Isa Mesihdä Hudaýyň ebedi maksadyny düşündirmek

Hudaýyň ebedi maksady

«Biz hem Oňa görä miras aldyk, ähli zady Öz isleginiň maslahatyna görä işleýän Hudaýyň maksadyna laýyklykda öňünden bellenen bolup... Maňa... merhemet berildi, şonda men... Mesihdäki gözlegsiz baýlyklary wagyz etmeli, ähli adamlara syryň1 gatnaşygyny görkezmeli, ol dünýäniň başlangyjyndan bäri ähli zady Isa Mesih arkaly ýaradan Hudaýda gizlenipdi... Rebimiz Isa Mesihde amala aşyran ebedi maksadyna laýyklykda.» —Efesliler 1:11, 3:8-11 NKJV

Patyşa Agrippanyň öňünde durup, resul Pawlus Isa Mesihiň haça çüýlenendigini we jaýlanandygyny, ölüden direlip, 40 gün soň asmana galandygyny beýan etdi. Ol asmanyň şöhratyndan Damask ýolunda Tarsusly Şawula göründi.

Şol görünenden takmynan 30 ýyl soň, Mukaddes Ruhyň ýolbaşçylygynda, Pawlus bu patyşa özüne şahsy taýdan näme bolandygyny we özüni yzarlaýan Biriniň hyzmatkäri bolandygyny täsirli gysgaça beýan etdi (Resullar 26:8-18).

Hudaýyň «ebedi maksady» temasy örän baý we köp taraply bolup, Efesliler kitabynyň birnäçe uzyn sözlemlerinde3 aýratynlykda düşündirilýär. Mukaddes Ruhy şol Mukaddes Ýazgylary ulanyp, mesihçilere köp sanly amaly sapaklar bilen haýran galdyryjy zatlary düşündirmäge kömek etdi we edýär. Ol bizi bu ajaýyp pikirleri sežde we şükür bilen, häzir we ebedilikde kabul etmäge taýýarlaýar.

Şawulyň imana gelmegi ret edilen, ýöne şöhratlanan Mesihiň öňki yzarlaýjynyň içinde we üsti bilen, Öz Ruhy arkaly işlemeginiň gapysyny açdy. Ol Şawula, soňra Pawlus ady bilen tanalan, Hudaýyň ebedi maksadynyň we maslahatynyň beýikligini görkezdi (Resullar 26:16). Hudaý oňa şöhratlanan Adamyň, Isa Mesihiň, Hudaýyň ebedi Oglunyň ähli ýerde öňdebaryjylygyny bildirmek üçin aýratyn gulluk berdi. Resul, beýleki zatlar bilen birlikde, Onuň ýerdäki ähli imanlylar bilen, Öz Bedeniniň, Ýygnagyň agzalary bilen nähili aýrylmaz baglanyşyklydygyny görkezmelidi. Olaryň Hudaýyň mukaddes ýerine «Isa... şöhrat we hormat bilen täçlenen» (Ýewreýler 2:9) görmek üçin erkin girmäge hukugy bar.

Käbir esasy terminler

Biz gürleýän zatlarymyz iki zady talap edýär we aňladýar:

• Mukaddes Ruhyň güýjünde Ata we Oglan bilen ýakyn we şahsy gatnaşyk (Efesliler 1:3-14 serediň),
• Imanlylaryň biri-biri bilen we şöhratlanan Ynsan Ogly bilen nähili baglanyşyklydygyny düşündirmek. Bu Hudaýyň «islegine,» «maslahatyna» ýa-da «maksadyna»4 laýyklykda; we Ikinji Adam, Isa bilen baglanyşykly Onuň «ýakymly islegine» laýyklykda. Onda hiç hili ýetmezçilik ýok. Tersine, birinji adam, Adam, ýetmezçilik we boýun egmezlik bilen bellendi.

