Köp hristianlar Mukaddes Kitabyň taglymatlaryny yzygiderli öwrenmekden gaça durýarlar. Ahyrsoňy, teologiýa, hristologiýa, pnewmatologiýa, antropologiýa, soteriologiýa, ekklesiologiýa, eshatologiýa we beýleki dil döwüjiler ýaly sözleriň agzalmagy hem islendik adamy gorkuzmaga ýeterlikdir. Elbetde, «Isa biziň nähili dostumyz» diýen ýönekeý iman islendik imanly üçin hakykatdanam zerur bolan zatdyr. Näme üçin bu agyr taglymatlaryň hemmesi bilen başagaý bolmaly? Bir gaty gowy sebäp üçin! Taglymat, kesgitleme boýunça, Mukaddes Kitabyň öwredýän zadydyr we Mukaddes Kitabyň näme öwredýändigini bilmek ösýän hristian üçin gaty möhümdir.
Reb Isa Mesih Isany halasgärimiz we dostumyz hökmünde bilmek ajaýyp, ýöne Mesih Isada täze durmuşymyz barada öwrenmeli zatlarymyz has köp. Hudaý biziň Ybadathana, perişdeler, jennet, dowzah, geljekki wakalar, nika, maşgala we beýleki köp zatlar barada Özüniň açan zatlaryny bilmegimizi isleýär. Şonuň üçin Mukaddes Kitap bir kitapçadan has uludyr! Uly sözler bizi gorkuzmaly däl! Olar diňe Mukaddes Kitabyň Hudaý (teologiýa), Mesih Isa (hristologiýa), Mukaddes Ruh (pnewmatologiýa), adam (antropologiýa), halas bolmak (soteriologiýa), Ybadathana (ekklesiologiýa), geljek (eshatologiýa) we ş.m. barada öwredýän zatlaryny kategoriýalara bölmegiň resmi usulydyr.
Taglymaty öwrenmegiň gaty agyr bolup biljekdigi hakykat. Emma Hudaýyň Mukaddes Ýazgylarda açan zatlaryny has köp düşündirmek, Hudaýyň Özüni has köp bilmek diýmekdir.
Möhüm taglymat
Mysal üçin, Mesih Isaň tamamlanan işi köp hristianlar tarapyndan köplenç ýalňyş düşünilýän ýa-da diňe bölekleýin düşünilýän taglymat meýdançasy. Resmi taýdan, bu mowzuk soteriologiýa kategoriýasyna degişlidir, ýagny Mukaddes Kitabyň halas bolmak barada öwredýän zady. Gysgaça aýdylanda, adamlaryň günäniň netijelerinden halas bolmagy hem mugt, hem gymmatdyr. Bir tarapdan, halas bolmak, özüni iman bilen Reb Isa Mesihe şahsy Halasgäri hökmünde tabşyrýan islendik adama mugt sowgatdyr. Emma beýleki tarapdan, halas bolmak gymmatdyr, sebäbi ol Hudaýyň Oglunyň gurbanlyk ölümine mätäçdi.
Halas bolmagyň bu tarapy «Mesih Isaň tamamlanan işi» (Ýahýa 19:30) diýlip atlandyrylýar. Bu jümlede esasan Mesih Isaň gudratly dogluşy ýa-da Onuň kämil ömri göz öňünde tutulmaýar. Mesih Isaň tamamlanan işi esasan Onuň haçdaky ölümine degişlidir. Günämize garşy Hudaýyň hökümi Mesih Isa tarapyndan çekildi, Ol biziň Halasgärimiz bolmak üçin biziň ornumyza geçdi. Ol biziň günälerimiz üçin haçda azap çekip ölmänkä, biziň Halasgärimiz däldi.
Täze Äht Mesih Isaň tamamlanan işini suratlandyrmak üçin üç sany esasy sözi ulanýar: günäniň öwezini dolmak, halas etmek we ýaraşdyrmak. Mesih Isaň tamamlanan işi barada Mukaddes Kitabyň näme öwredýändigini doly düşündirýändigiňizi görmek üçin bu sözleriň her biriniň kesgitlemesini aýtmaga synanyşyň. Şeýle bir aňsat däl, şeýle dälmi?
