Kanun ýa-da Merhemet
Biri talap üçin durýar. Beýlekisi üpjünçilik üçin durýar. Biri Sina dagy bilen baglanyşykly (Ýewreýler 12:18-21). Beýlekisi Sion dagy bilen baglanyşykly (Ýewreýler 12:22-24). Biri ýazgaryş gullugy (2 Korinfliler 3:9) we ölümiň (3:7). Beýlekisi dogrulyk gullugy (2 Korinfliler 3:9) we Ruhyň (3:8). Birinjiniň araçysy Musa (Galatýalylar 3:19) boldy. Ikinjiniň araçysy Reb Isa Mesihdir (Ýewreýler 12:24).
Biri şöhratlydy, hatda garaňky we bulutsyz gijede ýyldyzly asmana seredip, dünýäleriň üstünde dünýäleri, hakyky şöhrat galaktikasyny görüp bilersiňiz. Beýlekisi Gün doguşy ýaly aşa şöhratlydyr. Millionlarça ýyldyzlar kemelmedik şöhratda ýalpyldamagy dowam etdirýärler, ýöne biziň ulgamymyzyň Güni dogup, sahnany şeýle şöhratly yşyk suwy bilen dolduranda hiç biri görünmeýär.
“Çünki şöhratly edilen zat hem, aşa şöhrat sebäpli bu babatda şöhrata eýe däldi” (2 Korinfliler 3:10). Musa mukaddes dagdan düşende, ýüzüniň derisi şeýle bir şöhratly ýalpyldady welin, ol örtük dakynmaga mejbur boldy. Ysraýyl ogullary ýatyrylmaly zadyň soňuna yzygiderli seredip bilmediler. Hatda şu güne çenli hem olaryň ýüreklerinde örtük bar.
Emma has gowy ähtiň araçysy, biziň Rebimiz Isa Mesih babatda, Hudaýyň ähli şöhraty Onuň ýüzünde ýalpyldaýar we Hudaý üçin we biziň üçin her bir sorag şeýle bir ajaýyp çözülen welin, iman eden adam şol şöhrata çäksiz lezzet bilen seredip biler. Onuň ýüzünde örtük ýok, biziň ýüreklerimizde örtük ýok, ýöne hemmämiz açyk ýüz bilen Rebiň şöhratyny synlap, Rebiň Ruhy arkaly şöhratdan şöhrata şol bir keşbe öwrülýäris (2 Korinfliler 3:18).
Nähili tapawut! Biri kanundy; beýlekisi merhemetdir. Ysraýyl ogullary kanun berilende, “Rebiň aýdan ähli zatlaryny ederis” (Musa 19:8) diýip, öz hereketleriniň jogapkärçiligini duýman, nähili ýeňillik bilen aýtdylar. Kanuny kim berjaý edip bilerdi? Adamdaky ten onuň her bir buýrugyna garşy çykdy. Hiç kim ony kämil berjaý edip bilmedi, we Hudaý üçin kämillikden başga hiç zat ýeterlik däl.
Kanunyň prinsipi “Muny et, şonda ýaşarsyň” (Luka 10:28) boldy. Bu adamlaryň aýtmagy gowy görýän “Eliňizden gelenini ediň” däl-de, “MUNY et”—bu 100% ýa-da hiç zat bolmaly. 99% ýeterlik däl, bu kämillik… ýa-da ýazgaryş bolmaly. Kanun talap edýändigini we diňe talap edýändigini görüp, onuň ýeke-täk hereketi ýazgarmakdy, we onuň bilýän ýeke-täk ýazgaryşy ölümi öz içine alýardy. Bu ýazgaryş we ölüm gullugy boldy.
Onda kanun näme üçin berildi?
Ol diňe bir millete berildi, ýöne ol bir millete bütin dünýäniň, ähliumumy sapagyny öwretmek üçin nusga hökmünde berildi. Analitik himik müňlerçe tonna agramly zibil dökünhanasynyň birnäçe funt materialyny alyp, onda täjirçilik gymmaty bolan bir zady, tölegli bir goşmaça önümi tapmak umydy bilen, ýöne öz nusgasynda gymmatsyz zibilden başga hiç zat tapman, köpçüligi ýazgardy. Şeýlelik bilen biz okaýarys:
Indi biz bilýäris, kanun näme aýtsa, ony kanunyň aşagyndakylara aýdýar: her bir agyz ýapylsyn we bütin dünýä Hudaýyň öňünde günäkär bolsun (Rimliler 3:19).
