhiýa dörederdik. Iman bilen Hudaýa we adamlara söýgimizi görkezmekde kanuny yzarlasak, onda biz Isa ýaly ýaşarys.
Isa Rewolýusionistdi
Isa ýer ýüzünde ýörän döwründe, Ysraýylda güýçli dini ulgam bardy. Olarda bardy:
- Herod tarapyndan gurlan ajaýyp ybadathana,
- Fariseýler, Saddukeýler we ýazyjylar ýaly köp dini sektalar,
- Luka 1:5-däki Zakarýa ýaly meýilleşdirilen bölümlere guralan köp ruhanylar.
- Beýleki tarapdan, Ysraýyl 400 ýyllyk dymyşlygy başdan geçirdi, bu döwürde Hudaý hiç hili täze açyşlar ýa-da gudratlar bermedi. Birnäçe şahsyýetlerden başga, millet toba etmedi we patyşalygyň hoş habaryny ýaýradanda Hudaýyň Ogluny kabul etmedi.
Şeýle bir garşylyk nähili bolup biler: ýüreklerde hiç hili güýji ýa-da täsiri bolmadyk güýçli dini ulgam? Adamlar özleriniň esasy ünsüniň Hudaý hökmünde Ýehowa bilen gatnaşyklary bolmalydygyny unutdylar. Onuň ýerine, olar amallara we däp-dessurlara üns berdiler. Injil bolsa bizi gatnaşyga alyp barýar. Onda biz birnäçe gatnaşyklary görýäris: Adam we Hudaý, Ysraýyl we Ýehowa, we imanlylar we Mesih.
Reb Isa kanuny hormatlady we ýerine ýetirdi, ýöne Ol ýalan dine hüjüm etdi. Ol rewolýusionistdi, sebäbi Ol öz döwrüniň dini ýolbaşçylaryna garşy çykdy we olary ýazgardy. Ol öz şägirtlerini şol ýolbaşçylaryň öwredýän zatlaryny diňlemäge höweslendirdi, sebäbi olar Kanuny öwredýärdiler, ýöne Ol olaryň yzyna düşmekden saklandy, sebäbi olar öwreden zatlaryny ýaşamadylar (Matta 23:1-3).
Mesihçi ýa-da Dindar?
Siz Mesihçimi ýa-da diňe bir dindar adammy? Siz ikisi hem bolup bilmersiňiz! Eger siz ýüzleý düzgünleri, hatda Mukaddes Ýazgylaryň ylahy düzgünlerini yzarlasaňyz, özüňizi dindar adam hasap edip bilersiňiz. Bu sizi bir topar adamyň, bir topar taglymatyň ýa-da teologiki ýörelgeleriň yzyna düşmäge mejbur eder we hatda Injilde bolmadyk amallara we däp-dessurlara hem getirip biler.
Beýleki tarapdan, hakyky Mesihçi bir adamy yzarlaýar: Mesihi. Mesihçi Injili okaýar, sebäbi ol Mesih barada has köp bilmek isleýär. Imanly beýleki Mesihçiler bilen duşuşýar, sebäbi olar ýer ýüzündäki Mesihiň bedenidir. Ol ýa-da ol gulluk edýär we hoş habary ýaýradýar, sebäbi beýlekileriň hem bu beýik şahsyýetden, Reb Isa Mesihden lezzet almagyny gaty isleýär.
Biz seresap bolalyň, sebäbi biziň ýykylan ynsan tebigatymyz ynsabymyzy kanagatlandyrýan islendik däp-dessurlara haýran galmaga meýillidir. Eger durmuşymyzda işlemegine rugsat berilse, bu bizi Mesih şahsyýetinden daşlaşdyryp biler. «Ýokardaky zatlary gözläň, Mesih nirede bolsa, Hudaýyň sag elinde oturandyr» (Koloseliler 3:1).
SOŇKY BELLIK
- Reb Ysraýyl çagalary barada olaryň inatçylygyny we boýun egmezligini suratlandyrmak üçin «boýun egmez» diýen sözi ulandy (Müsürden Çykyş 32:9, Müsürden Çykyş 33:3,5, Müsürden Çykyş 34:9; Kanun Taglymaty 9:6,13, Kanun Taglymaty 10:16; 2 Hronikalar 30:8; Resullaryň Işleri 7:51).
