Ýaradylyş mezmurlary *Olar näme öwredýärler?*
Mezmur kitabynyň 150 mezmuryndan 73-si Dawudyň galamyndan çykandygy çak edilýär. Olaryň alty sanysy köplenç Ýaradylyş mezmurlary (8, 19, 29, 65, 104, 139) diýlip atlandyrylýar. Olar şeýle atlandyrylýar, sebäbi olar okyja Hudaýyň Öz ýaradylyş işlerine bolan garaýşyny nädip görmegimizi isleýändigini görkezýär. Biz olaryň üçüsini, ýagny 19, 29 we 104-nji mezmurlary, asyrlar boýy okyjylaryň olary näme üçin Ýaradylyş mezmurlary diýip kesgitländigini öwrenmek üçin gözden geçireris.
MEZMUR 19: Ýaradylyş bize näme aýdýar 19-njy mezmurda hökümdar Hudaý Özüniň gökleri we ýeri ýaratmagy, Öz tabşyryklary we Mesihde, biziň halasgärimizde, Öz merhemeti arkaly açylýar.
Ilkinji alty aýatda Hudaý ýaradylyşda gudratly Bir hökmünde görünýär. Ertirki mezmur bolany üçin, ýaradylyş ilkinji bölümde görkezilýär. Mezmur “Gökler Hudaýyň şöhratyny gürrüň berýär” (Mez. 19:1 NASB) diýen sözler bilen başlaýar. Hudaýyň ajaýyp ýaradylyşy baradaky bu pikir Rimliler 1:20-de açylýar: “Çünki dünýä ýaradylaly bäri Onuň görünmeýän häsiýetleri, ebedi güýji we hudaýlyk tebigaty, ýaradylan zatlar arkaly aýdyň görünýär, şonuň üçin olar özlerini aklap bilmezler.” Bu aýatlar gökleriň Hudaýyň akyldarlygyny, güýjüni, meýilnamasyny we maksadyny yglan edýändigini aýdyň görkezýär. Ýaradylyş arkaly Hudaýyň şaýatlygy adama ýetirilýär. Olar her bir adamyň Ýaradyjy hökmünde Onuň ygtyýaryna boýun bolmalydygyny hem aňladýar.
2-4-nji aýatlar ýaradylyşyň ynsanlara gürleýändigini suratlandyrýar: “Günden güne söz dökülýär, gijeden gije bilim açylýar... olaryň sesi bütin ýere ýaýrady.” Barlyk Kitaby Üçlügiň ýaradylyşa gatnaşandygyny aňladýar: “Hudaý: ‘Biziň keşbimizde, Biziň meňzeşligimizde adam ýaratalyň’ diýdi” (Barlyk 1:26).
Halas bolmak barada aýtman ýaradylyş barada gürlemek mümkin däl. Halas bolmak ýykylan ýaradylyş sebäpli zerur boldy. Ata ony meýilleşdirdi, Oglan ony töledi, we Mukaddes Ruh ony goraýar (Kol. 1:12-14; Ýah. 14:16-17). 5-6-njy aýatlar, meňzetme usuly arkaly, “gün... öz otagyndan çykýan täze öýlenen ýaly” görkezýär. Hudaýyň ýaradylyşynyň aýrylmaz bölegi bolan günden kim gaçyp biler? Ol äsgermezlik edilip bilinmeýän şaýatlykdyr; onuň yssysy peseldilip bilinmez. Şonuň ýaly-da, Hudaýyň şaýatlygy äsgermezlik edilip bilinmez. 6-njy aýat dowam edip: “Onuň yssysyndan gizlenýän zat ýokdur” diýýär. Emma imanly üçin, Hudaýyň ýerdäki ýaradylyşyndaky şol güýçli yssy we ýagtylyk täze ýaradylyşda zerur bolmaz, çünki Reb Isa, Özü, onuň ýagtylygy we merkezi bolar.
