Haç nyşany bütin dünýäde Hristianlygyň nyşany hökmünde ykrar edilýär. Iman edenler üçin Haç imanymyzy berkarar edýär we dindarlygymyzy oýarýar. Elbetde, Haçyň özünde ruhy güýç ýok. Onuň ähmiýeti dolylygyna Mukaddesden, Ömrüň Şazadasyndan gelip çykýar, Ol onuň üstünde öldi. Isanyň gurbanlyk bilen ölmäge, dogry bolanyň adalatsyzlar üçin orun tutmagyna razy bolmagy ýeterlik derejede üýtgeşik bolardy. Ýöne Reb Öz şägirtlerine haça çykmagyň Özüne garaşýandygyny aýdyň etdi (Yuhanna 12:32-33; Matta 20:19). Onuň ölümi Haçyň ölümi bolmalydy.
Täze Ähtdäki başga birnäçe aýat hem Rebiň haça çykmak arkaly ölümine ünsi çekýär. Şol aýatlaryň käbirleri arkaly, biz şol ölümiň käbir aýratynlyklaryny, şeýle hem häzirki wagtda mesihçiler üçin Haçyň käbir netijelerini göz öňüne alarys.
Haçyň Aýratynlyklary
Birinjiden, Haç gowşaklyk ýeridir. Haçda asylan her kim doly kömegi ýokdur. Güýçli bolan adam indi özü üçin hiç zat edip bilmez. Täsirli lider bolan adam, ýanyndan geçýän iň pes hyzmatkär oglanyň masgaralamasyna döz gelmeli. Hatda 12 legiondan köp perişdäni çagyryp biljek Reb Isa hem, içmäge soramagyň pes ýagdaýyny aldy. Dünýä üçin, haçda asylmak gowşaklygyň we akmaklygyň iň çuňluklaryna ýetmegi aňladýar (1 Korinfliler 1:18-25). Mesih Özüni diňe ölüme däl, eýsem “Haçyň ölümine-de” peseltdi, ol ýerde “Ol gowşaklykda haça çykyldy” (Filipililer 2:8; 2 Korinfliler 13:4 NKJV).
Haç hem näletiň ýeridir. Eger Ysraýylda agyr jenaýat edilen bolsa, ölüm jezasyny ýerine ýetirmegiň adaty usuly daşlamakdy. Emma, dar agajynda ýa-da agaçda asylmak iň ýigrenji jenaýatkärler üçin saklanýan ýaly. Hudaý şeýle diýdi: “Asylan Hudaý tarapyndan näletlenendir” (Kanun taglymaty 21:23), we Ol olaryň jesetleriniň gijäni asylgy galsa, ýeri hapalajakdygyny hem aýtdy. Pawlus Galatýalylar 3:13-de bu prinsipe salgylanýar, Mesihiň ölümüniň bizi Kanunyň näletinden halas edendigini belläp, çünki Onuň ölüminiň usuly näletlenen usuldy.
Ahyrynda, Haç ömrüň soňuny aňladýar. Haç göterýän adamyň geljekki meýilnamalary ýok, ertir barada pikirleri ýok. Ol siziň üçin hiç zat etmäge wada berip bilmez. Ol indi öz ykbalyny dolandyrmaýar. Onuň üçin diňe ölmek galýar, we onuň hakyky ölümi şeýle bir anyk welin, diýen ýaly resmiýetdir. Haça çüýlenen her kim dünýäden ýok edildi we aýryldy. Isanyň ölümi meýilleşdirilende, baş ruhanynyň isleýän zady hut şudy (Yuhanna 11:47-50).
Isanyň yzyna eýerýänler üçin, Haçyň bu aýratynlyklary oýlandyryjydyr. Olar Onuň ölümine yşyk saçsa-da, bu nokatlar hem hut Onuň yzyna eýerýänimizde garaşmaly zatlarymyzdyr. Üç sany sinoptik hoş habarda – Matta, Markus we Luka – haç ilkinji gezek şägirt barada agzalýar, ol öz haçyny alyp, Rebiň yzyna düşmäge garaşylýar: “Eger kim Meniň yzymdan gelmek islese, özüni inkär etsin, we her gün öz haçyny alsyn, we Meniň yzymdan gelsin” (Luka 9:23; Matta 10:38; Markus 8:34).
Şol sözlemleriň tertibine üns beriň: Biz öz haçymyzy¹ özümizi inkär edenimizden soň, we Onuň yzyna düşmäge synanyşmazdan öň göterýäris. Eger biz hakykatdan hem Onuň şägirtleri hökmünde haçy götersek, dünýäniň akmaklarynyň arasynda bolmagymyza garaşyp bileris. Biz dünýäniň ýigrenjine we ret edilmegine garaşmaly, çünki biziň yzyna eýerýän Rebimiz eýýäm ýigrenildi we ret edildi (Yuhanna 15:18-20). Biz durmuş üçin öz meýilnamalarymyzy goýmaga razy, çünki haç götermek biziň durmuşymyzyň doly berilendigini aňladýar.
