MEDENIÝET: Sen maňa höküm çykarmaga kimsiň?
Biziň medeniýetimizde iň meşhur aýatlaryň biri Matta 7:1: «Höküm çykarmaň, şonda size höküm çykarylmaz» (NKJW). Hristianlar we imansyzlar, eger siz olaryň edýän bir zadynyň ýalňyşdygyny aýtsaňyz, bu aýaty sitata getirip bilerler. Bu, esasanam, «çydamlylyk» döwrümizde dogry, bu bolsa hakykatdanam kabul edilmegi gözlemekdir. Adamlar beýlekileriň öz ýaşaýyş ýollaryny, öwretmelerini ýa-da başga bir zadyny kabul etmegini isleýärler. Olar hiç kimiň ýalňyş zady soramagyny ýa-da ony günä diýip atlandyrmagyny islemeýärler. Eger siz şeýtseňiz, size höküm çykarmakda aýyplamak ähtimallygy bar!
Mukaddes Ýazgylar höküm çykarmak barada näme diýýär? «Höküm» sözi dürli görnüşlerde (höküm çykarmak, höküm, kazyýetler we beýlekiler) Hudaýyň Sözünde 700-den gowrak gezek duş gelýär. Mukaddes Ýazgylaryň bir kitaby «Kazyýetler» diýlip atlandyrylýar, sebäbi ol Hudaýyň Öz halkyna ýolbaşçylyk etmek üçin kazyýetleri ýetişdiren döwri barada ýazylypdyr.
Höküm Çykarmak Baradaky Ygtyýar
Mukaddes Ýazgylar ähli zadyň ýeke-täk iň ýokary Kazysynyň – Hudaýyň Özüdigini gaty açyk görkezýär. Diňe Ol niýetleri we hereketleri goşmak bilen, dogry we ýalňyşy kesgitlemäge ygtyýarlydyr. Köne Ähtde Hudaýyň Kazyýetdigini aýdýan köp aýatlar bar, mysal üçin:
«Hudaý adalatly kazyýetdir, we Hudaý her gün erbetlere gaharlanýar» (Zebur 7:11). «Ol dünýäni dogrulyk bilen höküm eder, we halklar üçin hökümleri dogrulyk bilen ýerine ýetirer» (Zebur 9:8). «Gökler Onuň dogrulygyny yglan etsin, çünki Hudaý Özüdir Kazyýet. Sela» (Zebur 50:6). «Çünki Reb biziň Kazyýetimizdir, Reb biziň Kanunçymyzdyr, Reb biziň Patyşamyzdyr; Ol bizi halas eder (Işaýa 33:22).
Täze Ähte gelende, Atanyň ygtyýary we hökümi Ogluna tabşyrandygyny görýäris. Isa direlişden soň asmana galmazdan ozal bu ygtyýar barada gürledi: «Gökde we ýerde ähli ygtyýar Maňa berildi» (Matta 28:18). Biz şeýle hem okaýarys:
«Çünki Ata hiç kimi höküm etmeýär, ýöne ähli hökümi Ogluna tabşyrdy» (Ýahýa 5:22). «Men dünýä yşyk bolup geldim, şonda Maňa iman eden her kim garaňkylykda galmaz. Eger kimdir biri Meniň sözlerimi eşidip, iman etmese, Men ony höküm etmeýärin; çünki Men dünýäni höküm etmäge däl-de, dünýäni halas etmäge geldim. Meni ret eden we Meniň sözlerimi kabul etmedik adamda ony höküm edýän zat bar – Meniň aýdan sözüm soňky günde ony höküm eder» (Ýahýa 12:46-48). «Çünki Ol dünýäni dogrulyk bilen höküm etjek bir güni belledi, Özüniň bellän Adamy arkaly. Ol ony ölülerden direltmek bilen ähli adamlara bu barada kepillik berdi» (Resullaryň Işleri 17:31).
