Sözleriň güýji Sözler bir millete, jemgyýete, maşgala we adamlara gowy ýa-da ýaman täsir edip biler. Olar bitarap däl, we biz köplenç pikirlerimizi beýan etmek üçin sözleri ulanmakda kynçylyk çekýäris. Sözler ýüregimiziň ýagdaýyny we hakykatda nähili adamdygymyzy açyp görkezýär. Biz nähili edip gowy we hakyky sözleri aýdyp bileris? Bu ýüregiň özgermegini talap edýär – toba eden ýürek, minnetdar ýürek, Hudaýyň söýgüsini bilýän ýürek we adamlary söýýän ýürek. Sözler güýçlüdir. Olar döredýär ýa-da ýok edýär, ruhlandyrýar ýa-da ruhdan düşürýär, gurýar ýa-da ýykýar. Güýçli sözler ylhamlanan ýürekden gowy ýa-da ýaman maksat bilen akýar. Sözler bir millete täsir edip biler Ikinji Jahan Urşy döwründe Premýer-ministr Winston Churchill öz sözleri bilen Angliýany beýiklige ruhlandyrdy, ýeňlişiň öňünde ýeňiş suratyny döretdi. Onuň meşhur çykyşy milleti hiç haçan boýun egmezlige çagyrdy we Britaniýanyň iň garaňky sagadyny iň ajaýyp sagadyna öwürdi. Onuň sözleri bir milletiň ynamyny döretdi we bütin dünýäni gowylygyň ýamanlygy ýeňip biljekdigine ynanmaga ruhlandyrdy. Onuň sözleri bir millete gowy täsir etdi. Muňa garşylykda, diktator Adolf Hitler öz ussat, aldawçy sözlerini ulanyp, bir milleti ýamanlyga ruhlandyrdy. Onuň sözleri ýüregindäki elhenç niýet bilen şeýle bir güýçli höweslendirildi welin, ol dünýä agalyk etmek baradaky uly meýilnamasynda diýen ýaly üstünlik gazandy. Onuň sözleri gorkyny döretdi we adamlary ägirt uly möçberde akyla sygmaýan ýamanlyklary etmäge ruhlandyrdy. Wada edilen ýurda barýan ýolunda Musa Kengan ýurduny gözden geçirmek üçin 12 adam saýlady. 40 günden soň olar nar, injir we uly üzüm salkymlary bilen – we iki dürli hasabat bilen gaýdyp geldiler. Köpçüligiň hasabaty şeýle boldy: “Biz bizi iberen ýurduňyza gitdik, ol hakykatdan-da süýt we bal akýan ýer! Ine, onuň miwesi. Emma ol ýerde ýaşaýan adamlar güýçli, we şäherler berkitilen we gaty uly. Biz hatda ol ýerde Anak nesillerini hem gördük. Amalekliler Negepde ýaşaýar; Hititler, Ýebusitler we Amoriler daglyk ýerlerde ýaşaýar; we Kenganlylar deňziň golaýynda we Iordan boýunda ýaşaýar” (Sanlar 13:27-29). Olaryň sözleri ýurtda güýçli ägirtleriň bardygy barada gorky döretdi. Ýeşuw bilen Kaleb azlygyň hasabaty şeýle boldy: “Biz ýokary galyp, ýurdy eýelemelidiris, çünki biz muny hökman edip bileris ... Biz geçen we gözden geçiren ýurdumyz gaty gowy. Eger Reb bizden razy bolsa, Ol bizi süýt we bal akýan şol ýurda alyp barar we ony bize berer. Diňe Rebe garşy çykmaň. We ýurduň adamlaryndan gorkmaň, çünki biz olary ýuwudarys. Olaryň goragy ýok, ýöne Reb biz bilen. Olardan gorkmaň” (Sanlar 13:30; 14:7-9). Olar oňyn boldular, “Hudaý biz bilen. Ol bize