1886-njy ýylyň ýanwar aýynda Robert Luis Stiwensonyň “Doktor Jekill we Mister Haýd” romanynyň neşir edilmegi bilen edebi dünýäde gaty uly goh turdy. Ol lukmanyň, esasan, gowy adamyň, öň näbelli derman barada gözleg geçirýän ýagdaýyny göz öňüne getirýär. Ol, umyt edýär, adamyň şahsyýetini üýtgeder, gizlin güýçleri we endikleri açyp, olar adatça onuň geçmişi, ýaşaýyşy we daşky gurşawy tarapyndan basyrylýar. Ol bu gözlegi gizlin geçirýär. Ol dermanlary özünde synag edýär. Ahyrynda, ol özüne isleýän zadyny berýän garyndyny tapýar. Ilki bilen, ol gyzykly netijelerden lezzet alýar. Dogrusy, ol öz şahsyýetinde bolup geçýän üýtgeşmeleri başdan geçirmekden gaty begendir.
Hekaýanyň gara tarapy şeýle. Ilki bilen, lukman özüniň doly gözegçilikde diýip çaklaýar. Onuň gözlegi dermany öndürdi. Ol dermany özüne berýär. Ol haçan etmelidigini saýlaýar. Ol gowy doktor Jekill bilen erbet mister Haýdyň arasynda geçip bilmekden lezzet alýar. Hususan-da, ol biri-birinden düýbünden tapawutly iki durmuşy ýaşaýandygynyň syryndan lezzet alýar. Emma, köp wagt geçmänkä, ol dermana höwesiniň artýandygyny görüp gorkýar. Ol hakykatdanam erbet mister Haýd bolmakdan lezzet alýar we indiki erbet sessiýasyna sabyrsyzlyk bilen garaşýar. Has erbet ýeri, ol köp wagt geçmänkä, hatda dermany kabul etmezdenem, şahsyýetiniň erbet tarapynyň öz erkine geçýändigini, ony öz islegi bilen goýbermän, iň garaşylmadyk we ýerliksiz pursatlarda bolýandygyny görüp hasam gorkýar. Ahyrynda, ol doly erkine geçýär. Ol özüniň indi özünden has güýçli bir güýjüň doly gözegçiliginde bolandygy sebäpli agyrýandygyny görýär. Ol içindäki gara güýçlerden doly utanýar. Olary dolandyrmagyň we islegi bilen goýbermegiň lezzetini almak ýerine, olaryň gözegçiliginde bolýandygyny görýär. Ol näçe synanyşsa-da, olary basyp bilmeýändigini görýär.
Käbirleri, hatda köp adamlar, awtoryň doktor Jekilli şizofrenik hökmünde suratlandyrýandygyny çaklaýarlar. Men, şahsy, has garaňky, has düýpli, hakykatdanam ruhy meseleleriň bardygyny duýýaryn. Indi, Robert Luis Stiwensonyň Rimliler hatynyň 7-nji baby bilen näderejede tanyşdygy barada hiç hili pikirim ýok. Men muny bilýärin: gowy doktor Jekill bilen erbet mister Haýdyň arasyndaky gapma-garşylyk Rimliler 7-de beýan edilen ahlak we ruhy göreşiň gaýtalanmasydyr. Bu näme hakda?
Rimliler 7-däki ruhy göreş
Rimliler haty Mesih Isa iman edýän mesihçilere ýüzlenýär. Ol köplenç Hoş Habary wagyz etmek üçin esas hökmünde ulanylýar. Muňa garamazdan, ol öz-özünden günäkäre Hoş Habary wagyz etmekden has köp, mesihçä Hoş Habary öwretmekdir. 7-nji baba gelýänçäk, dünýädäki her bir jogapkär adamyň halas bolmaga bolan zerurlygy aýdyň edildi. Toba edýän günäkäre günäleriň bagyşlanmagy üçin ýeke-täk dogry esas açyldy. Ol hemmeler üçin elýeterli, ýöne ol diňe Mesih Hoş Habaryna iman edýänlerde täsirli. 3:22-de okap bilşimiz ýaly, Hudaýyň bereketleri, mümkin, hemmeler üçin elýeterli, ýöne ol diňe Isa iman edýänlerde täsirli. Mesih özleri üçin ölendigine, Mukaddes Ýazgylara görä jaýlanandygyna we üçünji gün direlendigine ynanýanlar üçin halas bolmagyň mutlak kepilligi indiki baplarda nygtalýar. Täze durmuşyň mümkinçiligi we güýji açylýar. Häzirlikçe, ähli zat gowy!
