Gaçybatalga şäherleri
Gaçybatalga şäherleri Ysraýyl milletiniň iň irki ýyllarynda döredildi. Olar Hudaýyň buýrugy boýunça Ysraýyl hökümetinde adalatyň dogry dolandyrylmagyny üpjün etmek maksady bilen döredildi (Müsürden Çykyş 21:13-14; Ýeşuwa 20:1-6). Adam öldürmek ölüm jezasyny getirýän agyr jenaýatdy, ýöne tötänleýin öldürmek ýagdaýynda, adam öldüren öz günäsizligini subut etmek üçin gaçybatalga şäherine gaçmaga hukuklydy.
Hudaý ölüm jezasyny (Gelip Çykyş 9:6) döretdi we ony Täze Äht döwründe-de ýatyrmady. Ol adam öldürmek üçin döredildi, sebäbi adam Hudaýyň keşbinde ýaradylandyr (Gelip Çykyş 1:27). Saddam Hüseýiniň heýkeli zaýalananda we ýok edilende, bu onuň wekilçilik edýän adama garşy gozgalaňyň alamaty bolupdy; we eger Saddam häkimiýetde galan bolsa, jogapkärler jezalandyrylar. Şonuň ýaly-da, adam öldürilende, jany alan diňe ölen adama garşy däl, eýsem, şol adamyň keşbinde ýaradylan Hudaýa garşy-da günä edýär.
Başga bir adamyň elinden ölüm bolandygyny eşidenimizde, köp soraglar ýüze çykýar. Jany alan adam öldürmekde günälimi ýa-da tötänleýin adam öldürmekmi? Jenaýatçy bergini ýa-da dawany çözmek üçin öldürdimi? Bu öňünden meýilleşdirilen jenaýatdymy? Adamyň ölümine sebäp bolýan köp tötänlikler bolýar, we bu ýagdaýlarda beýleki adama zyýan bermek, hatda öldürmek barada-da pikir bolmazdy. Injil mysallarynyň biri, bir adamyň odun çapýarka, birden palta kellesi uçup, işdeşiniň kellesine degip, onuň ölümine sebäp bolmagydyr (Kanun Taglymaty 19:5). Hiç hili ýaman niýet we işdeşine zyýan bermek barada pikir ýokdy, ýöne ölen adamyň dogany «gan öçüjisi» bolmaga hukuklydy we kanuna laýyklykda jenaýatçyny öldürip bilýärdi. Hudaý, adalatly bolany üçin, şeýle ýagdaýlar üçin çäre gördi, jany alan adamyň öz işini häkimiýetleriň öňünde beýan etmegine we adalatly höküm edilmegine mümkinçilik berdi. Bilkastdan adam öldürmek bilen bilkastdan däl-de adam öldürmegiň arasynda aýdyň tapawut goýuldy. Bu çäre ysraýyllar we butparazlar üçin elýeterlidi:
Bu alty şäher Ysraýyl ogullary üçin, olaryň arasyndaky ýat ýaşaýjylar we myhmanlar üçin gaçybatalga bolar; şonda islendik adam tötänleýin birini öldürse, ol ýere gaçyp biler (Sanlar 35:15 NASB). Şol bir wagtyň özünde, Hudaý ýaşaýşyň mukaddesligini belledi we adalatly hökümiň esasyny goýdy.
Bir adam tötänleýin birini öldüreninde, derrew gaçybatalga şäherine gaçyp, şol şäheriň ýygnagynyň öňünde kazyýetde durmalydy (Sanlar 35:12). Ölen adamyň garyndaşy, ýagny öçüji, kazyýetde prokuror bolýardy. Eger jany alan adam öldürmekde günäsiz tapylsa, ol baş ruhanynyň ölümine çenli şol şäherde howpsuzlykda galyp bilýärdi. Ýöne eger ol günäkär tapylsa, gan öçüjisi kazyýetden soň jezalandyryjy bolup, ölüm jezasyny ýerine ýetirýärdi (Kanun Taglymaty 19:11-12).