Onda birinji ähtden umyt ýok. Ol bizi şol netijä getirende öz işini edýär.
Mundan başga-da, arassa kanun, ýönekeý we düşnükli, hiç haçan adama berilmedi. Onuň bilen birlikde gurbanlyk dessury berildi. Birinjisine amatlylyk üçin ahlak kanuny, ikinjisine dessur kanuny diýýäris.
Bu gurbanlyk, günä gurbanlyklary, jenaýat gurbanlyklary, parahatçylyk gurbanlyklary, ýakylýan gurbanlyklar näme aňladýardy? Günäleri ýuwmak güni näme aňladýardy? Gurbanlyk sypalary näme aňladýardy? Olaryň hemmesi Hudaýyň adamyň zerurlygy üçin Reb Isa Mesihiň günäleri ýuwýan ölümi arkaly merhemetli üpjünçiliginiň görnüşleridi.
Kanun ilkinji gezek berilende we Musa Sina dagyndan On buýrugy öz içine alýan iki daş tagta bilen gaýdyp gelende, aýdym sesini eşidendigini ýatlarsyňyz. Ol munuň näme aňladýandygyny gaty gowy bilýärdi. Ysraýyl ilkinji we iň möhüm buýrugy bozýardy:
Menden öň başga hudaýyň bolmasyn (Musa 20:3).
Aýdym altyn göle daşynda butparaz tansyň ýany bilen, küpürli gaýtalanma bilen boldy:
Eý Ysraýyl, seni Müsür ýurdundan çykaran hudaýlaryň bular (Musa 32:4).
Musa düşelgä ýakynlaşanda we näme bolýandygyny görende, seýrek duýgurlyk we batyrlyk bilen iki tagtany dagyň aşagyna zyňdy we olary döwdi.
Şol ýagdaýlarda arassa kanuny düşelgä getirmek hemmeleriň ölümine sebäp bolardy. Kanuny ikinji gezek almak üçin Sina dagyna çykmak tabşyrylanda, oňa akasiýa agajyndan ýasalan sandyk getirmegi aýdyldy we bu sandykda tagtalar goýuldy (Musa 10:1-5 serediň).
Munda biz Hudaýyň diňe Mesih we Onuň gutaran işi esasynda adam bilen dowam edip biljekdigini görýäris, çünki sandyk Mesihiň görnüşidi.
Şeýlelik bilen biz okaýarys:
kanun bizi Mesihe getirmek üçin mugallymymyzdy, şonda biz iman bilen aklanarys (Galatýalylar 3:24).
JND terjimesi bu aýatyň manysyny has düşnükli edýär:
“Kanun Mesihe çenli biziň mugallymymyz boldy.” Kanun bizi Mesihe getirýän däl-de, Mesih gelýänçä öz sapaklaryny öwredýärdi. Öwrenilmeli iki sapak bardy: birinjiden, kanuny berjaý edip bilmezligimiz we ikinjiden, gurbanlyk ulgamynyň günäkärleriň ýeke-täk umydyna, Mesihe we Onuň gutaran işine gönükdirilendigini. Şeýlelik bilen kanun Mesih sahnada peýda bolýança mugallym, mekdep mugallymy bolýar.
Şeýlelik bilen biz täze ähtiň soňky pikir däldigini, köne äht şowsuzlyga uçranda getirilendigini görýäris. Hudaý başyndan soňuny bilýärdi. Täze äht başyndan Onuň aňynda bardy.
Ol ikinjini berkarar etmek üçin birinjini aýyrýar (Ýewreýler 10:9).
Ýene-de,
Ol täze äht diýende, birinjini köne etdi. Indi köneleýän we könelýän zat ýok bolmaga taýýardyr (Ýewreýler 8:13).
Şonuň üçin täze sözi diňe köne garşylykly täze diýmek däl, eýsem täze köne ýerini çalşandygy üçin olar ýanynda durup bilmezler!
Onda täze äht näme?
Bu Hudaý bilen adam arasyndaky äht däl—Hudaý talap edýär we adam ýeňillik bilen “Bu zatlaryň hemmesini ederis” diýýär. Bu Hudaý bilen Mesih arasyndaky äht bolup, onda adam hökümdar merhemetde bereketlenýär, hiç hili talap edilmeýär, ýöne dogrulyk we Ruh gullugy—dogrulyk, iman eden günäkärleri Hudaýyň huzurynda ýagşylykda goýýar; Ruh, iman eden adama jogap bermäge mümkinçilik berýär. Biz Resul Pawlus we Timoteý barada okaýarys:
Hudaý… bizi täze ähtiň ukyply gullukçylary etdi (2 Korinfliler 3:6).