Soňra 7-nji bap gelýär. Ol Mesihe hakykatdanam öwrülen hakyky iman edýän adamyň ýagdaýyny göz öňüne getirýär. Onuň dogry islegleri bar. Ol hakykatdanam öz Rebine we Halasgärine ýaramak isleýär. Ol hakykatdanam özüni halas eden Hudaýa minnetdarlygyny görkezmek üçin arassa, Hudaýy hormatlaýan durmuşda ýaşamagy maksat edinýär. Ol Mesihe Halasgär hökmünde ynanaly bäri özünde bolup geçen ajaýyp üýtgeşmäni özüni tanaýan her bir adama görkezmäge höwes edýär.
Soňra kynçylyk gelýär. Uly kynçylyk! Ol dogry diýip bilýän zadyny näçe köp etmäge synanyşsa, şonça-da özüne garamazdan, Hudaýy hormatlamaýan zadyny edýändigini görýär. Rimliler 7-nji baby birneme monologdyr. Ýazyjy öz-özüne gürleşýär. “Näme bolýar?” diýip, ol öz-özüne aýdýar. “Men dogry zady etmäge synanyşanymda, ony etmäge güýjümiň ýokdugyny görýärin. Beýleki tarapdan, näçe synanyşsam-da, nädogry diýip bilýän zadymy etmegiň öňüni alyp bilemok, hatda, ýa-da esasanam, ony islemeýän wagtymda-da.” Doktor Jekill öz dermanynyň erkine geçende bolşy ýaly, çaklaýaryn! Munuň ýazyjynyň, Pawlus Resulyň şahsy tejribesi bolup-bolmandygy bize aýdylmaýar. Bir zat anyk. Ol Reb Isa Mesihe iman edýän köp hakyky iman edýänler üçin hakyky mesele bolupdy we bolmagyny dowam etdirýär. Biziň sadalygymyzda, biz Rebbe ýüzlenip, günälerimiz bagyşlanandan soň, we biz jennete barýan ýolda bolanymyzdan soň, durmuşyň ýönekeý we aňsat boljakdygyny çaklap bileris. Hiç hili! Mukaddes Kitap bize köp zatlary aýdýar. Ol mesihçi durmuşynyň gül ýaly boljakdygyny aýtmaýar. Tersine!
Onda, mesele näme? Iň aşaky nokadynda, esasy sebäp näme? Rimliler 7-nji aýatlaryna göz aýlaň. Mesele aýdyň dälmi?
Men, maňa, meniň, meniňki! Bu gysgaça bapda jemi 51 gezek! Haýran galmaly däl, eger biz Pilgrim’s Progress-den mysal alsak, bu adam Umytsyzlyk batgalygynda batyp galýar. Başdan aýagyna çenli ähli zat özüniň hakda. We Mukaddes Ruh barada hiç hili agzalma ýok! Öz-özünde halas bolmak ýok, bu anyk. Siz hiç haçan bir bedre iki aýagyňyz bilen durup, özüňizi ýerden galdyrmaga synanyşdyňyzmy? Düýbünden mümkin däl!
Köne durmuşyň soňy
Pawlus Resul meseläni ilki bilen nika meňzeşligini ulanyp çözýär. Nika, ol dogry aýdyşy ýaly, hukuklar bilen birlikde jogapkärçilikleri hem getirýär. Emma, eger bir aýal durmuşa çykan bolsa we onuň adamsy ölse, bu nikany bes edýär we şol nikadaky jogapkärçilikleri gutarýar. Eger ol soňra ýene durmuşa çyksa, ol täze gatnaşyga girdi, bu täze mümkinçilikleri, hukuklary we jogapkärçilikleri getirýär. Eger ol öňki nikasyndaky ýagdaýlara yzygiderli gaýdyp gelse, ol gaty akylsyzdyr. Ol gutardy. Ol täze durmuşy başlady. Haty alanlar bu prinsipi gündelik durmuşdaky tejribelerinden düşünerdiler. Pawlus aýdýar, bu meňzeşlik Mesihçilikde hem dogry ulanylyşy bar.