kömek eder. Biz muny edip bileris” diýdiler. Olar adamlarda gorky däl-de, ynam döretmäge çalyşýardylar. Emma giden beýleki adamlar: “Biz ol adamlara hüjüm edip bilmeris; olar bizden güýçlüdir” diýdiler. We olar Ysraýyllylar arasynda gözden geçiren ýurtlary barada ýaman habar ýaýratdylar. Olar: “Biz gözden geçiren ýurdumyz onda ýaşaýanlary ýuwudýar. Biz ol ýerde gören ähli adamlar gaty uly. Biz ol ýerde Nefilimi gördük. Biz öz gözümizde çekirtge ýaly görünýärdik, we olara hem şeýle görünýärdik” (Sanlar 13:31-33) diýdiler. Bu ýaman habar adamlarda gorky döretdi. Olar muňa ynanmaga başladylar, soňra bolsa Müsüre gaýdyp barsalar gowy boljakdygyny aýdyp, nägilelik bildirmäge we hyrçyny dişlemäge başladylar – we olar Ýeşuw bilen Kalebi öldürmek islediler (Sanlar 14:1-4,10). Ýaman habar bütin Ysraýyl milletine täsir etdi. Netijede, 20 ýaşdan uly bolanlar 40 ýyl çölde azaşyp ýörkä öldüler (Sanlar 14:26-38). Ýaman habary getirenler gyrgynçylykdan öldüler we diňe Ýeşuw bilen Kaleb Kengana girmäge diri galdylar. Sözler bir jemgyýete täsir edip biler Sözler mekdep ýa-da ýerli ybadathana ýaly jemgyýete hem täsir edip biler. Ýakynda men mugallymçylyk edýän mekdebimdäki okuwçylar üçin gezelenç gurmaga kömek etdim. Käbirleri gitmek islemeýändiklerini aýdyp nägilelik bildirenlerinde, men olarda oňyn garaýyşlary döretmek üçin gezelenç barada has köp maglumat berdim. Men: “Siz gowy wagt geçirersiňiz” diýdim we birnäçe günläp muny olara ýene-de ýatlatdym. Käbir okuwçylar muny kabul etdiler we dostlaryna täsir etdiler. Gezelenç wagtyna çenli okuwçylaryň köpüsi ylalaşdy, bu mekdep jemgyýetinde oňyn sözleriň güýjüni görkezdi. Takmynan b.e. 50-nji ýylynda Pawlus Timoteosy Tesalonika ybadathanasyna baryp görmäge iberdi. Timoteos gaýdyp gelenden soň Pawlus şeýle ýazdy: “Timoteos ýaňy-ýakynda sizden bize geldi we siziň imanyňyz we söýgiňiz barada gowy habar getirdi. Ol bize bizi hemişe gowy ýatlaýandygyňyzy we bizi görmek isleýändigiňizi aýtdy, edil biziň hem sizi görmek isleýşimiz ýaly. Şonuň üçin, doganlar, ähli kynçylyklarymyzda we yzarlamalarymyzda siziň imanyňyz sebäpli size ruhlandyryldyk” (1 Tes. 3:6-7). Şeýlelik bilen Pawlus we Korinfdäki ybadathananyň beýleki agzalary Timoteosyň gowy habaryndan ruhlandyryldy. Beýleki tarapdan, häzirki wagtda biz bir adamdan beýleki adama iberilen ýaman habarlar sebäpli, söýgüsiz we beýlekileri nazara almazdan aýdylan sözler sebäpli bölünip galan ýerli ybadathanalary görüp bilýäris. Ýaýradylan ýaman habarlar sebäpli ybadathana bölünip biler. Sözler maşgalalara we adamlara täsir edip biler Maşgala agzalarynyň arasyndaky düşünişmezlikler sesleriň ýokarlanmagyna, gaharly sözlere, beýlekileriň