Ähtnama we äht sözleri asyl nusgada birmeňzeşdir.
Onda täze ähtiň şertleri näme?
Ol Köne Äht döwründe wada edildi we Pawlus ony öz okyjylaryna tanyş bir zat hökmünde agzaýar.
Ýeremiýa 31:31-34 we Ezekiýel 36:24-36 bize düşündirýär. Täze äht Ysraýyl bilen açyk yglan ediler, Hudaýyň Ybrahyma beren şertsiz wadalarynyň ýerine ýetirilmegi, kanun berilmezden 430 ýyl öň. Munuň üçin Ysraýyl öz ýurduna ýygnanmaly we täze ähtiň açyk tassyklanmagy Mesihiň müňýyllyk hökümdarlygy bilen gabat geler.
Onuň şertleri:
Täze Dogluş
- Günäleriň bagyşlanmagy
- Mukaddes Ruhyň sowgady.
- Adamlaryň üstüne arassa suw sepmek täze dogluşyň nyşanydyr. Munuň yzyndan ony nygtaýan zat, ýagny olara täze ýürek we täze ruh berilmegi gelýär.
Emma okyjy aýdar, bu üç bereket iman edenleriň häzir bilýän zatlarydyr. Dogry! Mesihiň ölümi täze ähtiň dogry esasydyr. Eger şol günäleri ýuwýan ölüm Hudaý üçin günä meselesini doly dogry çözmedik bolsa, Onuň merhemetde hereket etmäge esasy bolmazdy.
Täze Dogluş Hudaýyň hökümdar hereketidir. Durhamly magdançynyň açyk aýdyşy ýaly, “Hiç kim özüni täzeden dogrup bilmez.” Şeýle-de bolsa, Hudaýyň munuň üçin dogry esasy bolmaly, we Ol ony Mesihiň ölüminde tapýar. Şeýlelik bilen täze ýürek, täze ruh berilýär. Günäleriň bagyşlanmagy kanuny berjaý etmek bilen gazanylyp bilinmezdi. Açyk aýdylanda, bir adam bagyşlanmaga mätäç bolanda, bu onuň Hudaýyň kanunyny bozandygynyň subutnamasydyr. Günäleriň bagyşlanmagy diňe Mesihe we Onuň gutaran işine iman etmek esasynda bolup biler. Mukaddes Ruh munuň hemmesiniň möhüri hökmünde berilýär: “Siz hem Oňa iman edeniňizden soň, wada edilen Mukaddes Ruh bilen möhürlendiňiz” (Efesliler 1:13). Elbetde, gök çakylygyň bu döwründäki iman eden adam, ýer çakylygyň mukaddesiniň eýe bolmaýan bereketiniň dolulygyny alýar, ol bereketli we şöhratly bolsa-da. Ýöne ähli iman edenler, haýsy döwürden bolsa-da, munuň umumylygy bar, olaryň bereketi Mesihiň ölümi esasynda bolup, Hudaýa dogrulykda bereket bermäge mümkinçilik berýär.
Bu ýerde talap ýok, bu üpjünçilikdir. Bu kanun däl, merhemetdir. Hudaý hökümdar merhemetde başlangyç edýär—
ýel islegine görä öwüsýär, sen onuň sesini eşidýärsiň, ýöne nireden gelýändigini we nirede gidýändigini bilmeýärsiň: Ruhdan doglan her bir adam hem şeýledir (Ýahýa 3:8).
Günäleriň bagyşlanmagy günäkär Mesihe iman edende berilýär, we Mukaddes Ruh (Hristian döwründe aýratyn ýagdaýda berilýär) munuň möhüri hökmünde berilýär.
Rebiň gününden Rebiň gününe, Halasgäriň ölümini ýatlamakda Onuň ölümi baradaky haýyşyna jogap berenimizde, Onuň käse baradaky öz sözleri öňümizde durýar:
Bu täze ähtiň [ähtiň] ganydyr, ol köpleriň günäleriniň bagyşlanmagy üçin dökülýär (Matta 26:28).
Bu täze äht açyk yglan edilende, bu dünýä üçin nähili gün bolar; haçan-da,
Ol bütin ýaradylyşa ýylgyrmagy buýrar, We onuň inlemesini köşeşdirer.
Şol wagtda biz Hristianlar onuň bereketinden lezzet alýarys, biziň bereketlerimiz has hem aňryda bolsa-da.
