Zebur agyry –
Hudaýa arz etmek
Asyrlar boýy zeburlar Ysraýylda-da, Kilisede-de imanly adamlaryň ýüreklerinde uly täsir galdyrdy. Olar durmuşyň hakyky tejribeleri bilen ýeterlik derejede düşnüksiz dilde gürleşýärler, şonuň üçin olar özümizi görýän aýnany öz içine alýarlar. Olar şatlygy we gamy, begenji we depressiýany, ynamy we umytsyzlygy – her gün başdan geçirýän ähli adam duýgularyny görkezýärler. Olar hakyky durmuş bilen dogruçyl we açyk gürleşýärler. Emma, köplenç hristianlaryň arasynda käbir oňaýsyzlyklara sebäp bolýan bu aýratynlyklar.
Hakyky durmuş
Agyry zeburlary hakyky durmuş, bu günäkär dünýäde imanly adamlaryň gündelik durmuşynyň kynçylyklary bilen gürleşýärler. Olar şahsyýetleriň we Hudaýyň halkynyň tutuşlygyna negatiw we köplenç bulaşyk tejribelerden we synaglardan ýüze çykýarlar. Şonuň üçin olar durmuşyň şeýle döwürlerinde ýüze çykýan duýgulary we reaksiýalary görkezýärler.
Şol reaksiýalaryň biri we agyrylarda köplenç ýüze çykýan reaksiýa arz etmekdir (Zebur 6, 10, 13, 22, 35, 39, 42, 43, 44, 60, 74, 77, 79, 80, 85, 88, 89, 90, 102, 108). Agyry zeburlarynyň bu aýratyn tarapy köp hristianlaryň arasynda käbir oňaýsyzlyklara sebäp bolup biler, sebäbi biz köplenç arz etmegiň ýerliksizdigini duýýarys. Ahyrsoňy, Reb biziň bilen boljakdygyny aýtdy we bize ýol görkezmek we teselli bermek üçin Mukaddes Ruhuny iberdi. Ol bize Ruhyň Şeýtandan uludygyny we şonuň üçin her gün Onuň halas ediji güýjüne ynam we iman bilen ýaşamalydygymyzy ynandyrdy.
Bu zatlar gaty dogry bolsa-da, durmuşymyzyň hemişe şeýle iman we kanagat bilen häsiýetlendirilmeýändigini boýun almalydyrys. Hakyky durmuşda synaglar ýüze çykýar we biz köplenç näme üçin ýa-da bu näçe wagt dowam etmeli diýip soraýarys. Pikiri basyp ýatyrmaga çalyşsak-da, käwagt Hudaýyň bizi unudandygyny oýlanýarys. Bular durmuşyň hakykatlary we bular agyrylarda açyk-aýdyň ýüze çykýan duýgulardyr.
Dogruçyllyk we açyklyk
Häzirki zaman hristianlaryndan tapawutlylykda, Ysraýyldaky imanly adamlar Hudaýa öz soraglaryny we lapykeçliklerini açyk aýtmakdan çekinmeýärdiler. Eger biz Hudaý bilen açyk bolsak, aýdanlarymyzyň sypaýy we oňyn bolmalydygyny we köp minnetdarlyk bilen bilelikde bolmalydygyny pikir edýäris. Emma, zeburçylar öz açyklygynda we dogruçyllygynda diňe bir arz etmän, eýsem Hudaýa garşy aýyplaýjy pikirleri-de aýtdylar. Mysal üçin, zeburçylar Hudaýyň olary ret edýändigini (Zebur 43:2; 44:9,23-24; 60:1,10; 74:1; 77:7; 88:14; 89:38; 108:11), Özüni gizleýändigini (Zebur 10:1,11; 13:1; 44:24; 88:1; 89:46), olary unudandygyny (Zebur 10:12; 13:1; 42:9; 44:24; 74:19,23: 77:9), uzakda ýa-da elýeterli däldigini (Zebur 10:1; 22:2,11,19; 44:9) we uklap ýatandygyny (Zebur 44:23) aýdýarlar. Olar hatda Ony işjeň duşman (Zebur 6:1-2; 42:7; 88:7,16-17; 102:10,23) we gaharly (Zebur 22, 39, 44, 88, 90) hasaplaýarlar.
Olar Hudaýy diňe bir şeýle görnüşde görkezmän, eýsem Oňa göni sorag berýärler we köplenç aýyplaýjy äheňde: “Sen näme üçin uzakda durýarsyň?” (Zebur 10:1); “Sen näme üçin uklap ýatyrsyň?” (Zebur 44:24); “Reb, näçe wagt? Sen Özüňi hemişelik gizlärsiňmi?” (Zebur 89:46); “Guluň näçe wagt dözmeli? Sen meni yzarlaýanlary haçan höküm edersiň?” (Zebur 119:84); “Reb, Seniň köne ynamly söýgiň nirede?” (Zebur 89:49) Olar öz kynçylyklaryny Hudaýyň durmuşyň Rebi hökmünde, Öz imanly adamlaryna bereketlere baý durmuş wada eden Rebi hökmünde düşündirýärler. Adam günäsiniň häzirki kynçylygyň sebäbi bolandygy çak edilse-de, käwagt Hudaýyň gahar-gazabynyň akyla laýyk bolmadyk derejede uzaga çekendigi duýulýar. Beýleki wagtlar zeburçylar Hudaýyň şeýle synaglara rugsat bermegi üçin hiç hili esas görüp bilmeýärler. Hudaý Öz häsiýetine garşy hereket edýän ýaly görünýär, hatda Öz abraýynyň zyýan çekmegine çenli.