Haç gowşaklygyň, pespälligiň, ret edilmegiň we özümiziň soňunyň ýeridir. Diňe şol haçy göterýän ýaly ýaşaýanlar Rebiň hakyky şägirtleri diýlip atlandyrylýar.
Haçyň Netijeleri
Haç Täze Ähtdäki birnäçe hatda agzalýar, ýöne iň köp salgylanmalar 1 Korinfliler we Galatýalylar kitaplarynda. Bu ýerlerde ýaşaýan mesihçiler hakyky şägirtlikden ýoldan azaşmak howpy astyndady – Korinfde tekepbirlik, Galatýada işler sebäpli. Olary mesihçi taglymatynyň berk esasyna gaýtaryp getirmek üçin, Pawlus diňe Mesihiň ölümine däl, eýsem Onuň haça çykmagyna-da ünsi çekdi. Göz öňüne almaly bäş nokat bar.
1. “Men Mesih bilen haça çykyldym; indi men ýaşaýan däl, eýsem Mesih mende ýaşaýar” (Galatýalylar 2:20).
Mesihçi şeýle pikirlenmegi öwrenmeli: Mesih meniň ýerime haça çykyldy; şonuň üçin, men fiziki taýdan diri bolsam-da, özümi Mesih bilen ölen hasaplaýaryn. Hudaý bizi Mesih bilen ölen hasaplaýar (Rimliler 6:8); bu ýerde, Pawlus muny hem düşünenini yglan edýär. Iman edenler üçin, bu Mesihiň durmuşynyň öz durmuşlarynyň ýerine görkezilýändigini aňladýar.
2. “Kim sizi jadygöýlik etdi, siz hakykaty diňlemeli dälmi, siziň gözleriňiziň öňünde Isa Mesih haça çykyldygy aýdyň görkezildi?” (Galatýalylar 3:1).
Pawlus Galatýalylar bilen bolan wagtynda Mesihiň haça çykmagyna aýdyň üns berendigi belli. Emma, häzir olar öz hristianlyklaryny teniň serişdeleri bilen gowulandyrmaga synanyşmak howpy astyndady. Ýöne Mesih Öz gurbanlyk ölüminiň içinde güýç we garaşsyzlyk görkezdimi? Ýok! Gaýtam, Ol gowşaklyk ýerini aldy. Imanyň açyk gowşaklygy, işleriň ýalan güýji däl-de, olaryň hristianlygynyň esasy bolup galmalydy. Eger Mesihiň gurbany şeýle bolan bolsa, olar indi hoş habaryň hakykatyna boýun bolmalydylar.
3. “Eger men entek sünneti wagyz etsem, näme üçin entek yzarlamalara döz gelýärin? Onda haçyň ýigrenji ýok boldy” (Galatýalylar 5:11; 6:12).
Galatýalylar sünneti we Musa Kanunyny ruhy taýdan has ýetişmek üçin ýol hökmünde öňe sürýän ýalan mugallymlara gulak asýardylar. Şol mugallymlar Pawlusyň Kanunyň hakykatdan hem gulçulyk boýunturygydygy baradaky taglymatyna garşy çykýardylar. Pawlus olaryň garşylygyny “Haçyň ýigrenji” diýip atlandyrdy, çünki Haç mesihçiniň Mesihiň işi sebäpli eýýäm doly bolandygyny aňladýar. Bu ýewreýleşdiriji mugallymlar üçin Haç ýigrenjidi, çünki olaryň entek gymmat saýýan Kanunynyň soňuny aňladýardy. Mesihçi üçin, bu hakykatdan hem Mesihde azatlygyň şöhratly yglanydyr (Galatýalylar 5:1).
4. “Mesihiňkiler teni öz höwesleri we islegleri bilen haça çykardylar” (Galatýalylar 5:24).
Bu nokat, belki, durmuşa geçirmek üçin iň kynydyr. Biz Mesih bilen haça çykyldyk diýip öz ýerimizi alanymyzda, öz-özüňi kanagatlandyrmak we öz-özüňi ösdürmek üçin tebigy isleglerimiz çözülýär. Bu Koloseliler 2:11-de güýçlendirilýär, ol ýerde Mesihiň ölümi – göçme manyda Onuň sünneti diýlip atlandyrylýar – “teniň günäleriniň bedenini” aýyrdy. Hem ebedi halas bolmak, hem-de gündelik mesihçi durmuşy tenden garaşlylykdan doly boşadyldy. “Biziň köne adamymyz Onuň bilen haça çykyldy ... biz indi günäniň gullary bolmaz ýaly” (Rimliler 6:6).
Emma, biz Rebe hyzmat edip, Hudaýyň bize beren sowgatlaryny ulananymyzda, öz-özüňe garaşlylyga we öz-özüňe ýeterliklige gaýdyp gelmek aňsat. Korinfliler bilen bolan zat şudy, olaryň özlerine we bir-birlerine bolan tekepbirligi şol mesihçi ýygnagynda göriplik, dawa we bölünişiklere getirdi. Bu tekepbirligiň dermanlary Mesihiň Haçyny täzeden düşündirmekdi. Pawlus Korinflilere hoş habary olara özüne çekiji sözler ýa-da ynsan akyldarlygy bilen hödürlemändigini ýatlatdy (1 Korinfliler 2:1-5). Olar şeýle ýol bilen yrylyp bilnerdi, ýöne olaryň imany esaslandyrylmazdy. Gaýtam, Pawlus şeýle ýazdy: “Men siziň arasynda Isa Mesihden we Onuň haça çykylyşyndan başga hiç zat bilmezlige karar berdim” (1 Korinfliler 2:2). Bu habar olary ilkinji nobatda Hudaýa getirdi, we olaryň teniň hereketleri bes edilmeli bolsa, şol habary ýene bir gezek ýatlatmaly boldular.
