Pawlus Filipililere hatyny Rimde tussaglykda, zynjyrly we kärendesine alnan öýde ýazypdy. Ol özüne gelenleriň hemmesine wagyz edip bilýärdi we ýazyp bilýärdi (Resullaryň işleri 28:30-31; Efesliler 6:20; Filipililer 1:7,14,16).
Bu hat örän amaly. Ol Mesih barada gürleýär, ýöne dogmatiki däl. Bu hatda “günä” we “günäler” sözleri ýok. Aklanmak, Hudaý bilen parahatlyk baglaşmak ýa-da halas bolmak barada hiç zat ýok. Bu hatdaky “halas bolmak” sözi Rimlilerdäki ýaly günäden halas bolmak manysyny bermeýär. Ol bir gezek (1:19) türmeden halas bolmak manysynda ulanylýar.
Bu hatda üç sany esasy söz bar – Mesih, Şatlyk we Akyl. Bu hatda Mesih azyndan 70 gezek agzalýar. Şatlyk (we şatlanmak) 18 gezek agzalýar we ol hatyň ähli äheňini kesgitleýär. Pawlus Rim türmesinden iman we şatlyk bilen ýeňiş aýdymyny iberdi. “Akyl” sözi – akyl ýagdaýyna degişli – 12 gezek peýda bolýar. Pawlus öz tussaglygy barada ýazýar, ýöne nägilelik, şübhe ýa-da özüňe rehim etmek ýok. Ol diňe bir nägile bolman, eýsem, bize “ähli zady nägileliksiz ediň” (2:14 KJV) diýip ündeýär.
Eger-de kimdir biriniň alada etmäge sebäbi bar bolsa, ol Pawlusdy. Ol adalatsyzlyk bilen türmä basyldy. Ol dönüklikde aýyplanyp, jezalandyrylyp bilnerdi. Hatda käbir dostlary hem oňa garşydy. Onuň alada etmäge gowy sebäbi bardy, ýöne etmedi. Gaýtam, ol bize aladany ýeňmegiň syryny berýär (4:6-7). Kyn ýagdaýlara garamazdan, Pawlus şatlyk, ähli düşünjeden ýokary Hudaýyň parahatlygy we kanagatlanmak barada ýazdy. Onuň syry nämedi? Pawlus agyrynyň ortasynda şatlyk barada ýazyp bilýärdi, sebäbi onuň ýedi sany aýratyn garaýşy bardy.
1. Mesihe tarap
Bu hatyň aýatlarynyň üçden iki bölegi Mesihe degişli. Ol hemişe Pawlusyň ýüreginde bolup, onuň pikirlerinde we duýgularynda hemişelik, iň ýokary orny eýeleýärdi. Ol Efeslilerde ýazan ýaly, Mesih Pawlusyň ýüreginde iman bilen ýaşaýardy (Efesliler 3:17). Dört babyň her biri Mesihi dürli nukdaýnazardan açyp görkezýär.
Birinji bapda Pawlus Mesihi özüniň dolandyryjy prinsipi hökmünde şatlandy: “Meniň üçin ýaşamak Mesihdir, ölmek bolsa gazançdyr” (1:21). Hakyky mesihçi durmuşy we tejribesi Mesih üçin ýaşamak, Ony öz ýörişimizde görkezmek, Oňa boýun bolmak, gulluk etmek, şöhratlandyrmak we Onuň tarapyndan doly dolandyrylmakdyr.
Ikinji bapda Pawlus Mesihi öz durmuşynyň nusgasy hökmünde şatlandy: “Mesih Isada bolan bu pikir sizde bolsun” (2:5). Mesih, Öz peselmeginde we boýun bolmagynda, iman edeniň nusgasy hökmünde görkezilýär. Şöhraty terk eden, Özüni peselden, ynsan tebigatyny alan, haçdaky ejirleri we ölümi çeken we indi Hudaýyň sag elinde beýgelen Şahs, iman edeniň ýüreginiň öňünde hemişe durmalydyr.
Üçünji bapda Pawlus Mesihi öz durmuşynyň ýagty obýekti, soňky maksady we baýragy hökmünde şatlandy. Täze durmuşyň güýjünde Pawlus şol maksada ýetmek üçin hereket etdi, başga hiç zat bilen kanagatlanmady. Onuň iň ýokary höwesi “Mesihi gazanmak we Onda tapylmakdy” (3:8-9). Ol Mesihi eýýäm eýelemedimi? Eýeleýärdi we Hudaýyň öňünde Mesihdäki ýagdaýyna doly ynanýardy. Onuň “Mesihi gazanmak” islegi, Mesihi şöhratda hakykatdan-da eýelemek islegidi. Bu, mesihçi ýaryşynda iman edeniň ýüreginiň öňünde hemişe durmaly maksatdyr. Gözüni daş-töweregine däl-de, diňe maksadyna gönükdiren ylgawçy ýaly, iman eden hem şöhratlanan Mesihe seredip, maksada tarap ymtylmalydyr.