Mukaddes Ýazgylar bir gün Isanyň ähli ynsanlary dogry höküm etjekdigini gaty açyk görkezýär her bir adamyň Hudaýyň Ogluna bolan imanyna ýa-da ony ret etmegine esaslanyp. Älemiň Kazysy halas bolmak barada Öz hökümini eýýäm yglan etdi: «Başga hiç kimde halas bolmak ýokdur, çünki adamlaryň arasynda halas bolmaly başga at ýokdur» (Resullaryň Işleri 4:12).
Adamlar Arasynda Höküm Çykarmak
Indi iman edenler we imansyzlar bilen baglanyşykly höküm çykarmagy göz öňünde tutalyň. Bu iki topar bilen iş salyşanda usullar dürli, ýöne ikisi üçinem maksat ýaraşykdyr. Imansyzlar Mesihi tanamaly we Onuň bilen ýaraşmaly, iman edenler bolsa Mesihde ösmeli we biri-biri bilen ýaraşmaly.
Biz imansyzlara hoş habary aýdanymyzda, olaryň Hudaý bilen bolan ýagdaýy barada höküm çykarylýar. Mukaddes Ýazgylar ähli adamlaryň günäkärdigini, Hudaýyň şöhratyndan mahrum bolandygyny we günälerinden halas bolmaga mätäçdigini açyk yglan edýär (Rimliler 3:23). Iman edenler hoş habary söýgi we merhemet bilen aýtmaly – diňe Mukaddes Ýazgylaryň aýdýan zatlarynyň ähmiýetlidigini bilip, biziň pikirlerimiz däl!
Köp adamlar hristianlaryň abort, zyna, gomoseksual hereket we bir jynsly nika ýaly meseleler boýunça höküm çykarmaly däldigini pikir edýärler. Bu garaýyş, hristian Hudaýyň Sözüne laýyklykda, gomoseksual hereketiň günädigini we bir jynsly nikanyň ýalňyşdygyny aýdanda belli bolup biler. Şol iman eden adam şeýle garşylyklar bilen duşuşyp biler:
«Biri-birini söýýän iki adama höküm çykarmaga sen kimsiň?» «Sen kimdigiňi pikir edýärsiň, kime söýüp biljekdigini we söýüp bilmejekdigini aýdýan? Senem günäkärsiň!» «Biri-biriniň şahsy durmuşy seniň işiň däl. Olara höküm çykarma.» Käbirleri hatda Matta 7:1-däki aýatymyzy – Mukaddes Ýazgylaryň özüni-de sitata getirerler!
Iman edenleriň höküm çykarmaly däldigi baradaky talapda uly logiki meseleler bar. Bu, aýatymyzyň kontekstini okanyňyzda aýdyň bolýar:
«Höküm çykarmaň, şonda size höküm çykarylmaz. Çünki haýsy höküm bilen höküm etseňiz, size-de şol höküm çykarylar; we haýsy ölçeg bilen ölçeseňiz, size-de şol ölçeg bilen ölçener. Näme üçin doganyňyzyň gözündäki çöpüňi görýärsiňiz, ýöne öz gözüňizdäki agajy görmeýärsiňiz? Ýa-da doganyňyza nädip aýdyp bilersiňiz: ‘Gözüňizden çöpüňi aýyrmaga rugsat beriň’; we serediň, öz gözüňizde agaç bar? Ikiýüzli! Ilki öz gözüňizden agajy aýyryň, şonda doganyňyzyň gözünden çöpüňi aýyrmak üçin açyk görersiňiz» (Matta 7:1–5).