Geliň, şol ýerde duralyň. Mukaddes Kitabyň köp ýerlerinde, belki-de, esasanam Rimliler, Korintoslylar we Galatýalylar hatlarynda, Pawlus bir aýratyn nokady gaty nygtaýar. Ol şeýle. Menden, meniň pikirlerimden, meniň hereketlerimden gelip çykýan her bir zadyň diňe bir soňy, bir gutarýan nokady bar. Ol soň näme? Mukaddes Hudaý tarapyndan berlen höküm! Näme üçin şeýle? Sebäbi men Adamdan, ynsan nesliniň başyndan, günäkär tebigaty miras aldym. Bu tebigat oňa mümkinçilik berenimde we nirede bolsa-da özüni görkezýär. Men şol günäkär tebigatyň bardygy üçin Hudaýyň öňünde jogapkär däl. Men şol günäkär tebigatyň günäkär pikirlerde, sözlerde ýa-da işlerde özüni görkezmegine rugsat berendigim üçin Hudaýyň öňünde jogapkär.
Bagtyma, men Mesihe ynanýaryn, Onuň meniň günälerim üçin ölendigine we meniň aklanmagym üçin direlendigine ynanýaryn. Men Mesihiň ölümi bilen meniň köne günäkär durmuşymyň Hudaýyň nazarynda gutarandygyny kabul etdim. Ol gutardy. Ol pozuldy. Ol ýok boldy. Mesih meniň eden her bir günäm üçin Hudaýa jogap berdi. Pawlus Mesihiň ölümi bilen Hudaýyň meniň köne durmuşymy gutarandygyny öwredýär. Mesih şol durmuşda eden her bir günäm üçin Hudaýyň maňa garşy ähli talaplaryna jogap berdi.
Ýanýoldaşyndan aýrylyp, täzeden durmuşa çykan aýal ýaly, men bir gezek we hemişelik kabul etmeli, meniň öňki durmuşym we şol durmuşda eden işlerim Hudaýyň nazarynda Mesihiň ölümi bilen gutardy. Bu gowy. Emma, we bu kyn ýeri, men Hudaýyň höküminiň, Mesihiň meniň ýerime ölüp çeken höküminiň, meniň şahsyýet hökmünde eden işlerim sebäpli zerurdygyny hem kabul etmeli. Günäleri höweslendiren köne tebigatdy. Emma jogapkär adam hökmünde, men her bir günäni etmek üçin Hudaýyň öňünde jogapkärdim. Bu ähli zat gutardy. Işaýa pygamber aýdyşy ýaly,
Hudaý olary pozdy. Ýanýoldaşyndan aýrylyp, başga birine durmuşa çykan aýal ýaly, men köne durmuşyň, öz-özüňe gönükdirilen durmuşyň, Mesihiň ölümi bilen gutarandygyny, tamamlanandygyny kabul etsem akylly bolaryn. Dogrusy, Mesihiň ölümine zerurlyk döreden köne durmuşdy. Elbetde, men Mesihiň Golgata haçynyň agyrysyny we utançly ölümine sezewar bolmagyna zerurlyk döreden ýaşaýyş ýoluny dowam etdirmeli däl.
Gaty oňyn ýagdaýda, eger men Mesihçi durmuşyny doly ýaşamaly bolsam, Hudaýa ýaraýan ýagdaýda, Mesihiň ölümine Hudaýyň meniň köne durmuşyma beren kesgitli beýany hökmünde kabul etmegim zerurdyr. Hudaý Öz Ogluny dünýä iberip, ony höküm etdi. Şeýle etmek bilen, Ol Mesih arkaly Özüňiz bilen gatnaşygymyzyň dogry esasyny döretmek zerurlygyny kanagatlandyrdy. Şol bir wagtyň özünde, Ol bize bolan söýgüsiniň gudratyny beýan etdi. Munuň yşygynda, öz-özüňe doly Mesihçiniň durmuşy Hudaýyň nazarynda düýbünden ýigrenji bolardy. Pawlus, Rimliler 7-de beýan edilen kynçylykda özüni tapan adamyň şol ýerde bolmagynyň sebäbiniň, Mesihiň biziň üçin ölüminiň hakyky manysyny doly düşündirmeýändigi ýa-da ony ulanmaga islegi ýokdugy bilen baglanyşyklydygyny nygtaýar. Geliň, sapagy bir gezek we hemişelik öwreneliň we kabul edeliň. Bu kyn sapak, ýöne zerur sapak.