Men Ony, Onuň direlişiniň güýjüni we Onuň ejirleriniň şärikligini bilmek üçin, Onuň ölümine meňzeş bolup (3:10).
Pawlus 25 ýyl öň, Reb ony Damaska barýan ýolunda saklanda, Halasgär baradaky halas ediji bilimini agzamaýar. Durmuşynyň ahyrynda Pawlusyň uly höwesi Mesih barada has köp bilmekdi. Mesihçiler Isa bilen gatnaşyk barada gürlemegi, aýdym aýtmagy we ýazmagy gowy görýärler, ýöne bu gatnaşygyň käwagt ejirleri hem öz içine alýandygyny ýatda saklamalydyr. Köp mesihçiler Mesihi we Onuň direlişiniň güýjüni bilmekden ruhlanýarlar, ýöne Onuň ejirleriniň şärikligine az gyzyklanma bildirýärler. Ýöne ejirleriň şärikligi bolmasa, direlişiň güýji ýokdur.
Dördünji bapda Pawlus Mesihi öz durmuşynyň güýji hökmünde şatlandy – ähli ýer ýüzündäki ýagdaýlar üçin ýeterlik bolan Şahs: “Meni güýçlendirýän Mesih arkaly ähli zady edip bilýärin” (4:13).
Alada şatlygyň iň erbet duşmany bolany üçin, Pawlus ony ýeňmegiň formulasyny berýär: “Hiç zat üçin alada etmäň,” ähli zat üçin doga ediň we şükür ediň (4:6).
Pawlus Mesihi öz durmuşynyň güýji hökmünde şatlandygy üçin, dördünji babyň ahyrynda öz şatlygyny kesgitleýän sözlerde “men” at çalyşmasyny sekiz gezek ynamly ulanyp bilýärdi: “Men Rebde şatlandym ... Men şonda kanagatlanmaga taýýar ... Men peselmegi hem bilýärin ... Men bolçulykda ýaşamagy hem bilýärin ... Men öwredildim ... Men ähli zady edip bilýärin ... Meniň ähli zadym bar we bolçulykda ... Men doly” (4:10-18).
Filipililerde Pawlus Mesih adynyň öňünde bäş dürli öň goşulmany ulandy. “Içinde Mesih” her babyň birinji aýatynda we beýleki ýerlerde tapylýar. “Mesihde” bolmak halas bolmakdyr; biz bu dünýä Adamyň içinde gelýäris, ýöne Mesihi ýüregimizde Halasgär hökmünde kabul edenimizde, Adamdan aýrylyşyp, Mesih bilen nikalaşýarys (Rimliler 7:4). “Mesihde” bolmak, hakykatdan-da halas bolmagyň iň güýçli beýanydyr. Bolmak “bilen Mesih” (1:23) şöhratlandyrmaga degişli – bu durmuşdan aýrylyp, Onuň bilen bolmak. “Arkaly Isa Mesih” “dogrulyk miweleri bilen” doldurylmaga degişli (1:11). Ol üpjünçilige hem degişli bolup biler: “Meniň Hudaýym ähli zerurlygyňyzy Öz şöhratyndaky baýlyklaryna görä Isa Mesih arkaly üpjün eder” (4:19). “Arkaly Mesih” biziň “meni güýçlendirýän Mesih arkaly ähli zady edip bilýändigimize” degişli (4:13). Ahyrynda, “üçin Mesihiň işi” (2:30) biziň gullugymyzy aňladýar.
2. Mukaddes Ruha tarap
Mukaddes Ruh Filipililerde iki gezek agzalýar (1:19; 2:1). Ruh bilen doldurylmak agzalmasa-da, Pawlus “Ruhuň üpjünçiligi” barada gürleýär we Onuň käbir görnüşleri gaty açyk. Diňe Ruh bilen doldurylan, ýagny Onuň tarapyndan üpjün edilen adam: “Meniň üçin ýaşamak Mesihdir” (1:21) diýip biler. Tenli iman eden, teniň hökümdarlygy astynda bu sözleri aýdyp bilmez. Ruhy durmuşyň sebäbi içki Ruhdur, ýöne şol durmuşyň häsiýeti daşky Mesihdir.