Bu bölümde Mesih iman edenleri ikiýüzli ýa-da ýazgarýan görnüşde höküm çykarmakdan duýdurýar. Şeýle höküm çykarmak köplenç Isanyň gullugy döwründe fariseýler bilen baglanyşyklydy. Matta 7:1-den «höküm çykarmaň» diýen aýaty sitata getirýän köp adam Matta 7:5-däki höküm çykarmak baradaky buýrugy görmeýär, ol ýerde «Şonda doganyňyzyň gözünden çöpüňi aýyrmak üçin açyk görersiňiz» diýilýär. Isanyň bu ýerde nygtaýan zady, başgalar barada höküm çykarmazdan ozal özüňize höküm çykarmakdyr. Aýratynlygy we hökümiň zerurdygyny belläň. Giňişleýin kontekstde, Isa iman edenlere ýalan taglymat we ýalan pygamberler barada aýratyn bolmagy aýdýar, sebäbi olar hristian «görünýärler», ýöne olaryň maksady sürini ýoldan çykarmakdyr (Matta 7:15–20; Luka 6:43–45).
Hristianlar hökmünde biz hudaýhon durmuşda ýaşamaly, ilki bilen öz günälerimizden toba etmäge üns bermeli. Mukaddesleşmek, Hudaýdan we dünýäden we onuň ýollaryndan aýry ýaşamak, her gün Mesihiň keşbine öwrülmegiň ömürboýy dowam edýän prosesidir. Bu bolmasa, başga bir adama kömek etmäge ýerimiz ýok. Mesihiň Matta 7-de Öz iman edenlerine öwredýän zady, eger biz şahsy günälerimizden toba etmedik bolsak, başgalara näderejede günäkär hereket edýändiklerini aýtmak üçin ýagdaýymyz ýokdur. Ýöne ýatda saklaň, Mukaddes Ýazgylar edýär bize hoş habary wagyz etmegi aýdýar – we hoş habaryň bir bölegi adamlaryň halas bolmaga mätäç günäkärlerdigidir.
Biz köplenç hristianlardan beýleki iman edenler barada, esasanam olaryň ýalňyş taglymatlary bilen baglanyşykly höküm çykarmaly däldigimiz baradaky talaplary eşidýäris. Olar bize diňe biri-birimizi söýmeli we höküm çykarmaly däldigimizi aýdýarlar. Ýöne başga bir hristianyň ýalňyşlykda galmagyna we hatda başgalary aldamagyna rugsat bersek, bu hakykatdanam söýgini görkezýärmi? Başgalary söýmek, olar ýalňyşlyga düşende olary merhemet bilen düzetmegi talap edýär (Matta 18; 1 Korintoslylar 1:11 we Galatiýalylar 6:1 serediň). Ýalňyşýanlar hökman özleriniň ýalňyşlykdadyny bilmeýärler; olar ähtimallyk bilen aldanan ýa-da bilimsizdirler. Şonuň üçin biz ýagdaý näme bolsa-da, taglymat babatda ýalňyşlygy ýuwaşlyk bilen we seresaplylyk bilen düzetmeli. Ahyrsoňy, bu ybadathananyň jogapkärçiliklerinden biridir: dogry taglymaty öwretmek we ýalňyş taglymaty düzetmek (2 Timoteos 2:25, 3:16; Titus 2:1). We biz şeýle aýatlara boýun bolmak üçin aýratynlyk (dogry bilen ýalňyşyň arasynda höküm çykarmak) ulanmaly:
«Ýöne indi men size ýazdym, jynsy taýdan ahlaksyz, ýa-da açgöz, ýa-da butparaz, ýa-da sögünýän, ýa-da serhoş, ýa-da zorlukçy diýlip atlandyrylýan hiç bir dogan bilen gatnaşyk etmezligi – hatda şeýle adam bilen iýmezligi. Çünki daşardakylara höküm çykarmak bilen meniň näme işim bar? Siz içerikilere höküm çykarmarsyňyzmy? Ýöne daşardakylara Hudaý höküm çykarýar. Şonuň üçin ‘ýaman adamy özüňizden aýryň’» (1 Korintoslylar 5:11-13). «Eger şonda bu durmuşa degişli zatlar barada hökümleriňiz bar bolsa, ybadathana tarapyndan iň az hormatlanýanlary höküm çykarmaga belleýärsiňizmi?» (1 Korintoslylar 6:4). «Ýöne biz size, doganlar, Reb Isanyň Mesihiň adyndan buýurýarys, tertipsiz ýaşaýan we bizden alan däp-dessuryna laýyk gelmeýän her bir dogandan daşlaşmagyňyzy» (2 Selanikliler 3:6).
