Çokundyrma we çörek döwmek, Reb Isa Mesihiň yzyna eýerijiler hökmünde bize berlen iki esasy düzgündir. Şonuň üçin çokundyrma meselesi gaty möhümdir. Onuň köp taraplary bar. Ýyllaryň dowamynda ol käbir hristian toparlarynda köp jedellere sebäp boldy. Meniň islegim, has köp jedel döretmek däl-de, eýsem, Mukaddes Kitabyň çokundyrma barada näme diýýändigini düşündirmekdir. Ol näme? Ol näme aňladýar? Ol Mesihiň yzyna eýerijisi üçin näme edýär? Çözmek isleýän ýene bir soragymyz: «Toba üçin çokundyrma» bilen Reb Isanyň Beýik Tabşyrykda beren we şägirtleriň amala aşyran suw çokundyrmasynyň arasynda näme tapawut bar? Mundan başga-da, Mukaddes Ruh bilen çokundyrma suw çokundyrmasy bilen bir zatmy? Bu soraglara çuňňur aralaşmaga çalyşýarkak, Mukaddes Ýazgylaryň biziň çeşmämiz bolmagyny we Mukaddes Ruha ýolbelet hökmünde bil baglamagymyzy isleýäris.
Çokundyrma näme? Ol näme aňladýar?
Çokundyrma sözi suwa çümmek, batyrmak ýa-da çümdürmek diýmegi aňladýar. Ol grek sözünden gelip çykýar baptizo, köplenç matanyň reňkini üýtgetmek üçin matany boýaga batyrmak ýa-da çümdürmek tejribesini suratlandyrmak üçin ulanyldy. Matanyň şol reňkde çokundyrylandygy aýdylardy. Emma bu söz adamlar üçin hem ulanyldy; mysal üçin, Ysraýyl 1 Korinfliler 10:2-e görä, gyzyl deňizden geçip, Musa yzyna eýereninde Musa çokundyryldy. Bu diňe ysraýyllaryň Hudaý tarapyndan bellenen ýolbaşçysy bilen jebisligini nygtaýar.
Toba üçin çokundyrma
Toba üçin çokundyrma Ýahýa çokundyryjy tarapyndan wagyz edildi. Onuň çokundyrmasy adamlary Mesihe tarap gönükdirdi we olary Onuň gelmegine taýýarlady. Matta 3-de şulary okaýarys:
Şol günlerde Ýahýa çokundyryjy Ýahuda çöllerinde wagyz edip geldi we «Toba ediň, sebäbi Gök Patyşalygy ýakynlaşdy!» diýdi. Çünki bu Yşaýa pygamberiň aýdan adamy: «Çölde gygyrýanyň sesi: ‘Rebbiň ýoluny taýýarlaň; Onuň ýodalaryny dogrulaň.’» Indi Ýahýanyň özi düýe ýüňünden tikilen eşik geýipdi, bilinde deri guşak bardy; iýmiti çekirtge we ýabany baldy. Soňra Iýerusalim, ähli Ýahuda we Iordan töweregindäki ähli sebit oňa çykdy we günälerini boýun alyp, Iordan derýasynda ol tarapyndan çokundyryldy. Emma ol çokundyrmasyna gelýän fariseýleriň we saddukeýleriň köpüsini göreninde, olara şeýle diýdi: «Ýylan nesli! Geljek gazapdan gaçmagy size kim duýdurdy? Şonuň üçin toba etmäge mynasyp miweler beriň we öz-özüňize ‘Biziň atamyz Ybraýym bar’ diýip pikir etmäň. Çünki men size aýdýaryn, Hudaý bu daşlardan Ybraýyma çagalar döredip biler. Hatda häzir hem palta agaçlaryň köküne goýuldy. Şonuň üçin gowy miwe bermeýän her bir agaç kesilip, oda taşlanýar. Men sizi toba üçin suw bilen çokundyrýaryn, emma menden soň gelýän mendenem güýçlüdir, Onuň çepeklerini götermäge men mynasyp däl. Ol sizi Mukaddes Ruh we ot bilen çokundyrar. Onuň ýelpewajy elinde, we ol harman ýerini doly arassalar, we bugdaýyny ammara ýygnar; emma ol samany öçmejek ot bilen ýakar. Matta 3:1-12Pawlus soňra Ýahýanyň çokundyrmasynyň toba üçindigini tassyklady, Resullaryň Işleri 19:4-de şeýle diýdi: «Ýahýa hakykatdan-da toba çokundyrmasy bilen çokundyrdy, adamlara özünden soň geljek Oňa, ýagny Isa Mesihe ynanmalydygyny aýtdy.» Diýmek, Ýahýanyň çokundyrmasy aýratyn toba bilen baglanyşyklydy. Ol pikiri üýtgetmegiň we täze ugra gitmegiň simwoliki görnüşidi. Matta 3:6-da aýdylyşy ýaly, adamlar «günälerini boýun alyp» gelenlerinde, «Iordan derýasynda ol tarapyndan çokundyryldy.» Başgaça aýdylanda, Ýahýa tarapyndan çokundyrylmak, olaryň günälerini ykrar edendigini we Mesihiň gelmegine garaşyp üýtgemek islegini görkezendigini aňladýardy.
