Täze Işiň Taryhy
Patyşanyň Hoş Habary, «Dawudyň Ogly we Ybraýymyň Ogly» (Matta 1:1 NKJV), Matta tarapyndan ýazylypdyr, oňa Lewi hem diýipdirler. Ol salgyt ýygnaýjy bolup işlän wagtynda, Isa Mesih bilen duşuşanda şägirt bolupdyr (9:9), soňra Isa ony On Iki şägirdiň birine çagyrypdyr. Matta hoş habary başdan başlap, Hudaýyň halkynyň öz wada edilen Patyşasyny kabul etmäge taýýar däldigini görkezýär.
Şol wagt Beýik Hirodes höküm sürýärdi we Rimliler Ysraýyly basyp alypdylar. Hirodes Rim hökümdarlaryny begendirmek üçin elinden gelenini edýärdi, ýöne ol paranoiddi – hemişe mümkin bolan bäsdeşlerden gorkýardy. Gündogardan gelen akyldarlardan ýewreý patyşasynyň doglandygyny eşidende, Hirodes ýewreý ýazyjylaryndan Mesihiň nirede dogulmalydygyny öwrenip, çaga Isany öldürmäge synanyşdy.
Takmynan 30 ýyl soň Hudaý Ýahýa çokundyryjyny Mesihiň öňünden gitmek üçin, Hudaýyň halkyny öz Patyşasyny kabul etmäge taýýarlamak üçin iberdi. Güýçli derňewden soň, dini ýolbaşçylar Ýahýanyň gullugyny ret etdiler, ýöne jemgyýetiň dürli toparlaryndan köp adam onuň wagyzlaryna jogap berip, toba etdiler. Ýahýa olary çokundyrdy.
Soňra, toba etmäge mätäç bolmadyk Isa Mesih, öz çokundyrylmagy arkaly bu şägirtler bilen özüni birleşdirdi (3:16-17). Şol pursatda Hudaý asmanlary açdy we Patyşa, Hudaýyň Ogly, hakyky Mesih ýa-da Mesh edilen (Resullaryň Işleri 10:38 serediň) bolan Isanyň üstünden öz begendigini yglan etdi. Bu yglan edilenden derrew soň, Hudaý Isany öz jemgyýetçilik gullugyna başlamak üçin ibermezden ozal, Şeýtan Isany çölde kyrk günläp synady. Adam tarapdan aýdylanda, Onuň gullugy uly üstünlikdi (Matta 4); ýöne Isa ýürekleri bilýärdi we birnäçe pygamberiň öňünden aýdyşy ýaly, Onuň ret ediljekdigini bilýärdi. Şonuň üçin Ol öz şägirtlerini şoňa görä taýýarlady (Matta 5-7).
Matta 8-9, pygamberleriň aýdan Mesihi bolandygyny görkezýän, Rebbiň jemgyýetçilik gullugyny we gudratlaryny gysgaça jemleýär. Hudaý Isanyň wada edilen Mesihdigini, Oňa beren köp gudratlary we alamatlary bilen tassyklady (Resullaryň Işleri 2:22 serediň). Rabbiýler diňe wada edilen Mesihiň heýwere kesellileri bejerip, körlere – hatda doga körlere-de – göz berip ýa-da dilsiz jyny kowup biljekdigini öwredýärdiler. We hut şeýle hem boldy! Emma, goşmaça derňewden soň ýolbaşçylar Ony kabul edip bilmejekdiklerine karar berdiler we tizden Ony jezalandyrmagy meýilleşdirdiler (Matta 12:14).
Şol bir wagtda Reb kör we dilsiz jynly adamy bejerdi. Hiç kim jyny bu adamdan çykmaga mejbur edip bilmedi. Isa Mesih bu adam üçin azat etmegiň we bejermegiň ägirt uly gudratyny amala aşyrdy, bu Onuň Mesihdigini subut etdi (23-nji aýat). Diňe Mesihiň şeýle zady edip biljekdigini öwreden ýewreý ýolbaşçylary indi bu gudraty Beelzebula ýa-da Şeýtana (24-nji aýat) degişli etdiler, hatda bu şeýle bir täsin bolansoň, köpçülik Isanyň Hudaýyň Mesihi bolup biljekdigine geň galdy (22-23-nji aýatlar).
