Ýahýa çokundyryjy Hudaý tarapyndan berlen bu ylhamy yglan etdi, ýöne Isa Mesihiň guzy hökmünde görkezilmegi «dünýäniň düýbi tutulmazdan öň kesgitlenipdi» (1 Petrus 1:18-20). Ylham 13:8-de Onuň, Guzy hökmünde, «dünýäniň düýbi tutulandan bäri öldürilen» hökmünde görülendigi aýdylýar. Bu gymmatly hakykatlar, Barlyş 1-den Ylham 22-ä çenli taryhy beýan eden Hudaýyň öňünden bilmegini görkezýär.
Abel tarapyndan hödürlenen guzy
Guzy gurbanynyň meýilnamasy düzülen wagtynda adam heniz ýaradylmandy, ýöne biz Hudaýyň Adam bilen Howanyň günä etjekdigini öňünden bilendigini görýäris. Şonuň üçin gurbanlyk gerek bolardy – Hudaýyň Guzusy. Ol Adam bilen Howanyň ikinji ogly Abel tarapyndan Rebbe hödürlenen gurbanlyk bilen şekillendirilen Şahsdyr. Ýewreýler 11:4-de şeýle diýilýär: «Iman bilen Abel Hudaýa Kaýyndan has gowy gurbanlyk hödürledi, munuň arkaly ol dogry adamdygyna şaýatlyk aldy, Hudaý onuň sowgatlaryna şaýatlyk etdi.» Ol «gowy» boldy, sebäbi gurbanlyk guzydy (Barlyş 4:2,4). Ýewreýlerdäki aýat şeýle tamamlanýar: «...We munuň arkaly ol öli bolsa-da henizem gürleýär.» Munuň sebäbi, onuň gurbanlygy Isa Mesihden we «Abeliňkiden has gowy zatlary gürleýän sepmek ganyndan» (Ýewreýler 12:24) gürleýärdi. Tersine, Abeliň uly dogany Kaýyn öz isleginden we işinden bolan zady hödürledi. Hudaý ol gurbanlyga hormat goýmady (Barlyş 4:4). Bu, «Kaýynyň ýoly» (Ýahuda 11), Hudaýyň hakyky ýoluna: Hudaýyň Guzusyna we Onuň dökülen ganyna doly ähmiýet bermezlikdir.
Pasha üçin guzy
Çykyş 12:3-11-de biz Pasha guzyny we onuň nädip hödürlenmelidigini okaýarys. Ol bir öý üçin ýeterlikdi, kemçiliksiz we bir ýaşly erkek guzy bolmalydy. Agşamara öldürilip, onuň ganynyň bir bölegi öýüň gapysynyň ýokarky we iki gapdal sütünlerine çalynmalydy, bu Ysraýylyň ilkinji doglanlaryna howpsuzlyk berýärdi. Bu görkezmelerde biz guzynyň süňkleriniň döwülendigi barada hiç haçan okamaýarys – Isa Mesihiňki hem döwülmedi, Zebur 34:20 şaýatlyk edýär (Zebur 22:17, Ýahýa 19:33 serediň). Pawlus, biziň merhemet döwrümizde imanlylara ýazyp: «Mesih, biziň Pashamyz, biziň üçin gurban edildi» (1 Korinfliler 5:7) diýdi.
Işaýa tarapyndan pygamberlik edilen guzy
Işaýa Isa Mesih barada ýazdy, Onuň haça çüýlenmezden öňki soňky sagatlaryny öňünden aýdyp: «Ol ezildi we gynaldy, ýöne agzyny açmady; Ol gurbanlyk guzynyňky ýaly öldürilmäge alyndy, we gyrkyjylarynyň öňündäki goýun ýaly dymdy, şeýlelik bilen Ol agzyny açmady» (Işaýa 53:7). Bu pygamberlik Efiopiýaly bir adam üçin halas bolmagyň serişdesi boldy (Resullaryň Işleri 8:27-39).
Soňra Işaýa 53-de biz Rebbiniň hiç hili ýalňyşlyk etmändigini, hatda «Onuň agzynda hile ýokdugyny» (9-njy aýat) görýäris. Ol «günä üçin gurbanlyk» edildi we «köpleri aklajak, sebäbi Ol olaryň adalatsyzlyklaryny [günälerini] göterjek» (10-11-nji aýatlar). Bu nokatlar Täze Testamentda hem tapylýar. Petrus Mesihiň günäsizdigini aýtdy: «kemçiliksiz we tegmilsiz guzy» (1 Petrus 1:19). Pawlus ýazdy: «[Hudaý] günä bilmeýän Ony biziň üçin günä etdi, şeýlelik bilen biz Onda Hudaýyň dogrulygy bolalyň» (2 Korinfliler 5:21). Diňe günäsiz bolmak bilen Ol «biziň günälerimizi Öz bedeninde agaçda» göterip biljekdi (1 Petrus 2:24). Eger Ol günäsiz bolmadyk bolsa, Ol biziň üçin hiç zat edip bilmezdi.