Çokundyrmak tabşyrygy
Ölüminden, jaýlanmagyndan we direlişinden soň, Reb Isa şägirtlerine göründi we olara wagyz etmegi we çokundyrmagy tabşyrdy. Ol şeýle diýdi,
«Şonuň üçin gidiň we ähli milletleri şägirt ediň, olary Ataň, Ogluň we Mukaddes Ruhyň ady bilen çokundyryň, size tabşyran ähli zatlaryma eýermegi öwrediň; we ine, men siziň bilen hemişe, asyryň soňuna çenli.» Matta 28:19-20Markusyň beýanynda Ol goşýar,
«Ähli dünýä gidiň we her bir jandara Hoş Habary wagyz ediň. Ynanan we çokundyrylan halas bolar; emma ynanmaýan höküm ediler.» Markus 16:16Ynanýanlaryň çokundyrylmalydygy, emma ynanmaýanyň höküm ediljekdigi aýdyňdyr. Halas bolmak çokundyrmadan däl-de, ynanmakdan gelip çykýar.
Aşakdaky aýatlar hem bu barada has köp maglumat bermäge kömek edýär:
Çünki siz hemmäňiz Isa Mesihe iman arkaly Hudaýyň ogullarysyňyz. Çünki Mesihe çokundyrylanlaryň hemmesi Mesihi geýindi. (Galatýalylar 3:26-27)
Çünki Hudaý dünýäni şeýle söýdi, Ol Öz ýeke-täk Ogluny berdi, şonuň üçin Oňa ynanan her kim heläk bolmaz, eýsem ebedi ýaşaýşa eýe bolar. Çünki Hudaý Öz Ogluny dünýäni höküm etmek üçin däl-de, dünýäniň Ol arkaly halas bolmagy üçin dünýä iberdi. Oňa ynanan höküm edilmez; emma ynanmaýan eýýäm höküm edildi, sebäbi ol Hudaýyň ýeke-täk Oglunyň adyna ynanmady. (Ýahýa 3:16-18)
Şonuň üçin, doganlar, size bu Adam arkaly günäleriň bagyşlanmagy wagyz edilýändigini biliň; we Ol arkaly ynanan her kim Musa kanuny bilen aklanyp bilmeýän ähli zatlardan aklanýar. (Resullaryň Işleri 13:38-39)
Rimliler 6:1-17-ä gelenimizde has aýdyň göreris, ynananyň çokundyrmasy Reb Isa Mesihiň ölümi, jaýlanmagy we direlişi bilen özüni tanatmagyň alamaty. Ol eýýäm tamamlanan arassalanmagyň wekilidir.
Resullaryň Işleri kitabynda çokundyrma
Resullaryň Işleri kitabynda çokundyrma bilen baglanyşykly on töweregi bölüm bar (Resullaryň Işleri 2:37-41; 8:5-13; 8:36-38; 9:17-19; 10:47-48; 16:13-15; 16:27-34; 18:5-8; 19:1-5; 22:14-17). Bular Resullaryň Işleri kitabynda çokundyrmak tabşyrygynyň ýerine ýetirilýändigini görýän pursatlarymyzdyr. Resullaryň Işleri kitaby geçiş kitaby bolup, zatlaryň ösýändigini ýatda saklamalydyrys. Resullaryň Işleri kitabynda Kilise döremeginden başlap, çaga döwründen geçip, kitabyň soňuna gelenimizde has ösen döwre ýetýär. Ýahudilikden Hristianlyga geçiş bar.
Resullaryň Işleri 1-nji bapda şägirtleriň direlen Rebbiň «Ataň wadasyna garaşyň, ‘ony’ Ol ‘menden eşitdiňiz; çünki Ýahýa hakykatdan-da suw bilen çokundyrdy, emma siz köp gün geçmänkä Mukaddes Ruh bilen çokundyryljakdyrsyňyz’» (Resullaryň Işleri 1:4-5) diýen görkezmelerini ýerine ýetirýändigini görýäris. Bu wada Pentikost gününde ýerine ýetirildi (Resullaryň Işleri 2:1-4), we Mukaddes Ruh bilen çokundyrma her bir ynanany Mesihiň bedenine birleşdirýär.
«Çünki bir Ruh arkaly biz hemmämiz bir bedene çokundyryldyk—ister ýewreýler, ister grekler, ister gul, ister azat—we hemmämiz bir Ruhdan içdik.» (1 Korinfliler 12:13)
Kilise üçin zatlar Pentikost gününde, Mukaddes Ruh 120 şägirdiň üstüne ineninde başlandy. Petrus turup, Mesihe merkezleşen habary wagyz etdi, Mesihiň tenleşmegi, Onuň haça çüýlenmegi, Onuň direlişi, Onuň göge galmagy, Onuň şöhratlanmagy we Onuň beýgelmegi barada gürledi. Şeýle Ruh bilen doldurylan, Mesihi beýgeldýän habaryň soňunda, diňleýjileri «ýüreklerine kesildi» we Petrus bilen beýleki resullara şeýle diýdiler,
«‘Adamlar we doganlar, biz näme etmeli?’ Petrus jogap berdi, ‘Toba ediň we her biriňiz günäleriň bagyşlanmagy üçin Isa Mesihiň ady bilen çokundyrylyň; we siz Mukaddes Ruhyň sowgadyny alarsyňyz.’» Resullaryň Işleri 2:38Bu çokundyrma barada möhüm bölüm. Petrus toba, çokundyrma, günäleriň bagyşlanmagy we Mukaddes Ruhyň sowgady barada gürledi. Bu hakykatlaryň arasynda näme baglanyşyk bar?
