Ýeşuwanyň basyp almalaryndan kynçylyklar
Näme üçin Ýeşuwanyň Kenany basyp almagyny öwrenmeli?
Hudaý Ysraýyl ogullaryna Müsürden 40 ýyllyk syýahatyna çykmazlaryndan öň Kenan ýurduny wada berdi. Musa bilen gürleşip, «Reb şeýle diýdi: «Müsürdäki halkymyň ezilýänini gördüm... Şonuň üçin men olary müsürlileriň elinden halas etmek we ol ýerden süýt we bal akýan gowy we uly ýurda, kenanlylaryň ýerine getirmek üçin indim» (Müsürden çykyş 3:7-8 NKJV).
Ysraýylyň milli taryhy Hristian durmuşynyň köp suratyny berýär. Mysal üçin, «süýt we bal akýan ýurt» «Mesihdäki gökdäki ruhy bereketleriň» (Efesliler 1:3) suratlandyrmalarynyň biridir, muny Pawlus Hudaýy bereketlemek we öwmek üçin sebäp hökmünde berdi. Emma has anyk aýdylanda, Ýeşuwanyň wada berlen mirasy almak üçin basyp almagy, Hristianlaryň öz ruhy bereketlerini amaly taýdan eýelemek üçin näme etmelidigini görkezýär: «Çünki biz gan we et bilen göreşmeýäris, eýsem hökümdarlyklar, güýçler, bu asyryň garaňkylygynyň hökümdarlary, gökdäki erbetligiň ruhy goşunlary bilen göreşýäris» (6:12). Ýeşuwanyň basyp almalary Ysraýylyň Kenanyň ýaşaýjylary bilen söweşmegi, ýeňiş gazanmagy, adamlary kowmagy we olaryň ýerlerini, şäherlerini we obalaryny eýelemegi bilen baglanyşyklydy. Muňa garamazdan, Hristianlar Mesihdäki ýeňişde ýeňişli «durýarlar» we ruhy duşmanlaryny ýeňmek üçin «Hudaýyň ähli ýaragyny» (13-nji aýat) ulanyp, imanyň ruhy söweşlerine gatnaşýarlar.
Kenan üçin söweşleri ýazga alan Ýeşuwa kitaby üç esasy bölege bölünýär:
- Ysraýylyň Kenana girmegi (1:1–5:15),
- Kenanyň basyp alynmagy (6:1–12:24),
- Kenanyň bölünmegi (13:1–24:33).
Kenana girmek
Ýeşuwa we Ysraýyl milleti Iordana gelende, derýa kenarlaryndan daşyp akýardy (3:15). Ysraýyl Hudaýyň gudratly gatyşmagy bilen beýleki tarapa geçip bildi: sandyk göterýän ruhanylar derýanyň ortasynda durdular we «bütin Ysraýyl gury ýerden geçdi» (17-nji aýat).
Ysraýyl Gilgalda düşledi (4:19). Ol ýerde olar sünnet edilme dessuryny täzeden dikeltdiler, Pasga baýramyny bellediler we ýurduň önümlerini iýdiler (5:7-11). Soňra Ýeşuwa Ýerihonyň belent şäherini gözden geçirmäge gitdi. Birden ol elinde gylyçly bir Adam bilen ýeke galdy, Ol özüni «Rebbiň goşunynyň serkerdesi» (14-nji aýat) diýip yglan etdi. Ýeşuwa we Ysraýyl Rebbiň özleri üçin söweşjekdigini bilip öňe gitdiler!
Bu Hristian söweşiniň başlangyç nokady: Reb Isanyň «halas edişimiziň serkerdesi» (Ýewreýler 2:10)digini bilmek. «Rebde we Onuň güýjüniň kuwwatynda güýçli boluň» (Efesliler 6:10). Gündelik ruhy gapma-garşylyklarymyzda biz Mesihimiziň, şöhratlanan Başymyzyň güýjünde gidýäris, Ol Hudaýyň sag elinde gökdäki ýerlerde (seret 1:20-21) iman bilen bilýäris.
Ýeşuwanyň Kenany basyp almagy
Ýerihon.
