“Meniň görkezmelerimi al, kümüşi däl; we saýlama altyndan has gowy bilimi al. Çünki akyldarlyk ýakutlardan gowudyr; we islenip bilinjek ähli zatlar onuň bilen deňeşdirilip bilinmez.” Süleýmanyň Tymsallary 8:10-11 KJV
Süleýmanyň Tymsallarynda akyldarlyk hem bir şahs, hem-de bir häsiýetdir, ony gazanmak ynsan ömrüniň iň beýik üstünligidir. Akyldarlyk ähli zatlardan has gowy we gymmatly zatdyr. Onuň gymmaty islendik ynsanyň isläp biljek ähli maddy baýlyklaryndan has ýokarydyr. Onuň peýdasy ebedidir, ýer ýüzündäki peýdalar bolsa wagtlaýyndyr. Özüňi başga bir zadyň yzyna düşmäge bagyşlamak, iň gowusy ikinji derejeli zat bilen, iň erbet ýagdaýda bolsa ýer ýüzündäki hapa we tozan bilen kanagatlanmakdyr.
Şahsyýetleşdirilen Akyldarlyk
Biz akyldarlygyň şahsyýetleşdirilendigini, Reb Isa Mesih “Hudaý bilen birlikde bolan we ... Hudaý bolan” Şahsdygyny (Ýahýa 1:1) bilsek düşüneris. Süleýmanyň Tymsallary 8:22,29-30 bize şeýle diýýär: “Reb Meni Öz ýolunyň başlangyjynda, Öz gadymy işlerinden öň eýeledi ... Ol ýeriň düýbüni goýanda, Men Onuň ýanyndadym, Onuň bilen bile ulalan ýaly; we Men her gün Onuň şatlygydym, hemişe Onuň öňünde şatlanýardym.”
Bu Täze Ähtdäki parçalar bilen tassyklanýar, ol ýerde Pawlus haç we Hoş Habary wagyz etmek arkaly Hudaýyň dünýäniň akyldarlygynyň diňe akmaklykdygyny görkezendigini görkezýär. “Biz haça çüýlenen Mesihi wagyz edýäris, ýewreýler üçin büdreme daşy, butparazlar üçin akmaklyk; ýöne çagyrylanlar üçin, ýewreýler we grekler üçin, Mesih Hudaýyň güýji we Hudaýyň akyldarlygydyr” (1 Korinfliler 1:23-24).
Ýahýa, Ylhamyň görnüşini ýazyp, gökde görenini ýazdy: “Men gördüm ... tagtyň we dört janly mahlugyň ortasynda, we ýaşulularyň ortasynda, öldürilen ýaly bir Guzynyň duranyny, ýedi şahy we ýedi gözi bardy, bular ýedi Hudaý Ruhudyr, bütin ýere iberilen” (Ylham 5:6). Ýedi sany, kämil sany, soňky we dolulygy görkezýär, şeýlelik bilen biz öldürilen bu Guzynyň henizem diri bolup, doly güýje we akyldarlyga eýedigini görýäris. Şahlar güýçden, gözler bolsa aňdan, düşünjeden we akyldarlykdan habar berýär.
1 Korinfliler 1:30-da hem “Mesih Isa ... bize akyldarlyk boldy” diýilýär. Şeýlelik bilen, akyldarlygy gözlemek, Rebiň Özüni gözlemekdir. Süleýmanyň Tymsallary akyldarlyk baradaky kitapdyr, we ol Mesihçidir, çünki ol bize akyldarlygyň ynsan we ylahy häsiýetini we Isanyň kämil we günäsiz durmuşynda onuň amala aşyrylyşyny görkezýär. Bu kontekstde, biz 1 Korinfliler 13-de görkezilen söýginiň ylahy akyldarlyk bilen nähili baglanyşyklydygyny we Rebiň içinde öz birligini tapýandygyny hem düşüneris.
