“Emma biziň görkezmelerimiziň maksady arassa ýürekden, oňat wyjdanlylykdan we çyn ýürekden iman etmekden gelýän söýgüdir.” 1 Timoteos 1:5 NASB
Hristianlar üçin wagyzlaryň we seminarlaryň maksady näme bolmaly? Bilim? Hakykat? Hereket? Ybadat? Bularyň hemmesi? Ýokardaky 1 Timoteos 1:5-e görä, ähli hristian taglymatynyň we wagyz etmeginiň maksady söýgi – Hudaýa we adama bolan söýgi bolmaly. Isa Köne Äht Kanunyny şeýle jemledi: “Sen Reb Hudaýyňy ähli ýüregiň, ähli janyň, ähli aňyň we ähli güýjüň bilen söýmeli, we goňşyňy özüň ýaly söýmeli” (Markus 12:30-31). Täze Äht hristian durmuşynyň manysynyň şol bir zatdygyny öwredýär, we ýokardaky tekstimiz taglymatda we wagyzda maksadymyzyň näme bolmalydygyny aýdýar.
Ilkinji okalanda 1 Timoteos 1:5-däki maksat üç esse ýaly görünip biler: söýgi, oňat wyjdanlylyk we çyn ýürekden iman. Emma bu aýadyň grek dilindäki gurluşy bir maksadyň bardygyna şübhe goýmaýar: söýgi – arassa ýürekden, oňat wyjdanlylykdan we çyn ýürekden iman etmekden gelýän söýgi. Täze King James Wersiýasy şeýle okaýar: “Indi tabşyrygyň maksady arassa ýürekden, oňat wyjdanlylykdan we çyn ýürekden iman etmekden gelýän söýgüdir.”
Ybadathanada
Birinji Timoteos Pawlusyň ilkinji Rim türmesinden soň ýazyldy. Azatlyga çykandan soň, Pawlus missionerlik syýahatyny dowam etdirdi we Timoteosy Efesde şol wagt gowy gurlan ybadathana çopançylyk etmäge kömek etmek üçin galdyrdy (Resullaryň Işleri 18-19). Emma, ybadathana tertibi we funksiýasy bilen baglanyşykly käbir meseleler ýüze çykypdy we resuly Timoteosa zatlary düzetmäge kömek etmegi tabşyrdy. Pawlusyň öz “imandaky oglyna” ony ruhlandyrmak we jogapkärçiliklerini ýatlatmak üçin bu haty Makedoniýadan (1:3) ýazan bolmagy ähtimal. Pawlus Efese dolanmagy niýetledi (3:14 we 4:13), ýöne şol wagt Timoteos “Hudaýyň öýünde, ýagny ýaşaýan Hudaýyň ybadathanasynda, hakykatyň sütüninde we daýanjynda özüni nähili alyp barmalydygyny bilmelidi” (3:15).
Bu hatda Pawlus Timoteosa ybadathana guramaçylygy barada görkezmeler berdi: ýaşulular we diakonlar (3-nji bap), erkekleriň we aýallaryň dürli rollary (2-nji bap), dul aýallara kömek (5-nji bap), pula bolan garaýyşlar (6-njy bap) we ybadathana tertibiniň beýleki maddalary. Mundan başga-da, hatyň ähli ýerinde ýalan mugallymlar we ýoýulan taglymatlar barada duýduryşlar bar. Hakykatdan azaşan mugallymlar Efesde bardy, we Timoteosa olary nähili dolandyrmalydygy barada maslahat gerekdi (1:3-7,19-20; 4:1-7; 6:3-5,20-21). Bu ýalan mugallymlar ybadathananyň tertibini bozupdy. Timoteosa öz taglymatyny söýgi maksadyna gönükdirmegiň ýatladylmagy, ortodoksiýa baradaky aladanyň kontekstinde bolmagy gyzyklydyr. Onuň jogapkärçiligi Efesdäki mugallym bolmak isleýänlere (1:7) olaryň ünsüniň ýoýulmaly däldigini we taglymatyň söýgi maksadyndan çetleşmeli däldigini öwretmekdi.
