Emma Rut jogap berdi: «Sen nirä gitseň, menem şol ýere giderin, sen nirede ýaşasaň, menem şol ýerde ýaşaryn. Seniň halkyň meniň halkym bolar, seniň Hudaýyň meniň Hudaýym bolar». Rut 1:16
Zolushka hakyndaky hekaýa hemişe gyzykly we özüne çekiji bolýar. Emma onuň hakykydygyny bilsek, hasam täsirli we özüne çekiji bolýar. Mesihçiler üçin iň gyzyklysy bolsa, bu hekaýanyň Mukaddes Ýazgylardan gelip çykmagy. Bu ýerde hekaýa diňe bir hakyky däl, eýsem ony bize Hudaýyň Özi gürrüň berýär. Köne Ähtdäki Rut kitaby baýlyga ýeten garyp gyzyň gyzykly hekaýasydyr. Bu ajaýyp hekaýany okap, özümizi Hudaýyň çagalary hökmünde, Atamyzyň aýaklarynyň astynda oturyp, Onuň bize hekaýa gürrüň berýändigini göz öňüne getireliň.
Rutuň hekaýasy Ysraýylyň taryhynda kazylar döwründe bolup geçýär. Bu döwürde ruhy we ahlak ýagdaýlary gaty gowy däldi. Ysraýyl milleti Musa we Ýeşuwyň beýik ýolbaşçylygy döwründen bäri ep-esli yza gaýdypdy, indi diňe wagtal-wagtal Hudaý tarapyndan aşaklygyna gidýän spiraly saklamak üçin kazy ýetişdirilýärdi. Biz kazylar döwründe «her kim öz gözünde dogry bolany edýärdi» (Kazylar 17:6; 21:25 NIV) diýip okaýarys. Hut şu garaňky fonuň garşysynda Rutuň ajaýyp kitaby aýratyn tapawutlanýar – aýratynam Rut we Boazyň häsiýetleri.
Rutuň karary
Birinji babyň esasy ünsi Rutuň durmuşyny üýtgedýän kararyna gönükdirilýär. Rut Moabdan bolup, butparaz we Ysraýyla Hudaýyň äht bereketlerine daşary ýurtlydy. Rut Moaba göçüp gelen garyp ýewreý maşgalasyna durmuşa çykypdy. Emma adamsy aradan çykypdy we onuň çagalary ýokdy. Rut şol döwür we medeniýet üçin gaty kyn ýagdaýy başdan geçirýärdi, sebäbi ol garyp, dul we çagasydy. Dul galan ýewreý gaýynenesi Naomi Ýahuda gaýdyp gelmek kararyna gelende, Rut uly durmuşyny üýtgedýän karar bilen ýüzbe-ýüz boldy. Ol öz halky bilen öz ýurdunda galmalymy ýa-da yzyndaky köprüleri ýakyp, Naomi bilen Ysraýyla gitmelimi? Rut bütin ýüregi bilen Naomi bilen Ysraýyla gitmek kararyna geldi.
Rutuň kararynyň wagtynda beren klassiki we ruhlandyryjy borçnamasyny belläň:
«Sen nirä gitseň, menem şol ýere giderin, sen nirede ýaşasaň, menem şol ýerde ýaşaryn. Seniň halkyň meniň halkym bolar, seniň Hudaýyň meniň Hudaýym bolar» (Rut 1:16).
Tebigy taýdan aýdylanda, Rutuň Moabda galmagy has logiki bolardy. Gaýtadan durmuşa çykmak we maşgala howpsuzlygy üçin mümkinçilikler ol ýerde has uludy. Butparaz gyzyň Naomi ýaly garyp garry dul aýal bilen Ýahuda gitmegi garyplykdan başga hiç zat wada bermeýärdi. Emma Rut bu kynçylyklara garşy gitmek kararyna geldi (1:18). Näme üçin? Sebäbi Rut Ysraýylyň Hudaýyna bil baglapdy! Rut Naomini söýýärdi we öz halkyny hem söýýän bolmaly, ýöne tapawudy Naominiň Hudaýy döretdi. Rut bil baglan Rebbiň öz geljegi barada alada etjekdigine ynamlydy.
Reb ruhy krizis döwürlerinde bize hem möhüm kararlar bermegi çagyrýar. Mysal üçin, Mesihi yzarlamak karary iň möhümidi we käbirlerimiz üçin gaty gymmat düşen bolmagy mümkin. Mesih üçin maşgaladan daşlaşmak we dostlar tarapyndan ýazgarylmak dünýädäki iň gowy duýgy däl. Hekaýadaky Orpa ýaly bolmak näçe aňsat. Orpa Rut bilen bir ýagdaýdady (1:4-5). Orpa dogry ugurda başlady (1:6-7). Ol karar barada duýgudaşlyk bilen hereket etdi (1:9,14) we bütinleý gitjekdigini aýtdy (1:10). Emma ol gitmedi! Ol öz halkyna, öz ýurduna we öz hudaýyna gaýdyp geldi (1:15). Häzirki wagtda Mesihi yzarlamak isleýän köp adamlara näçe dogry!