Olar bu gapma-garşylyklary Hudaýa görkezýärler we Oňa Özüniň olara garşy häzirki hereketini nähili kabul edýändiklerini takyk aýdýarlar. Olar Hudaýdan Özüniň öň olara görkezeni ýaly bolmagyny soraýarlar. Şeýlelik bilen, zeburçylar Hudaý bilen ýüzbe-ýüz bolmagy zerur hasaplamadylar. Olar Onuň duýgularyndan doly habardardygyny bilýärdiler we Onuň olara bolan söýgüsine we aladasyna ýeterlik ynam edip, Oňa doly dogruçyllyk we açyklyk bilen gürleşdiler. Olar öz ejirleriniň hakyky däldigini aýdyp, ony düşündirmäge synanyşmadylar.
Başda bize oňaýsyzlyk döredip bilse-de, biz hristianlar zeburlaryň açyklygyndan oňaýsyzlyk çekýändigimiz üçin, olaryň ýürek agyrysyny aýyrmakdan seresap bolmalydyrys. Zeburçylaryň dini ynançlary bilen häzirki tejribeleriniň hakykatlarynyň arasyndaky açyk gapma-garşylyklar agyrynyň esasy bolan şol gizlin şübhe we umytsyzlyga şaýatlyk edýär. Hudaýa edilen arzlar, protestler we ýüzlenmeler güýçli göreşiň lapykeçligi netijesinde ýüze çykdy. Şol göreş bolmasa, Hudaýa gönükdirilen soraglar manysyz bolardy. Şeýlelik bilen, hristianlar hökmünde bu göreşleriň, aýyplamalaryň we soraglaryň hemmesini diňe ynamyň soňky boýun almalaryna giriş hökmünde düşündirmekden gaça durmak biziň üçin örän möhümdir. Bu olaryň dörän göreşiniň agyrysyna biperwaýlyk bolar we şol bir wagtyň özünde bu zeburlarda bize elýeterli bolan ähli tesellileri we öwretmeleri bizden alar.
Iman bilen garyşyk
Zeburçylaryň Hudaýa arz etmegi we sorag bermegi hemişe baglylyk we iman kontekstinde ýüze çykýandygyny bellemek öwredijidir. Hudaýyň gatyşmagy üçin hemişe dileg we ýüzlenme elementi bar. Şonuň üçin zeburçylar Hudaýyň üpjünçiliginiň hakykatyny inkär etmeýärler, eýsem öz ynançlarynyň we Hudaýyň aladasy baradaky öňki tejribeleriniň häzirki kynçylyklary bilen gapma-garşylygynyň göreşini, göreşini subut edýärler.
Zeburçylaryň Rebe ýüzlenmegini bes etmeýändigi, olaryň ynam bilen Oňa seredýändigini, öz ykballarynyň Onuň elindeligini doly bilýändigini görkezýär. Ol olara hakykatdanam alada edýän ýeke-täk we häzirki krizislerini çözüp bilýän ýeke-täkdir. Diňe bir islendik ýeňillik Hudaýdan gelmez, eýsem olaryň soraglaryna jogaplar diňe Onda tapylyp bilner. Şeýlelik bilen, Hudaý bilen açyk we dogruçyl gatnaşykda ýüzlenme, zeburçylar üçin durmuşyň manysynyň Hudaý bilen gatnaşyklarynda we Onuň olara bolan söýgüsinde we aladasynda baglydygyny görkezýär.
Mundan başga-da, agyrylardan görnüşi ýaly, zeburçylaryň aladalary beden saglygy we parahatçylykly howpsuzlyk durmuşyna gönükdirilmeýär. Olaryň esasy islegi Ýahwe bilen gatnaşyklarynyň dikeldilmegidir, bu gatnaşykda zeburçylar Hudaýy öwüp we Onuň ähli imanly adamlary bilen şatlanýarlar. Hudaýyň gaharly, ýok we duşman hökmünde başdan geçirilýän ýagdaýlarda-da, zeburçylaryň esasy dogasy gatnaşygyň dikeldilmegidir. Olar Onuň ynamly söýgüsiniň we ajaýyp işleriniň ýüze çykmagyny arzuw edýärler, şonuň üçin Onuň adyny öwüp bilerler. Agrydan ýüze çykýan bu dilegler, Hudaý bilen dikeldilen gatnaşygyň we Onuň bereketleriniň arzuwy hökmünde hakyky häsiýetinde düşündirilmelidir.
