“Ýöne parahatçylyk Hudaýy, ölülerden biziň Rebbi Isa Mesihi, goýunlaryň Beýik Çopanyny, ebedi ähtiň ganynyň güýjünde direlden, sizi her bir gowy işde Onuň islegini ýerine ýetirmek üçin kämilleşdirsin, Isa Mesih arkaly Onuň öňünde ýakymly bolan zady sizde ýerine ýetirsin; Oňa ebedi asyrlara şöhrat bolsun. Amin. Ýöne men sizden haýyş edýärin, doganlar, nesihat sözüni göteriň, çünki men size az söz bilen ýazdym” (Ýewreýler 13:20–22). “Kämil” ýa-da “kämilleşmek” Ýewreýler kitabynyň köp açar sözlerinden biridir. Ol bu hatda 12 gezek duş gelýär (JND terjimesinde) we ‘wezipe ýa-da hyzmat üçin laýyk etmek’ manysyny berýär.
Dört gezek ol Reb Isa Mesih bilen baglanyşykly ulanylýar, hemişe oňyn manyda (Ýewreýler 2:10; Ýewreýler 5:9; Ýewreýler 7:28; Ýewreýler 9:11—Ol, mysal üçin, öz ruhanylyk wezipesini ýerine ýetirmek üçin çeken azaplary arkaly kämilleşdirildi [ýa-da ‘laýyk edildi’]);
- Dört gezek ol kanun bilen baglanyşykly ulanylýar, hemişe otrisatel manyda (Ýewreýler 7:11, 19; Ýewreýler 9:9; Ýewreýler 10:2—ol, mysal üçin, Ysraýyly Hudaýyň huzury üçin laýyk edip bilmedi); we
- Dört gezek ol imanlylar barada ulanylýar, hemişe oňyn manyda (Ýewreýler 10:14, Ýewreýler 11:40; Ýewreýler 12:23; Ýewreýler 13:21).
- Bu hatda iň soňky gezek ol imanlylaryň gowy işleri bilen baglanyşykly ulanylýar, ýöne bu ýerde ýewreý imanlylarynyň her bir gowy iş üçin laýyk edilendigi aýdylmaýar, eýsem Hudaýyň olary her bir gowy işde laýyk etmegi üçin doga görnüşindedir. Bu nädip we kim tarapyndan ediler?
Diňe Hudaý—parahatçylyk Hudaýy—muny amala aşyryp bilerdi. Şonuň üçin ýazyjy öz dogasyny Oňa gönükdirýär. Onuň muny etmäge güýji we islegi, Reb Isany ölülerden direldendiginde görünýär, bu ýerde goýunlaryň Beýik Çopany hökmünde häsiýetlendirilýär, bu ýewreýleri bir gezek we hemişelik ýewreý sürüden Çörek 23-däki “ýaşyl otluklara” we “duran suwlara” alyp barjak we gany olary gök şöhrat üçin laýyk eden.
Ýöne ýewreý imanlylarynyň hem jogapkärçiligi bardy, olar “nesihat sözüni götermelidiler.” Bu olaryň hatyň ähli taglymatlaryny, olara ýazylan “az sözleri” hasaba almagyny we oňa iman bilen amal etmegini öz içine alýardy.
Şonuň üçin, olara näme ýazylypdy? Belki, Reb Isanyň bize nähili hödürlenýändiginden başlap, hatyň esasy nokatlaryny jemlemek peýdaly bolar:
Reb Isanyň hödürlenişi
>Onuň häsiýetli ýeri, Zebur 110-da Onuň barada pygamberlik edilen ýaly, Atanyň sag elinde şöhratda oturmakdyr (Ýewreýler 1:3; Ýewreýler 8:1; Ýewreýler 10:12; Ýewreýler 12:2, her bir ýagdaýda nygtama we sözler birneme tapawutly bolsa-da we munuň näme üçindigini görmek üçin ýakyndan öwrenmäge mynasypdyr).
Ol şol ýerde “Isa” hökmünde, bu hatda Onuň häsiýetli ady, ýagny ýer ýüzünde bolan şol bir Adam (Ýewreýler 2:9; Ýewreýler 3:1; Ýewreýler 4:8, Ýewreýler 6:20, Ýewreýler 7:22; Ýewreýler 10:19; Ýewreýler 12:2, 24; Ýewreýler 13:12). Onuň Ruhanylygy bu hatyň esasy aýratynlygydyr (“ruhany/ruhanylyk,” “hödürlemek/hödürleme,” “gurban,” “gan,” we “mukaddes ýer” bu hatda gaty görnükli sözlerdir, Ýewreýler kitabynyň başga Täze Testament kitaplaryna garanyňda has köp ulanylýar). Bu ruhanylygyň iki esasy tarapy bar: 1. Ol bizi çöl ýolunda ýykylmakdan goraýar (1–7-nji baplar), we 2. Ol bizi Mukaddes ýerde öwgüde we seždede alyp barýar (8–10-njy baplar).