Şeýle hem 1 Timoteos 6:20 we Titus 3:9 serediň.
Başgalara Höküm Çykarmak Näme Anlatmaýar
Adamyň häsiýeti ýa-da taglymaty barada aýratyn bolmak ýalňyş däl. Köp adamlar Matta 7:1-i başgalara höküm çykarmak barada aýat 6-a çenli okamazdan sitata getirýärler, ol ýerde Isa: «Mukaddes zady itlere bermäň; ne-de merjenleriňizi doňuzlaryň öňüne taşlamaň» diýýär. Bu aýata boýun bolmak üçin adamyň häsiýeti barada käbir höküm çykarýan kararlar kabul etmeli!
Soňra, 15-nji aýatda, Isa: «Ýalan pygamberlerden ägä boluň, olar size goýun donunda gelýärler, ýöne içinden açgöz möjeklerdir» diýdi. Hakyky goýunlaryň haýsylarynyň hakyky goýun däldigini tanamak we başgalara duýdurmak üçin aýratyn goýun gerek: «Bu hakyky goýun däl! Bu goýun ýaly geýnen möjek!» Bu adamyň taglymatyny ýalan diýip höküm etmegi talap edýär. Rimliler 16:17-18 dowam edýär: «Öwrenen taglymatyňyza garşylyk döredýän we päsgel berýänlere gözegçilik ediň, we olardan daşlaşyň. Çünki şeýle adamlar, Reb Mesihimiziň däl-de, öz islegleriniň gullarydyr; we özleriniň ýumşak we ýaranjaň sözleri bilen bihabar adamlaryň ýüreklerini aldaýarlar» (NASB).
Käbirleri ýalan taglymaty umumy sözler bilen açyk etmek dogry, ýöne ýalan mugallymyň adyny hiç haçan aýratyn agzamaly däldigini aýdýarlar. Ýöne Pawlus 1 Timoteos 1:19-da käbirleriň imany we arassa wyždany ret edendigini, «we öz imanlary babatda gämi heläkçiligine uçrandygyny» agzap geçýär. Ol muny şol ýerde goýmaýar, ýöne dowam edýär: «Bulara Himenus we Aleksandr degişlidir, men olary Şeýtana tabşyrdym, şonda olar küpür etmezligi öwrenerler» (a.20). Ol şeýle hem Himenus we Filetusyň adyny agzap, «hakykatdan azaşan adamlar, direlişiň eýýäm bolandygyny aýdyp, käbirleriň imanlaryny bulaşdyrdylar» (2 Timoteos 2:17-18) diýip goşýar. Soňra Pawlus Timoteosa: «Demas, bu dünýäni söýüp, meni terk etdi» (4:10) diýýär. 14-nji aýatda ol Timoteosa Pawlusa köp zyýan beren «misçi Aleksandr» barada duýdurýar. Söýginiň resuly Ýahýa, 3 Ýahýa 9-10-da sürini «olaryň arasynda birinji bolmagy söýýän Diotrefes» barada duýdurýar, ýöne «biziň aýdýan zatlarymyzy kabul etmeýär». Pawlus iki sögüşýän aýaly, Ewodiýa we Sintihany agzap, olary «Rebde agzybirlikde ýaşamaga» (Filipililer 4:2) çagyrýar. Ol Kolose ybadathanasyna açyk aýdýar: «Arhippusa aýdyň, ‘Öz gullugyňyza üns beriň’» (Koloseliler 4:17). Bu resullar, Mukaddes Ruh tarapyndan ýolbaşçylyk edilip, atlary agzadylar!