Ýeşuwanyň Ýerihodaky ýeňşi gowy bellidir. Onuň «diwary ýykyldy» (Ýeşuwa 6:20) diýmek, Hristianlaryň özlerine garşy her bir ruhy garşylygy ýeňip biljekdigini görkezýär. «Biz ten boýunça söweşmeýäris. Çünki biziň [Hristian] söweşlerimiziň ýaraglary teni däl, eýsem Hudaýda güýçlüdir, berkitmeleri ýykmak, argumentleri we Hudaýyň bilimlerine garşy özüni beýik tutýan her bir zady ýykmak, her bir pikiri Mesihiň tabynlygyna ýesir etmek üçin» (2 Korinfliler 10:3-5). Hudaýyň sözüne iman bilen tabynlyk Ýeşuwanyň ilkinji ýeňşiniň açarydy.
Soňky söweş, Aýdaky ýeňliş bilen birlikde, bu hakykaty has-da görkezýär. Ýeşuwa öz goşunlaryna Ýerihon barada gysgaça maglumat beripdi: «Siz, her niçik-de bolsa, näletlenen zatlardan saklanmaly» (Ýeşuwa 6:18). Emma Ýeşuwa 7-nji babyň ilkinji aýatynda şeýle diýilýär: «Emma Ysraýyl ogullary näletlenen zatlar babatda günä etdiler, çünki Akan... näletlenen zatlardan aldy.» Aýdaky ýeňliş we 36 esgeriň ölümi Gilgaldaky düşelgede lapykeçlik bilen yzlandy (5-nji aýat). Reb Akanyň günäsini açdy. Ol öz oljasy barada şeýle boýun aldy: «Gördüm... tamakin boldum... aldym... gizledim» (21-nji aýat). Ol «Hudaýyň ähli ýaragyny» (Efesliler 6:11) geýinmändi, şeýlelik bilen günäniň özüni dolandyrmagyna ýol berdi.
Erbetligiň ruhy goşunlary günäni iman edenlere garşy ýarag hökmünde ulanýarlar. Tamakinlik günäsini ýeňmek üçin güýç Mesihdäki gökdäki hazynalary gözlemek we olara bolan söýgimizi ýerlikli zatlara däl-de, olara gönükdirmek arkaly tapylýar (Koloseliler 3:1-10 seret).
Aý we Giweonitler.
Akan Ahor jülgesinde jezalandyrylandan soň Aý aňsatlyk bilen ýeňildi (Ýeşuwa 7–8-nji baplara seret). Soňra Musanyň kanun kitaby Ýeşuwa tarapyndan Gerizim we Ebal daglarynda okaldy we tassyklanyldy. Şondan soň Kenanyň günortasy üçin harby kampaniýa meýilleşdirildi, ol ýerde dürli goşunlar Ysraýyla garşy birleşipdi. Emma Giweonitler günorta kampaniýasy başlamazdan öň Ýeşuwany we Ysraýylyň hökümdarlaryny aldady. Giweonyň bu ýaşaýjylary «hilegärlik bilen işlediler» (Ýeşuwa 9:4) we uzak ýurtdan gelýän ýaly bolup Gilgaldaky düşelgä geldiler. Olar Ysraýyl bilen äht baglaşdylar, Ysraýyl bolsa «Rebden maslahat soramady» (14-nji aýat). Şonuň üçin Ysraýyl Giweonitleriň hakykatda ýakyn goňşular bolandygyny gaty giç bilip galdy (16-njy aýat).
Bu Giweonitler Hristianlar üçin «Şeýtanyň hilelerini» (Efesliler 6:11) görkezýär we Hudaýyň halkynyň bu duşmanynyň gaty hilegär taktikalaryny açýar. Ýene-de, Ysraýyl Hudaýyň ähli ýaragyny geýinmegi başarmady – belki-de, şol pursatda bagly doga ýetmezçilik edýän bölekdi.
Günorta Kenan.
Kenanyň günortasynda söweş boldy, bu taryhda iň görnükli waka hökmünde tapawutlanýar. Reb Gilgaldaky düşelgeden takmynan 20 mil uzaklyga bütin gije ýörän Ysraýylyň öňünde Amorlylaryň bäş patyşasyny ýeňdi. Söweş bütin gün dowam etdi, ýöne agşam ýakynlaşanda, gaçýan birleşme gijäni berkitilen şäherlerine çekilip biljekdigini pikir etdi. Ýeşuwa ýagdaýyň gyssaglydygyny bildi we güni uzaltmak üçin Rebbe ýeke-täk haýyş etdi: «Gün, Giweonyň üstünde dur» (Ýeşuwa 10:12). Hudaýyň ýazgysynyň täsirini belläň: «Şeýlelik bilen gün durdy, we aý durdy, halk duşmanlaryndan öç alýança... Şeýlelik bilen gün asmanyň ortasynda durdy we takmynan bütin gün batmaga howlukmady. We şeýle gün bolmady, ondan öň ýa-da soň, Reb bir adamyň sesine gulak asdy; çünki Reb Ysraýyl üçin söweşdi» (13-14-nji aýatlar). Soňra Ýeşuwa «Rebde we Onuň güýjüniň kuwwatynda güýçli» (Efesliler 6:10) öňe gitdi we Kenanyň günortasynyň galan bölegini doly basyp aldy.