Bularyň hemmesi Hudaý bilen Şeýtanyň arasyndaky dowam edýän söweşi görkezýär, sebäbi Reb olaryň argumentlerini ret etmek bilen çäklenmän, eýsem bu ýolbaşçylaryň astyndaky bütin milletiň Mukaddes Ruha garşy küpürlikde günäkär bolandygyny subut etdi, bu bolsa bagyşlanyp bilinmez. Netijede, b.e. 70-nji ýylynda bir wagtlar Hudaý tarapyndan berlen, ýöne Onuň pitneçi halky tarapyndan bozulýan bütin dini ulgam ýok edildi (31-45-nji aýatlar). Muňa garamazdan, Hudaý Ysraýylda sadyk şägirtlerden ybarat galany taýýarlapdy, olaryň arasynda Ol täze bir zat işlärdi (11:20-30). Bu Matta 13-iň taryhy, ol täze bir işi tanadýar.
Täze Iş
Öz halky tarapyndan ret edilmegi Isa Mesih üçin, iň bolmanda adam nukdaýnazaryndan, kabul etmek kyn bolmaly, ýöne Ol bütin ýagdaýy Atasyna tabşyrdy, Hudaýyň meýilnamalarynyň ýerine ýetiriljekdigini bilýärdi (Işaýa 49:4-13 serediň). Ol dini ýolbaşçylara olaryň ýalňyşlygyny we akmaklygyny görkezdi we olary Hudaýyň terbiýe babatda indiki işlerine goýdy (Matta 12:25-45), şol bir wagtda Ol halkyň arasynda bar bolan imanly galyndy bilen özüni birleşdirdi (46-50-nji aýatlar). Bu kontekstde Isa şägirtlerine öwreden öýünden çykyp, deňiz kenaryna gitdi we ol ýerde köpçülige mysallar bilen öwretmek üçin oturdy (13:1-3).
Reb öz ret edilmegi sebäpli öz çemeleşmesini üýtgetdi. Öňler Ol ähli adamlar üçin dürli gudratlary edip, özüniň wada edilen Mesihdigini subut edipdi. Emma, ret edilenden soň, Ol diňe Oňa iman edenlere gudratlar etdi. Isa pygamber Işaýadan sitata getirdi (soňra serediň), öz çemeleşmesiniň Hudaýyň Ysraýyl bilen hökümet işlerine laýyklykda üýtgändigini görkezmek üçin. Mysallar1 bilen gürläp, Ol hakykaty köpçülikden gizleýärdi, şol bir wagtda ony şol wagtky hakyky şägirtlere we şondan bäri sadyk yzarlaýjylara düşündirýärdi (Matta 13:10-23,34-36,38,52).
Isa Mesih ilkinji mysalda özüni täze işe başlan Ekinçi hökmünde görkezdi. Täze zat, Onuň şägirtleriniň hem gatnaşjakdygy, şol wagt we Mesihiň öz halky tarapyndan ret edilýän bütin döwürde, tä Onuň milleti ýene-de Oňa çagyryş edýänçä (23:39). Bu mysal we indiki mysallar şägirtleriň Patyşanyň ýoklugynda nädip hereket etmelidigini bilmekleri üçin düşünmeli birnäçe meseleleri öz içine alýar.
Mundan başga-da, bu we beýleki ýazgylar Mesihiň öz halkyndan we bu ýerden ýok bolanda, Ol öz Ýygnagyny gurjakdygyny görkezýär (16:16-18). Ol ýewreýlerden we butparazlardan adamlar alyp, olary bir sürüde we bir bedende birleşdirerdi (Ýahýa 10:16; Efesliler 2:11-22). Başgaça aýdylanda, şägirtleriň Halypa ýer ýüzünde olaryň bilen bolanda işleri bardy, ýöne Onuň Kilisesiniň hakyky gurluşy Onuň ölümi, direlişi we beýgelmegi, we Mukaddes Ruhyň gelmegi bilen başlandy (Resullaryň Işleri 2). Ol Kiliseň göterilmegi bilen tamamlanar (1 Selanikliler 4:14-18). Takmynan ýedi ýyl soň Reb bu ýere şöhrat bilen geler (Matta 25:31-46). Üç şägirt Onuň geljekki şöhratynyň öňünden görkezilişini we dadyny Özgerişlik Dagynda aldylar, bu bolsa Köne Äht pygamberlikleriniň köpüsini tassyklady (17:1-13; 2 Petrus 1:16-18).
