Mesihiň Haçy, Hudaýyň Oglunyň tölegli ölümi, Hoş Habaryň merkezi taglymaty we Hristian imanynyň esasy. Pawlusyň yglan eden hoş habarynda, ol "ilki bilen" "Mesihiň biziň günälerimiz üçin, Mukaddes Ýazgylara görä ölendigini" (1 Korintoslylar 15:3) aýtdy. "Mesihiň ejirleri" (1 Petrus 1:11) ebedi maksat bilen (Resullaryň Işleri 4:28) bellenipdi we Halasgär hökmünde Onuň işi üçin zerurdy. "Ynsan Oglunyň ýokary galdyrylmalydygy" (Ýahýa 3:14), "Onuň ejir çekmelidigi" (Markus 8:31), ähli ýazylanlaryň "Mende ýerine ýetirilmelidigi" (Luka 22:37) Rebbiň Öz ölümine şaýatlygydy. We bu ölüm diňe dogrulyk üçin şehit bolmak däl, eýsem "köpler üçin töleg" (Matta 20:28) bolmalydy.
TÖLEGIŇ ZERURLYGY
Sözüň ähli şaýatlygy "ganyň dökülmegi bolmasa, günäleriň bagyşlanmagy ýokdur" (Ýewreýler 9:22) diýen hakykaty yglan edýär. Nusgalaryň dili, pygamberleriň sesleri, Zeburlaryň tejribeleri, hoş habarçylaryň ýazgylary we resullaryň taglymatlary Mesihi günä üçin ýeke-täk Beýik Gurban hökmünde görkezmekde birleşýärler, bu arkaly Hudaýa razylyk berildi we bu arkaly adamlar üçin halasgärlik gazanyldy.
Mukaddes Ýazgylarda görkezilen Mesihiň tölegine adalatly garaýyş we doly baha bermek üçin, günäniň dogry bahasyny bilmek zerurdy, diňe bir günäkäre öz netijeleri bilen täsir edişi ýaly däl, eýsem dogry we mukaddes Hudaý bilen gatnaşygynda. Günä ýeňil pikir edilende, ýa-da onuň günäsiniň şahsy duýgusy ýeňil pikir edilende, ýa-da onuň günäsiniň şahsy duýgusy ýok bolanda, Haç taglymaty az gymmatlandyrylar. Bu we şuňa meňzeş meselelerdäki ýalňyşlyklar günä baradaky Mukaddes Ýazgylara laýyk gelmeýän ýa-da ýüzleý garaýyşlara we onuň tebigaty we jezasy baradaky ýeňil dile degişli bolup biler.
Günä adamyň ähli hasratynyň sebäbidir, ýöne ol ony äsgermezlik etmäge ýa-da kiçeltmäge çalyşýan ýeke-täk zatdyr.
TÖLEGIŇ TEBIGATY
"Töleg" sözi etimologiki taýdan "birleşmek" diýlip düşündirilýär. Ol Täze Ähtde diňe bir gezek (Rimliler 5:11) duş gelýär we ol ýerde nädogry terjime edilipdir, gyrasy we R.V. ony dogry "ýaraşyk" diýip berýär - Ýewreýler 2:17-de bolsa, "ýaraşyk" "töleg" bolmalydy.
TÖLEG Hudaýa tarap edilýän zatdyr; ýaraşyk bolsa adama tarap netijedir. "Günäni ýuwmak" sözi diňe 1 Ýahýa 2:2 we 4:10-da duş gelýär. Rimliler 3:24-25-de başga bir söz ulanylýar we "rehimdarlyk tagty" (Ýewreýler 9:5) diýlip terjime edilýär.
Günäni ýuwmak Köne Ähtdäki "tölege" Täze Ähtdäki deňdir. Rehimdarlyk tagty ýa-da Günäni ýuwujy ýer Ýehowanyň tagty bolup, onuň üstünde Bulut ýa-da Şekina Şöhraty peýda bolýardy. Ol ýerde, şol altyn plitada, töwereginde täji we iki ujunda kerubimler bilen, ýylda bir gezek töleg gany sepilýärdi (Lewiler 16:15, 30), we bu esasynda Ýehowa halkyň arasynda ýaşaýardy we "ol ýerde men seniň bilen duşuşaryn" (Müsürden Çykyş 25:11) diýip bilýärdi.
