PAWLUS: Missionerçilik çagyryşy
Taryhy
Resul Pawlus, ähtimal, maddy taýdan gowy ýaşaýan we jemgyýetde abraýly maşgaladan gelip çykandyr. Ol Tarsusda ulalypdyr we ol ýerde Rim raýatlygyny miras alypdyr (Resullaryň Işleri 21:39; 22:25-29). Tarsus baradaky iň irki ýazgylaryň biri Assiriýa patyşasy Sanheribiň (b.e. öň 705–681 ý.) ony täzeden gurandygy barada aýdýar. B.e. öň 67-nji ýylda ol Kilikiýanyň Rim welaýatyna goşuldy. Ol Gündogar imperiýasynyň esasy şäheri bolup, ykdysadyýeti oba hojalygyna, ketenä we çadyr tikmäge esaslanýardy. Tarsus baýlygy we Afinanyň we Aleksandriýanyň mekdepleri bilen bäsleşýän mekdepleri bilen tanalýardy.
Pawlusyň maşgalasy dindar bolmaly, sebäbi olar ony şol döwrüň iň täsirli rabbiýleriniň biri bolan Gamaliýeliň ýanynda okamak üçin Iýerusalime iberipdirler. Ol Iýerusalime gideninde on bäş ýaşlarynda bolmaly, ol ýerde diňe Kanuny öwrenmän, eýsem ýewreý däp-dessurlaryna görä, zerurlyk döwründe ulanmak üçin çadyr tikmek hünärini öwrenipdir (Resullaryň Işleri 18:3).
Taýýarlyk
Iýerusalim Ysraýylda ýewreý dini durmuşynyň merkezi bolupdy, sebäbi Dawut patyşa ol ýerde Ýehowa sežde etmek üçin gurbanlyk sypasyny gurupdy (2 Samuel 24:18-25). Süleýman tarapyndan gurlan ilkinji ybadathana Nebukadnezar tarapyndan ýykylyp, soňra Ezra döwründe täzeden gurlupdy (Ezra 6:14). Herod Parfiýalylara garşy üstünlikli uruşdan soň Rim tarapyndan Ýahudanyň patyşasy edilip bellenipdi, bu oňa Ysraýylda abraý we syýasy güýç gazandyrypdy. Parahatçylykdan soň Herod Ysraýylda gurluşyk maksatnamasyna başlapdy, oňa Iýerusalimde täze ybadathana (b.e. öň 20 ý.) hem girýärdi, bu oňa has köp abraý gazandyrypdy. Pawlus Kanunyň mugallymy we Fariseý bolmak üçin ol ýerde okapdy.
Fariseýler Ýahudada syýasy we dini taýdan uly täsire eýe bolupdyrlar. Fariseý ulgamy başlananda, onuň maksady Hudaýyň Kanunyny dogry düşündirmek we berjaý etmek, şeýle hem Ysraýylda dini arassalygy saklamak bolupdyr. Emma nesillerden soň olar Kanunyň öwredilmeli we berjaý edilmeli ruhuny ýitiripdirler. Olar öz uly bilimlerini Injilden daşary däp-dessurlar we adatlar (olaryň özleri hem berjaý edip bilmeýän) bilen garyşdyranlarynda, bu Isa Mesihiň «ikiýüzlülük» diýip atlandyran zadyna sebäp bolupdyr. Isa Mesihiň halky fariseýlerden ägä edip, olaryň wagyz eden zatlaryny özleri berjaý etmeýändiklerini, şonuň üçin halkyň olaryň aýdanlaryny etmelidigini we olaryň edenlerini etmelidigini aýdypdyr (Matta 23:2-3).