Älemiň ýaradylyşy bilen birlikde, Rebiň tabşyryklary 19-njy mezmurda 7-11-nji aýatlarda ara alnyp maslahatlaşylýar: “REBIŇ Kanuny kämildir, jany dikeldýär.” Ýedinji aýat Kanunyň adamy halas edip bilmeýändigini, ýöne ony dikeldip bilýändigini aňladýar; ol kämil bolsa-da, adam kämil däldir. Ölüm hökümi ynsanlaryň üstündedir, sebäbi olar günäde dogulýarlar. Hemmeler Hudaýyň öňünde günäkärdir, ýöne Kanun kämildir. REBIŇ “şaýatlygy” kesgindir – Hudaý hemişe günäni jezalandyrar we Özüni ret edenleri höküm eder. REBIŇ “düzgünleri” we “tabşyryklary” ylalaşyksyz we mutlakdyr – olar adamy asylly eder we ýokary galdyrar. “REBDEN gorkmak” hormatly ynamdan has köpdür – ol sözme-söz gorkyny aňladýar. Adam ýalňyş edeninde Hudaýdan gorkmak hemişe zerur bolupdyr. Kynçylykdan daşda durmak iň gowusydyr, we “REBDEN gorkmak” bize muny etmäge kömek edýär. Ahyrsoňy, dokuzynjy aýatda biz “REBIŇ hökümleri hakykatdyr; olar bütinleý dogrudyr” diýip okaýarys. Imanlylar muny hakykat diýip bilýärler, sebäbi Reb Isa hakykatdyr; Onuň ady hakykatyň özüdir. Mundan başga-da, Onuň tabşyryklary dogrudyr. Imanlylar Onuň tabşyryklaryny söýýärler we olara boýun bolýarlar. 11-nji aýat bize: “Olar altyndan has arzuw edilýändir... baldan has süýjüdir... Olary berjaý etmekde uly sylag bardyr” diýýär.
Hudaý Öz merhemetinden başga nädip “adamyň ýalňyşlyklaryny saýgaryp... we ony gizlin ýalňyşlyklardan aklap” bilerdi? Reb Isadan başga kim Öz “özüni beýik tutýan günälerden” gorap biler? Imanlylar bu dünýäniň hapaçylygyndan diňe Hudaýyň merhemeti arkaly arassa saklanýarlar.
Mezmur “uly günä” – Mesihiň hem ýaradyjy, hem halasgär hökmünde ret edilmegini agzap gutarýar. Diňe Hudaýyň merhemeti arkaly bu Ýaradylyş mezmurynyň soňundaky doga Isany Oňa ynanýanlaryň hemmesi üçin “gaýa... we... halasgär” hökmünde tassyklaýar.
MEZMUR 29: Hudaýyň ýaradylyşdaky güýji Dag etegindäki otly, gülli ýolda ýöräniňizde; agşamky kölüň üstündäki gyzyl-gyzyl gün ýaşmagyny göreniňizde; ýa-da ýyldyrym çakýan gara, gök gürleýän asmany synlanyňyzda näme eşidýärsiňiz? Hemmesi Hudaýyň sesini Öz ýaradylyşy arkaly gürleýär. Käbirleri asuda we parahat bolsa, beýlekileri aladany we gorkyny yglan edýär. Dawut patyşa 29-njy mezmury ýazanda ikinjisini synlady. Ýaradylyşdan has köp tebigat barada gürleýän bu mezmurda Hudaýyň beýik ýaradylyşynyň aýrylmaz häsiýetleri tupanlaryň güýçli häsiýetleri arkaly görünýär.
Bu mezmur üç bölege bölünýär: giriş; güýçli tupan, ýeňilmez, ýöne Hudaýyň gudratly eliniň astynda; we gutaryş. Giriş “güýçlileriň ogullaryny... REBE şöhrat we güýç bermäge... we REBE mukaddes lybasda sežde etmäge” (aý. 1-2) çagyrýar.