Alty gaçybatalga şäheri
Adam öldürmek ýa-da bilkastdan däl-de adam öldürmek ýagdaýlaryny çözmek üçin alty şäher aýryldy we olar aýyplanýanlar üçin gaçybatalga ýerleri bolup hyzmat etdi. Olar ýurtda deň derejede ýerleşdirilip, öçüjiden gaçýan islendik adamyň iň gysga wagtda olaryň birine ýetip bilmegini üpjün etdi, şonda olaryň işi ýagdaýlary we hödürlenen delilleri sabyrlylyk bilen bahalandyryp bilýän we ölen adamyň garyndaşynyň gahar-gazabyna bitarap bolan adamlar tarapyndan höküm edilip bilnerdi. Bu şäherlere ýetmek aňsat bolmalydy we ylgap barýan adamy ýol görkezmek üçin aýdyň bellikli ýol belgileri bolan taýýarlanan ýollar bardy. Injil şeýle diýýär:
Özüň üçin ýollary taýýarla, we Reb Hudaýyň saňa miras hökmünde berjek ýeriňi üç bölege böl, şonda islendik adam öldüren ol ýere gaçyp biler (Kanun Taglymaty 19:3). Iordanyň çöl ýa-da gündogar tarapynda üç gaçybatalga şäheri we Iordanyň günbatar tarapynda üç şäher bardy, olar aňsat elýeterlilik üçin deň derejede ýerleşdirilipdi.
Bir adam adam öldürmekde günäsiz tapylanda, ol ölüm jezasynyndan we öçüjiniň gazabyndan halas bolýardy, ýöne ol gaçybatalga şäherinde galmalydy. Bu onuň üçin baş ruhanynyň ölümine çenli howpsuzlyk ýeridi, şondan soň ol aklanyp, öýüne we ýakynlaryna dolanyp bilýärdi.
Gaçybatalga şäherleriniň atlary
Mukaddes Ýazgylardaky atlara seretmek hemişe gyzyklydyr. Olar köplenç ýeriň ýa-da adamyň häsiýetini ýa-da tebigatyny suratlandyrýarlar. Bu alty şäheriň atlary hem biziň gaçybatalga ýerimiz bolan Reb Isanyň häsiýeti, şahsyýeti we işi barada bir zatlary görkezýär. Biz ölüme günäkär tapyldyk,
Günäniň hakynyň ölüm bolşy ýaly (Rimliler 6:23). Ýöne, Hudaý biziň gaçybatalga we güýjümizdir (Zebur 46:1). Onda biz özümize garşy hökümdarlykdan halas bolmagy we howpsuzlygy tapýarys. Hudaýyň ýalan sözlemegi mümkin bolmadyk iki üýtgewsiz zat arkaly, biz gaçybatalga tapanlar, öňümizde goýlan umydy berk tutmak üçin güýçli ruhlandyrma alarys. Bu umyt biziň ruhumyzyň gämisi ýalydyr (Ýewreýler 6:18-19).
Gaçybatalga şäherleri we Reb Isa köp meňzeşliklere eýedir. Gaçybatalga şäherleri gaçýan adam üçin aňsat elýeterli bolşy ýaly, Reb Isa-da Oňa ýüz tutýanlaryň hemmesine ýakyndyr. Reb Isa şeýle diýdi:
Maňa geleni, Men hökman kowmaryn (Ýahýa 6:37). Gaçybatalga şäherleri we Reb Isa hemmeler üçin açykdyr, we ikisinde-de howpsuzlyk, üpjünçilik we parahatçylyk tapylýar, sebäbi öçüjiniň «hökümi» ol ýerde gaçybatalga tapanlara hiç haçan degip bilmez. Gaçýan adam üçin ýollar taýýarlanyşy ýaly, ýaşaýşa eltýän dar ýol hem bardyr. Dar derwezeden giriň; sebäbi derweze giň we ýol giňdir, ol heläkçilige eltýär, we ondan girýänler köpdür. Sebäbi derweze kiçi we ýol dardyr, ol ýaşaýşa eltýär (Matta 7:13-14). Ikisiniň arasyndaky esasy tapawut, diňe günäsizler gaçybatalga şäherinde howpsuzdy. Hudaýyň öňünde biz hemmämiz günäkärler, ýöne günäkär bolan we iman bilen Reb Isa Mesihe gelýän ähli adamlar Onda halas bolmagy we howpsuzlygy tapýarlar. Gaçybatalga şäherindäki halas edilen adam baş ruhanynyň ölüminde azat edildi. Mesihde bolanlar biziň Beýik Baş Ruhanymyz, Reb Isa Mesihiň ölümi bilen doly azatlyga getirildi.