Pawlus, ýagny Saul ady bilen hem tanalýan, dini intellektuallaryň arasynda ortaça pikirli Gamaliýeliň ýanynda okamak üçin Iýerusalime gidipdi. Gamaliýel Sanhedriniň, ruhanylaryň we fariseýleriň dolandyryjy edarasynyň hormatly ýaşulusy bolupdy. Onuň açyk pikirlenmegi Sanhedrin resullary öldürmek islände, onuň nädip goşulandygyndan göründi. Ol şeýle diýdi:
«Bu adamlary ýeke goýuň... Çünki eger olaryň maksady ýa-da işi ynsan başlangyçly bolsa, ol şowsuzlyga uçrar. Emma eger ol Hudaýdan bolsa, siz bu adamlary saklap bilmersiňiz; siz diňe özüňizi Hudaýa garşy göreşýän taparsyňyz» (Resullaryň Işleri 5:38-39).
Iýerusalimde birnäçe ýyl okandan soň, Pawlus gowy bilimli, Hudaýdan gorkýan, kanunçylykly dindar, fanatik bigot bolupdy. Ol öz durmuşyna imana gelenden soň seredip, özüni «sünnet edilen... Benýamin taýpasyndan, ýewreýleriň ýewreýi... fariseý; yhlaslylyk babatda, Kilise yzarlaýan; kanunçylykly dogrulyk babatda, günäsiz» diýip suratlandyrypdy (Filipililer 3:5-6). Rabbiý mekdebini täze gutaran Saul dini borçlaryny dini yhlas bilen ýerine ýetirip başlapdy. Mukaddes Ýazgylarda onuň bilen ilkinji duşuşygymyz, ilkinji şehit Stefanany daşlan märekäniň ýolbaşçysy hökmünde bolupdy (Resullaryň Işleri 8:1). Stefanany öldürmek bilen kanagatlanman, ol Iýerusalimde imanlylary yzarlamak we olary türmä basmak kampaniýasyna başlapdy (Resullaryň Işleri 8:3).
Baş ruhanydan ygtyýar alyp, Pawlus yzarlamalardan gaçyp Damaska we beýleki şäherlere giden beýlekileriň yzyndan gitdi. Häzirki wagtda Pawlusyň özüni alyp barşyna haýran galyp bilsek-de, onuň Mukaddes Ýazgylar baradaky biliminiň Hudaýa hyzmat edýändigini pikir etmegine sebäp bolandygyny düşündirmelidiris. Häzirki wagtda näçe adam Hudaýyň adyndan agyr jenaýatlary edýär? Onuň bilimi intellektualdy. Ol soňra şeýle ýazdy: «Biz hemmämiziň bilimimiz bardygyny bilýäris. Bilim ulumsylyk döredýär, ýöne söýgi gurýar. Bir zady bilýändigini pikir edýän adam, entek bilmeli bolşy ýaly bilmeýär. Emma Hudaýy söýýän adam Hudaý tarapyndan bilinýär» (1 Korinfliler 8:1-3). Pawlus Mukaddes Ýazgylar barada köp bilýärdi, ýöne Mukaddes Ýazgylaryň Hudaýyny hakykatdanam tanamaýardy. Ol Hudaýyň söýgüdigini bilmeýärdi!
Çagyryş
Emma onuň durmuşyny düýpgöter üýtgedip, şeýle ýazmagyna sebäp bolan bir waka boldy: «Meniň üçin peýdaly bolan zatlaryň hemmesini indi Mesih üçin ýitgi hasaplaýaryn. Mundan başga-da, men ähli zatlary Rebbim Isa Mesihi tanamagyň beýikligine garanyňda ýitgi hasaplaýaryn, Onuň üçin men ähli zatlary ýitirdim. Men olary zibil hasaplaýaryn, şonda men Mesihi gazanyp we Onuň içinde tapylyp bilerin» (Filipililer 3:7-9).
Damaska barýan ýolda Pawlusyň daşynda ýagtylyk çakdy; ol ýere ýykyldy we Rebbiň sesini eşitdi: «Saul, Saul, sen näme üçin Meni yzarlaýarsyň?» Soňky söhbetdeşlikde Pawlus, özüniň garşysyna göreşýäniniň öli bir pitneçi däl-de, diri Mesihdigini düşündi. Pawlus Rebbiň şöhratyndan fiziki taýdan kör bolsa-da, onuň ruhy gözleri açylyp, Isanyň Mesih geljekdigini görkezýän Mukaddes Ýazgylaryň we pygamberlikleriň ýerine ýetendigini bildi. Akademiki bolan zat hakykat boldy (Resullaryň Işleri 9:1-9).