Mukaddes Ýazgylary düşündirmäge çalyşanymyzda seresap bolmalydyrys, çünki Mukaddes Ýazgylaryň hiç bir pygamberligi hususy düşündiriş däldir (2 Petrus 1:20), ýagny bir bölümiň manysyny dogry düşündirmek üçin Mukaddes Ýazgylary Mukaddes Ýazgylar bilen deňeşdirmelidiris.
Ilki bilen, Efesliler 2:8-9-dan bilýäris, halas bolmak diňe merhemet bilen, diňe iman arkaly, diňe Mesihdedir.
«Çünki siz merhemet bilen iman arkaly halas boldyňyz, we bu siziň özüňizden däl; bu Hudaýyň sowgady, işlerden däl, hiç kim öwünmesin.» (Efesliler 2:8-9)
Bu hakykatlara garamazdan, köp adamlar Petrusyň Resullaryň Işleri 2:38-däki sözlerini çokundyrmanyň halas bolmak üçin zerurdygyny aňladýar diýip düşündirýärler. Emma biz bu aýaty dogry düşündirsek, bu öwretmäniň tekst bilen ýa-da Mukaddes Kitabyň beýleki bölümleri bilen yzygiderli däldigini öwreneris.
Kynçylyk Resullaryň Işleri 2:38-däki bu kiçijik «üçin» sözünde ýatyr: «üçin günäleriň bagyşlanmagy.» Iňlis terjimelerimizde «üçin» sözi bir zady «almak üçin» diýmegi aňladýan ýaly görünýär. Emma bu sözi «sebäpli» ýa-da «netijesinde» ýa-da «göz öňünde tutup» diýip düşündirmek has dogrydyr. Bu «üçin» sözi grek sözi «eis» -dir. Ol Täze Ähtde takmynan 1,774 gezek ulanylýar we köp dürli ýollar bilen terjime edilýär. Biz hatda bu sözi iňlis dilinde dürli kontekstlerde ulanýarys. Mysal üçin, siz maňa Tylenol içmegimi aýdyp bilersiňiz üçin meniň kelle agyrym. Siz elbetde Tylenol içmelidigimi aýtmaýarsyňyz almak üçin kelle agyry; siz Tylenol içmelidigimi aýdýarsyňyz sebäpli meniň kelle agyrym ýa-da göz öňünde tutup meniň kelle agyrym.
Resullaryň Işleri 2:38-i düşündirmekde gaty peýdaly bolan ýene bir möhüm nokat aýatyň grammatiki gurluşydyr. Şol aýatda ulanylan işlikler we at çalyşmalar ikinji şahs bilen üçünji şahs arasynda käbir gyzykly çalşyklara eýedir. Grek dilinde toba etmäge buýruk ikinji şahs köplük sanda, «çokundyrylyň» işligi bolsa üçünji şahs birlik sanda. Soňra «siziň günäleriňiz» at çalyşmasy hem ikinji şahs köplük sanda. Bu günäleriň bagyşlanmagyny çokundyrylmak bilen däl-de, toba bilen baglanyşdyrýar. Biz bu aýaty şeýle okap bilerdik: «Siz (köplük) günäleriňiziň bagyşlanmagy üçin toba etmeli, we siziň her biriňiz (birlik) çokundyrylmaly (birlik).»
Resullaryň Işleri 2:41-e gaýdyp barsak, «Onuň sözüni kabul edenler çokundyryldy» diýen netijäni görýäris. Ynanmak hakykaty bardy, soňra suw çokundyrmasy yzyna eýerdi. Bu Resullaryň Işleri kitabynda ähli ýerde nusga hökmünde görünýär. Ine, birnäçe mysal.
Emma olar Filipa Hudaýyň patyşalygy we Isa Mesihiň ady barada wagyz edeninde ynananlarynda, erkekler we aýallar çokundyryldy. Soňra Simonuň özi hem ynanan; we ol çokundyrylan wagty, Filip bilen galdy, we edilen gudratlary we alamatlary görüp haýran galdy. Resullaryň Işleri 8:12-13Resullaryň Işleri 8-de, suw çokundyrmasynyň çümdürmek arkaly bolmalydygynyň mysalyny görýäris.