Günäniň öwezini dolmak
Günäniň öwezini dolmakdan başlalyň. Täze Ähtde bu sözüň ulanylýan käbir salgylary Rimliler 3:25, Ýewreýler 2:17, 1 Ýahýa 2:2 we 4:10. «Günäniň öwezini dolmak» sözi Grek dilinden (Täze Ähtiň asyl dili) gelip çykýar, bu esasan «gurbanlyk arkaly gahar-gazaby kanagatlandyrmak» diýmekdir. Gadymy butparaz Grekler bu sözi öz hudaýlaryny köşeşdirmek ýa-da hudaýlaryň merhemetini almak üçin bir zat etmek barada gürleşenlerinde ulanýardylar. Emma bu pikirler Mukaddes Kitapda tapylmaýar. Hudaý köşeşdirilmeli ganhor hudaý däldir. Öç alýan hudaýy köşeşdirmek pikiri Mukaddes Ýazgylara düýbünden ýatdyr. Mukaddes Kitap Hudaýyň söýgüdigini we adam bilen gatnaşykda bolmagy isleýändigini öwredýär. Emma Hudaý hem mukaddes we dogrudyr. Şonuň üçin Ol günäni ýöne bir halyň aşagyna süpürip: «Oglanlar oglan bolar!» diýip bilmez! Aslynda, Mukaddes Kitap Hudaýyň gahar-gazabynyň günä garşy gönükdirilendigini öwredýär (Rimliler 1:18). We Onuň ýaradan bu ahlak uniwersumyndaky Hudaýyň dogry kanunlary «günäniň hakynyň ölüm» (Rimliler 6:23) bolmagyny talap edýär. Hudaýyň merhemeti adama uzadylmazdan ozal, günäniň blokadasyny aýyrmak we Hudaýyň günä garşy gahar-gazabynyň dogry talaplaryny kanagatlandyrmak üçin bir zat edilmeli bolupdy.
Elbetde, adam bu ýerde ejizdir. Ol Hudaýyň merhemetini gazanmak üçin özbaşdak edip biljek zady ýokdur. Butparazlaryň hudaýlaryň merhemetini gazanmak üçin dini bir zat etmek pikiri Täze Ähtde hatda agzalmaýar. Hudaý adamy eýýäm söýýär, Ýahýa 3:16 açyk aýdýar. Emma Hudaýyň gahar-gazaby we günä garşy hökümi çözülmeli we adamyň günäsiniň päsgelçiligi aýrylmaly, şondan soň halas bolmagyň mugt peýdalary oňa hödürlenip bilner. Mesih Isa biziň günälerimiz üçin günäniň öwezini dolýan ýeridir. Ol günä garşy Hudaýyň dogry hökümine gurbanlyk bilen azap çekendigi üçin, Mesih Isa diňe adamyň günäsini aýyrmak üçin ölmän, eýsem Hudaýyň günä garşy gahar-gazabyny hem kanagatlandyrdy (günäniň öwezini doldy).
Halas etmek
Halas etmek «Onuň içinde biziň Mesih Isaň tamamlanan işiniň başga bir tarapydyr. Halas etmek bilen baglanyşykly Täze Äht aýatlaryny okaň: Galatýalylar 3:13, 4:5, Efesliler 1:7, Titus 2:14, 1 Petrus 1:18-19. «Halas etmek» diýlip terjime edilen birnäçe Grek sözi bar. Täze Äht döwründe bu sözler esasan gulçulyga degişlidi. Bu sözler bilelikde bize halas etmegiň düşünjesini berýär. Halas etmek «satyn almak we bazardan aýyrmak, azat etmek üçin» diýmekdir. Halas bolmak kontekstinde, halas etmek Mesih Isaň bizi günä gulçulygynyň ähli elhenç baglanyşyklaryndan we netijelerinden azat etmekdäki tamamlanan işine degişlidir.
Halas bolmakda biz diňe bir günä gul bazaryndan satyn alnyp, azat edilmän, eýsem Hudaýyň maşgalasyna ogullar hökmünde ýerleşdirildik. Bu elbetde azatlykdan bir ädim öňe. Galatýalylar 4:5-däki «ogullyga almak» sözi häzirki wagtda bilýän ogullyga almagymyza däl, eýsem Rim ogullyga almak dabarasynda hakyky ogul ähli hukuklara, artykmaçlyklara we ýaşyna ýeten ogulyň mertebesine eýe bolan hökmünde ykrar edilýärdi. Halas edilen günäkärler hökmünde, bu biziň Hudaýyň maşgalasyndaky häzirki ýagdaýymyz. Merhemet üçin nähili ajaýyp!