Şeýlelik bilen, haça çüýlenen Mesih, Günäni ýuwujy we Günäni ýuwujy ýer, dogry Hudaý bilen günäkärleriň arasyndaky bellenen duşuşyk ýeridir, Haç ganynyň güýji bilen. Şeýlelik bilen, gadymy salgytçy Hudaýa geldi, rehimdarlyk üçin dogrulykdan aýry ýalbarman, eýsem Hudaýyň öňünde öz ýerini alyp, günäkär, ýöne ynanýan, we "Hudaý rehimdar bol" (ýa-da "günäni ýuw" - Ýewreýler 2:17-däki şol bir söz) "maňa, GÜNÄKÄRE" (Luka 18:13) diýdi. Günäni ýuwmak "BÜTIN DÜNÝÄ ÜÇIN"-dir, berlen töleg ÄHLI ÜÇIN-dir (1 Timoteos 2:6), we onuň güýji bilen islendik we her bir günäkär, näçe erbet bolsa-da, bellenen ýol bilen Hudaýa gelýän - "Onuň ganyna iman arkaly" (Rimliler 3:23) - salgytçy ýaly, "Onuň merhemeti bilen mugtuna aklanar" (Rimliler 3:24), "ähli zatlardan aklanar" (Resullaryň Işleri 13:39).
Mesihiň ölümi bilen edilen tölegiň we berlen razylygyň esasynda, "her bir mahluga" (Markus 16:15) wagyz ediljek Hoş Habar bar we halasgärlik ähli adamlaryň elýeterligindedir. Ýöne, diňe kabul edijide, iman edijide bu halasgärlik häzirki eýeçilikdir.
GÜNÄ NÄME
Adam Mukaddes Ýazgylarda Hudaý we Onuň hökümeti bilen baglanyşykly jogapkärli mahluk hökmünde agzalýar. Onuň ýykylan ýagdaýy ol ýerde beýan edilýär, onuň heläkçiligi kesgitlenýär.
Günä "nyşandan sypmak," bir standarta "ýetmezlik"-dir. Ol bozulma, bilinen tabşyrygyň bozulmagydyr. Ol günä, Hudaý kanunynyň bozulmagy, jezalandyryjy jeza getirmekdir. Ol hapalanma, ony mukaddes Hudaýyň huzury üçin ýaramsyz etmekdir. Adamlar daşky we açyk hereketler bilen höküm edýärler, sebäbi olar ýüregi okap bilmeýärler; ýöne ähli zady görýän Hudaý, ähli zatlar Onuň üçin açyk we aýdyňdyr, günäni onuň çeşmesinde we başlangyjynda beýan edýär, we Onuň bu baradaky Sözi şeýledir: "Günä kanunsyzlykdyr" (1 Ýahýa 3:4), Onuň tagtyna garşy gozgalaň - bir söz bilen, öz islegi. Gaýtadan dogulmadyk adam gozgalaňçydyr we Hudaý tarapyndan duşman hökmünde görülýär (Rimliler 5:10). Onuň aňy Hudaýa garşy duşmançylyklydyr (Rimliler 8:9), onuň tebigaty her bir sebitde bozuk we ýoýulan, özüni "hudaýsyz" (Efesoslylar 2:12) we Şeýtanyň häkimiýetiniň astyna düşen (Resullaryň Işleri 26:18), basybalyjynyň islegli guly we guralydyr. Mundan başga-da, ol özüni halas etmek üçin "güýçsüzdir" (Rimliler 5:6), we hiç bir adam hiç hili ýol bilen doganyny halas edip bilmez, ne-de Hudaýa onuň üçin töleg berip bilmez (Zebur 49:7). We bu bozuklyk, bu günä, günäkäri höküme jogapkär edýär; we "günäniň hakynyň ölümdir" (Rimliler 6:23).
HAKYKY YNANDYRYŞ
Ruhuň dünýädäki işi, bu merhemet döwründe adamlary "günä, dogrulyk we höküm" barada "ynandyrmakdyr." Bu sözler köpler tarapyndan ýeňil düşündirilýär, goý olar ýalňyşlyk üçin ökünçden başga zat aňlatmaýan ýaly, jenaýatçynyň tapylanda duýýan ökünji ýa-da humar oýunçysynyň ýa-da spekulýatoryň ähli zadyny ýitirende duýýan ökünji ýaly.