Indi olar ýol bilen aşak düşüp barýarkalar, suwa geldiler. We eunuh şeýle diýdi: «Ine, suw bar. Meni çokundyrylmakdan näme saklaýar?» Soňra Filip şeýle diýdi: «Eger sen ähli ýüregiň bilen ynanýan bolsaň, bolýar.» We ol jogap berip şeýle diýdi: «Men Isa Mesihiň Hudaýyň Ogludygyna ynanýaryn.» Şonuň üçin ol arabanyň durmagyny buýurdy. We Filip hem, eunuh hem suwa düşdüler, we ol ony çokundyrdy. Resullaryň Işleri 8:36-38Resullaryň Işleri 9-da, Pawlus eýýäm ynanan we soňra çokundyrylan:
We Ananias ýoluna gitdi we öýe girdi; we ellerini onuň üstüne goýup şeýle diýdi: «Dogan Saul, Reb Isa, saňa ýolda gelen wagtyňda görünen, seniň gözüňi açmak we Mukaddes Ruh bilen doldurylmak üçin meni iberdi.» Derrew onuň gözlerinden kepirler ýaly bir zat düşdi, we ol derrew gözüni açdy; we ol turup çokundyryldy. Şonuň üçin, ol iýmit alan wagty, güýçlendi. Soňra Saul Damaskdaky şägirtler bilen birnäçe gün geçirdi. Resullaryň Işleri 9:17-19Resullaryň Işleri 10-da ýene-de belläň, adamlar ynanan we soňra çokundyrylan:
«Oňa ähli pygamberler şaýatlyk edýärler, Onuň ady arkaly, Oňa iman eden her bir adam günäleriň bagyşlanmagyny alar.» Petrus bu sözleri aýdyp durka, Mukaddes Ruh sözi eşidenleriň hemmesiniň üstüne düşdi… «Biz ýaly Mukaddes Ruhy alan bu adamlaryň suwa çümdürilmegini kim gadagan edip biler?» Olara Rebbiniň ady bilen suwa çümdürilmegini buýurdy. Soňra olar ondan birnäçe gün galmagyny haýyş etdiler. Resullaryň Işleri 10:43-44, 47-48 Resullaryň Işleri 16-da Lidiýanyň ýüregi wagyz edilen sözi kabul etmäge açyldy, soňra ol suwa çümdürildi:
Şenbe güni biz şäherden çykyp, adaty doga edilýän derýanyň boýuna gitdik; oturdyk we ol ýerde duşan aýallar bilen gürleşdik. Lidiýa atly bir aýal bizi diňledi. Ol Tiatira şäherinden gyzyl reňkli matalary satýan, Hudaýa sežde edýän bir aýaldy. Reb onuň ýüregini Pawlusyň aýdan zatlaryna üns bermäge açdy. Ol we onuň öýi suwa çümdürilenden soň, ol bize ýalbardy: «Eger siz meni Rebbe wepaly hasap eden bolsaňyz, meniň öýüme geliň we galyň.» Şeýlelik bilen ol bizi yrdady. Resullaryň Işleri 16:13-15 Resullaryň Işleri 16-daky bölüm türmäniň gözegçisiniň we onuň öýüniň iman edendigini we soňra suwa çümdürilendigini görkezýär:
Şeýlelik bilen, olar: «Reb Isa Mesihe iman ediň, şonda siz we siziň öýüňiz halas bolarsyňyz» diýdiler. Soňra olar oňa we onuň öýündäki ähli adamlara Rebbiniň sözüni aýtdylar. Ol gijäniň şol sagadynda olary alyp, olaryň ýaralaryny ýuwdy. Ol we onuň ähli maşgalasy derrew suwa çümdürildi. Resullaryň Işleri 16:31-32 Şeýle hem Resullaryň Işleri 18-de Krispus we onuň öýi:
Silas we Timoteý Makedoniýadan gelende, Pawlus Ruh tarapyndan mejbur edildi we ýehudylara Isanyň Mesihdigini şaýatlyk etdi. Emma olar oňa garşy çykyp, küpür edende, ol eşiklerini silkip, olara: «Siziň ganyňyz öz kelleleriňiziň üstünde bolsun; men arassa. Mundan beýläk men butparazlara giderin» diýdi. Ol ol ýerden gidip, Hudaýa sežde edýän, sinagoganyň gapdalynda ýaşaýan Justus atly bir adamyň öýüne girdi. Soňra sinagoganyň ýolbaşçysy Krispus ähli öýi bilen Rebbe iman etdi. Korinflileriň köpüsi eşidip, iman etdiler we suwa çümdürildiler. Resullaryň Işleri 18:5-8 Resullaryň Işleri 19-da, bölüm 2-nji we 4-nji aýatlarda imana berilýän ünsi belläň:
Apollos Korinfde bolanda, Pawlus ýokarky sebitlerden geçip, Efese geldi. Ol käbir şägirtleri tapyp, olara: «Iman eden wagtyňyz Mukaddes Ruhy aldyňyzmy?» diýdi. Olar oňa: «Mukaddes Ruh barada eşidenimiz hem ýok» diýdiler. Ol olara: «Onda nämä çümdürildiňiz?» diýdi. Olar: «Ýahýanyň suwa çümdürilmegine» diýdiler. Soňra Pawlus: «Ýahýa toba suwa çümdürdi, adamlara özünden soň geljek Oňa, ýagny Isa Mesihe iman etmelidigini aýtdy» diýdi. Olar muny eşidende, Reb Isanyň ady bilen suwa çümdürildiler. Resullaryň Işleri 19:1-5 Resullaryň Işleri 22-de suwa çümdürilmek barada özboluşly bir aňlatma bar, bu Pawlusyň iman edip, soňra suwa çümdürilen wagtyndaky öwrülişiginiň gözden geçirilmegidir. Bu bölüm Resullaryň Işleri 2:38 bilen käbir meňzeşliklere eýe, sebäbi biz ýene-de günäleriň bagyşlanmagy (günäleriň ýuwulmagy) bilen suwa çümdürilmegiň arasyndaky baglanyşygy görýäris. Pawlus wepaly Ananiasyň oňa aýdan sözlerini beýan etdi:
«Soňra ol: ‘Atalarymyzyň Hudaýy seni saýlady, Onuň islegini bilmegiň, Dogry Adamy görmegiň we Onuň agzyndan sesi eşitmegiň üçin. Çünki sen gören we eşiden zatlaryň barada ähli adamlara Onuň şaýady bolarsyň. Indi näme üçin garaşýarsyň? Tur we suwa çümdüril, we Rebbiniň adyny çagyryp, günäleriňi ýuw.’» Resullaryň Işleri 22:14-17 Suwa çümdürilmegi «günäleriňi ýuw» jümlesi bilen baglanyşdyrmak nämäni aňladýar? Bu ýerde başga biriniň sözlerini eşitmek peýdaly bolup biler:
Bu sözüň diňe Isany haça çüýlemekde göni günäkär ýehudylara we Mesihi we Onuň ybadathanasyny yzarlaýan Pawlusa aýdylýandygyny belläň. Butparazlara beýle görkezme berilmeýär, muny Resullaryň Işleri 10-da görmek bolýar. Ýehudylar Isany haça çüýlemek hereketlerinden toba etmeli we ret eden Adamyň ady bilen suwa çümdürilmek arkaly muny köpçülikleýin görkezmeli. Şeýlelik bilen, olaryň köpçülikleýin günäsi suwa çümdürilmek arkaly köpçülikleýin ýuwulardy we bagyşlanardy. Şol bir zat Pawlusyň Isany we Onuň şägirtlerini yzarlamagyna hem degişlidi. (R.K. Kempbelliň «Suwa çümdürilmek – Ol näme?» atly kitapçasyndan sitata, sah. 6. Believers Bookshelf, 1989.) Şeýlelik bilen, biz Pawlusa Hudaýyň öňünde günäleriniň bagyşlanmagy üçin suwa çümdürilmeginiň aýdylmandygyny görýäris. Bu onuň öňki yzarlaýjy hökmünde köpçülikleýin şaýatlygy üçindi. Mukaddes Ýazgylaryň nusgasy açyk: Günäleriň bagyşlanmagy diňe toba etmek we Reb Isa Mesihiň tamamlanan işine iman etmek arkaly gelýär.
Çagalary suwa çümdürmek barada näme?
Käwagt çagalary suwa çümdürmek barada sorag ýüze çykýar. Dogan R.K. Kempbell hem bu meseläni şeýle beýan edýär:
Mukaddes Kitapda Mesihde iman edenlerden başga hiç kimiň suwa çümdürilendigi barada anyk ýazgy ýok, we çagalaryň suwa çümdürilendigi barada hiç haçan agzalmaýar. Käbirleri çagalaryň we kiçi çagalaryň Resullaryň Işleri 16:15 we 33-de suwa çümdürilen öýlere goşulýandygyny çaklaýarlar, ýöne bu hatda bölümleriň konteksti bilen hem goldanmaýar. Lidiýanyň öýi barada, olar 40-njy aýatda «doganlar» hökmünde agzalýar; we türmäniň gözegçisiniň öýi barada, Rebbiniň sözi olaryň hemmesine aýdyldy, we «ol ähli öýi bilen Hudaýa iman edip begenýärdi» (34-nji aýat). Beýle zatlar çagalar ýa-da kiçi çagalar barada aýdylmazdy. «Kiçi çagalaryň Meniň ýanyma gelmegine rugsat beriň, olara päsgel bermäň, çünki Hudaýyň Patyşalygy şeýleleriňkidir» (Mark 10:14) köplenç çagalaryň suwa çümdürilmegi barada sitata getirilýär, ýöne onuň suwa çümdürilmek bilen hiç hili baglanyşygy ýok. Bölümiň ähli kontekstinde olary suwa çümdürmek barada bir söz hem ýok, we bu ýere suwa çümdürilmegi getirmek bu Mukaddes Ýazgyny bozmak, onda bolmadyk zady okamakdyr. Isa bu kiçi çagalary gujagyna aldy, ellerini olaryň üstüne goýdy we olara pata berdi; ýöne olary suwa çümdürmedi. Ýahýa 4:2 açyk aýdýar: «Isanyň özi suwa çümdürmedi, ýöne Onuň şägirtleri çümdürdi.» Şonuň üçin Ol bu çagalary suwa çümdürmedi, we Ol hiç haçan başgalara muny etmegi tabşyrandygy ýazylmady. «Hudaýyň Patyşalygy şeýleleriňkidir» diýdi. (R.K. Kempbell, «Suwa çümdürilmek – Ol näme?» sah. 8-9)
Hatlar kitabynyň suwa çümdürilmegi
Biz Ýahýanyň toba suwa çümdürilmegi; Rebbiniň suwa çümdürmek tabşyrygy; we onuň Resullaryň Işleri kitabynda nähili başlanandygyny gördük. Indi Pawlusyň we Petrusyň hatlaryndaky suwa çümdürilmäge, has takygy dört bölüme seredeliň.