Bularyň hemmesi bolmazdan ozal, Reb öz şägirtlerine ýedi mysalyň köp jikme-jikliklerini düşündirdi (Matta 13:16-17,18-23,36-50). Ol sekizinji mysal bilen, täze we köne zatlary öz hazynasyndan çykaryp bilýän, taýýarlanan ýazyjy barada netije çykardy (52-nji aýat). Bu gün Reb biziň şeýle taýýarlanan şägirtler bolmagymyzy isleýär.
Ýedi Mysalyň Gysgaça Beýany
Isa Mesih öz halkyna gelende, olar Ony Hudaýyň wada edilen Mesihi hökmünde tanamadylar; diňe hakyky imanlylaryň bir bölegi Ony kabul etdi (Ýahýa 1:11-12). Muňa garamazdan, Ol köp garşylyklara we imansyzlyga garamazdan, öz meýilleşdirilen işini amala aşyrardy. Umumy aýdylanda, mysallar Şeýtanyň Rebbe garşy tagallalaryny görkezýär, Ol ýer ýüzünde işlän wagtynda, indi asmandan Kilise bilen baglanyşykly işlän wagtynda2, we ýakyn geljekde Ysraýyl bilen baglanyşykly işlän wagtynda3.
Isa öz täze işi baradaky taglymatlarynyň esaslaryny ilkinji mysalda, Ekinçi mysalynda, dört bölekde görkezdi. Tohum Hudaýyň Sözüdir (Luka 8:11), Ynsan Ogly tarapyndan ekilen (Matta 13:37) we öz önüminde görkezilen.
DÖRT TOPRAK
DÖRT NETIJE
Ýörüş ýoly Guşlar tarapyndan iýlen tohumlar. Dini yzarlamak, adam tarapyndan döredilen düzgünler we kadalar tohumyň kabul edilmegine päsgel berýär.
Daşly ýerli meýdan Daşlar sebäpli ýeriň çuňlugy bolmadyk toprakda, dökülen tohum ösüp bilmez.
Tikenli ýer Tohum ilkinji miweleri berýär, ýöne onuň ösüşi tikenler tarapyndan päsgel berilýär ýa-da saklanýar.
Gowy toprak Gowy toprak gowy miwe berýär.
Reb adamyň jogapkärçiligini nygtamak üçin umumy beýanat goşdy: «Gulagy bar bolsa, eşit!» (9-njy aýat ESV). Hudaýyň meýilnamalardaky we gözegçilikdäki hökümdarlygy, Hudaý iki tarapy hem özbaşdak dolandyrsa-da, adamyň jogapkärçiligini hiç haçan ýatyrmaz.
Geň galdyryjy ýeri, Matta adam jogapkärçiliginde döwürleriň yzygiderliligini we olaryň ösüşlerini beýan edende, azalýan netijeleri – 100, 60 we 30 esse – ýazga alýar. Patyşa bolan Isa Mesih, bu sahnadan ýok bolanda, Patyşalygyň4 meselelerini adamyň elinde goýýar. Bu täze element, sebäbi Köne Ähtde bilinmeýärdi (35-nji aýat).
Markus öz gullukçylaryny çagyryp we taýýarlaýan Gullukçyny, artýan netijeler bilen görkezýär: 30, 60 we 100 esse (Markus 4:8). Bu baglanyşykda, Markus 4:26-29-daky tohum baradaky ikinji mysal diňe bu hoş habarda ýazga alnypdyr. Ol tohum eken, soňra ýatan we gije-gündiz turan, tohumyň özbaşdak gögeren, onuň nädip bilmän, hasyl ýygym wagtyna çenli bir adam barada. Soňra ol ýene-de jogapkärçiligi öz üstüne alýar. Bu mysalda Isa Mesihiň Gullukçy häsiýetini hakykatdanam görüp bileris.
Luka tohumyň Hudaýyň Sözüdigini nygtaýar, ol kämil, hatda ol adamyň dogruçyl we gowy ýüreginiň jogapkärçiligi bilen, şeýle hem sabyrlylyk bilen baglanyşykly bolsa-da, 100 esse önüm berýär (Luka 8:8,15). Ýene-de bir gezek, adamyň tarapy Hudaýyň hökümdarlygyndan doly aýrylyp bilinmez, ýöne Hudaýyň Sözü iki arasynda tapawut goýýar iki arasynda.