Üçünji aýatdan dokuzynjy aýata çenli, Dawut ony Sionyň depesinde gurlan kedr köşgünden synlanda, bütin ýeri güýçli gök gürrüldili tupan süpürýär. Tupan ýygnanýar we Iýerusalime tarap hereket edýär. Adaty tupan däl, bu tupan kenarýaka sebitlerde ýaşaýanlaryň başdan geçirýän harasatlaryna meňzeýär. “REBIŇ sesi” tupan ýakynlaşdygyça ony häsiýetlendirýär; ol hem “güýçli”, hem “beýikdir.” Başgaça aýdylanda, ol haýran galdyryjydyr. Liwan onuň güýji bilen sarsýar, we tupan öz güýjüni Iýerusalimiň üstüne dökýär. Hudaýyň güýjüniň bu şaýatlygyny öň gören Dawut, tupan geçýänçä garaşýar. Ahyrsoňy, tupan geçdi, we mezmurçy Kidron jülgesindäki suwuň şowhunyny eşidýär, bu oňa Hudaýyň ynsanlary bir has suw joşguny bilen höküm etmejekdigi baradaky wadasyny tassyklaýar.
Reb bu tupan arkaly nädip gürledi? Dokuzynjy aýat onuň täsirlerini gürrüň berýär. Haýwanlar çagalaryny uzaga çeken agyrysyz dogurdylar, we ähli adamlar, hatda birnäçe wagt bäri ol ýere gitmedikler hem, Hudaýa Öz ybadathanasynda şükür etdiler. Tupan geçipdi; Rebiň sesi ony görenlere islenýän täsiri bilen gürläpdi. Imanlylar bu hakykaty öz durmuşlaryna ulananda, durmuşyň tupanlarynyň Hudaý tarapyndan Öz maksatlary we Öz şöhraty üçin guralýandygy ýatladylýar.
Gutaryş okyjylara Rebiň tebigatyň elementleri üstündäki “Patyşa” hökmündäki ýagdaýyny ýatladýar, olara “Öz halkyna güýç” berjekdigini we “Öz halkyny parahatlyk bilen patyşalyk etjekdigini” (aý. 10-11) tassyklaýar.
MEZMUR 104: Ýaradylyş Hudaýyna şükür 104-nji mezmurda Dawut ýaradylyşyň gözellikleri bilen haýran galan biriniň synlamalaryny görkezýär, olar Ýaradyjynyň şöhratyny we beýikligini görkezýär. Barlyk Kitabyndaky ýaradylyş hekaýasyna meňzeş, ol alty bölege bölünýär – ýaradylyşyň alty güni.
Ýaradylyşyň birinji gününde (aý. 1-2), “Hudaý: ‘Ýagtylyk bolsun!’ diýdi; we ýagtylyk boldy” (Barlyk 1:3). Ýagtylyk Hudaýyň iň möhüm görkezijisidir; Ol Özüni “ýagtylyk bilen ýapynja ýaly örtýär” (Mez. 104:2). Imanly Hudaýyň ýagtylygynyň, Onuň mukaddesliginiň diňe kiçijik bir bölegini düşündirýär, edil adamyň ýagtylygyň bütin spektriniň diňe kiçijik bir bölegini düşündirýän ýaly.
Ýaradylyşyň ikinji gününde (aý. 3-6), “Hudaý: ‘Suwlaryň ortasynda giňişlik bolsun, we ol suwlary suwlardan aýyrsyn’ diýdi” (Barlyk 1:6). Ýeriň nähili ýerleşdirilendigi we onuň esaslarynyň nähili goýlandygy bilen baglanyşykly, 104-nji mezmur 3-nji aýat ýeriň kämil bolandygyny, ýaşaýyş üçin amatlydygyny tassyklaýar. Ýer “Öz ýokarky otaglarynyň direklerini suwlaryň üstünde goýýan; bulutlary Öz arabasy edýän; ýeliň ganatlarynda ýöreýän; ýelleri Öz habarçylary, ýalynly ody Öz hyzmatkärleri edýän” (aý. 3-4) Bir tarapyndan ýaradylýar.