Täze durmuş we dowam edýän gapma-garşylyk
Emma, diňe biziň köne durmuşymyz Mesihiň ölümi bilen gutarmady. Täze durmuş başlandy. Hudaý bizi Mesih bilen diňe ölen hökmünde däl, eýsem ölülerden direlen hökmünde hem baglady. Mundan başga-da, Ol bize täze tebigat berdi, Hudaýa ýaramaga ukyply tebigat. Ol bize şol täze durmuşy ýaşamak üçin täze güýç hem berdi. Bu güýç bir Şahs, Mukaddes Ruh, Ol biziň içimizde ýaşaýar. Biz munuň dogrudygyny bilýäris, sebäbi Hudaý Öz sözünde şeýle diýýär.
Onda, näme üçin bu mesele henizem bar? Näme üçin bu dowam edýän gapma-garşylyk bar? Näme üçin bu dowam edýän göreş bar? Munuň sebäbi şeýle. Hudaý bize, içimize, täze tebigat berdi. Emma, Ol köne tebigaty hem içimizde galdyrmagy saýlady. Şonuň üçin göreş! Şonuň üçin gapma-garşylyk! Eý, Hudaýyň akyldarlygy! Ol bizi iki tebigat bilen, köne we täze bilen galdyrdy, şonuň üçin biz täzesini saýlamaga we könesini ret etmäge mümkinçilik alýarys. Her bir ýagdaýda, her bir günde, her bir pursatda, biziň täze tebigatyň çagyryşyna jogap bermegimiz we könesine däl-de, Hudaýa has uly şöhrat getirýär, ýönekeý awtomatlar bolup, dogry zady etmegimizden has gowy, sebäbi biz şeýle etmäge programmirleýäris. Ýeri gelende aýtsak, eger kimdir biri bu içki gapma-garşylykdan ejir çekýän bolsa, ruhlanmagyňyzy haýyş edýärin. Göreşiň dowam edýändigi siziň içimizde iki tebigatyň bardygyny aýdýar. Bolmasa hiç hili göreş bolmazdy. Köne tebigat ýokary derejede, garşylyk görmezden höküm sürerdi.
Mesihde halas bolmak
Muňa garamazdan, bu elbetde aňsat däl. Jogap nirede tapylýar? Dogrusy, jogap barmy? Meniň iň gowy görýän awtorlarymyň biri öz kitaplarynyň birinde ajaýyp teswir berýär. Ol şeýle diýýär.
“Mukaddes Ýazgylarda berlen her bir soragyň jogaby Mukaddes Ýazgylarda tapylýar. Emma, açar hemişe gapynyň ýanynda asylgy däl.” Bagtyma, bu ýagdaýda jogap elýeterli. Ol 24-25-nji aýatlarda berilýär. Sözleri diňläň, soňra olaryň manysy barada pikir ederis:
Eý, men nähili betbagt adam! Meni bu ölüm bedeninden kim halas eder? Rebimiz Isa Mesih arkaly Hudaýa şükür edýärin.
Muny düşündirmek gaty aňsat däl. Emma, muny göz öňüne getiriň. Ilki bilen, agyrynyň halas bolmak üçin däl-de, bagyşlanmak üçin däldigini belläň. Ol eýýäm bagyşlandy. Onuň günäleri bagyşlandy. Ol Mesihe Halasgär hökmünde ynanýar. Onuň günäleri Mesihiň gymmatly gany bilen arassalandy, 1 Ýahýa 1:7-de okap bilşimiz ýaly. Ol Hudaýyň günä baradaky höküminden düýbünden arassa. Ol höküm güni barada hiç hili alada etmeýär. Ol ýer ýüzünde ýaşap, jennete taýýar. Bagyşlanmak mesele däl. Mesele, ýer ýüzünde ýaşaýan durmuşynda günäniň güýjünden ýa-da gözegçiliginden halas bolmakdyr. Ol bu öwredilen zady şeýle bir kabul etdi welin, köne tebigaty we onuň döredýän ýaşaýyş ýoluny özüne ýigrenji, ysly jeset ýaly hasaplaýar. “Meni kim halas eder,” diýýär, “bu öli bedenden, bu ýigrenji, ysly jesetden, men nirä gitsem-de özüm bilen götermeli.” Özüňizi bir jesede zynjyr bilen baglap, nirä gitseňiz-de ony özüňiz bilen götermeli bolanyňyzy göz öňüne getiriň! Ýigrenji pikir!