Başga bir bellärlikli zat, Reb köpçülige ýene üç mysal görkezdi. Ikinji, üçünji we dördünji mysallar hökmünde berlen, olar duşman tarapyndan ekilen tohum, gyrtyç tohumy we netijede emele gelen agaç, we arassa unyň içine hamyrmaýa ýa-da ýaýy gizlän aýal barada. Matta bu bölümi pygamber Asafdan, Hudaý tarapyndan zatlary ajaýyp akyldarlyk bilen birleşdirmäge ukyply edilen mezmurçydan sitata bilen jemleýär: «Men agzymy mysallar bilen açaryn; dünýäniň düýbi tutulaly bäri gizlenen zatlary aýdaryn» (Matta 13:35; Mezmur 78:2 serediň).
Reb ýokardaky dört mysaly görkezenden soň, köpçülikden aýrylyp, şägirtleri bilen «öýe» gitdi (Matta 13:36). Ol ýerde olara Ekinçi we dört toprak baradaky ilkinji mysalyň manysyny düşündirdi, şägirtleriň soraglaryna jogap berdi we döwrüň ahyryndaky geljekki ösüşler barada jikme-jiklikler goşdy5 (36-43-nji aýatlar).
Reb dürli topraklar we hakyky tohum baradaky ilkinji mysal barada goşmaça görkezmeler berdi we beýleki mysallaryň çäginde. Ikinji mysal galp tohumbaradady, daşky görnüşi boýunça gaty meňzeş, ýöne netijeleri gaty tapawutly (24-30-njy aýatlar). Ol Duşmanyň – «bir duşmanyň» (28-nji aýat) – bozmak, bulaşdyrmak we ýok etmek üçin tagallalaryny beýan edýär, ýöne Hudaý gowy tohumyň ýitirilmegine ýol bermez. Bu mysal arkaly Isa şägirtlerine zatlary öz ellerine almazdan we dünýäni üýtgetmäge ýa-da gowulandyrmaga6 synanyşmazdan Hudaýa garaşmagy öwretdi.
Üçünji mysal kiçijik gyrtyç tohumynyň uly agaja tebigy däl ösüşi barada, bu Mukaddes Ýazgylarda adatça güýçli ulgamy aňladýar. Bu mysal asman patyşalygynyň daşky ösüşini görkezýär adamyň eline tabşyrylan uly dini-syýasy ulgama öwrülmegini, bu ýerde şer güýçleri7 galmaga ýer tapýarlar. Resullaryň ölüminden soň, aldawçy ruhlar we ýalňyş taglymatlar Hudaýyň täze şaýatlygyna aralaşdy (1 Timoteos 4:1-3; 2 Petrus 2:1; 1 Ýahýa 4:1), Kilise bilen dünýäniň arasynda deň däl boýuntyrygy öňe sürdüler.
Bu kontekstde, dördünji mysal bir aýalyň üç ölçeg arassa bugdaýyň içine hamyrmaýa gizlän gizlin işlerini beýan edýär, tä hemmesi hamyrmaýaly bolýança (Matta 13:33). Hamyrmaýa ýa-da ýaý hiç haçan gowy zady aňlatmaýar; ol hemişe şeri, ahlakda ýa-da taglymatda bolsun, aňladýar. Şonuň üçin Paskal guzy gurban edilmezden ozal ony aýyrmalydy. Reb geljekki bozulmany öňünden gördi we şägirtlerini oňa garşy durmaga taýýarlady, dini ikiýüzlüligiň, ortodoksiýanyň ýa-da garyşyklaryň (dogry bilen ýalňyşyň garyşmagy) hamyrmaýasy bolsun. Öýüň ýakynlygynda, Reb şägirtlerine bu dört mysal barada jikme-jiklikler berdi, ýöne bu gysgaça beýanda biz ähli jikme-jiklikleri ara alyp bilmeris.
Goşmaça Syrlaryň Açylmagy we Düşündirilmegi
Soňra Ol olara ýene üç mysal, bäşinji, altynjy we ýedinji, meýdandaky hazyna, deňizdäki merjen we balyk tutýan tor barada aýtdy. Bu soňky üç mysalyň maksady şägirtleri – we bizi şu gün – asman patyşalygynyň «syrlary» baradaky Hudaýyň pikirlerine girmäge we Mukaddes Ýazgylary gowy öwredilen şägirtler hökmünde bilmäge we ulanmaga taýýarlamakdy (35,44,52-nji aýatlara serediň).