Onuň doly gözegçiligi we kämil dizaýny soňra ýaradylyşyň üçünji gününde (aý. 7-18) suwlar ýerden kämil aýrylanda görünýär. Ol “geçip bilmezlikleri üçin çäk goýdy; ýeri ýapmak üçin yzyna dolanmazlyk üçin” (aý. 9). Hudaýyň ýaradylyşynyň bu sazlaşykly bölegi suwlar jülgelere ýaşaýyş berende, jülgeler ösümlikler üçin ýaşaýyş halysyny üpjün edende, we ösümlikler haýwanlara iýmit berende görkezilýär. (aý. 10-14). Hemmesi Hudaý tarapyndan meýilleşdirildi, şonuň üçin Hudaý “adamyň ýüregini şatlandyrmak... ýüzüni ýag bilen ýalpyldatmak, we adamyň ýüregini saklaýan iýmit” (aý. 14-15) üçin.
Ýeriň wagt sagady Hudaýyň ýaradylyşynyň dördünji gününde (aý. 19-23) kesgitlenýär: “Ol aýy möwsümler üçin ýaratdy; gün öz ýaşýan ýerini bilýär” (aý. 19). Ýene-de adamyň bähbidi üçin, ýerdäki durmuşyň tertipli siklleri Hudaýyň kämil sazlaşygy astynda aý we gün tarapyndan dolandyrylýar. Gadymy döwürlerden bäri adamlar günüň we aýyň tohum ekmek we hasyl ýygnamak wagtyny düzgünleşdirýändigini öwrendiler. Möwsümleriň hemişelik sikli we durmuşyň hemişelik akymy üçin berlen gün we aý, hiç haçan üýtgemän, Hudaý tarapyndan meýilleşdirilen tertip boýunça hereket edýär.
Bäşinji gün (aý. 24-26), Hudaý ganatly we deňiz jandarlaryny ýaratdy. “Ol ýerde deňiz bar, uly we giň, onda san-sajaksyz toparlar bar, hem kiçi, hem uly haýwanlar. Ol ýerde gämiler hereket edýär, we lewiýatan, sen ony oýnamak üçin ýaratdyň” (aý. 25-26).
Öý oňa taýýarlanylandan soň, adam ýaradylýar. Bu altynjy gündir (aý. 27-30). Adamyň ýaradylyşy bilen, Hudaý Öz gutaran işine kanagatlanma we şatlyk bilen seredýär (aý. 31), şeýlelik bilen ýedinji güni görkezýär.
Bu mezmurynyň gutaryşyny emele getirip, 33-35-nji aýatlar mezmurçynyň we halas bolan ynsanlaryň şükürini beýan edýär. “Men ýaşaýan çagym REBE aýdym aýdaryn; men bar bolan çagym Hudaýyma şükür aýdaryn. Meniň oýlanmam Oňa ýakymly bolsun; men REBDE şat bolaryn” (aý. 33-34). Emma toba etmedik günäkärleriň Hudaýyň ýaradylyşyny aýdym aýtmakda ýa-da Onuň adyny wasp etmekde paýy ýokdur; “Günäkärler ýerden ýok ediler, we... indi bolmazlar” (aý. 35).
Şübhesiz, 104-nji mezmurda mezmurçynyň pikirleri, Reb Öz ýaradylyşynyň gözelligi arkaly wasp edilende, täzeden doglan adamyň pikirlerini gaýtalaýar.
Biz bu üç Ýaradylyş mezmury baradaky bu birnäçe bellikleriň sizi beýlekileri özbaşdak öwrenmäge, Ýaradyjy Hudaýymyza has uly minnetdarlyk döretmäge höweslendirer diýip umyt edýäris.
AWTO BARADA: Dean Rojers, ýaňy-ýakynda pensiýa çykan orta mekdep iňlis dili mugallymy, üç uly gyzyň kakasydyr. Ol aýaly bilen Koloradoda ýaşaýar, ol ýerde ýerli ybadathanasynda işjeňdir. Ol ýaňy-ýakynda Grace & Truth Redaksiýa Komitetiniň agzasydy.