häsiýetine hüjümlere we aýdylan zatlar sebäpli adamlaryň ýaralanmagyna sebäp bolup biler. Netijede, maşgala agzalarynyň biri-biri bilen gürleşmekden ýüz öwürmegi ýaly bagtsyz ýagdaýlar ýüze çykyp biler, bu bolsa maşgalanyň dargamagyna sebäp bolup biler. Bu ýerdäki sapak şeýle: “ýumşak jogap gahar-gazaby sowýar, ýöne gaty söz gahary oýarýar” (Süleýmanyň tymsallary 15:1). Sözler biziň durmuşymyza çuňňur täsir edip biler. Ene-atalar çagalaryny hemişe negatiw sözler bilen tankytlasalar, mysal üçin olaryň dogulmagynyň ýalňyşlykdygyny aýtsalar, olary tassyklamalar bilen ruhlandyrmagyň ýerine, olarda ret edilmek tohumlaryny ekýärler. Şeýle negatiw garaýyşlar sagdyn öz-özüňe baha bermegiň ösmegine päsgel berýär. Ene-atanyň gorkulary çagalaryň aladany we gorkyny durmuşa adaty jogaplar hökmünde düşünmegine sebäp bolup biler; olaryň aladalary çagalaryna geçýär. Beýleki tarapdan, ruhlandyryjy sözler ynamy döredýär. Sözler adamlara uly täsir edip biler. Sözler bitarap däl On ýedinji asyryň fransuz filosofy, matematigi we fizigi Blaise Pascal bir gezek: “Sowuk sözler adamlary doňdurýar, gyzgyn sözler olary ýakýar we ajy sözler olary ajy edýär” diýdi. Sözler durmuş ýa-da ölüm, ruhlandyrma ýa-da ruhdan düşürme, parahatçylyk ýa-da dawa, saglyk ýa-da kesel, bereket ýa-da gargyş, baýlyk ýa-da garyplyk döredip biler. Her gün biz bu ikisiniň arasynda saýlama etmeli. Biz agzymyzy isleglerimiziň ugruna gönükdirmelidiris. Eger biz parahatçylyk islesek, alada, gaýgy we gorky barada gürleşmeli däl. Eger biz üstünlik islesek, ýeňliş barada gürleşmeli däl. Biz näme üçin soňra ökünýän sözleri aýdýarys? Biz näme üçin beýlekileri tankytlaýarys ýa-da kiçijik nägilelikler üçin hyrçymyzy dişleýäris? Biz näme üçin bir nokady subut etmek üçin ulaldýarys? Biz bu zatlaryň ýykyjy we ýalňyşdygyny bilýäris. Onda näme üçin olary gaýta-gaýta edýäris? Injil şeýle diýýär: “Hiç bir adam dili terbiýeläp bilmez. Ol dynçsyz ýamanlyk, ölüm howply zäher bilen doly” (Ýakup 3:8). Sözler ýüregimiziň ýagdaýyny açyp görkezýär Isa şeýle diýdi: “Gowy adam ýüreginde ýygnanan gowy zatlardan gowy zatlary çykarýar, we ýaman adam ýüreginde ýygnanan ýaman zatlardan ýaman zatlary çykarýar. Çünki ýüreginiň dolulygyndan agzy gürleýär” (Luka 6:45). Geň däl, gybat, nägilelik ýa-da gaharly çykyşlar baradaky öz-özüňi dolandyrmak synanyşyklarymyz ýüregimiziň ýagdaýy sebäpli şowsuzlyga uçramaga mahsusdyr. Agzymyzy hemişe gybat etmek, ýaralamak, agyrtmak, tankytlamak we beýlekileri ýazgarmak üçin ulanmak, biziň nähili adamdygymyzy görkezýär. Bu görnüşli sözler köplenç ýaralanan, agyran we ret edilen ýürekden gelip çykýar. Eger biz hemişe nägilelik bildirýän bolsak, onda