Adamlaryň ekenlerini orýandygy ähliumumy kanun, ýöne onuň hereketi günäni öz güýjünde açmaýar ýa-da Hudaýyň öňünde ony ykrar etmäge alyp barmaýar. Bu Ruhuň ruhda işleýän ynamydyr. Ol günäkäri Hudaý bilen ýüzbe-ýüz getirýär; Ol günäni mukaddes Birine garşy edilen ägirt uly zat hökmünde wyždana getirýär we şeýle gygyryşy döredýär:
"Saňa, diňe Saňa garşy günä etdim we bu erbetligi Seniň gözüňde etdim" (Zebur 51:4).
Dogrulyk Onuň tagtynyň häsiýetini beýan edýär, we adalatly Höküm şol bir netijedir. Günäkär umytsyz heläk bolmalymy? Ýa-da Dogry bolan Hudaýsyzlaryň Aklawjysy bolup bilermi? Adam muňa jogap berip bilmez: ol agzy ýapyk, çäresiz durýar.
Adamyň çäksizligi Hudaýyň mümkinçiligidir. Halasgär-Hudaý peýda bolýar. Onuň jogaby: "Ony çukura düşmekden halas et; Men Töleg tapdym" (Eýýup 33:24). Bu Haçda, Hudaýyň Ogly Özüni "ähli üçin Töleg" (1 Timoteos 2:4) berende ýerine ýetirildi. Iman ediji, onuň hasaby boýunça, "Onuň gany bilen aklanan" (Rimliler 5:9) durýar.
Berlen duşuşyk ýerini äsgermezlik edýän ýa-da ret edýän adam, günäleri üçin höküme geçýär (Koloseliler 3:6), bejergini äsgermezlik etmegiň goşmaça günäsi bilen (Ýahýa 3:18; Ýewreýler 10:29).
TÖLEGIŇ MANYSY
Köne Ähtdäki "kapar" sözi "tölemek," "ýapmak" manysyny berýär we Rebbiň ölümüniň günäni ýuwujy häsiýetine yşarat edýär. Ol dünýäniň ahyrynda bir gezek "Özüni gurban etmek bilen günäni aýyrmak" (Ýewreýler 9:26) üçin peýda boldy. Baptist Onuň barada şaýatlyk etdi: "Ine, dünýäniň günäsini aýyrýan Hudaýyň Guzusy" (Ýahýa 1:29).
Günäni ýuwmak, ýa-da gurban bilen ýapmak, tölegiň esasy manysydyr. Şol bir söz Nuhuň Gämisiniň gopher agajyny ýapan we içindäki ähli zady höküm suwlaryndan goran zat hökmünde "gudron" (Barlyk 6:14) diýlip terjime edilýär. Barlyk 32:20-de "ýaraşmak," Ýakubyň Esawa, özüniň gaharly doganyna beren sowgady üçin ulanylýar, öňki günäler üçin töleg hökmünde niýetlenendir. Müsürden Çykyş 30:12-de "töleg," Ysraýyl tarapyndan olary gyrgynçylykdan goramak we olara Hudaýyň halkynyň arasynda sanalmak hukugyny bermek üçin tölenen töleg puluny aňladýar. Sanlar 35:31-de "kanagatlandyrma," ol ýerde ganhoruň jenaýatynyň ölüm jezasyndan boşadylmagy üçin hiç hili töleg, hiç hili töleg kabul edilmezdi. Bu sözleriň hemmesi, dürli ýollar bilen, tölegiň manysyny aňladýar we Golgotada Beýik Gurbanyň berilmegi bilen bir gezeklik täsir eden işe yşarat edýär.
GAN BILEN TÖLEG
Nusgalaryň şaýatlygy, pygamberleriň dili, hoş habarçylaryň we resullaryň taglymaty, tölegiň dökülen gan bilen bolýandygy barada birmeňzeş we sazlaşyklydyr. Damarlarda akýan ýyly gan däl, eýsem dökülen gan, dökülen jan, ölümiň subutnamasy hökmünde ganyň akdyrylmagy.