Ylhamdaky guzy
Isa guzy hökmünde Ylhamda 22 gezek agzalýar. Ilkinji salgylanma Ylham 5:6-da, bu ýerde biz Guzyny güýç pozisiýasynda tapýarys, biziň günälerimiz üçin ýumşak we ejir çekýän däl. Öňki aýatda Onuň «Ýahuda taýpasynyň Arslany, Dawudyň köki» diýilýär. Ol ýer ýüzüne geljek hökümleri jikme-jik beýan edýän «kitaby açmaga ýeňiş gazandy.» Näme üçin? Sebäbi Ol bu dünýäni Öz gany bilen satyn aldy – Onuň Ýaradyjy bolmagyndan başga (Ýewreýler 1:2; Koloseliler 1:16). Şonuň üçin Ol Ylham 5:6-da Guzy hökmünde şekillendirilýär. Soňra resuly Ýahýa 11-12-nji aýatlarda, Ruhda, «seretdi we tagtyň daşynda köp perişdeleriň, janly jandarlaryň we ýaşulylaryň sesini eşitdi; we olaryň sany on müň gezek on müň, we müňlerçe müňlerdi, uly ses bilen aýdýardylar: ‘Güýç, baýlyk, akyldarlyk, güýç, hormat, şöhrat we bereket almaga mynasyp öldürilen Guzy!’» diýip ýazdy.
Ylham 6-da biz Guzynyň möhürleri açandygyny we hökümleriň başlandygyny, 19-njy boba çenli dowam edýändigini görýäris. Ylham 7-de biz köp milletlerden sanasyz köpçüligiň halas bolmagy barada aýdylýar. Bu halas bolanlar, 10-njy aýatda, «uly ses bilen gygyryp: ‘Halas bolmak tagtda oturan Hudaýymyza we Guza degişlidir!’» diýýärler. Tersine, Hudaýdan höküm çekenler daglardan we gaýalardan öz üstlerine ýykylmagyny we olary «tagtda oturan Şahsyň ýüzünden we Guzynyň gazabyndan» gizlemegini haýyş ederler (Ylham 6:15). Isa Mesih haça alyp barýarkalar, Luka 23:30-da bu barada pygamberlik edipdi.
Ylham 14:1-de Guzy «Sion dagynda duran, we Onuň bilen ýüz kyrk dört müň adam, olaryň maňlaýlarynda Atasynyň ady ýazylan» görkezilýär. Soňra, 19 we 20-nji baplarynda, biz şol bir Şahsy Patyşalaryň Patyşasy we Rebleriň Rebi hökmünde 1000 ýyl höküm sürýändigini görýäris, bu «wagt» diýilýän döwri tamamlaýar.
Ylham 21 «mukaddes Iýerusalimiň» (10-njy aýat) gökden inýändigini beýan edýär. Bu şäher Guzynyň aýaly diýlip atlandyrylýar. Bu ýerde bizde «Reb Hudaý Gudratly we Guzy» ybadathana hökmünde (22-nji aýat) we şäheriň diwary «on iki düýbüň üstünde gurlan, we olaryň üstünde Guzynyň resullarynyň atlary bardy» (14-nji aýat). «[Şäherde] Güne ýa-da Aýa ýagtylyk bermek üçin zerurlyk bolmaz, sebäbi Hudaýyň şöhraty ony ýagtylandyrdy. Guzy onuň yşygydyr» (23-nji aýat). Soňra, Ylham 22-de biz Guzynyň Hudaýyň tagtynyň bir bölegine eýedigini görýäris (1,3-nji aýatlar).
Başga-da köp aýatlar göz öňünde tutulup bilner, ýöne geliň, diňe Ylham 21:27-ä seredeliň, bu ýerde Rebbimiz bilen ebediligi diňe «Guzynyň Ýaşaýyş Kitabynda ýazylanlar» – imanlylar – görjekdigi aýdylýar. Bular Onuň haçdaky ölümi bilen halas bolan adamlardyr. Beýleki ähli adamlar, atlary «Ýaşaýyş Kitabynda ýazylmadyk [bolsa], ot kölüne taşlanar» (Ylham 20:15). Geliň, «dünýäniň günäsini aýyrýan Hudaýyň Guzusyna seredeliň!»
Guzyny gör, Onuň gymmatly gany ýarylan gapdalynyň içinden akdy, Hudaý bilen parahatçylyk döretmäge güýji bardy, we hiç hili tegmili goýmady. Oňa, onda, aýdym-sazlarymyz ýokary galsyn, Ol merhemetde şeýle peseldi: Mesihe, Guza, günäkärleriň Dostuna, dynuwsyz öwgüler aksyn. —William Trotter (1818-1865)