Meýdandaky hazyna Rebbiň bütin ýer ýüzündäki hukuklary bilen baglanyşykly, sebäbi Ol ýaradyjy we halas ediji bolup, meýdanyň kanuny eýesidir (Ylham 4-5 okaň). Wagt gelende Ol meýdany özüniňki hökmünde açyk yglan eder, sebäbi bütin dünýä Oňa degişlidir (Matta 13:38,44). Geçmiş we häzirki zamanlara üns beriň: Iş geçmişde, ýöne hazyna häzirki zamanda. Merjen mysalynda biz öwrenýäris ki, Hudaýyň halas ediji işiniň çäginde we dünýäniň düýbi tutulmazdan ozalky Onuň maslahatyna esaslanyp, Söwdagär aýratyn gymmatly bir zat tapdy. Bu ýerde geçmiş zamany Hudaýyň ebedi maslahaty bilen baglanyşykly.
Hudaýyň Kilise baradaky maslahatynyň dünýäniň düýbi tutulmazdan ozaldygyny (Efesliler 1:4), Guzynyň halas ediji işine esaslanyp wagt içinde amala aşyrylandygyny (1 Petrus 1:20) hem düşüniň. Ol Hudaýyň Ysraýyl üçin we Ysraýyl bilen baglanyşykly meýilnamalaryndan tapawutlanýar, olar dünýäniň düýbi tutulaly bäri. Dünýäniň düýbi tutulmazdan ozal, diri Hudaýyň Kilisesi bilen baglanyşykly (Efesliler 1:4), ýa-da ondan (Matta 13:35, 25:34; Ylham 17:8 we beýleki ýazgylar) bolsun, iki meýilnama hem halas ediş işiniň ilki amala aşyrylmagyny talap etdi. ozal dünýäniň düýbi tutulmazdan dünýäniň düýbi tutulaly bäri dünýäniň düýbi tutulaly bäri ozal dünýäniň düýbi tutulmazdan dünýäniň düýbi tutulaly bäri dünýäniň düýbi tutulaly bäri
Ahyrynda, tor mysaly döwrüň ahyryna çenli boljak ösüşleri öňünden görkezýär, sebäbi ol gowy bilen şeriň arasyndaky iň soňky aýrylyşy beýan edýär. Bökdençlikler sebäpleri, adalatsyzlyk işçilerini ýa-da aýryljak beýleki päsgelçilikleri aňladýar; şol bir wagtda hakyky şägirtler we ýeňijiler hormatlanar (Matta 13:40-43).
Biz Kilise ýa-da Kilise meselelerini patyşalyk meseleleri bilen bir derejede goýmaly däldiris. Birinjisi babatda, imanlylar üçin şerden aýrylyş, öz-özüňi höküm etmek bilen birlikde talap edilýär. Bu, mysal üçin, ony gowulandyrmak üçin ýaşaýan dünýämize şerden aýrylyş prinsipini zorlap biljekdigimizi aňlatmaýar. Patyşalyk bilen baglanyşykly, Hudaý wagt gelende we Öz perişdelerini iberende bu dünýä bilen işleşer (41,49-njy aýatlar).
Bu görkezmelerden soň Isa Mesih şägirtlerinden ähli zady düşündiklerini sorady we olar «Hawa» diýip jogap berdiler (51-nji aýat). Bu, asman patyşalygy üçin taýýarlanan şägirt bolan bir ýazyjy baradaky sekizinji mysala getirdi (52-nji aýat). Reb şeýle şägirdi köne we täze zatlary başgalaryň bähbidi üçin ulanmak üçin hazynasy bolan öý eýesi bilen deňeşdirdi. Resul Pawlusda biz şeýle öý eýesiniň, gowy dolandyryjynyň mysalyny görýäris, ondan biz köp zatlary öwrenip bileris (1 Korinfliler 11:1; 2 Korinfliler 12:2; 2 Timoteos 2:1-2, 3:14; we beýleki Mukaddes Ýazgylar serediň).
Matta 13-iň Gysgaça Beýany we Birnäçe Deňeşdirmeler
Hudaýyň zatlarynda öwredilmek ajaýyp bir artykmaçlyk we uly bir kynçylykdyr. Isa Mesih bu mysallary öz ýer ýüzündäki halky tarapyndan ret edilenden soň görkezdi, bu Hudaýyň meýilnamalarynyň ýerine ýetirilmelidigini we ýerine ýetiriljekdigini görkezýär. Asman patyşalygy baradaky ýedi mysal dört we üç topara bölünýär. Dört topar iki sany iki topara bölünip bilner:
Dürli netijeli Ekinçi sahnany düzýär (birinji mysal), we galpçy öz işi bilen (ikinji mysal), we
- Daşky ösüş (üçünji mysal) we içki ösüş (dördünji mysal) bar.