Akyldarlyk Sözleri
Süleýmanyň Tymsallarynyň sözleri akyldarlygy gazanmagyň, Hudaýyň sowgady bolsa-da, diňe ony soramaga we onuň üçin işlemäge islegli bolanlara berilýändigini gaty açyk görkezýär. “Akyldarlygy gazan ... Akyldarlyk esasy zatdyr; şonuň üçin akyldarlygy gazan; we ähli gazananlaryň bilen, düşünjäni gazan” (Süleýmanyň Tymsallary 4:5,7).
Süleýman Hudaýdan “akyldar we düşünjeli ýürek” (1 Patyşalar 3:12) sorady. Näme üçin? “Akyldarlygy we görkezmäni bilmek üçin; düşünje sözlerini duýmak üçin; akyldarlygyň, dogrulygyň, adalatlylygyň we deňligiň görkezmesini almak üçin; ýönekeýlere paýhas bermek üçin, ýaş ýigide bilim we paýhas bermek üçin” (Süleýmanyň Tymsallary 1:2-4).
Petrus bize “Rebimiz Isa Mesihiň merhemetinde we biliminde ösmegi” (2 Petrus 3:18) ündeýär. Eger biz Isanyň akyldarlygyň şahsyýetleşdirilendigini ýatda saklasak, munuň nähili möhümdigini görüp bileris. Şeýle hem, her bir imanlynyň Pawlusyň Timoteosa aýdan sözlerine üns bermäge yhlasly bolmalydygy açyk bolýar: “Hudaýa makul bolmak üçin, utanjak bolmaly däl işçi bolmak üçin, Hakykat Sözüni dogry bölmek üçin yhlas et” (2 Timoteos 2:15).
Dünýä bize näme diýse-de, başga ýol ýok. Hudaý ähli bilýän we ähli akyldardyr. Eger Ol bize Öz Sözüni okamalydygymyzy, öwrenmelidigimizi, öwrenmelidigimizi, ara alyp maslahatlaşmalydygymyzy, oýlanmalydygymyzy we ýatda saklamalydygymyzy aýtsa, onda biz şony etmeli. Bu diňe biziň öz peýdamyz üçin, we töweregimizdäkileriň ählisiniň peýdasy üçin, şeýle hem Onuň şöhraty üçin bolup biler.
Söz we Sözler
Biz ýer ýüzüniň jandarlarydyrys, ýöne bizde gökden gelen ylham bar. Akyldarlygy gazanmak üçin – bu biziň edip biljek iň gowy zadymyzdyr – biz okamalydyrys. Söz sözlerde ýazylandyr. Şonuň üçin biz ilki bilen aňymyzy sözlere gönükdirmelidiris. “Düşünje sözlerini duýmak” Süleýmanyň Tymsallarynyň başlangyjynyň bir bölegidir (1:2). Biz bu ýerde Mukaddes Ýazgylaryň hakyky sözlerine seretmelidiris, çünki Köne Ähtde “söz” üçin iki söz, Täze Ähtde bolsa iki söz bar.
Grek sözi “logos” -yň ýewreýçe ekwiwalenti “davar” -dyr. Bu Reb Isanyň ady (Ýahýa 1:1) we ol parçanyň manysyna ýa-da argumentine hem degişlidir. Beýleki iki söz, ýewreýçe “emer” we grekçe “rhema” hakyky ýazylan ýa-da aýdylan söze degişlidir. Şeýlelik bilen, Injilde ýazylan sözler ikinjidir, Injiliň habary bolsa birinji jübütidir. Süleýmanyň Tymsallarynyň başlangyç parçasynyň “düşünje sözleri” (1:2) bölüminde, ýazyjy “emer” sözüni ulanýar, bu parçanyň manysyny almak üçin okaýan sahypadaky hakyky sözlere degişlidir.