Reb ösýän mesihçileri hem Rut ýaly kararlar bermäge çagyrýar. Reb üçin gulluk durmuşyny saýlamak gaty az dünýä baýlygyna ýa-da howpsuzlygyna sebäp bolup biler. Mysal üçin, Hudaýyň daşary ýurt missiýa meýdanyna çagyryşyna «hawa» diýmek maşgalany we dostlary terk etmegi öz içine alyp biler. Rutuň ýagdaýynda bolşy ýaly, diňe Reb Özüniň bu hili karary bermek üçin zerur bolan ynamy, batyrlygy we imany berip biler.
Rutuň wepalylygy
Ikinji bapda biz Rutuň Naomi yzarlamak we «Ysraýylyň Hudaýy Rebbiniň ganatlarynyň aşagynda gaçybatalga tapmak» (2:12) üçin beren kararyna wepalylygyny görýäris. Rut Betleheme gelensoň, derrew meýdanlara çykyp, özüne we Naomi üçin däne ýygdy. Rut Ysraýylyň Hudaýynyň garyp adamlary üpjün etmek üçin Öz kanunyna «däne ýygnamak maddasyny» rehimdarlyk bilen goşandygyny bilipdi. Mätäç islendik adam hemişe islendik meýdana girip, hasyldan soň galan ekinleri alyp bilýärdi (Lewiler 19:9-10; Kanun taglymaty 24:19-21). Däne ýygnamak ýadadyjy işdi, ýöne Rut hiç haçan şikaýat etmedi ýa-da beren borçnamasyndan dänmedi. Biz şeýle wepaly bolardykmy? Köp mesihçiler mesihçi gullugy üçin gurbanlyk çagyryşlarynda gaty wepaly görünýärler we seslenýärler, ýöne köp wagt geçmänkä «meýdanlardaky zähmet» hakyky wepaly adamlary kesgitleýär.
Rutuň wepalylygynda tapylýan ruhy sapaklary doly düşündirmek üçin Boazynyň ornuny düşündirmek gerek. Boaz diňe bir baý ýer eýesi we bu Zolushka hekaýasynyň şazadasy däl-de, eýsem «gohum-halasgärdi». Bu özboluşly wezipäniň nämäni öz içine alýandygyny gysga wagtda düşündiriler, ýöne gysgaça aýdylanda, Boaz biziň Gohum-Halasgärimiz Reb Isa Mesihiň ajaýyp mysalydyr. Şeýlelik bilen, Rutuň zähmet çeken Boazynyň meýdanlary, Hudaýyň bize ýazan bu hekaýasynda «Rebbiň meýdanyny» aňladyp biler. Rebbiň meýdanynda däne ýygnamak, «dünýä meýdanlaryndan» aýrylyp, Hudaýyň bähbitleri bilen meşgullanmakdyr.
Boaz Rutuň başga meýdanda däne ýygnamazlygyny aýdan ýaly (2:8), biziň Rebbimiz hem bizi bu dünýäniň wagtlaýyn gymmatlyklary we duzaklary bilen aldanmazlygymyzy aýdýar (2 Korinfliler 6:17; 2 Timoteos 2:4; 1 Ýahýa 2:15). Boaz Rutuň öz meýdanynda üpjünçilik we gorag wada beren ýaly (2:9), biziň Rebbimiz hem Öz meýdanynda galsak, bizi üpjün etmegi we goramagy wada berýär (Ýewreýler 13:5-6). Boaz Rutuň öz meýdanynyň miwesini berip, ony doly kanagatlandyran ýaly (2:14), biziň Rebbimiz hem Öz Sözüni bize berýär – diňe biziň ruhlarymyzy doly kanagatlandyryp bilýän iýmit (Ýeremiýa 15:16). Boaz Rutuň öz meýdanyndaky zähmetiniň sylaglaryny «süýjüden» ýaly (2:15-16), biziň Rebbimiz hem Öz bähbitleri bilen işjeň meşgullanmagymyzy baýlyk bilen sylaglaýar (Matta 6:33; 11:28-29; Luka 6:38). Geliň, meýdanyň bu sapaklaryny diňe bir öwrenip we gadyr-gymmatyny bilmän, eýsem hasylyň Rebbinden ähli bu bereketleri başdan geçirýän wepaly däne ýygnawjylar bolalyň.
Rutuň wepalylygy
Üçünji we dördünji baplarda ünsümiz Rutuň Boaza bolan wepalylygyna barha köp çekilýär. Üçünji bapda Rut bilen Boazynyň biri-birine aşyk bolýandygyny we onuň wepalylygynyň onuň söýgüsine we mähirliligine jogapdygyny bilmek üçin köp okamak gerek däl. Üçünji bapda Rut bilen Naominiň hereketleri ilki geň we hatda şübheli görünip biler, ýöne gohum-halasgäriň roly baradaky käbir esasy bilimler islendik düşünişmezligi aradan aýyrmalydyr.