Ýokarda agzalan 1 Timoteos 1:5-iň iň haýran galdyryjy tarapy, hakykatdan däl-de, söýgä üns berilmegidir – esasanam ýoýulan taglymat baradaky konteksti göz öňünde tutanyňda. Hakykat bir gyra goýulmaly däldi, sebäbi söýgi çyn ýürekden imanyň netijesi bolmalydy. Emma, bu aýada görä, hristian taglymatynyň we wagyz etmeginiň iň soňky maksady söýgi bolmaly – hakykat däl! Bu bidgat ýaly eşidilýär, ýöne Mukaddes Ruh Pawlusa şeýle ýazdyrdy. Ol elbetde, “Biziň görkezmelerimiziň maksady söýgi bilen hakykatdyr” diýip ýazyp bilerdi, ýöne şeýle ýazylmady.
Soňky Önüm
Gowy niýetli hristian liderleri köplenç hakykat barada şeýle bir aladalanýarlar welin, ortodoks ynanç olaryň ähli taglymatynyň we wagyz etmeginiň esasy bolýar. Olar öz ýygnaklarynyň näme ynanýandyklarynyň jikme-jiklikleri barada, bilimleri bilen näme edýändiklerinden has köp aladalanýan ýaly görünýärler. Teologiki inçe nokatlar imany ýaşamakdan has möhüm bolýar. Biziň tekstimize görä, bu gowy niýetli hristianlar maksady ýitirdiler.
Bu aýat her bir “i” harfynyň nokadyny goýmagyň we her bir “t” harfynyň çyzgysyny çekmegiň ähmiýetsiz ýa-da möhüm däldigini öwretmese-de, dogry taglymatyň gowy wagyz etmegiň we öwretmegiň soňky önümi däldigini öwredýär. Söýgi şeýle! Ýene-de pikir ortodoksiýanyň ýalňyş maksat däldigi, ýöne ortodoksiýanyň ýeke özi maksatdan gysgadygy. Biziň ähli hristian taglymatymyzyň we wagyz etmeginiň soňky önümi Hudaýa we adamlara bolan söýgi bolmaly. Hudaýa bolan söýgi, ybadat we Onuň tabşyryklaryna we isleglerine hormatly boýun egmek bilen häsiýetlendirilýän durmuşda görkezilýär. Biz Hudaýa boýun egdikçe, Onuň söýgüsi durmuşymyzy barha köp doldurar, şeýlelik bilen biz başgalara rehimdarlyk we alada bilen ýüzlenip bileris. Biz öwredýärismi, wagyz edýärismi we görkezmelerimiziň maksadyna ýetýärismi?
Efesliler 4:15-16 hem hakykat bilen söýginiň arasyndaky dogry gatnaşyk barada gürleýär: “Söýgi bilen hakykaty aýdyp, biz ähli tarapdan Oňa, ýagny baş bolan Mesihe ösmelidiris, Ondan ähli beden, her bir bogunyň üpjün edýän zady bilen birleşip we saklanyp, her bir şahsy bölegiň dogry işlemegine görä, bedeniň söýgüde özüni gurmak üçin ösmegine sebäp bolýar.” Eger biz bu aýatlary ýazan bolsak, 16-njy aýady şeýle tamamlan bolardyk: “... hakykatda özüni gurmak üçin.” Emma Mukaddes Ruh Pawlusa şeýle ýazdyrmady. Hakykat Mesih bedeni üçin iýmitlendirmek üçin möhümdir, ýöne bedeniň dogry ösüşi söýgi kontekstinde bolmaly, bu bolsa garşy durmagy we rehimdarlygy öz içine alýar. Şeýlelik bilen hakykatyň maksady, wagyz edilen we öwredilen, şol hakykaty düşünmekden, ynanmakdan we oňa eýermekden has ýokardadyr. Maksady dogry taglymatyň özi däl-de, dogry taglymatyň maksada ýetmek üçin serişdesi bolan ybadathanalarda çäkli we deňagramsyz ruhy ösüş netijesidir. Dogry zatlara ynanmak gowy, ýöne dogry ynançlar Rebbi we Onuň halkyny işjeň söýmek bilen netijelenmese, taglymat maksatdan gysga düşdi.