Sözler barada bir zat bar. Ýazyjylar, şahyrlar we oratorlar söz ussalarydyr, käwagt syýasatçylar hem ýalňyşdyrmak üçin sözleri öwürýärler ýa-da aýlaýarlar. Biz ählimiz sözleri ulanýarys. Adaty ýaş çaga gürlemegi öwrenmek üçin yrmaly däl. Ony haýallatmak köplenç kynçylyk döredýär. Üç ýaşly çaga gysga wagtda “altydan on ikä” çenli gürleýär, merhum ejem şeýle diýerdi. Adamlarda dile bolan ajaýyp ýakynlyk bar. Bu bizi ynsan edýän zatlaryň biridir. Bu biziň “Hudaýyň keşbinde” ýaradylan zatlarymyzyň biridir. Hudaý sözleri ulandy – “Hudaý aýtdy” (Barlyk 1:3) – we biz hem şeýle edýäris. Biz dil bilen we dil üçin döredildik.
Biz sözler bilen pikir edýäris. Sözlersiz, düşünjeli pikir mümkin däl. Mukaddes Ýazgylar Sözdür(davar/logosýazylandyr sözlerde(emer/rhema). Süleýmanyň Tymsallary bize “Hudaýyň her sözi arassadyr” (Süleýmanyň Tymsallary 30:5) diýýär. Bular Sözüň manysyny düşündirmek üçin okalmaly, öwrenilmeli, ýatda saklanmaly we oýlanmaly sahypadaky sözlerdir. “Seniň sözüňi ýüregimde gizledim, Saňa garşy günä etmezligim üçin” (Zebur 119:11). Biziň ýatda saklaýan sözümiz hakyky ýazylan sözdür. Ýatda saklanlarymyz barada oýlanmak bilen, biz manysyny öwrenýäris we akyldarlyga tarap ösýäris. Zebur 1-däki “bagtly adam” “Rebiň kanunyndan lezzet alýar we Onuň kanuny barada gije-gündiz oýlanýar” (Zebur 1:2).
Mundan biz terjimäniň ähmiýetini we asyl golýazmalaryň sözlerine ýetmek üçin teklip edilen öwreniş görnüşini, we terjimeçileriň iň gowy tagallalarynyň arkasyndaky ähmiýetini hem görýäris. Bu çynlakaý Injil öwrenişi bu soňky günlerde hiç haçan häzirki ýaly gyssagly bolmady.
Oýlanmak
Bu söz, “oýlanmak” şeýtanyň ylham beren gündogar dinlerine bolan höwesi bilen ogurlanyldy. Olaryň goldaýan amallary howpludyr. Adam beýnisi bilim esasynda işleýändigi üçin, ony boşatmaga islendik synanyşyk tebigata we tebigatyň Hudaýyna garşy gitmekdir. Gaýtam biz aňymyzy Mukaddes Ýazgylar bilen doldurmaly we öwrenen zatlarymyz barada pikir etmeli. Öwrenişiň ähli görnüşleri zerurdyr, ýöne oýlanmak islendik ýerde we islendik wagtda edilip bilner. Biziň etmeli zadymyz, ukybymyza görä bir ýa-da birnäçe aýady öwrenmek, soňra olary bütin gün pikir etmekdir.
Muny etmek bilen biz Musa tarapyndan bize galdyrylan görkezmeleri ýerine ýetirýäris, ol şeýle diýdi: “We bu sözler (taglymatlar, davar), bu gün saňa buýurýan, seniň ýüregiňde bolsun; we sen olary çagalaryňa yhlas bilen öwretmeli, we sen olary öýüňde oturanyňda, we ýolda ýöräniňde, we ýatanyňda, we turanyňda gürleşmeli” (Kanun Taglymaty 6:6-7). Bular “seniň ýüregiňde” bolmaly sözlerdir. Bu ýerdäki at çalyşmalarynyň ýekelikdedigini belläň. Başgaça aýdylanda, bu umumy beýanat däl, eýsem şahsa berlen görkezmedir.