“Şatlyk” sözi 18 gezek peýda bolmagyndan başga-da, “söýgi” we “parahatlyk” sözleri hem gaýtadan agzalýar. Bu üçüsi – söýgi, şatlyk we parahatlyk – diňe Ruh bilen doldurylan iman eden tarapyndan başdan geçirilýän “Ruhuň miwesiniň” (Galatýalylar 5:22) görnüşleridir. Pawlus bu görnüşleri “Ruhuň şärikligi” (2:1), “birmeňzeş söýgi, bir pikirli, bir akylly” (2:2) bilen birleşen iman edenler bilen baglanyşdyrýar.
3. Beýlekilere tarap
Hiç zat dawadan ýa-da boş şöhratdan edilmesin; ýöne pes akyllylykda, her kim beýlekileri özlerinden gowy hasaplasyn. Her kim öz zatlaryna däl-de, eýsem beýlekileriň zatlaryna hem seretsin (2:3-4).
“Beýlekiler” bu aýatlaryň esasy sözüdir. Beýlekiler “gulluk edilmäge däl-de, gulluk etmäge we köpler üçin Öz janyny töleg hökmünde bermäge gelen” (Markus 10:45) Rebbiň durmuşynda agdyklyk edýän gyzyklanma bolupdy. Hudaýyň halkynyň arasynda dawanyň ýa-da boş şöhratyň özüňi isleýän ruhunda, tebigy adamyň we dünýäniň ruhunda hiç zat edilmeli däldir.
Rebbiň yzyna eýerýänleriň, Onuň bilen we Onuň üçin ýaşaýanlaryň häsiýetini görkezýän hakyky ýol – pes akyllylykda beýlekileri özümizden gowy hasaplamak, öz bähbitlerimize däl-de, beýlekileriň bähbitlerine seretmekdir. Şeýle ýöriş diňe täzeden doglan we Ruhuň güýjünde ýaşaýanlar bilen mümkindir. Özüňi unutmak, özüňi inkär etmek we hakykatdan-da pespäl bolmak – bu Mesihiň akylyny nädip görkezýändigimizdir.
4. Hoş Habara tarap
“Hoş habar” sözi birinji bapda alty gezek agzalýar. Pawlus biziň “hoş habardaky şärikligimiz” (1:5) barada ýazdy – iman edenler onuň bilen “hoş habary goramakda we tassyklamakda” (1:7) birleşipdiler. Ol öz ýagdaýlaryny “hoş habaryň öňe gitmegi” (1:12) üçin Hudaý tarapyndan berlen mümkinçilikler hökmünde görýärdi. Ol özüni goramak bilen gyzyklanmaýardy, sebäbi ol “hoş habary goramak üçin” (1:17) bellenipdi. We 27-nji aýatda iki gezek iman edenleri öz “özüňizi hoş habara laýyk alyp barmaga” we “hoş habaryň imany üçin bilelikde göreşmäge” ruhlandyrdy.
Pawlus Rime wagyzçy hökmünde gitmek isledi; ýöne ol tussag hökmünde gitdi. Şonda-da türme oňa hoş habary wagyz etmekden saklamady. Ol Sezaryň öýüne hoş habary wagyz etdi we käbirleri ynanýardy (4:22). Pawlus Filipililere iman edenleri we bizi “durmuş sözüni saklamaga” (2:16) ündeýär.
5. Ýagdaýlara tarap
Ýöne men siziň, doganlar, maňa bolan zatlaryň hoş habaryň öňe gitmegine has köp ýardam edendigini bilmegiňizi isleýärin; şeýlelik bilen Mesihiň içindäki zynjyrlarym ähli köşgde we beýleki ähli ýerlerde aýan boldy (1:12-13).
Birinji bapda Pawlus öz kyn ýagdaýlarynyň şatlygyny ondan alyp bilmejekdigini aýtdy, sebäbi ol ýagdaýlardan lezzet almak üçin ýaşamaýardy; ol Mesihe gulluk etmek üçin ýaşaýardy. Ol ýagdaýlaryň özlerine däl-de, eýsem olaryň Mesih bilen baglanyşygyna seredýärdi. Ol Rimiň tussagy däldi; ol “Isa Mesihiň tussagydy” (Efesliler 3:1). Onuň bileklerindäki zynjyrlar onuň “Mesihdäki zynjyrlarydy” (1:13).