Resullar bu ýagdaýlaryň hiç birinde başgalara ýalňyş höküm çykarmadylar. Şonuň üçin biz hudaýsyz hereket ýa-da ýalan taglymat barada aýratynlyk ulanmagyň birine höküm çykarmak däldigini netije çykarmaly. Ne-de birine günä ýa-da ýalan taglymat barada gürlemek höküm çykarmakdyr. Eger siz çagaňyzyň çalt gelýän awtoulagyň öňüne ylgamakçydygyny görseňiz, ony duýdurmak üçin ähli güýjüňizi sarp edersiňiz. Eger siz Mesihdäki doganyňyzyň günä ýa-da ýalan taglymatlara ynanmak bilen durmuşyny ýok etmekçidigini görseňiz, söýgi sizi merhemet bilen ony duýdurmak üçin ähli zady etmäge höweslendirmeli. Ýakup 5:19-20-de aýdylýar: «Meniň doganlarym, eger siziň arasyňyzdan kimdir biri hakykatdan azaşsa we biri ony yzyna gaýtarsa, bilmelidir ki, günäkär adamy öz ýolunyň ýalňyşlygyndan gaýtaran adam onuň janyny ölümden halas eder we köp günäleri ýapar.»
Pawlus her bir ruhy iman edeniň günä düşen şägirdi bilen ýüzbe-ýüz durmagyň jogapkärçiligidigini öwretdi (Galatiýalylar 6:1). Bu gizlin başlamaly, eger günä açyk edilmedik bolsa (Galatiýalylar 2:11-14; 1 Korintoslylar 5:1-13). Reb Isa Matta 18:15-18-de şeýle ýüzbe-ýüz durmagy öwretdi.
Gulluk üçin ruhy ýetişenligi ýa-da taglymat garaýyşlaryny bahalandyrmak birine höküm çykarmak däl. Akylly gulluk kararlaryny kabul etmek we sürini bakmak üçin adamyň häsiýeti we taglymat garaýyşlary barada höküm çykarmaly.
Başgalara Ýalňyş Höküm Çykarmak
Biz başgalara ýalňyş höküm çykarýarys, eger olary gabanjaňlykdan, agyrydan, öz-özüňe hyýanat etmekden ýa-da başga bir günäden tankytlasak, Mesihiň içinde olary gurmak islemän. Ýakup 4:11 höküm çykarmakdaky niýetlerimize garşy çykýar: «Biri-biriňiz barada ýaman söz aýtmaň» (NKJW). Tömet atmak, birini ýamanlamak ýa-da ýalan ýa-da bilkastdan ýalňyş maglumat paýlaşmak bilen onuň abraýyna zyýan bermek diýmekdir. Ýöne Ýakubyň ulanýan sözüniň has giň manysy bar, ol öz-özüňe hyýanat etmekden gelip çykýan islendik tankyt ýa-da negatiw teswiri öz içine alýar.
Biz birine ýalňyş höküm çykarýarys, eger adamyň sözleriniň ýa-da hereketleriniň arkasyndaky ähli degişli faktlary we niýetleri bilýändigimizi çaklasak. Nakyllar bize duýdurýar: «Eşitmezden ozal jogap beren adam üçin bu akmaklyk we utançdyr», sebäbi «öz işini ilkinji bolup goraýan adam dogry görünýär, tä goňşusy gelip ony barlana çenli» (Nakyllar 18:13,17).
Ýene-de, biz birine ýalňyş höküm çykarýarys, eger Hudaýyň Sözüni standart hökmünde saklamazdan, ynsan standartlaryny goýsak. Pawlus bu mesele üçin iki bap bagyşlaýar. Rimliler 14-de, wegetarian iman edenler et iýýänlere höküm çykarýardylar. Beýlekiler käbir günleri mukaddes hasaplap, şeýtmeýänlere höküm çykarýardylar. 1 Korintoslylar 8-de, mesele butlara gurban edilen eti iýmekdi. Mukaddes Ýazgylaryň kesgitli buýruklar bermeýän ýerlerinde şahsy ynançlary ulanmak we olary paýlaşmaýanlara höküm çykarmak üçin garaýyşlary standart hökmünde goýmak ýalňyşdyr. Fariseýler Hudaýyň kanunyna onlarça ynsan tarapyndan döredilen düzgünleri goşup, soňra olary saklamaýan her bir adama höküm çykaranlarynda şeýle etdiler. olaryň düzgünlerini. Olar kiçi meselelere gaty köp ähmiýet berýärdiler we daşky görnüşlere üns berýärdiler, ýöne olaryň ýürekleri Hudaýdan daşdady. Olar Hudaýyň buýruklaryny äsgermezlik edip, ynsan däp-dessurlaryny sakladylar (Markus 7:6-9).