biz minnetdar bolmagy ýa-da Hudaýyň töwerekdäki gowy we owadan zatlara üns bermek baradaky tabşyrygyna boýun egmegi öwrenmedik bolmagymyz mümkin (Filipililer 4:8). Eger biz öwünmäge meýilli bolsak, onda biz Hudaýdan has köp adamlary begendirmäge çalyşýan bolmagymyz mümkin. Eger biz ýalňyşlyklarymyzy ýapmak üçin hakykaty uzaldýan bolsak, onda biz günämiz barada toba etmedik bolmagymyz mümkin. Eger biz bize ýamanlyk eden adamlaryň günäsini gaharly ýaýradýan bolsak, onda biz bagyşlamagy başarmadyk bolmagymyz mümkin. Eger biziň gürleýşimiz özümize gönükdirilen bolsa ýa-da biz gaharly sözlere meýilli bolsak, onda bizde söýgi ýetmezçiligi bolmagy mümkin. Bize ýürek özgerişi gerek Biz Hudaýa ýüregimizi özgertmäge ýa-da üýtgetmäge rugsat bermelidiris. Biz nähili ýürekleri gözlemelidiris? Ilki bilen, toba eden ýürek. Dil bilen edilen her bir günäden soň biz ýüregimizi barlamaly we ol ýerdäki günäkär garaýşy ykrar etmelidiris. Eger biz öz-özüňe gönükdirilenlik we buýsanç ýaly garaýyşlar barada gynanmasak, eger biz olary Hudaýa çirkin hüjüm hökmünde görmesek, onda biz hökman şol köne gürleýiş endiklerine gaýdyp geleris. Diňe hakyky toba eden ýürek özgerip biler. Soňra biz minnetdar ýürekleri edinmäge çalyşmalydyrys. “Ähli ýagdaýlarda şükür ediň” (1 Tes. 5:18) bu bir tabşyryk, teklip däl. Biz Hudaýyň biziň üçin eden zatlaryny düşünenimizde we her gün bu zatlara üns berenimizde, ýüregimiz minnetdarlyk bilen dolar. Soňra biziň sözlerimiz beýlekileri Hudaýyň gowylygyna gönükdirer. Biz adamlaryň güýçli taraplaryna üns berenimizde, olary tankytlamak ýok bolar. Biziň ýagdaýlarymyz baradaky nägilelikler, Hudaýyň öz şöhraty üçin ýakymsyz ýagdaýda nähili iş etjekdigini garaşmaga ýol berer. Biz Hudaýyň söýgüsini bilýän ýürekleri hem edinmelidiris. Biz “Mesih söýgüsiniň nähili giň, uzyn, beýik we çuňdugyny düşünenimizde we bilimiň üstünden agdyklyk edýän bu söýgini bilende” (Efesliler 3:18-19) biziň sözlerimiz özgerer. Biz Hudaýyň bize bolan söýgüsinde ynamly bolanymyzda, tassyklanmak zerurlygymyz ýok bolar. Biz adamlary haýran galdyrmak üçin öwünmäge synanyşmarys. Biz üns merkezinde bolmakdan gelýän ego-güýçlendirmäni gözlemegi bes ederis. Ýüreklerimiz Hudaýyň söýgüsi bilen özgereninde, biz kem-kemden beýlekileriň bizi söýmegine çalyşmakdan has köp, beýlekilere şol söýgini duýmaga kömek etmäge sarp ederis. Biz Hudaýyň bize bolan söýgüsine jogap berenimizde, ýüreklerimiz öwgü bilen dolar. Soňra Hudaýa aşyk bolan ýürekden akýan sözler tebigy ýagdaýda beýlekileri Oňa çeker we biz Dawut ýaly bolarys, ol şeýle ýazdy: “dilim Seniň dogrulygyň we Seniň öwgüleriň barada bütin gün gürlär” (Zebur 35:28). Biz adamlary söýýän ýürekleri hem