Indi gysgaça alty şäheriň atlaryna seredeliň we her bir adyň manysynyň biziň gaçybatalgamyz bolan Reb Isa barada näme görkezýändigini göreliň. Biz okaýarys: Şeýlelik bilen olar aýryp goýdular Kedeş Jelilede, Naftalynyň daglyk ýerinde we Şehem Efraimiň daglyk ýerinde, we Kirýat-Arba (ýagny, Hebron) Ýahudanyň daglyk ýerinde. Iordanyň gündogar tarapynda, Ýerihonyň gündogarynda, olar bellediler Bezer Reuben taýpasynyň düzlügindäki çöl ýerinde, we Ramot Gileadda, Gad taýpasyndan, we Golan Başanda, Manasse taýpasyndan. Bular Ysraýyl ogullarynyň hemmesi we olaryň arasynda ýaşaýan ýat ýaşaýjylar üçin bellenen şäherlerdi, şonda islendik adam tötänleýin birini öldürse, ol ýere gaçyp biler we ýygnagyň öňünde durýança gan öçüjiniň elinden ölmez (Ýeşuwa 20:7-9).
KEDEŞ
KEDEŞ, ilkinji şäher, «Mukaddes» diýmegi aňladýar. Reb Isa Mukaddesdir – Onda günä ýokdy we şonuň üçin Ol günä üçin kemsiz gurban bolup bilýärdi, ýagny ýalňyşsyz we tegmilsiz.
Çünki biziň üçin şeýle baş ruhanynyň bolmagy ýerliklidi: mukaddes, günäsiz, arassa, günäkärlerden aýrylan we asmanlardan ýokary göterilen; ol baş ruhanylar ýaly her gün ilki öz günäleri üçin, soňra bolsa halkyň günäleri üçin gurban bermegiň zerurlygy ýokdy, sebäbi Ol Özüni gurban edeninde, muny bir gezeklik etdi (Ýewreýler 7:26-27).
ŞEHEM
ŞEHEM yzyndan gelýär we bu at «Egin» diýmegi aňladýar. Bu Mukaddes Ýazgylarda agzalýan iň köne şäherleriň biridir. Abram Kanan ýurduna ilkinji gezek geleninde Şehemiň dub agaçlarynyň biriniň aşagynda dynç alandygyny ýatlap bilersiňiz (Gelip Çykyş 12:6). Bu parahat dynç alyş ýeridi we Reb Isanyň sözlerini ýatladýar,
Maňa geliň, ähli ýadaw we agyr ýükli adamlar, Men size dynç bererin. Meniň boýuntyrygymy alyň we Menden öwreniň, sebäbi Men ýüregimde mylaýym we kiçigöwünlidirin, we siz ruhlaryňyz üçin dynç taparsyňyz (Matta 11:28-29). Egin güýçden habar berýär we biz ýiten goýunlar ýaly parahatçylyk we dynç alyş ýerine getirildik. Ol ony tapanda, şatlanýar we ony egnine alýar. Öýüne gelende bolsa, dostlaryny we goňşularyny çagyryp, olara şeýle diýýär: «Meniň bilen şatlanyň, sebäbi men ýiten goýnumy tapdym!» (Luka 15:5-6). Ol biziň günä ýükümizi aldy we indi biziň üçin dynç alyş bardyr, Elbetde, Ol biziň gaýgylarymyzy Özü daşady, we biziň hasratlarymyzy göterdi (Işaýa 53:4).
HEBRON
HEBRON «Bilelik» ýa-da «Dostluk» diýmegi aňladýar. Mesihde bolan adam söýgüli Ata bilen bilelige getirildi.
Hakykatdan-da, biziň bileligimiz Ata bilen we Onuň Ogly Isa Mesih bilendir (1 Ýahýa 1:3). Biz Onuň huzurynda bilelikden lezzet alyp bilýäris: We bizi Onuň bilen bilelikde direltdi, we bizi Onuň bilen bilelikde Isa Mesihde asman ýerlerinde oturdtdy (Efesliler 2:6). Adam günä sebäpli Hudaýdan aýryldy, ýöne Mesihde biz ýaraşdyryldyk we Hudaý bilen ýakyn bilelige getirildik.
BEZER
BEZER Iordanyň gündogar tarapynda «Berkitme» diýmegi aňladýar. Reb Isa biziň durmuşymyzy gurup biljek howpsuzlyk «Gaýasydyr».