Pawlusyň jogaby Mesihiň Rebbigine boýun bolmak we öz durmuşyny Oňa hyzmat etmäge tabşyrmak boldy: «Reb, men näme etmeli?» (Resullaryň Işleri 22:10). Ol soňra şeýle ýazdy: «Men Mesih bilen haça çüýlendi, indi men ýaşamaýaryn, ýöne Mesih mende ýaşaýar. Men bedende ýaşaýan durmuşymy, meni söýen we özüni meniň üçin beren Hudaýyň Ogluna bolan iman bilen ýaşaýaryn» (Galatiýalylar 2:20).
Reb Pawlusa Damaska gitmegi we ol ýerde näme etmelidigini aýdyljakdygyny aýtdy (Resullaryň Işleri 9:6). Onuň täze durmuşynyň meýilnamasy şol wagt berilmedi. Damaskda ol agyz bekledi, doga etdi we Rebbe boýun bolup garaşdy. Bu boýun egmek Pawlusyň şondan soňky garaýşyny we ýaşaýyş durmuşyny görkezýärdi.
Ananiýasa görnüşde Pawlusyň ýanyna baryp, gözleriniň açylmagy üçin ellerini goýmagy tabşyryldy. Bu Ananiýasy gorkuzdy, sebäbi ol Pawlusyň imanlylary tussag edýändigini bilýärdi. Reb ony köşeşdirdi we Pawlusyň Hudaý tarapyndan saýlanan gaby bolup, Onuň habaryny butparazlara, patyşalara we Ysraýyla ýetirmek üçin ulanyljakdygyny, şeýle hem Isanyň ady üçin ejir çekjekdigini aýtdy (Resullaryň Işleri 9:10-19). Gözleri açylandan soň, Pawlus derrew suwa çümdürildi we Mukaddes Ruh bilen dolduryldy, we köpçülikleýin Isanyň hakykatdanam Hudaýyň Ogludygyny, Mesihiňdigini öwredip başlady.
Üýtgeşme Prosesi
Rebbe boýun bolmaga we yzyna düşmäge taýýar bolsa-da, Pawlus üýtgeşme prosesindedi. Durmuşymyzda düýpli üýtgeşmeler etmek aňsat däl. Ilkinji ýyllarymyzda öwredilen zatlar biziň bir bölegimize öwrülýär. Şonuň üçin häzirki wagtda köp buthanalarda ýaşuly adamlar käbir zatlaryň edilýän usullaryndaky üýtgeşmelere uýgunlaşmakda kynçylyk çekýärler. Injil taglymatlary üýtgemeýär, Resul Pawlus öz ýazgylary arkaly tassyklady, ýöne olary düşündiriş usullarymyz medeni we ruhy geçmişimiz bilen reňklenýär. Imanyna gelmezden ozal, Pawlus ähli zady ýewreý dininiň berk däp-dessuryna esaslanýan nukdaýnazardan görýärdi.
Indi ol Isanyň Mesih, Mukaddes Ýazgylaryň Esasy Daşydygyny bilensoň, Mukaddes Ýazgylar baradaky düşünjesini täzeden düzmeli boldy. Soňky birnäçe ýyl ol Tarsusda ýaşady we Arabystanda wagt geçirdi. Ysraýyldan aýrylan bu ýyllar zerurdy, şonda Hudaý Pawlusyň ýüreginde işläp, onuň aňyny Mukaddes Ýazgylaryň hakyky manysyna açyp we oňa täze Kilise öwretjek zatlaryny açyp biljekdi. Pawlusyň «üçünji asmana göterilip», söz bilen beýan edilip bolmaýan zatlary gören ýeri Arabystan bolupdy (2 Korinfliler 12:2-4).