- Patyşalyk baradaky ýedi mysalyň soňky üçüsi has kyn düşündirilýän zatlary beýan edýär, bu zatlaryň Reb, Patyşa üçin ähmiýetini nygtaýar:
- Hazyna (bäşinji mysal),
- Uly bahaly merjen (altynjy mysal), we
- Gowy balyk ýa-da «dogry adamlar» (ýedinji mysal).
- Bular Patyşa üçindir, şol bir wagtda şer we erbet adamlar aýrylar we höküm ediler (47-50-nji aýatlar).
Jemläp aýtsak, Mukaddes Ýazgylardaky ýedi sanyň yzygiderlilikleri köplenç bir-birine baglanyşyklydyr, ýöne bu olaryň hemmesiniň bir maksada hyzmat edýändigini aňlatmaýar. Asman patyşalygynyň ýedi mysalynyň (Matta 13) Rebbiň ýedi Kilise (Ylham 2-3) iberen habarlary bilen baglanyşygy, olaryň ýaradylşyň ýedi güni ýa-da Rebbiň ýedi baýramçylygy bilen baglanyşygyndan has aýdyňdyr. Muňa garamazdan, ol ýerde hem käbir baglanyşyklar bar.
Bu indiki pikir üçin iýmitdir. Bu Mukaddes Ýazgylar barada doga bilen oýlanmak bizi Hudaýyň akyldarlygyna haýran galdyrar we Oňa öwgü, sežde we hormat getirer. Bularyň hemmesi bizi Sözüň diňe diňleýjileri däl-de, eýsem ýerine ýetirijileri bolmaga kömek eder (Ýakup 1:22). Onuň adyna şöhrat!
SOŇKY BELLIKLER
- «Mysal» sözi «ýanyna atylan zat» diýmegi aňladýar we köplenç möhüm hakykaty suratlandyrmak ýa-da düşündirmek üçin ulanylýar, şonuň üçin käwagt «meňzeşlik» sözi ulanylýar. Şeýle hem, mysal ýa-da surat Täze Ähtde soňra öwredilýän zady suratlandyrýar
- Reb Şeýtany haçda hökman ýeňdi (Koloseliler 2:15). Muňa garamazdan, Hudaý duşmana öz garşylygyny dowam etdirmäge rugsat berýär, sebäbi Şeýtan başga hiç zat edip bilmez. Bu Hudaýyň iň soňky gözegçiliginiň we Onuň meýilnamalaryny ýerine ýetirmäge eltýän ýollarynyň bir bölegidir (Rimliler 11:33-36).
- Şondan soň, Şeýtan 1000 ýyl baglanar we ýer ýüzünde hiç hili täsiri bolmaz. 1000 ýyldan soň ol gysga wagtlyk boşadylar we soňra ot kölüne taşlanar (Ylham 20). Bular Hudaýyň işleri we Onuň ýollarynyň bir bölegidir (öňki soňky bellige serediň).
- Matta ahlak meselelerini nygtanda Hudaýyň patyşalygy barada gürleýär, ýöne ol köplenç «asman patyşalygy» terminini ulanýar. Bular esasan birmeňzeşdir, ýöne ýewreý däp-dessurlaryna görä, soňky termin Hudaýyň adyny agzamakdan gaça durýar
- Täze Äht soňra Kiliseň göterilmeginden soň boljak wakalaryň jikme-jiklikleri barada goşmaça yşyk berýär.
- Imanlylar bu dünýäde şaýatlyk etmek üçin ýaşaýarlar, ýöne ony gowulandyrmak maksady bilen däl. Bu dünýä şer adamyň elindedir (1 Ýahýa 5:18-19) we ondan gelip çykýar (3:12). Hakyky ýeňijiler onda ýaşap bilerler (2:13-14), ýöne hiç kim ony gowulandyryp bilmez. içinde bu dünýäde şaýatlyk etmek üçin oňa oňa içinde şer adamyň elindedir ondan ondan
- Asman guşlary «howanyň güýjüniň şazadasy» (Efesliler 2:3) bilen baglanyşykly şer güýçlerini aňladýar.





