Hemişe gowy teologiki jedel üçin höwesli bolan bir Kanun mugallymy, Isanyň käbir şübheli Saddukeýleriň kynçylygyny ýeňendigini synlady we jedelli Rabbi bilen öz kynçylygyny başlamagy karar etdi. Biz onuň maksadynyň diňe Isany duzaga düşürmek ýa-da utandyrmak isleýän Saddukeýleriňkiden has asylly bolandygyna umyt edýäris. Her niçigem bolsa, Isa oňa (we bize) çynlakaý pikir etmek üçin käbir zatlar berdi.
Habar
Kanun mugallymy sorady: «Ähli tabşyryklardan (şol wagt rabbiniki kitaplarda ýüzlerçe bardy), iň möhümi haýsy?»
Isa oňa hakykatdan-da birine oralan iki tabşyryk berdi: «Iň möhümi ... biri şudur: ‘Diňle, eý Ysraýyl, Reb Hudaýymyz, Reb birdir. Reb Hudaýyňy ähli ýüregiň, ähli janyň, ähli akylyň we ähli güýjüň bilen söý’ (Kanun taglymaty 6:4-5). Ikinjisi bolsa şudur: ‘Goňşyňy özüňi söýşüň ýaly söý’ (Lewiler 19:18). Bulardan uly tabşyryk ýokdur» (Markus 12:28-31). Matta Isanyň jemleýji sözüni şeýle ýazýar: «Ähli Kanun we Pygamberler bu iki tabşyryga baglydyr» (Matta 22:40 NIV).
Isanyň jogabynyň Kanun taglymaty bölegi On tabşyrygy gaýtalaýan kontekstden gelýär (Kanun taglymaty 5:1-22). Bu gysga ynamlylyk dindar ýewreýleriň arasynda «Şema» hökmünde gowy bellidi – we olar ony her gün irden we agşam gaýtalaýardylar. Söz şema sözlemiň ilkinji sözünden gelýär: «Diňle (ş’ma), eý Ysraýyl.» Ol On tabşyrygyň ilkinji dördüsiniň esasy maksadyny öz içine alýar, olar adamyň Hudaýa bolan garaýyşlaryny we özüni alyp barşyny – dik gatnaşygy dolandyrýar.
Başga bir pasajdan goşmaça tabşyryk goşmak bilen, Isa şemany diňe bir däp-dessurdan, we kesgitlemesi kyn dini düzgünden, gaty amaly, synlanýan we ölçelýän ýaşaýyş talabyna üýtgetdi we täzeledi. Onuň goşmasy bäşden ona çenli tabşyryklaryň esasy maksadyny jemleýär, olar adamlar arasyndaky garaýyşlary we özüni alyp barşyny – gorizontal gatnaşygy dolandyrýar. Awtory Skot Maknaýt bu täzeden seredilen Uly Tabşyrygy öz ady bilen çykan kitabynda «Isa Ynamy» diýip atlandyrýar (Paraclete Press, ’04).
Täze Ähtde Isanyň we Pawlusyň bu täze ähmiýeti – hakykatdan-da ünsi Hudaýdan goňşa geçirmek bilen – diňe gorizontal bölegini doly tabşyryk hökmünde getirip güýçlendirýän başga pursatlaryny synlamak öwredijidir.
Isa şeýle diýdi: «Ähli zatda, başgalara özüňize edilmegini isleýän zadyňyzy ediň, çünki bu Kanuny we Pygamberleri jemleýär» (Matta 7:12). Onuň beýleki iki jemleýji sözlemi bu bilen diýen ýaly birmeňzeşdir (Matta 22:40; Markus 12:31).
Pawlus bu ähmiýeti Rimliler 13:8-10-da üç aýatda üç gezek gaýtalady: «Biri-birini söýmek borçundan başga hiç hili bergi galmasyn, çünki öz ýoldaşyny söýýän Kanuny ýerine ýetirdi. ‘Zyna etme,’ ‘Adam öldürme,’ ‘Ogrulyk etme,’ ‘Tamakin bolma,’ we başga haýsy tabşyryk bar bolsa, ählisi bu bir düzgünde jemlenýär: ‘Goňşyňy özüňi söýşüň ýaly söý.’ Söýgi öz goňşusyna zyýan bermeýär. Şonuň üçin söýgi kanunyň ýerine ýetirilmegidir.» We Pawlus ony Galatýalylar 5:14-de ýene bir gezek gaýtalady: «Ähli kanun bir tabşyrykda jemlenýär: ‘Goňşyňy özüňi söýşüň ýaly söý.’»
Many
Biz muny näme etmeli? Pawlus Isanyň sözlerine garşy gelýärmi? Isa Özüne garşy gelýärmi? Olar Kanuny gowşadyp, Hudaýy diňe ynsanperwer üns bilen çalşýarlarmy? Elbetde ýok! Sapak şudur: Goňşyma bolan söýgim diňe görnüşde görkezilende täsirli bolýar. Goňşym meniň ony söýýändigimi bilmeýär, eger men ony oňa bolan mähir, söýgi, duýgudaşlyk, rehimdarlyk ýa-da hoşniýetlilik bilen görkezmesem. Elbetde, Hudaý meniň Ony söýýändigimi bilýär, çünki Ol meniň ýüregimi bilýär, ýöne şol pursatda meniň «dini» wepadarlygym goňşyma hiç zat etmeýär. Hudaý meniň Oňa bolan söýgimi görnüşde, amaly ýollar bilen görkezmegimi isleýär. Şonuň üçin Ýakup şeýle ýazdy: «Işsiz iman ölüdir» (Ýakup 2:26).