edinmelidiris. Eger biz hakykatdan-da beýleki adamlary söýen bolsak, biziň gürleýiş problemalarymyzyň näçesi ýok bolardy? Onda biziň sözlerimiz sabyrly, mähirli, gabanjaňlykdan azat, kiçigöwünli, düşünjeli, beýlekilere gönükdirilen, hakyky we beýlekileri goraýan bolardy (1 Korinfliler 13:4-7). Olar biziň beýlekilere ynanýandygymyzy, olardan hiç haçan ýüz öwürmejegimizi beýan ederdi. Eger ýüreklerimiz söýgi bilen doly bolsa, biziň sözlerimiz seýrek ýalňyşar. Durmuş beriji sözleri aýtmak üçin iň uly umydymyz Hudaý bilen ýakyn gatnaşykda bolmak, Onuň sesini diňlemegi öwrenmekdir. Onda biz şeýle diýip bileris: “Reb Hudaý maňa öwredilen dil berdi, ýadawlary goldaýan sözi bilmek üçin” (Işaýa 50:4). Hudaýyň sözi Häzirki wagtda adamlar köplenç sözlerini saklap bilmeýärler. Biz ähli zat üçin şertnamalar baglaşýarys, diňe nika we ipoteka üçin däl, eýsem kiçijik zatlar üçin hem, çünki adamlar köplenç hilegärdir. Emma Hudaýyň sözi hakyky we Ol öz sözünde aýdan zatlaryny ýerine ýetirer: “Hudaý ýalan sözlejek adam däl, ne-de pikirini üýtgetjek ynsan ogly däl” (Sanlar 23:19). Adamlar köplenç sözlerini bozýarlar; biz syýasatçylara ynanyp bilmeýäris, hatda olar ýokary ygtyýarly wezipelerde bolsalar hem. Emma biz Hudaýa we Onuň sözüne ynanyp bileris. Hudaýyň sözi diňe bir hakyky däl, eýsem diri, güýçli we ebedidir. Hudaýyň sözi bize bol ebedi durmuşy hödürleýär. Hudaýyň sözi ony okap we oýlananymyzda bizi janlandyryp, ruhlandyryp we gurup biler. Biziň dogamyz Dawudyňky ýaly bolsun, sözlerimiz Hudaýyň nazarynda ýakymly bolsun: “Rebbiň kanuny kämildir, jany janlandyrýar. Rebbiň düzgünleri ynamlydyr, sada adamlary akylly edýär. Rebbiň tabşyryklary dogrudyr, ýürege şatlyk berýär. Rebbiň buýruklary ýagtydyr, gözlere yşyk berýär ... Olar altyndan, köp arassa altyndan gymmatlydyr; olar baldan, petek balyndan süýjüdir ... Agzymyň sözleri we ýüregimiň oýlanmasy Seniň nazaryňda ýakymly bolsun, Eý Reb, gaýam we halasgärim” (Zebur 19:7-14). Siziň sözleriňiz Biz bile işleýän we bile ybadat edýän adamlarymyza nähili habar iberýäris? Biz maşgalamyza nähili habar iberýäris? Biziň sözlerimiz ruhlandyryjymy? Olar beýlekileri imanymyzy ýaşamaga we Hudaýymyzy söýmäge höweslendirýärmi? Ýa-da biziň sözlerimiz ýykyjy we ruhdan düşürijimi? Dawut Hudaýdan kömek hem sorady: “Agzymyň üstüne gorag goý, Eý Reb; dodaklarymyň gapysyna gözegçilik et” (Zebur 141:3). Geliň, Hudaýyň sözlerimizi üýtgedip biljekdigini ýatda saklalyň, ýöne munuň üçin Ol ýüreklerimizi özgertmeli. AWTOR BARADA: Paul Mylonas we aýaly Awstraliýanyň Sidneý şäherinde ýaşaýar, ol ýerde hristian mekdebinde matematika mugallymy bolup işleýär we kiçi toparlaryň gullugyna höweslidir.