Halas bolmak üçin ýürekden çykan agyry, şübhesiz, Mukaddes Ruh tarapyndan höweslendirilip, öz ruhunda derrew jogap tapýar. “Hudaýa şükür edýärin,” diýýär, “Isa Mesih arkaly.” Şeýle! Jogap bir Şahsda. Halas bolmak bir Şahs tarapyndan amala aşyrylýar! Bu Şahs Reb Isa Mesih, biziň üçin ölen we direlen. Köne durmuş, öz-özüňe gönükdirilen durmuş, meni Hudaýyň höküminiň astyna getirdi. Täze durmuş Mesih merkezli durmuş bolmaly. Diňe Mukaddes Ruhyň gözegçiliginde ýaşaýan Mesih merkezli durmuş, islendik ýagdaýda, Hudaýyň şöhraty üçin ýer ýüzünde ýaşaýan durmuş bolup biler.
“Hudaýa şükür edýärin.” Bu gaty şahsy, aýratyn tejribe. Bu biziň biri-birimiz üçin ýa-da köpçülikde edip biljek zadymyz däl. Bu meniň öz ruhumyň imanynda gelmeli höküm. Emma Pawlus dowam edýär. Şahsy tejribäni başdan geçirensoň, ol şol bir şahsy, aýratyn tejribäni başdan geçiren beýlekileriň bagtly toparynda özüni tapýar. Men muny nireden bilýärin? Onuň indiki aýdýanlaryny diňläň. “Rebimiz Isa Mesih arkaly Hudaýa şükür edýärin.” Onuň şahsy, aýratyn tejribesi ony bu ajaýyp halas bolmagy özara gadyrlaýan, özüne meňzeş beýlekileriň toparyna alyp barýar. Ol hemişe şeýle. Biziň şahsyýet hökmünde lezzet alýan zadymyz, şol bir tejribäni paýlaşanlarda duýgy döredýär, bu bolsa Hudaýyň meýilnamasy bolan Hudaýa minnetdarlygyň umumy jogabyna sebäp bolýar.
Mesih üçin ýaşamak
Geliň, köp yhlasly mesihçileriň hakyky tejribesi barada gürleşýändigimizi ýatladalyň. Geliň, olaryň we biziň sapagy öwrenmegimiz üçin doga edeliň. Şeýle etmek bilen, biz Hudaýyň kömegi bilen köne tebigaty saklap bileris. Mundan başga-da, biz täze tebigatyň özüni görkezmegine rugsat berip we höweslendirip bileris; öz-özümiz üçin däl-de, Mesih üçin ýaşamak we Onuň keşbinde barha köp ýaşamak. Elbetde, biz bu durmuşda günäsiz kämilige hiç haçan ýetmeris. Emma, Hudaýyň kömegi bilen we içimizde ýaşaýan Mukaddes Ruhyň güýjünde, biziň maksatlarymyz we durmuşymyz hem Teo Monodyň şol ajaýyp sözlerinde beýan edilen nusgany yzarlap biler, olar şeýle geçişiň şatlygy barada gürleýär.
Eý, ajy utanç we gaýgy, Şeýle bir wagt bolup bilermi, Men Halasgäriň rehimini goýberemde Biderek ýere ýalbaranda, we buýsanç bilen jogap berdim, “Ähli zat özümden, we Senden hiç zat!”
Ýöne Ol meni tapdy; men Ony gördüm Näletlenen agaçda gan akýan, Onuň doga edýänini eşitdim, “Olary bagyşla, Ata!” We meniň arzuwly ýüregim haýallyk bilen aýtdy - “Biraz özümden, we biraz Senden.”
Her gün Onuň mähirli rehimi, Sagaldýan, kömek edýän, doly we erkin, Süýji we güýçli, we eý! Şeýle sabyrly, Meni has peseltdi, men pyşyrdanda, “Özümden az, we Senden köp.”
Iň ýokary asmanlardan has ýokary, Iň çuň deňizlerden has çuň, Reb, Seniň söýgiň ahyrynda ýeňdi; Indi meniň ýalbarşymy ber - “Özümden hiç zat, we ähli zat Senden.”