Biz kümüş ýa-da altyn tölemedik bolsa-da (1 Petrus 1:18), halas bolmagymyzyň bahasynyň ýokary bolandygyny ýatda saklamalydyrys. Töleg bahasy Mesih Isaň gymmatly ganydy. Mukaddes Kitapda tölegiň Şeýtana tölenendigi barada hiç hili taglymat ýok, käbirleri muny teklip etseler-de. Bu pikir gul bazarynyň fonuny gaty uzak itekleýär. Töleg bahasy diňe Hudaýyň dogry hökümetiniň biziň günäniň täsirlerinden azat edilmegimiz üçin talap eden zadydy (Ýewreýler 9:22). Siz Isa Özüňiz üçin tölemäge razy bolan töleg üçin hiç haçan sagbolsun aýtdyňyzmy?
Ýaraşdyrmak
Ýaraşdyrmak Mesih Isaň tamamlanan işiniň üç bölekli kesgitlemesini tamamlaýar. Hudaýyň gahar-gazaby bilen baglanyşykly günäniň öwezini dolmak, işiň «Hudaýa tarap» tarapydyr. Halas etmek biziň gulçulygymyz we günä tarapyndan duzaga düşmegimiz bilen baglanyşyklydyr we şeýlelik bilen Mesih Isaň işiniň «günä tarap» tarapydyr. Ýaraşdyrmak Mesih Isaň tamamlanan işiniň «adama tarap» tarapydyr, sebäbi ol biziň Hudaý bilen gatnaşygymyz bilen göni baglanyşyklydyr. «Ýaraşdyrmak» sözi Rimliler 5:10, 2 Korinfliler 5:18-20 we Koloseliler 1:20-22-de ulanylýar. Grek dilinden kesgitlenen sözüň esasy manysy «doly üýtgetmek» diýmekdir. Halas bolmak bilen baglanyşykly, ýaraşdyrmak Hudaýyň adamy Özü bilen doly üýtgedilen gatnaşyga – duşmançylykdan, ýigrençden we daşlaşmadan, dostluga, sazlaşyga we gatnaşyga getirmegiň hereketidir. Ýaraşdyrmagyň Hudaýyň adama tarap bir taraply hereketidigine we Hudaý bilen adamyň arasynda özara ylalaşyk pikirini öz içine almaýandygyna üns beriň. Nika ýaraşdyrmagyndaky ýaly «Ol azajyk berýär, biz azajyk berýäris» ýokdur. Hudaýyň bize bolan garaýşyny üýtgetmegine ýa-da biziň bilen ýarym ýolda duşuşmagyna mätäç däldigini ýatda saklaň. Biz günäkär tarapdyrys – söýgüsiz, öz islegli we duşmançylykly (Koloseliler 1:21). Biziň doly üýtgedilmegimize mätäç, Hudaý däl.
Ýaraşdyrmagyň ajaýyp mysaly Rebbiň Luka 15:11-32-däki ýiten ogul baradaky hekaýasynda görünýär. Ogul toba edip, atasyna günäsini boýun alanda, ol ata bilen şatlykly we sazlaşykly gatnaşyga gaýtaryldy. Ol diňe bir bagyşlanmady we emlägine gaýtarylmady; ol açyk gujaklar we baýramçylyk bilen maşgala gaýtaryldy!
Mesih Isaň tamamlanan işi öz gerimi boýunça ähliumumydyr. 1 Ýahýa 2:2 we 2 Korinfliler 5:19-a ünsli serediň we Mesih Isaň ölümüniň bütin dünýäniň ähli günälerini aradan aýyrmak üçin ýeterlikdigini – çäksiz gerimli we üpjünçilikli – görersiňiz. Emma bu her kimiň awtomatiki halas bolýandygyny aňlatmaýar. Mesih Isaň tamamlanan işi diňe ynanýanlar üçin güýjündedir. Mysal hökmünde Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Harby «GI Bill»-ini göz öňüne getiriň. Çäksiz hökümet serişdeleri elýeterlidi, şonuň üçin ähli hünärli harby işgärler hökümetiň hasabyna kollej bilimini alyp bilerdiler. Emma tölegler diňe hakykatdanam ýazylanlar we okuwa gidenler üçin güýjündedi. Ol ähli üçin ýeterlikdi we üpjün edildi, emma diňe ony talap edenler üçin güýjündedi!
Minnetdarlyk
Biz günäniň öwezini dolmak, halas etmek we ýaraşdyrmak barada has doly düşünje aldygymyzça, Mesih Isaň tamamlanan işine has uly minnetdarlyk döreder. We ösýän hristian üçin ilki bilen Mesih Isany bilmek, soňra Oňa bil baglamak nähili bereket!