Hudaýyň Kanunynyň käbir şertleri giňişleýin maşgala we garyndaşlar barada alada etmek üçin döredilipdi. Lewiler 25:25-e görä, bir adam gaty garyp bolup, emlägini satmaly ýa-da ýitirmeli bolanda, baý garyndaş garyp maşgala agzasy üçin emlägi halas etmeli ýa-da yzyna satyn almaly bolýardy. Bu ýakyn garyndaş üçin ýewreý sözi «goel» bolup, Köne Ähtde «gohum» (garyndaş) ýa-da «halas etmek» diýlip terjime edilýär. Bu adama şeýlelik bilen «gohum-halasgär» diýilýär.
Ýakyn garyndaşyň başga bir jogapkärçiligi Kanun taglymaty 25:5-10-da tapylýar. Eger är erkek mirasçy bolmazdan aradan çyksa, merhumyň öýlenmedik dogany dul aýala öýlenip, doganynyň adyna ilkinji ogul dogurmaly bolýardy. Eger laýyk doganlar bolmasa, borç iň ýakyn laýyk erkek garyndaşa geçýärdi. Rutuň ýagdaýynda doganlar ýokdy, şonuň üçin Boaz, ýakyn garyndaş hökmünde, Rut we Naominiň garyplykdan satmaga mejbur bolan maşgala emlägi üçin jogapkärçilik çekýärdi.
Şonuň üçin Rutuň üçünji bapdaki hereketi käbir paýhasly däl hereket däl-de, eýsem onuň Boaza gohum-halasgär hökmünde öz jogapkärçiliklerini öz üstüne almaga taýýardygyny aýtmak üçin kanuny taýdan dogry başlangyjy bolupdy (3:9). Naomi hasyl ýygnamak dabarasyndan soň, Boazynyň, gullukçylary bilen birlikde, ýelmeşdirilen dänäni goramak üçin harman ýerinde gijäni geçirmelidigini bilýärdi (Kazylar 6:11). Naominiň meýilnamasy Rutuň öz isleglerini Boaza ýetirmek üçin diňe bir akylly, logiki (we şeýle hem romantiki) ýoludy.
Boazynyň hereketi
Boazynyň Rutuň wepalylygyna jogap hökmünde hormatly hereketi, şeýle hem dördünji bapda Naomi, beýleki ýakyn garyndaşa garşy asylly hereketleri onuň häsiýetini görkezýär we bize ýene-de öz Gohum-Halasgärimiz, Reb Isa Mesihi ýatladýar. Baý Boaz ýitirilen emlägi höwes bilen yzyna satyn alyp, garyp butparaz daşary ýurtly Rut bilen öýlenen ýaly, Mesih hem Öz söýgüsinde ähli «ýitirilen emlägimizi» yzyna gaýtaryp, bizi garyp «daşary ýurtlylary» Öz gelni bolmaga aldy (Efesliler 2:12-13; 5:31-32). Gohum-halasgär üçin üç sany zerur şert bardy: ol ýakyn garyndaş bolmaly, baý bolmaly we höwesli bolmaly.
Biziň Gohum-Halasgärimiz hökmünde Reb Isa ähli üç şerti kämil ýerine ýetirýär.
Ol ýakyn garyndaşmy? Ýewreýler 2:5-16 Hudaýyň ebedi Oglunyň bizi halas etmek üçin biziň Gohumymyz bolmak üçin ynsanlygy öz üstüne alandygyny açyk görkezýär.
Ol baý ýakyn garyndaşmy? Birinji Petrus 1:18-19 Isa Mesihiň ýeke Özüniň halas etmegiň çäksiz bahasyny – kämil, günäsiz durmuşy tölemek üçin serişdeleri bardygyny nygtaýar.
Ol höwesli ýakyn garyndaşmy? Markus 10:45 bize Ynsan Oglunyň bizi halas etmek üçin Öz janyny gurban edendigini aýdýar.
Biziň jogabymyz näme?
Hudaýyň merhemeti
Ähli Zolushka hekaýalary ýaly, Rut kitaby hem bagtly gutarýar. Garyplykdan baýlyga ýeten tarapy dördünji babyň ahyrynda nygtalýar, ol ýerde Rutuň Dawut patyşanyň uly enesi bolandygyny bilýäris. Bu garyp Moably aýalyň Mesihçilik nesline getirilendigini (Matta 1:5) bilsek, Hudaýyň merhemetiniň baýlygyna hasam haýran galýarys – günäkärleri garyplykdan baýlyga alyp bilýän merhemet henizem elýeterlidir.