Eger biz başga birine günäsi bilen kömek etmezden ozal öz günämize höküm çykarmasak, biz ýalňyş höküm çykarýarys. Bu, eýýäm agzalan Matta 7:1-5-iň hakyky taglymatydyr. Reb doganyňyzyň gözünden çöpüňi aýyrmaga kömek etmegiň ýalňyşdygyny aýtmaýar. Ýöne muny etmezden ozal, öz gözüňizdäki agaç bilen iş salyşyň.
Biz birine ýalňyş höküm çykarýarys, eger gizlin ýa-da şahsy maglumatlary ýalňyş niýet bilen paýlaşsak. Ruhy görünmek we başga bir iman edene: «Bu ýagdaý barada bilmegiňizi isledim, şonda siz doga edip bilersiňiz» diýmek aňsat. Hakykat köplenç, biz bir zady bilýändigimiz üçin diňe ähmiýetli duýmak isledik. Biz seresap bolmaly.
Mukaddes Ýazgylardan görnüşi ýaly, biz adamyň niýetlerine höküm çykarmaly däldiris, sebäbi biz adamyň ýüregine seredip bilmeýäris. Ýöne Mukaddes Ýazgylar, Mesihiň yzyna eýerýändigini aýdýan biriniň miwesine we hereketlerine höküm çykarmak üçin wagt bardygyny hem açyk görkezýär. Biz hiç haçan ýazgarmaly däldiris, ýöne durmuşyň hünär bilen gabat gelýändigini ýa-da gelmeýändigini aýratynlyk bilen bilmeli.
Bu Zat Näme Üçin Möhüm?
Höküm çykarmak bilen baglanyşykly näme töwekgelçilikde? Bizi hakykatdanam näme aladalandyrmaly? Hudaýyň şöhraty!
Hudaýyň söýgüdigi (1 Ýahýa 4:8-10) hakykatdanam dogry, ýöne Mukaddes Ýazgylaryň şol kitaby bize «Hudaý yşykdyr we Onda hiç hili garaňkylyk ýokdur» (1:5) diýip hem aýdýar. Bu birinji bap bize durmuşymyzyň hünärimiz bilen gabat gelmelidigini aýdýar: «Eger biz Onuň bilen gatnaşygymyz bar diýsek we garaňkylykda ýörsek, biz ýalan sözleýäris we hakykaty amala aşyrmaýarys» (a.6). Hristiandygymyzy aýtmak we soňra Hudaýyň Sözüne garşy gelýän ýaşaýyş ýa-da hereket etmek yzygiderli däl.
Hristian hökmünde men Hudaýyň şöhraty bilen gyzyklanmaly. Häzirki wagtda adamlaryň hukuklary barada gaty köp gürrüň edilýär, ýöne Hudaýyň hukuklary barada näme? Reb Isanyň hukuklary barada näme? Pawlus 2 Korintoslylar 4:3-6-da Şeýtanyň adamlaryň gözlerini kör etmek isleýändigini, şonda olar Mesihiň şöhratynyň hoş habarynyň yşygyny görmezlikleri üçin açyk görkezýär! Hristianlar hökmünde, şol yşyk biziň içimizde ýanmaly we bizden çykmaly (2 Korintoslylar 4:6-7; 1 Petrus 2:9). Biziň durmuşymyz diňe Hudaýyň söýgüsini däl, eýsem Onuň mukaddesligini hem görkezmeli (1 Petrus 1:15-16).