Pawlus öz zynjyrlaryndan nägile bolmady; ol Hudaýdan olary hoş habary üç dürli ýol bilen öňe sürmek üçin ulanmagyny isledi. Birinjiden, onuň zynjyrlary Pawlusy halas bolmadyklar bilen aragatnaşykda saklady. Ol her alty sagatda başga bir Rim esgerine zynjyrlydy, bu bolsa her gün dört halas bolmadyk adama şaýatlyk edip bilýändigini aňladýardy. Ikinjiden, onuň zynjyrlary Pawlusy Sezaryň köşgündäki resmiler bilen aragatnaşykda saklady, olar Pawlusyň günäkärdigini ýa-da däldigini kesgitlemek üçin mesihçilik taglymatlaryny öwrenmäge mejbur boldular. Üçünjiden, Pawlusyň zynjyrlary halas bolanlara batyrlyk berdi: “Rebde doganlaryň köpüsi, meniň zynjyrlarym bilen ynamly bolup, sözi gorkusyz aýtmaga has batyr boldular” (1:14).
6. Ejirlere tarap
Çünki size Mesih üçin diňe Oňa ynanmak däl, eýsem Onuň üçin ejir çekmek hem berildi (1:29).
Bu ýerde iki sany ylahy sowgat agzalýar: Mesihe ynanmak we Onuň üçin ejir çekmek. Birinji sowgat bilen hiç hili problemamyz ýok. Ýöne näçe adam Mesih üçin ejir çekmegiň sowgatdygyna ynanýar?
Eger-de Hudaýyň iman edeniň durmuşynda ejirlere näme üçin rugsat berýändigini bilsek, onuň hakykatdan-da ylahy sowgatdygyny düşündirip bileris. Biz kynçylyklara boýun bolmak, öwmek we şükür etmek garaýşy bilen jogap berenimizde, Hudaý ony ulanar: Öz şöhratyny öňe sürmek, Öz çagalarynyň şöhratyny artdyrmak, olaryň ruhy ösüşini ösdürmek, olary Mesihiň keşbine laýyk etmek, ylahy merhemetiň ýeterliligini görkezmek, olary Özüne has köp tabşyrmak we olary Mesihiň ejirleri bilen gatnaşyga getirmek. Eger-de ejirler bu ähli bereketli miweleri öndürse, ol hakykatdan-da Hudaýdan sowgatdyr.
7. Geçmişe we geljege tarap
Ýöne men bir zady edýärin, yzymda galan zatlary unudyp, öňümde duran zatlara ymtylyp, Hudaýyň Mesih Isadaky ýokary çagyryşynyň baýragy üçin maksada tarap ymtylýaryn (3:13-14).
“Yzymda galan zatlary unutmak” geçmişdäki günäleri we ýalňyşlyklary pozmak diýmek däldir. Ol diňe geljek üçin ýaşamak bilen geçmişiň güýjüni ýok etmek diýmekdir. Biz geçmişi üýtgedip bilmeris, ýöne dogry garaýşymyz bar bolsa we ondan sapak alan bolsak, ol bizi üýtgedip biler. Täzeden dogulmadyk adam geçmiş tarapyndan dolandyrylyp bilner, ýöne ýaryşda ylgaýan mesihçi hemişe geljege seredýär. “Yzymda galan zatlar” bir gyra goýulýar we “öňümde duran zatlar” olaryň ýerini eýeleýär.
Käbir mesihçiler geçmişdäki şowsuzlyklar bilen zynjyrly, beýlekiler bolsa geçmişdäki üstünlikler bilen ünsi sowulýar. Iki garaýyş hem ýalňyşdyr. Isa şeýle diýdi: “Hiç kim, elini ýere goýup, yzyna seredip, Hudaýyň Patyşalygy üçin laýyk däldir” (Luka 9:62).
Pawlus mesihçi durmuşyny maksatly ýaryşa meňzedýär. Şöhratdaky Mesih, ýaryşda iman edeniň ýüreginiň öňünde durmaly maksatdyr. “Geliň, öňümizde duran ýaryşy sabyr bilen ylgalyň, imanymyzyň awtory we tamamlaýjysy Isa seredip” (Ýewreýler 12:1-2). Halasgär, Hudaýyň ýokary çagyryşynyň baýragyna ymtylýanlaryň gözleriniň dikilmeli “nyşany” bolmalydyr. Iman gözleri Mesihe berk dikilmeli, Oňa hemişe, ynamly, boýun bolup we garaşyp seretmeli.
Biz bu hatdaky üç sany esasy sözi – Mesih, Şatlyk we Akyl – gysgaça gözden geçirmek bilen başladyk. Eger-de biz bu ýedi garaýşy özümizinki etsek, akyllarymyz üýtgär, şatlygymyz artar we durmuşymyz daş-töweregimizdäki dünýä Mesihi has köp görkezer. Geliň, şu gün başlalyň.