Ysranyň ýurda girmeginiň öň ýanynda her bir adama berlişi ýaly, häzirki wagtda hem bu Hudaýyň, Musa arkaly, her bir hristiana beren görkezmesidir. Bu köplenç we gynansak-da, bolşy ýaly, äsgermezlik edilmeli däl. Adamlarda Hudaýyň Sözüni şahsy okamak üçin nusgalary bolmanka, olar ata-eneleri we mugallymlary tarapyndan okalan zatlar barada oýlanýardylar. Häzirki wagtda Injiller aňsatlyk bilen elýeterli bolany üçin, Hudaýyň Sözüni okamak, öwrenmek, ýatda saklamak we oýlanmak biziň üçin has aňsatdyr.
Görkezme
“Meniň görkezmelerimi al, kümüşi däl; we saýlama altyndan has gowy bilimi al. Çünki akyldarlyk ýakutlardan gowudyr” (Süleýmanyň Tymsallary 8:10-11). Biziň ruhy syýahatymyz şeýle başlaýar. Hudaýyň görkezmeleri Injilde. Injiliň sözleri we onuň görkezmeleri bilen biz bilim alýarys we akyldarlykda ösýäris. Hudaý bize “ýaşaýyşa we dindarlyga degişli ähli zatlary” (2 Petrus 1:3) berdi. Bizde Injil bar; ýüregimizde Hudaýyň Ruhy hem bar. We “hakykat Ruhy ... sizi ähli hakykata ýolbaşçylyk eder” (Ýahýa 16:13). Bu parça görä, Hudaýyň Ruhy Özü barada gürlemeýär, eýsem bize Rebimiz barada aýdýar. Ol bize geljek zatlary hem görkezýär we Rebimizi şöhratlandyrýar, bize Onuň zatlaryny açýar (Ýahýa 16:14-15). Şeýlelik bilen biz – Rebiň Kilise beren mugallymlaryndan görkezme arkaly – bilim almaga ýolbaşçylyk edilýäris. Bu bolsa bize şol bilimi tertipleşdirmäge we ulanmaga mümkinçilik berýär. Biziň ösýän aňymyz we düşünjämiz şeýlelik bilen bilimimizi amaly zatlarda ulanmaga, we bizi Rebimiz Isa Mesihe meňzeşlige we şöhratlandyrmaga alyp barýan iň soňky akyldarlygy açmaga mümkinçilik berýär (1 Korinfliler 1:30).
Biziň Dizaýnymyz
Biz “gorkunç we ajaýyp ýaradylan” diýýär zeburçy (Zebur 139:14). Hudaý bizi bilim we akyldarlygyň artmagy üçin dizaýn etdi. Ýöne Ol bizi maşyn etmedi. Biz Onuň görkezmesini yzarlamak ýa-da ret etmek erkinligine eýediris. Bu Hudaýyň keşbinde ýaradylanlygymyzyň ajaýyp dizaýnynyň bir bölegidir. “Sözüň ýerine ýetirijileri” diýip Ýakup bize bolmalydygymyzy aýdýar, Pawlus bolsa bize duýduryş berýär: “Bu dünýä laýyk bolmaň, eýsem aňyňyzyň täzelenmegi bilen üýtgeň.” Filipililere ýazanda ol şeýle hem bize diýýär: “Mesihi Isa-da bolan bu aň sizde bolsun” (Ýakup 1:22; Rimliler 12:2; Filipililer 2:5).
Bu aýatlardan görnüşi ýaly, biziň aňymyzyň we ruhumyzyň gurluşy biziň öz jogapkärçiligimizdedir. Akyldarlyk we Reb Isanyň keşbi biziň maksadymyz we maksadymyz bolanda, biz Hudaýyň görkezmesini alýarys, Onuň Sözünde, Onuň sözleri bilen oýlanýarys, we şeýlelik bilen Onuň taglymatlaryny amaly akyldarlyk bilen ulanmakda düşünje we aň ukyplarymyzy ösdürýäris. Şeýle hem, şol bir wagtda, biz Hudaýy we Onuň Ogly Halasgärimizi şöhratlandyrýan hakyky Akyldarlygy ösdürýändigimizi görýäris, Oňa has meňzeş bolmak we Onuň gullugynda has täsirli bolmak bilen.