Lewi kanuny, "Etiň jany ganda, we men ony size gurbanlyk sypasynyň üstünde berdim, siziň janlaryňyz üçin töleg etmek üçin: çünki janyň tölegini edýän gandyr" (Lewiler 27:11), tölegiň nähili we nirede edilendigini aýdýar, "gan" we "gurbanlyk sypasy" sözleri gurbanlyk ölümine açyk yşarat edýär, Haçyň öňünden habar berýär.
"Başga bir Hoş Habar," adamyň buýsanjyna has laýyk gelýän we "adam tebigatynyň mertebesine" has gabat gelýän, bularyň hemmesini inkär edýär we ony "gyrgynçylyk dini," butparazlygyň galyndysy hökmünde masgaralaýar, onuň ýerine öz-özüni gurban etmegiň ynsanperwer dinini hödürleýär, Mesihiň nusga we görelde bolandygy aýdylýar, we Onuň siňdirilen jany (bu olaryň "gana" berýän manysy) ahlak arassalygy we Hristian hereketi üçin güýçdür. Bu teoriýada, adamyň ahlak ynamy we onuň durmuşyna getirilen täze sebäp esasy orundadyr.
Ýöne ol adamyň günäsini hasaba almaýar; ol günäni gaharly, mukaddes Hudaýyň tagtyna we mertebesine täsir edişi ýaly düýbünden äsgermezlik edýär. Ne-de ol Hudaýa tarap hiç hili kanagatlandyrma ýa-da günäni ýuwmak üpjün edýär, ne-de näletden - ölüm jezasynyň - adam tarapdan hiç hili kanuny halasgärlik gazanmaýar. Ol adatça adamyň heläkçiligini inkär etmek, Mesihiň Hudaýlygy baradaky Mukaddes Ýazgylara laýyk gelmeýän garaýyşlar we erbetleriň jezalandyrylmagyny inkär etmek bilen baglanyşyklydyr. Ol Ýahuda tarapyndan "Kaýynyň ýoly" (Ýahuda 11) hökmünde dogry beýan edilýär, ol Hudaýa ilkinji bolup, ýykylmagy äsgermezlik edip, günä gurbanynyň ganyndan aýry, öz zähmetiniň miwesini getirip, dini günäkärleriň häzirki wagtda "Hudaýyň Atalygy" esasynda, halasgärlikden we gaýtadan dogulmakdan aýry öz işlerini getirýän ýaly geldi.
TÖLEGIŇ NETIJELERI
Hudaýyň şöhraty, Onuň tagtynyň mertebesi, günä arkaly kemsidilen; adamyň Ondan ogurlan zadynyň Oňa gaýtarylmagy; Onuň dogrulygynyň "geçmeginde" (Rimliler 3:23) öňki döwürlerde iman eden adamlaryň günäleriniň, olar öz günäleriniň ynamy bilen, geljekki Halasgär tarapyndan ediljek halasgärligi göz öňünde tutup, Onuň "sabyrlylygyna" özlerini tabşyranlaryň günäleriniň aklanmagy;
gysgaça aýdylanda, Hudaýyň talaby - adamyň zerurlygy däl, eýsem Hudaýyň hormaty - Hudaýyň Oglunyň tölegli ölümindäki ilkinji, esasy zatdy. "Ol Özüni Hudaýa ýekesiz hödürledi" (Ýewreýler 9:14). Ol Özüni "Hudaýa hoş ysly gurbanlyk we hödür" (Efesoslylar 5:2) hökmünde berdi. Ýakylan ýa-da "ýokary galýan gurbanlyk" ýaly, Ol doly gurbanlyk sypasynyň üstünde goýuldy, we Onuň ähli bolan zady we eden zady ýokary asmana galdy, hoş ysly hökmünde kabul edildi.
Başga bir tarapdan, Hudaý Guzyny üpjün ediji boldy (Barlyk 22:8); Ol gaýgyrmady, eýsem Öz Ogluny berdi (Rimliler 8:32). Ol hem Ony ölüme getiren (Zebur 22:15), gylyjy Oňa garşy oýaran (Zakarýa 13:7), Özüniň eline gorkunç "käse" beren (Matta 26:39, 42) boldy. Günä gurbanynda, gurban öz üstüne ýüklenen günä bilen aýyplanan hökmünde garalýardy we düşelgäniň daşynda ýakyp ýok ediji otda ýandyrylýardy. Şeýlelik bilen, Öz şahsyýetinde hemişe Mukaddes bolan, Hudaýyň razy bolan Ony, biziň üçin günä edildi, şonda biz Onda Hudaýyň dogrulygy bolup bilerdik (2 Korintoslylar 5:21).