Diňe bir bu däl. Hudaýyň Özü hem meniň goňşymy söýýär, ýöne meniň goňşym Onuň söýgüsinden henizem habarsyz we täsirsiz. Hudaý meniň (we siziň) Onuň söýgüsini meniň/biziň goňşymyza ýetiriji bolmagymy isleýär. Eger men goňşymy özümi söýşüm ýaly söýmekde wepaly we yhlasly bolsam (bu meniň söýgimiň hili we ileri tutulýanlygydyr), ol Hudaýyň söýgüsinden habardar bolup biler we Oňa çekilip biler, çünki Hudaýyň oňa bolan aladasy hakyky boldy.
Ýöne bir mesele bar: Öz-özümden başga birini özümi söýşüm ýaly söýmek maňa mümkin däl. Özümden başga hiç kimi söýmek maňa mümkin däl. Diňe günäkär adamlar hökmünde, öz-özüňi söýmek biziň esasy sazlamamyz, biziň adaty iş usulymyz. Ýöne Hudaý bizde öz-özüňe gönükdirilenlikden başgalara gönükdirilenlige radikal öwrülişik döretmek isleýär. Hudaý Öz iň soňky, mutlak, kämil daşary çykýan söýgüsini bize goýdy, şeýlelik bilen biz ony içimize siňdirip, barlygymyzy doýurmaga rugsat berenimizde, ol bize ynsanperwer taýdan mümkin bolmadyk zady etmäge – özümizden daşardaky bir obýekti söýmäge mümkinçilik berýär we höweslendirýär.
Bu iki tapgyrda bolup geçýär. Birinjiden, men Hudaýyň söýgüsini kabul edip, Oňa ähli ruhum, janym, akylym we güýjüm bilen jogap berenimde, Onuň söýgüsi meni özümden çykaryp, Hudaýy, ähli zatdan iň mynasyp obýekti we söýginiň çeşmesini söýmäge çekýär. Soňra, şeýlelik bilen daşary we özümden daşlaşanymda, men şol jogaby başga adamlara hem söýgi bilen goýmaga taýýar. Bu Isanyň ýer ýüzündäki durmuşynda eden ýoludy. Söýgi ýetmezçiligi sebäpli heläk bolýan adamlar bilen gurşalan bolsa-da, Ol Atasynyň söýgüsinden hemişe ýakyn lezzet alýardy, bu söýgi soňra Ol degişen adamlara erkin akýardy.
Ýene-de, bu goňşymy obýekt hökmünde däl-de, hemişe Hudaýy çeşme hökmünde göz öňüne tutmakdan gelýär. Eger meniň ünsüm adamlara gönükdirilen bolsa, men olary söýmekde ýadaryn we büdürärin; meniň söýgim gowşar we guradar. Hudaý söýginiň esasy we onuň tükeniksiz, guraklyga çydamly çeşmesidir. We men Onuň söýgüsine açyk bolsam, men Onuň söýgüsiniň başgalara akmagy üçin bir ýol bolýaryn. «Biz söýýäris, çünki Ol ilki bizi söýdi» (1 Ýahýa 4:19).
Ulanylyş
Hudaýy ähli ýüregimiz, janymyz, akylymiz we güýjümiz bilen hakykatdan-da söýmek, Onuň söýgüsinden we gatnaşygyndan hemişe, aňly-düşünjeli lezzet almakdan ýüze çykýan bir jogapdyr, we şol söýgi bizi doýuranda, biz özümizden daşary pikirlenmäge we hereket etmäge ruhlanýarys. «Hudaý dünýäni şeýle söýýär» (Ýahýa 3:16) bolany üçin, Onuň söýgüsi özüni bizde gaplamaga rugsat bermez. Eger ol biziň içine akýan bolsa, ol biziň adamlar bilen gatnaşyklarymyzda bizden çykar. Isa şeýle diýdi: «Meniň oňa berjek suwum onda ebedi ýaşaýşa çykýan suw çeşmesi bolar» (Ýahýa 4:14).
Ahyrynda, biziň adamlara bolan görnüşli, duýulýan söýgimiz Hudaýa bolan başgaça görünmeýän söýgimiziň subutnamasy we delili bolýar: «Eger kimdir biri ‘Men Hudaýy söýýärin’ diýse, ýöne doganyny ýigrense, ol ýalançydyr. Çünki doganyny, kimi gören bolsa, söýmeýän adam, Hudaýy, kimi görmedik bolsa, söýüp bilmez» (1 Ýahýa 4:20-21).
Şeýlelik bilen, biz Hudaýy söýgimizi adamlary söýmek bilen görkezýäris we şeýlelik bilen iň uly tabşyrygy ýerine ýetirýäris. Bu missionerleri hereketlendirýän prinsipdir. Olar Hudaýyň olary söýýändigini bilmeýän adamlara ýetmek üçin ýer ýüzüniň iň uzak künjeklerine gidýärler. Olar olaryň arasynda ýaşaýarlar, şeýlelik bilen Hudaý olaryň durmuşyndan şöhle saçyp, adamlary Özüne çekip biler. Bu inkarnasiýa prinsipidir: Hudaý ynsan görnüşinde geldi, şeýlelik bilen Ol adamlary ýakyndan söýüp bilerdi. Isa indi asmandadyr, ýöne Hudaý indi biziň goňşularymyz bilen gatnaşyklarymyzda bizde «inkarnasiýa» bolýar.