Bütin goşunyň Giweondan Gilgala gaýdyp gelmegi we soňra günorta kampaniýasynyň ahyrynda ýene-de (Ýeşuwa 10:15,43) ähmiýetlidir. Gilgal Ysraýyl ogullarynyň sünnet edilmäni täzeden girizmek arkaly Müsürden doly kesilendigini kabul eden ýeridi. Olaryň gaýdyp gelmegi Rebbiň «Müsüriň ýazgaryşyny aýyrandygyny» (5:9) we olaryň üstünliginiň harby ussatlyklary bilen däl-de, Hudaýyň güýji bilen bolandygyny ýatlatdy.
Hristianlaryň «tene ynamy bolmaly däldir» (Filipililer 3:3 seret). Belki-de, bu kiçigöwünli garaýyş ruhy söweşimizde käbir üstünliklerden soň iň uly howp astyndadyr. «Söweşi men ýeňdim» diýip pikir edip, ten tarapyndan aldanmak aňsat, hakykatda bolsa ony Reb ýeňdi! Öz-özüňi höküm etmek «erbet günde garşy durmak we ähli zady edip, durmak» (Efesliler 6:13) üçin hemişelik talapdyr.
Demirgazyk Kenan.
Ýeşuwa Demirgazyk üçin uzak kampaniýadan soň Kenany basyp aldy. «Şeýlelik bilen Ýeşuwa Rebbiň Musa aýdan ähli zatlaryna görä bütin ýurdy aldy; we Ýeşuwa ony Ysraýyla taýpalary boýunça miras hökmünde berdi. Soňra ýurt söweşden dynç aldy» (Ýeşuwa 11:23). 12-nji bap Iordanyň gündogar tarapynda Musa döwründe Ysraýyl tarapyndan ýeňilen patyşalaryň sanawy we Ýeşuwanyň ýolbaşçylygynda Kenanda Ysraýyl tarapyndan ýeňilen patyşalaryň sanawy bilen basyp almalary jemleýär.
Netije
Ýeşuwanyň basyp almalaryny göz öňüne getirenimde, Hudaýyň Sözüniň amaly kynçylyklaryna garşy durmak zerurdyr. Birinjiden, «Reb aýtdy... ‘Eýelemeli ýer henizem gaty köp galýar’» (13:1) diýip okanyňda, Hudaýyň işlerinde yhlassyzlyk sebäpli näçe baý ruhy bereketleri ýitirýändigimi özüme soramaly. Ýeşuwa Ysraýyla eden ýaly maňa-da nesihat etmelimi: «Atalaryňyzyň Reb Hudaýy size beren ýurdy eýelemäge näçe wagt ýaltalanarsyňyz?» (18:3).
Ikinjiden, Ýeşuwa 22-de iki ýarym taýpanyň Iordanyň gündogar tarapyndaky miraslaryna gaýdyp gelendigini okanyňda, kynçylyk şeýle: Men bu dünýädäki rahat durmuşdan razy bolýarynmy, ol gökdäki dünýälerde hiç hili gapma-garşylyksyzmy? Hudaýyň beren zatlaryny almak üçin öňe gitmegiň ýerine, Ýusubyň öýi ýaly daglyk ýurtda mirasym üçin söweşmäge islegsizmi (Ýeşuwa 17:14-18)? Hudaýyň Sözi her birimizi kynçylyga salýan bolsun.
SOŇKY BELLEME
- «Bu ýerde esaslandyrylan ýönekeýleşdirme bar. Ýeşuwanyň ýer ýüzündäki taryhyndaky Kenan, Efeslilerdäki ruhy taglymatdaky gökdäki ýerlere gabadyr. Eşkoluň üzümleri we Kenanyň ajaýyp miweleri Efeslilerdäki ruhy bereketlere gabadyr. Ýeşuwadaky Kenany eýelemek üçin söweş, Efesliler 6:10-18-däki Hristianlaryň mukaddes söweşine gabadyr» (J. S. Blackburn, Kenan Eýelenen, 63-nji sahypa, Scripture Truth Publications, Crewe, UK, 2020).