- Reb Isa bilen baglanyşykly bu üç aýratynlyk ähli hata häsiýet berýär, ýewreý imanlylarynyň garaşmalaryny we umytlaryny ýerden göge geçirýär. Hatyň taglymaty Onuň beýikligini we kanun astynda bilýän ähli zatlaryndan üstünligini nygtaýar.
Esasy elementler we açar terminologiýa
Köne Testament esaslary
Hat üç esasy Köne Testament bölegine esaslanýar, ýöne Köne Testamentdan takmynan 40 göni sitata we has köp salgylanmalar bar:
Zebur 110,
- Lewi gurbanlary, we
- Günäni ýuwmak güni.
- Beýleki açar sözler
Beýleki açar sözler ýa-da aňlatmalar şulary öz içine alýar:
“Has gowy” (14 gezek ulanylýar—Ýewreýler 1:4; Ýewreýler 6:9; Ýewreýler 7:7, 19; Ýewreýler 8:6 (x2); Ýewreýler 9:11, 23; Ýewreýler 10:34; Ýewreýler 11:16, 35, 40; Ýewreýler 12:24),
- “Has ajaýyp” (dört gezek ulanylýar—Ýewreýler 1:4; Ýewreýler 3:3 [ýöne ol ýerde bu sözler bilen terjime edilmeýär]; Ýewreýler 8:6; Ýewreýler 11:4),
- “Uly” (16 gezek ulanylýar—Ýewreýler 1:3; Ýewreýler 2:3; Ýewreýler 3:3; Ýewreýler 4:14; Ýewreýler 6:13, 16; Ýewreýler 7:4; Ýewreýler 8:1, 11; Ýewreýler 10:21, 35; Ýewreýler 11:24, 26; Ýewreýler 12:1, 3; Ýewreýler 13:20),
- “Bizde bar…” (dokuz gezek ulanylýar—Ýewreýler 4:15; Ýewreýler 6:19; Ýewreýler 8:1; Ýewreýler 10:10; Ýewreýler 12:9; Ýewreýler 13:10, 14, 18),
- “Ebedi” (alty gezek ulanylýar—Ýewreýler 5:9; Ýewreýler 6:2; Ýewreýler 9:12, 14, 15; Ýewreýler 13:20),
- “Bir gezek” (11 gezek ulanylýar—Ýewreýler 6:4; Ýewreýler 7:27; Ýewreýler 9:7, 12, 26, 27, 28; Ýewreýler 10:2, 10; Ýewreýler 12:26, 27),
- “Indi ýok” (alty gezek ulanylýar—Ýewreýler 8:12; Ýewreýler 10:2, 17, 18, 26; Ýewreýler 12:19), şeýle hem
- “Kämil” ýa-da “Kämilleşmek” (12 gezek ulanylýar—Ýewreýler 2:10, Ýewreýler 5:9 (Ýewreýler 5:14); (Ýewreýler 6:1); Ýewreýler 7:11, 19, 28; Ýewreýler 9:9, 11; Ýewreýler 10:1, 14; Ýewreýler 11:40; (Ýewreýler 12:2), Ýewreýler 12:23; Ýewreýler 13:21).
- Bu salgylanmalary yzarlap, taglymatyň esasan garşylyk arkaly berilýändigi görner, çünki Rebbiň getiren ähli zady kanun astynda öwrenişen zatlaryndan has gowy we ýokarydyr.
Eger ýewreý imanlylary bu taglymatlary hasaba alsalar we oňa amal etseler, olar her bir gowy iş üçin laýyk edilerdi, kanunyň talap eden, ýöne ony amala aşyrmaga güýç bermedik işler, diňe iman bilen, merhemet ýörelgesi boýunça edilip bilinjek işler (belki başga bir açar söz, sekiz gezek agzalýar—Ýewreýler 2:9; Ýewreýler 4:16 (x2); Ýewreýler 10:29; Ýewreýler 12:15, 28; Ýewreýler 13:9, 25)—we kanun däl.
Beýle nesihat sözlerine diňe ýewreý imanlylary däl, eýsem biz hem kanun ýörelgesi boýunça işleri amala aşyrmaga, Ruh arkaly däl-de, beden arkaly, öz güýjümiz bilen (eger bizde bar bolsa!) işleri etmäge meýilli. Biz hem bu gymmatly hatyň taglymatlarynyň üstünde oýlanmaly we Hudaýyň bizde öz islegini amala aşyrmagy üçin doga etmeli, şonda biz hem her bir gowy işde laýyk edileris, Hudaý “Isa Mesih arkaly Onuň öňünde ýakymly bolan zady [bizde] ýerine ýetirsin; Oňa ebedi asyrlara şöhrat bolsun.”