Çünki siz hemmäňiz Isa Mesihe iman etmek arkaly Hudaýyň ogullarysyňyz. Çünki siziň näçeňiz Mesihe çümdürilen bolsaňyz, Mesihi geýindiňiz. (Galatýalylar 3:26-27)
Biz bu aýatlara öň seredipdik, ýöne has ýakyndan seredeliň. Pawlus bu ýerde suwa çümdürilenler bilen halas ediji imana eýe bolanlaryň bir topar adamdygyny çaklaýar. Iman we suwa çümdürilmek biziň Hristian tejribämizde bile gidýär.
Onda siz hem eller bilen edilmedik sünnet bilen sünnet edildiňiz, teniň günäleriniň bedenini aýyrmak bilen, Mesihiň sünneti bilen, Onuň bilen suwa çümdürilmekde jaýlandyňyz, onda siz hem Hudaýyň işi arkaly Onuň bilen direldiňiz, Ol Ony ölülerden direltdi. (Koloseliler 2:11-12)
Biz Mesihiň ölümine çümdürildik we direldik!
Ýa-da siz bilmeýärsiňizmi, biziň näçeňiz Isa Mesihe çümdürilen bolsaňyz, Onuň ölümine çümdürildiňiz? Şonuň üçin biz Onuň bilen ölümine suwa çümdürilmek arkaly jaýlandyk, Mesihiň Atanyň şöhraty bilen ölülerden direlişi ýaly, biz hem täze durmuşda ýöremelidiris. (Rimliler 6:3-4)
Bu aýatlar bize suwa çümdürilmegiň doktrinal manysyny we maksadyny berýär. Biz Onuň bilen ölümine suwa çümdürilmek arkaly jaýlandyk; we, gördüğimiz ýaly, biz Onuň bilen direlişde direldik, täze durmuşda ýöremek üçin.
Suwda suwa çümdürilmek Mesih bilen we Onuň ölümi bilen köpçülikleýin özüňi tanatmakdyr; bu Onuň bilen jaýlanmakdyr. Suwa girmek we çümdürilmek «Onuň ölümine meňzeşlige» girmekdir. Bu bize Mesih bilen ölenimizi ýatladýar (Rimliler 6:8). Suwdan çykmak biziň Onuň direlişiniň gowy tarapynda bolmagymyzyň, täze durmuşda ýöremegimiziň suratydyr. Bu bize täze durmuş bermeýär, ýöne ol täze durmuşy suratlandyrýar we seredýän ähli adamlara Mesih bilen ölenimi şaýatlyk edýär.
Indi bizi halas edýän başga bir nusga hem bar – suwa çümdürilmek (teniň hapa aýrylmagy däl, eýsem Hudaýa garşy arassa wyždanyň jogaby), Isa Mesihiň direlişi arkaly. (1 Petrus 3:21)
Bu ýene bir aýat, ol bize suwa çümdürilmegiň teniň hapasyny aýyrmaýandygyny, eýsem Isa Mesihiň direlişi arkaly gazanylan Hudaýa garşy arassa wyždanyň jogabydygyny görkezýär.
Käbirleri Titus 3:4-5-i suwda suwa çümdürilmäge başga bir salgylanma hökmünde kabul etdiler, ýöne ol ýerdäki aýatlara ünsli serediň:
Emma Halasgärimiz Hudaýyň ynsanlara bolan mähribanlygy we söýgüsi ýüze çykanda, biziň eden dogrulyk işlerimiz bilen däl-de, eýsem Öz rehimdarlygy boýunça bizi halas etdi, täzeden dogulmagyň ýuwulmagy we Mukaddes Ruhyň täzelenmegi arkaly. (Titus 3:4-5)
Birinjiden, bu aýatyň halas bolmagyň biziň eden dogrulyk işlerimize esaslanmaýandygyny, we munuň suwa çümdürilmegini hem öz içine alýandygyny belläň. Ikinjiden, bu aýatdaky «täzeden dogulmagyň ýuwulmagy» Mesihiň işi sebäpli täze doglanda bolýan zat barada gürleýär.
Suwdan we Ruhdan dogulmak nämäni aňladýar?