Bu, käwagt akylsyzlyk bilen aýdylýan ýaly, "günäsiziň günäkär üçin ölmekligi" däl, bu adalatsyzlyk bolardy; eýsem Mukaddes bolan, günä bilmeýän, başgalaryň günäsi bilen şeýle bir aýyplanan, şonda ol öz ölümi bilen onuň üçin wekilçilikli ejir çekdi we ony ýuwdy.
MESIHIŇ ÖLÜMINIŇ IKI TARAPY
Täze Ähtde Reb Isanyň ölümi bilen baglanyşykly ulanylýan we ondan gelip çykýan netijeleri beýan edýän sözler iki topara bölünip bilner. Birinjiden, tölegiň Hudaýa beren we adamlar üçin, dünýä üçin gazanan zatlaryny beýan edýänler; ikinjiden, Hoş Habary kabul edenler we Reb Isa iman etmek we Ruh arkaly täze dogulmak bilen Hudaý bilen täze gatnaşyga girenler üçin üpjün eden bereketleri, merhemet bilen halas bolanlar we Söýgüli bolan Onda kabul edilenler, olar "ebedi ähtiň" ähli bereketlerini we peýdalaryny paýlaşýarlar we Onuň kämil işiniň we deňsiz-taýsyz şahsyýetiniň ähli gymmatynda Hudaýyň öňünde durýarlar. Mesihiň işiniň bu iki tarapyny garyşdyrmak günäkärlere Hoş Habary we mukaddeslere hakykaty hödürlemekde köp ýalňyş aňlatmalara getirýär.
Giňişleýin tarapdan, Ol "ähli üçin töleg" (1 Timoteos 2:4); "bütin dünýä üçin günäni ýuwmak" (1 Ýahýa 2:2).
Hoş Habar "asman astyndaky ähli ýaradylyşa" (Koloseliler 1:23) wagyz edilýän, Hudaý "günäleriň bagyşlanmagyny" (Resullaryň Işleri 13:38) ähli adamlara, adamlara hormat goýman yglan edýän, "kim islese" çakylygy "ýaşaýyş suwuny mugtuna alsyn" (Ylham 22:17) diýen esasynda. Hoş Habary eşiden hiç bir günäkär öz jezalandyrylmagyny Hudaýyň üstüne atyp bilmez, ýa-da özü üçin halasgärlik üpjün edilmändigini bahana edip bilmez.
Mesihiň ölümi, "biziň günälerimiz üçin" (1 Korintoslylar 15:3), hudaýsyzlar üçin (Rimliler 5:6) bolan, ähli üçin halasgärlik gazandy we ol Hoş Habarda ähli adamlara yglan edilýär. Ýaraşygy kabul edenlere we iman arkaly Mesih bilen birleşenlere, Haçyň ýeke-täk Beýik Gurbanyndan gazanylan we ondan gelip çykýan başga bereketler mälim edilýär.
Olar "Onuň gany arkaly halasgärlige eýedirler" (Efesoslylar 1:7), we bu güýç bilen halasgärligi, şeýle hem baha bilen halasgärligi öz içine alýar; olar öz günälerinden boşadylýarlar (Ylham 1:5); olar aklanýarlar (Rimliler 5:10) we Onuň gany arkaly mukaddes edilýärler (Ýewreýler 13:12). Onuň öz bedeninde agaçda göteren günäleri (1 Petrus 2:28) şeýle bir doly arassalanýar (Ýewreýler 1:3) welin, olar indi ýatlanmaýar (Ýewreýler 10:17), we olar, ybadat edijiler hökmünde, bir gezek arassalanandan soň, "indi günäleriň wyždany ýok" (Ýewreýler 10:2) bolup, parahatlykda Onuň öňünde durýarlar. Bularyň hemmesi, we başga-da köp zat, iman arkaly Hudaýyň maşgalasyna girenleriň (Ýahýa 1:12) we Golgotanyň ýeke-täk beýik gurbanyndan gelip çykýan peýdalary paýlaşýanlaryň häzirki aýrylmaz eýeçiligine öwrülýär.