Missioner Ruhy
Barnabas Antiokiýada imanlylara ýerli buthana gurmaga kömek edýärdi we Pawlusyň ýewreý we butparaz imanlylaryň garyndysy bolan bu buthanany öwretmäge has gowy taýýarlanandygyny düşündi. Ol Tarsusa gidip, Pawlusy Antiokiýa getirdi we ol ýerde bir ýyl imanlylary şägirt etdi. Pawlus we Barnabas Pawlusyň ilkinji missionerçilik syýahatyna Antiokiýadan gitdiler (Resullaryň Işleri 13). Pawlusyň gullugynyň soňky ýyllary miweli we netijeli boldy, sebäbi ol köp ýerlerde buthanalar gurupdy. Ol üç sany möhüm missionerçilik syýahatyny etdi we şol ýyllarda Ýewropada ilkinji bolup buthanalar gurupdy. Ol öz ölüminden soň hem işi dowam etdirjek ýaş adamlary şägirt etdi we taýýarlady. Timoteý we Titus Efesde we Kritde uly jogapkärçilik berlen şägirtleriň iki mysalydy.
Ýazgylar
Pawlusyň buthanalar üçin aladasy ony diňe bir olar üçin doga etmäge däl, eýsem olaryň bilelikdäki şaýatlygyny we Reb bilen ýörişini höweslendirmek üçin olara ýazmaga hem sebäp boldy. Käbir ýagdaýlarda Korinfdäkiler ýaly ýalňyş garaýyşlary we amallary düzetmek zerur boldy. Rimlilere ol halas bolmak we iman bilen aklanmak baradaky Injiliň ajaýyp tezisini ýazdy. Ol Timoteýe we Titusa ýerli buthanany gurmak we güýçlendirmek üçin zerur bolan möhüm çopançylyk işinde we öwretmekde olary höweslendirmek üçin ýazdy.
Pawlusyň iň täsirli ýazgysy Rimdäki türmeden boldy. Ol özüni Rebbiň tussagy diýip atlandyrdy, Rebbiň özüni durmuşynyň soňky ýyllarynda geljekde imanlylaryň ýollaryny ýagtylandyrjak köp sanly ylhamlanan Mukaddes Ýazgylary ýazmak üçin ulanýandygyny bilýärdi: diňe iman bilen halas bolmak, işler bilen däl (Efesliler 2:8-9); Kiliseň göterilmegi (1 Selanikliler 4:13-18; 1 Korinfliler 15); Kiliseň Mesihiň bedeni hökmünde meňzeşlikleri (1 Korinfliler 12; Rimliler 12), Onuň gelni hökmünde (Efesliler 5:25-27), ybadathana hökmünde (2 Korinfliler 6:16), we maşgala hökmünde (Efesliler 2:19-20; 1 Timoteý 3:15).
Durmuş we Şaýatlyk
Reb ony çagyran gününden başlap, Pawlus Ony öz ýaşaýşynyň ähli maksady etdi: «Çünki meniň üçin ýaşamak Mesihdir, ölmek bolsa gazançdyr» (Filipililer 1:21). Pawlus Onuň üçin ölmäge taýýardy. Ikinji Korinfliler 11:22-33 Pawlusyň ejir çeken käbir ýollaryny aýdýar. Reb onuň üns merkezinde we maksadynda bolansoň, onuň esasy islegi Ony razy etmekdi: «Şonuň üçin biz Ony razy etmegi maksat edinýäris, biz bedende bolsak-da ýa-da ondan daşda bolsak-da» (2 Korinfliler 5:9).
Pawlus ölüme garaşýarka, ynamlylyk bilen şeýle diýdi: «Men gowy göreşi göreşdim, ýaryşy tamamladym, imany sakladym. Indi meniň üçin dogrulyk täji garaşýar, ony Reb, dogry Kazy, maňa şol gün berer – we diňe maňa däl, eýsem Onuň gelmegine garaşanlaryň hemmesine hem» (2 Timoteý 4:7-8). Pawlus dünýäniň yzyna öwrüldi we durmuş we ebedilik üçin ýeke-täk gymmatly maksada üns berdi: «Yzymda galan zatlary unudyp we öňümde duran zatlara ymtylyp, men Hudaýyň meni Isa Mesihde asmana çagyran baýragyny gazanmak üçin maksada tarap ylgap barýaryn» (Filipililer 3:13-14).