Dogry Taglymat
Hakykatdan hem ortodoks bolan taglymat işjeň söýgi bilen netijelener! Ortodoks däl ýa-da deňagramsyz taglymatdan tapawutlylykda, dogry taglymat söýgi döreder – diňe çaklama (1:4) ýa-da netijesiz çekişme (1:6) däl. Bu pikir 1 Timoteos 6:3-5-de hem aýdylýar. “Sagdyn sözler” (6:3) Mesih bedeni üçin sagdyn we peýdaly taglymaty aňladýar. Sagdyn sözler dindarlyk bilen netijelenýär – diňe dindar ynanç däl, eýsem dindar durmuş. Hudaýyň halky dindarlyk bilen häsiýetlendirilende, söýgi maksadyna ýetildi. Sagdyn bolmadyk taglymat bedeniň saglygyna we bitewiligine goşant goşmaýar, eýsem “gabanjaňlyk, jedel, ýaman sözler, ýaman şübheler we yzygiderli sürtüşme” (6:4-5) bilen netijelenýär. Eger bu meseleleriň haýsy hem bolsa biri siziň ybadathanaňyzda ýa-da jemgyýetçilik toparyňyzda – ýa-da öz durmuşyňyzda – açyk bolsa, bu sagdyn taglymatyň maksadyna entek ýetilmedigini güýçli görkezýär.
Timoteosyň döwründe, maksady ýitiren mugallymlar Injilden daşary materiallara – “miflere” we “nesilşalyklara” (1:4) – şeýle hem imana degişli bolmadyk zatlara – “jedelli soraglara we sözler baradaky jedellere” (6:4) üns berýärdiler. Biz hem şu gün şol bir ýalňyşlygy edip bileris. Injilden daşary apokrif we gadymy ýazgylar barada köp wagt wagyz etmek we öwretmek sagdyn taglymatyň maksadyndan çetleşmekdir. Wagzy “Isa agaç ussahanasynda ýalňyş ölçeg edip bilermidi?” ýaly temalar bilen bezemek ýygnagy ukudan saklap biler, ýöne ol arassa ýürekden, oňat wyjdanlylykdan we çyn ýürekden iman etmekden gelýän söýgi maksadyna ünsi jemlemeýär. Rok aýdym-saz ýa-da ikinji gelmegiň senesi ýaly goşmaça meseleler barada yzygiderli leksiýalar köp adamy çekip biler, ýöne Injil görkezmeleriniň maksadyndan gysga düşer. Bu hili wagyz etmek we öwretmek diňe çaklama (1:4), netijesiz çekişme (1:6), gabanjaňlyk, jedel, ýaman sözler, ýaman şübheler we sürtüşme (6:4-5) bilen netijelenýär.
Nähili Söýgi?
Sagdyn taglymatyň we wagyz etmeginiň maksady bolan söýgi, arassa ýürekden, oňat wyjdanlylykdan we çyn ýürekden iman etmekden gelýän söýgüdir. Arassa ýürekden gelýän söýgi, gizlin arassa däl niýetlerden azat bolan söýgüdir. Arassa ýürekden gelýän söýgi, “Meniň üçin näme bar?” diýip soramaýar. Arassa ýürekden gelýän söýgi, Isa Mesihi halasgärimiz we yzarlamaly nusgamyz hökmünde yzygiderli ýokary göterýän taglymatdan gelýär.
Oňat wyjdanlylykdan gelýän söýgi, Mesih ýaly ýaşaýşy amala aşyrýan söýgüdir. Oňat wyjdanly hristianlar bergilerini wagtynda töleýärler we synaglarynda we salgytlarynda aldamaýarlar. Mukaddes Ýazgylaryň amaly ulanylyşyny öz içine alýan wagyz, ynamy we düzedişi, we ahyrynda oňat wyjdanlylykdan gelýän söýgini getirer.
Çyn ýürekden iman etmekden gelýän söýgi, maska geýmeýän söýgüdir. Ol “ybadathana oýnamaýar” ýa-da Hudaýa diňe agyz sözi bilen hyzmat etmeýär ýa-da Injil durmuşyny ýaşamak üçin diňe gowşak synanyşyklar etmeýär. Ol bütin ýürekden ynanmak bilen häsiýetlendirilýär. Hudaýyň häsiýeti we adam üçin maksady barada yzygiderli gulluk, çyn ýürekden iman etmekden gelýän söýgi bilen netijelener.
Ösýän hristianlaryň sagdyn taglymaty öwretmek we öwrenmek jogapkärçiligi bar. Siz ösýärsiňizmi? Injil wagyz etmeginiň we öwretmeginiň maksadynyň dogry taglymatdan has köpdügini ýatda saklaň! Ol arassa ýürekden, oňat wyjdanlylykdan we çyn ýürekden iman etmekden gelýän söýgüdir.