Fariseýlerden Nikodim atly bir adam bardy, ol ýehudylaryň ýolbaşçysydy. Bu adam gijäniň içinde Isanyň ýanyna geldi we Oňa: «Rabby, biz Seniň Hudaýdan gelen mugallymdygyňy bilýäris; çünki Hudaý Onuň bilen bolmasa, hiç kim Seniň edýän bu alamatlaryňy edip bilmez» diýdi. Isa jogap berip, oňa: «Size dogrusyny aýdýaryn, eger adam täzeden dogulmasa, Hudaýyň Patyşalygyny görüp bilmez» diýdi. Nikodim Oňa: «Adam garry bolanda nähili dogulyp biler? Ol ikinji gezek enesiniň göwresine girip dogulyp bilermi?» diýdi. Isa jogap berdi: «Size dogrusyny aýdýaryn, eger adam suwdan we Ruhdan dogulmasa, Hudaýyň Patyşalygyna girip bilmez. Tendan doglan ten, Ruhdan doglan ruhdur. Size ‘Siz täzeden dogulmalysyňyz’ diýenime haýran galmaň.» Ýahýa 3:1-7 Bu bölümi okap, birnäçe zady göz öňünde tutmaly. Birinjiden, öň aýdyşymyz ýaly, «Mukaddes Ýazgylaryň hiç bir pygamberligi hususy düşündiriş däldir» (2 Petrus 1:20). Şonuň üçin biz bu bölümi Mukaddes Ýazgylaryň galan böleginiň kontekstinde göz öňünde tutmaly.
Ikinjiden, Rebbimiziň Nikodim bilen gürrüňinde suwa çümdürilmek barada hiç hili agzalma ýok. Suwa çümdürilmek tema däl, eýsem täze dogulmakdyr. Suwda suwa çümdürilmek bölümde soňrak agzalýar, ýöne 22-30-njy aýatlara çenli däl, ol ýerde Iýerusalim şäheriniň ýerine Ýahudiýada düýbünden başga bir ýagdaý bar.
Göz öňünde tutulmaly üçünji bir nokat, Reb Isa Nikodim bilen gürleşende, Ol entek suwda suwa çümdürilmek düzgünini bermändi. Bu diňe Onuň asmana gaýdyp çykmagyndan öň boldy, biz muny eýýäm belläpdik.
Şeýlelik bilen, eger suwdan we Ruhdan dogulmak suwda suwa çümdürilmäge degişli däl bolsa, onda nämä degişli? Bu ýerde biziň birinji prinsipimiz ulanylýar: «Mukaddes Ýazgylaryň hiç bir pygamberligi hususy düşündiriş däldir» diýen sebäpli, biz Mukaddes Ýazgyny Mukaddes Ýazgy bilen deňeşdirmeli.
Mukaddes Kitapda suw köplenç ruhy arassalanmagy ýa-da täzeden dogulmagy aňlatmak üçin ulanylýar, bu Mukaddes Ruh arkaly Hudaýyň sözi bilen amala aşyrylýar (mysal üçin, Zebur 51:2, 7; Ezekiýel 36:35; Ýahýa 13:10; 15:3; 1 Korinfliler 6:11; Ýewreýler 10:22; Efesliler 5:26; Titus 3:5). Ýahýa 3-däki suwa salgylanma harpy-harpyndan, fiziki suw däl, eýsem Hudaýyň sözüniň diri suwudyr.
Täzeden dogulmak barada, Ýahýa 1-de okaýarys:
Emma Ony kabul edenleriň hemmesine, Onuň adyna iman edenlere Hudaýyň çagalary bolmak hukugyny berdi: olar gandan däl, teniň isleginden däl, adamyň isleginden däl, eýsem Hudaýdan doguldylar. (Ýahýa 1:12-13)
Biz muna 1 Ýahýa 5:1-i goşup bilerdik:
Isa Mesihiň Mesihdigine iman eden her kim Hudaýdan doglandyr, we Ony dogranlary söýýän her kim Ondan doglanlary hem söýýär. (1 Ýahýa 5:1)
Täze dogulmak, şeýlelik bilen, Reb Isa Mesihi öz Rebbimiz we Halasgärimiz hökmünde kabul etmek we Oňa iman etmek arkaly gelýär.
«Iman eşitmekden, eşitmek bolsa Hudaýyň sözi arkaly gelýär.» (Rimliler 10:17)
Pawlus Korinfdäkilere olaryň Hoş Habar arkaly doglandygyny aýtdy (1 Korinfliler 4:15); we «doglan» sözi täzeden dogulmak, ýa-da has takygy, ýokardan dogulmak, Hudaýdan dogulmak diýmekdir.
Ýakup 1:18 bize «Ol Öz islegi bilen bizi hakykat sözi arkaly dünýä getirdi» diýip ýatladýar. Bu «dünýä getirdi» aňlatmasy dogurmagy aňladýar. Petrus goşýar:
«Çüýreýän tohumdan däl-de, çüýremeýän tohumdan, Hudaýyň sözi arkaly täzeden doglan bolanyňyz üçin.» (1 Petrus 1:23-25)
Täze durmuş, täze dogulmak Hudaýyň sözi arkaly we Hudaýyň sözi bilen gelýär. Efesliler 5:26 Hudaýyň sözüniň arassalaýjy tarapyny nygtaýar, ol häzir hem işjeňdir.