Hudaýym, gaýam, Onda men gaçybatalga tapýaryn; galkanym we halas ediş şahym, berkitmäm (Zebur 18:2). Reb Isa iki öý barada mysal aýtdy. Biri çäge üstünde, beýlekisi bolsa gaýa üstünde guruldy. Tupan gelende we derýa joşanda, çäge üstündäki öý ýykyldy, sebäbi berk binýat ýokdy. Durmuşymyzy Gaýa, Reb Isa üstünde gurmak bize berk binýat berýär we durmuşyň ähli tupanlary, duşmanyň hüjümleri, biz gaçybatalga ýerinde bolanymyzda bize garşy durup bilmez.
RAMOT
RAMOT «Beýiklik» pikiri bilen baglanyşyklydyr. Biz beýik edilen Zadyň üstünde howpsuz dynç alyp bileris. Reb Isa Mesih barada aýdylanda, biz okaýarys:
Hudaý Ony örän beýik etdi we Oňa ähli atlaryň üstündäki ady berdi (Filipililer 2:9). Biz biziň «gaçybatalgamyz we güýjümiz» bolan Zady tanadygymyzça, Oňa bolan minnetdarlygymyz barha artar. Bu bizi beýik edilen Zady has çuňňur sežde etmäge iterer. Beýik edilen Zat hökmünde, Ol biziň adymyzdan asmanyň özünde biziň Baş Ruhanymyz, Şepagatçymyz we Aklawjymyz hökmünde hereket edýär. Şonuň üçin Ol Hudaýa Özü arkaly ýakynlaşýanlary ebedi halas etmäge-de ukyplydyr, sebäbi Ol hemişe olaryň üçin şepagat etmek üçin ýaşaýar. Çünki biziň üçin şeýle baş ruhanynyň bolmagy ýerliklidi: mukaddes, günäsiz, arassa, günäkärlerden aýrylan we asmanlardan ýokary göterilen (Ýewreýler 7:25-26). Rebbi men bilen beýiklediň, we Onuň adyny bilelikde beýikledeliň (Zebur 34:3).
GOLAN
GOLAN «Şatlyk» diýmegi aňladýar. Perişdeler çopanlara Halasgäriň gelmeginiň
uly şatlykly hoş habarydygyny yglan etdiler (Luka 2:10). Siz Ony görmänem söýýärsiňiz, we häzir Ony görmeseňiz-de, Oňa ynanýarsyňyz, we siz beýik şatlyk bilen, beýan edip bolmaýan we şöhrata doly şatlyk bilen şatlanýarsyňyz (1 Petrus 1:8).
Ysraýyllar şeýle habar berýärler: «Kinneretiň gündogar kenarynda we demirgazyga tarap dowam edip, biz Golan belentlikleri diýlip atlandyrylýan daglyk sebit bar. Onuň günbatar serhedi Ýarden derýasy we günorta serhedi Ýarmuk derýasydyr. Akar derýalar, joşgunly şaglawuklar we owadan güller bilen doly Golan ajaýyp gözelliklere baýdyr. Ýagyş we erän gar Ýarden we Kinneret derýalaryna akýan ajaýyp akymlary we derýalary emele getirýär» (campsci.com). Erän gar we dag çeşmeleri Ysraýyly suwunyň üçden bir bölegi bilen üpjün edýär. Reb Isa-da gaçybatalga tapanlar şatlyk we lezzet belentliklerine göteriler we Mukaddes Ruh diňe bir durmuşymyzy özgertmän, eýsem Reb Isa barada has çuňňur bilim bilen ýüreklerimizi höweslendirýän ýaşaýyş suwunyň akymlary bilen täzelener.
Ýöne Ol, hakykat Ruhy gelende, sizi ähli hakykatlara ýol görkezer; sebäbi Ol Özbaşdak sözlemez, eýsem näme eşitse, şony sözlär; we size geljek zatlary açar. Ol Meni şöhratlandyrar, sebäbi Ol Menden alar we size açar (Ýahýa 16:13-14). Isa şeýle diýdi: Eger kimdir biri suwsa, Maňa gelsin we içsin. Maňa ynanýan adam, Mukaddes Ýazgylarda aýdylyşy ýaly, «Onuň içki dünýäsinden ýaşaýyş suwunyň derýalary akar» (Ýahýa 7:37-38).
Şatlyk Rebbiň Öz yzyna eýerijilerine wada beren zadydyr we biz Oňa eýerenimizde şol sözler durmuşymyzda ýerine ýeter.
Men size bu zatlary aýtdym, şonda Meniň şatlygym sizde bolsun, we siziň şatlygyňyz doly bolsun (Ýahýa 15:11).