Isa Mesih biziň üçin haça çykyldy diýip ýatlanda, özümizde nädip tekepbirlik edip bileris? Onuň Haçy Hudaýyň öňünde öz gowşaklygymyzy we boşlugymyzy nygtaýar. Men mynasyp bolan zadymy isleýärinmi? Men ony Haçda görýärin. Şonuň üçin, Haçyň dowamly gadyryny bilmek, diňe halas bolmak üçin Hudaýa iman etmekde däl, eýsem gündelik mesihçi durmuşyna çemeleşmekde hem teniň soňuny aňladar.
5. “Hudaý saklasyn, men diňe Reb Isa Mesihiň haçy bilen öwünmeli, Onuň arkaly dünýä maňa haça çykyldy, we men dünýä” (Galatýalylar 6:14).
Dünýä bizi kanagatlandyrjak ähli zady hödürleýändigini öňe sürüp, Hudaýa garşy çykýar. Mesihçi bolsa, her gowy we kämil sowgady berýän Ata bil baglamalydyr. Haç dünýä bilen mesihçiniň arasyndaky bu bölüji çyzygy güýçlendirýär. Iman edenler dünýäniň özleri üçin öli zat ýaly bolandygyny görýärler; ol ýerde olary näme kanagatlandyryp biler, eger şol dünýä olaryň Rebbini haça çykaran bolsa? Şol bir wagtyň özünde, dünýä hem iman edenleriň özüne indi hiç hili peýdasyzdygyny görýär. Dünýä özüni Mesih bilen baglanyşdyrýanlar bilen näme isleýär, Ol gowşak we akmak ölüm bilen öldi? Şeýlelik bilen, biz dünýäde işlesek-de, gymmatymyzy, kanagatlanmagymyzy ýa-da statusymyzy ondan almaýarys; Haç biziň üçin dünýäniň soňudyr.
Netije
Bu nokatlar Mesihiň Haçynyň ýeke-täk möhüm netijeleri däl. Ol biziň Hudaý bilen ýaraşmagymyz üçin hem ýol açdy (Koloseliler 1:20; 2:14); ol bize pespäl bolmagy ýatladýar (Filipililer 2:8; 3:18-20); ol medeni tapawutlary we duşmançylyklary ýok edýär (Efesliler 2:11-16).
Mundan başga-da, Mesihiň Haçynyň Onuň direlişi we göge galmagy bolmasa, biziň üçin az gymmaty boljakdygyny goşmaly. Ol direldilendigi üçin, biziň imanymyz biderek däl (1 Korinfliler 15:17). Ol häzir gökde şöhratlandyrylandygy üçin, biziň imanymyzyň bir obýekti bar (Koloseliler 3:1).
Şonda-da, Haçyň Hudaýyň öňünde kabul edilmegimizde merkezi orun tutýandygy aýdyň. Mesihiň onuň üstündäki ölümi Onuň bütin ýer ýüzündäki ýolunyň jemlenen manysy, maksady we iň ýokary nokadydy (Yuhanna 12:27; Ýewreýler 10:5-10). G. Campbell Morgan 1909-njy ýylda ýazan ýaly, “Men näçe köp ýaşasam, şol Haçyň hakyky huzurynda şonça az zat aýdyp bilýärin.”²
Haç bolmasa, biz Hudaýyň gözünde aýdyp bolmajak derejede ýigrenji bolan günälerde we ýalňyşlyklarda öli galardyk. Aýdym ýazyjysy Albert Midlane ýazdy,
Ýöne Mesihiň Haçynda biz görýäris Hudaý nädip halas edip, şonda-da dogry bolup bilýär. ³
Biz Hudaýyň öňünde azatlykda durýarys, Ol tarapyndan kabul edildi we Oňa aýryldy, çünki Isa Mesih bizi söýdi we Özüni biziň üçin Haçda berdi.
SOŇKY BELLIKLER
- Şägirt Rebiň Haçyny götermek barada hiç haçan aýdylmaýar. Bu aňlatma diňe Simon Isanyň Haçyny Golgotaga göteren wagtynda ulanylýar (Luka 23:26). Ol Mesihiň yzyna eýerýänleriň gündelik durmuşy barada hiç haçan tapylmaýar.
- Mukaddes Kitap we Haç, G. Campbell Morgan (1909), Nýu-Ýork: Fleming H. Revell Co., s. 39.
- Albert Midlane, 1825-1909. Içinde Ruhy Aýdymlar, #390 (1978), Snydertown, PA, Believers Bookshelf Inc.