Gowy işler barada näme?
Biz Titus 3:5-iň bize täze dogulmagyň ýa-da täzeden döremegiň «biziň eden dogrulyk işlerimiz bilen däl-de, eýsem Onuň rehimdarlygy boýunça bizi halas edendigini, täzeden dogulmagyň ýuwulmagy we Mukaddes Ruhyň täzelenmegi arkaly» öwredýändigini gördük. Efesliler muny gaýtalardy:
«Çünki siz iman arkaly merhemet bilen halas edildiňiz, we bu özüňizden däl; bu Hudaýyň sowgady, işlerden däl, hiç kim öwünmez ýaly.» (Efesliler 2:8-9)
Halas bolmak diňe merhemet bilen, diňe iman arkaly, diňe Mesihde; ýöne indiki aýat dowam edýär:
«biz Onuň işidiris, Isa Mesihde gowy işler üçin ýaradylan, Hudaý olary öňünden taýýarlady, biz olarda ýöremelidiris.» (Efesliler 2:10)
Titusyň kitabyna gaýdyp gelsek, Pawlus ol ýerde biziň Hristian ýörişimizde görünmeli işler barada köp gürleýär. Biz özümizi gowy işleriň nusgasy hökmünde görkezmeli (Titus 2:7); biz her bir gowy işe taýýar bolmaly (3:1); we biz gowy işleri dowam etdirmeli (3:8, 14).
Biz edýän gowy işlerimiz bilen Onuň yşygyny adamlaryň öňünde özümizden şöhle saçmaga rugsat bermeli (Matta 5:16). Bu täzeden dogulmak üçin däl-de, sebäbi biz täzeden doguldyk, Hudaýdan doguldyk.
Od bilen suwa çümdürilmek näme?
Biz bu jümläni Matta 3-de, Ýahýa çokundyryjynyň şeýle diýen ýerinde gördük:
«Men sizi toba üçin suw bilen çokundyrýaryn, ýöne menden soň gelýän mendenem güýçlüdir, Onuň çaryklaryny götermäge-de mynasyp däl. Ol sizi Mukaddes Ruh we ot bilen çokundyrar.» Matta 3:11Biz Mukaddes Ruh bilen çokundyrylmak barada eýýäm gürrüň etdik, ol Pentikost güni bolup geçdi we 1 Korinfliler 12:13-e görä, kim Hristusyň bedenine goşulsa, onuň täsirleri häzir hem dowam edýär.
Ýöne od bilen çokundyrylmak başga zat. Käbirleri muny Mukaddes Ruh bilen çokundyrylmak bilen birmeňzeş diýip öwretdiler, sebäbi Resullaryň Işleri 2-de şeýle diýilýär:
«Birden asmandan güýçli şemal ýaly ses geldi we olar oturan öýüň ähli ýerini doldurdy. Soňra olara ot ýaly bölünýän diller göründi we her biriniň üstünde bir dil oturdy.» Resullaryň Işleri 2:2-3Ýöne ol ýerde od bilen çokundyrylmak göz öňünde tutulýarmy? Bu soragy göz öňünde tutmak üçin, biz dört Injiliň, Matta, Markus, Luka we Ýahýanyň Mukaddes Ruh bilen çokundyrylmak barada gürleýändigini, ýöne diňe Matta we Lukanyň od bilen çokundyrylmak barada gürleýändigini bellemelidiris. Näme üçin şeýle? Sebäbi Matta we Lukadaky şol bölegiň gönüden-göni konteksti höküm kontekstidir (Matta 3:7-12; Luka 3:7-17). Markus we Ýahýanyň konteksti bolsa höküm däl (Markus 1:1-8; Ýahýa 1:29-34).
Mukaddes Ýazgylarda ot köplenç bize höküm barada gürleýär, «Çünki biziň Hudaýymyz ýakyp ýok ediji otdur» (Ýewreýler 12:29). Biz bilýäris, Reb Isa Hudaýy tanamaýanlary höküm etmek üçin ýalynly ot bilen gelýär (2 Selanikliler 1:3-10; Ýahýa 5:21-23; Ylham 20:11-15).
Bu aýatlaryň hemmesi Hudaýy ret edenleriň we Onuň söýgüsine jogap bermediklere geljek gazap barada gürleýär. Olar entek gelmedik bir gün barada gürleýärler, häzirki Mukaddes Ruhyň Hristusyň bedenine Hudaýyň her bir gan bilen satyn alnan çagasyny çokundyran merhemet güni barada däl.
Netije
Çokundyrylmak halas bolmak üçin zerur däl. Çokundyrylmak Hristusa Halasgär hökmünde ynanan adamyň ýüreginde we durmuşynda eýýäm bolup geçen zadyň nyşanydyr. Çokundyrylmak her bir mesihçiniň etmeli möhüm tabynlyk ädimidir, ýöne ol halas bolmak üçin talap bolup bilmez. Muny şeýle etmek Isa Mesihiň ölüminiň we direlişiniň ýeterliligine hüjümdir.