Şeýlelik bilen, agyrylar mukaddes kitapdaky imanyň, durmuşyň hakykatlaryna garşy duranda, Hudaý bilen açyk we dogruçyl dialogda ylalaşyksyz we utanmazlyk bilen ýaşaýandygyny açyk görkezýär. Agyrylar Hudaýa gönükdirilendir, başga hiç kime däl. Diňe Hudaýyň Özüniň huzurynda agyryly meseleler çözülip bilner we çözülmelidir. Başga hiç ýerde imanly adamlar öz iň uly şübhelerini, iň ajy nägileliklerini we iň çuň gaharlaryny çykaryp bilmezler.1 “Şübhe we umytsyzlyk diňe bir optimistik imanyň gapdal ädimleri däl. Olar hakykatdanam iman tejribesiniň aýrylmaz bölegidir.” 2 Hudaýyň huzurynda, Onuň bilen açyk we dogruçyl dialogda, iň çuň kynçylyklarymyz imanyň ynamyna öwrülýär.
Imanyň görnüşi
Agyry zeburlary adaty görnüşi görkezmäge meýillidir we bu görnüş imanyň bu esasy häsiýetini hasam görkezýär. Agyry zeburlarynda iki esasy bölüm bar. Birinjisi dilegdir – Hudaýa ýüzlenme, arz, dileg, höwes we gargyş. Ikinjisi öwgüdir – ynam beýanatlary, wadalaryň tölenmegi we öwgi.
Bu elementler üç funksiýany ýerine ýetirýär. Birinjisi, dialogiki, äht kontekstini kesgitleýän açylyş ýüzlenmesidir – ýagny, Hudaýyň zeburça we halka öňki borçnamalary sebäpli gatyşmagyna garaşylýar (Zebur 4:1; 5:1; 12:1; 16:1; 17:1). Ikinjisi, agyryly ýagdaýyň beýanydyr – keseller (Zebur 6:2; 13:3; 22:14-15; 38:5-6; 39:4-6), ýalňyzlyk we terk edilmek duýgusy (Zebur 13:1-4; 17:9,13; 35:4; 38:12; 55:3; 56:2; 64:1-6), utanç we kemsitme (Zebur 4:2; 22:6-7, 17; 69:19) ýa-da ölüm (Zebur 28:1; 59:3; 88:3-9); şeýle hem Hudaýyň jogap bermegi üçin sebäpler ýa-da höwes, şol sanda Hudaýyň abraýyna ýüzlenme (Zebur 13:4; 25:11; 57:5); Hudaýyň öňki hereketine ýüzlenme, Onuň yzygiderli bolmalydygy (Zebur 22:4-5; 143:5); gürleýjiniň günäsi (Zebur 25:11; 38:18); gürleýjiniň bigünäligi (Zebur 26:3-7; 35:7; 69:7); öwgi wadasy (Zebur 6:5; 22:22); gürleýjiniň ejizligi (Zebur 25:16; 55:18; 69:17; 142:4); we gürleýjiniň ynamy (Zebur 17:8-9; 22:9-10; 43:2; 57:1; 71:6). Üçünjisi bolsa, eşidilendigine ynam beýanatlary, üýtgediji hereket ýa-da bolup geçen ýa-da doly kepillendirilen (Zebur 13:5-6; 17:15; 28:6; 69:33); eşidilendigi üçin ýygnakda öwgi we şükür (Zebur 7:17; 16:9-11; 22:22-31; 35:27) we wada edilen wadalaryň tölenmegi (Zebur 54:6-7; 56:12-13).
Agyrylardaky bu pikir yzygiderliligi zeburçynyň imanynyň we Rebiň wepalylygynyň beýany hökmünde görülmelidir. Ol zeburçynyň Rebe ýakynlaşanda ynamy bilen başlaýar we Oňa minnetdar ynam bilen tamamlanýar. Hudaý diňe bir dilege jogap bermän, eýsem gürleýjiniň Reb bilen gatnaşygy tassyklanyldy. Şeýlelik bilen zeburçy öz imanyny, Reb bolsa Öz güýjüni we wepalylygyny görkezdi.
Jemleýji
Agyry zeburlary bize günäkär dünýäde imanly adamlaryň durmuşyndaky göreşleriň hakykatlaryny görkezýär we beýan edýär. Olar agyryly synaglary köplenç ýany bilen gelýän şübheleri, soraglary we lapykeçlikleri açyk we dogruçyl görkezýärler. Emma, bu açyklyk we dogruçyllyk hemişe Hudaý bilen gatnaşykda we halas bolmak we soraglara jogap almak üçin Oňa baglylykda beýan edilýär. Bu synaglaryň ahyrky netijesi imanly adamyň Rebiň wepalylygyna täzeden ynamy we Onuň adyna öwgüdir.
SOŇKY BELLIKLER
- Walter Brueggemann, “Agyrydan Şatlyga, Ölümden Durmuşa,” Düşündiriş: Mukaddes Kitap we Teologiýa Žurnaly, tom 28, (1974), s. 4.
- Samuel E. Balentine, Gizlin Hudaý: Köne Ähtde Hudaýyň ýüzüniň gizlenmegi, Oksford Teologiki Monografiýalar, red. J. Barr we başgalar, (Oksford: Oksford Uniwersitet Neşirýaty, 1983), s.173.