Hudaýyň ebedi maksady, göni manysynda «asyrlar maksady,» dünýäniň düýbüni tutulmazdan5 öňden gelýär, şonuň üçin ol islendik ýetmezçilikden ýokarda. Ol Hudaýyň «öňünden bellemegi» (Rimliler 8:28-29) bilen, «Isa Mesihde» öňünden bellenen we amala aşyrylan ýagdaýda ýakyn baglanyşykly. Bu soňky aňlatma Täze Ähtde 49 (7x7) gezek duş gelýär, ony «Mesihde» termini bilen tapawutlandyrmaly.

«Syr» Pawlusyň gullugynda başga bir açar söz bolup, onuň hatlarynda 21 (3x7) gezek, Täze Ähtiň galan böleginde bolsa ýedi gezek duş gelýär. Pawlusyň ýazgylarynda «syr» Reb Isa Mesihiň ilkinji gelmegine çenli näbelli bolan bir zada degişli. Bu syrlar dünýä üçin henizem näbelli, ýöne olar Hudaýyň halkyna açyldy. Hudaýyň wagtynda bu zatlar beýlekilere, iň bolmanda belli bir derejede açylar, ýöne imansyzlar olarda hiç hili paýy bolmaz. Geliň, bu ylahy syrlarda hiç hili mistiki zadyň ýokdugyny bellemeli. Hudaýyň hakykaty meşhur, mistiki ynançlar dünýäsinden doly aýry we islendik ynsan ulgamyndan garaşsyz.

Hudaýyň halas edişi bolmasa, hiç kim Onuň ebedi maksady bilen baglanyşykly zatlara girizilip bilmez. Mundan başga-da, Ol «bizi halas etdi we mukaddes çagyryş bilen çagyrdy, biziň işlerimize görä däl-de, Öz maksadyna we merhemetine görä, ol bize Isa Mesihde dünýä döredilmezden öň berildi» (2 Timoteos 1:9). Ähli zat «Halasgärimiz Isa Mesihiň görünmegi bilen açyldy, Ol ölümi ýok etdi we Hoş Habar arkaly ýaşaýşy we ölümsizligi ýagtylyga çykardy» (aýat 10).

Hudaýyň maksady başga bir açar söz, «şahadat» bilen baglanyşykly, sebäbi bu ajaýyp zatlar Hoş Habar arkaly ýaýradylýar we Reb Isa bilen baglanyşykly (aýat 8). Bu şahadat berilýän dünýäde Ol ret edilse-de, biz Onuň ygtyýaryna eýe. Bu zatlar «Isa Mesihde» (aýat 9) – 2 Timoteosda ýedi gezek agzalýar – bolan bir dünýä degişli, «Adamda» ýa-da «Mesihde» bolmakdan tapawutly. Bu soňky aňlatma Adam we Howa toba edenlerinden soňky ähli hakyky imanlylary, dünýäniň soňuna çenli, öz içine alýar. Olaryň hemmesi «Hudaýyň güýji» (aýat 8) bilen baglanyşykly.

Gysgaça jemleme

Geliň, Hudaýyň ebedi maksady ýa-da «Öz maksady» (aýat 9) bilen baglanyşykly ýedi nokady jemläliň:

• Hudaýyň «merhemeti» ýa-da «ýakymlylygy» «dünýä döredilmezden öň» (KJV) ýa-da «asyrlar başlamazdan öň» (ESV) gelýär. Bu aňlatmalar göni manysynda «ebedi döwürlerden öň» diýmekdir we olar diňe şu ýerde we Titus 1:2-de ulanylýar.
• Bu merhemet «Isa Mesihde.»
• Bu merhemet «häzir6 Halasgärimiziň görünmegi arkaly ýüze çykaryldy,» bu Onuň teninde gelmegine degişli (Ýahýa 1:14 serediň).
• Bu merhemet Hoş Habar, ýagşy habar arkaly ýaýradylýar.
• Biz Hudaýyň güýji arkaly halas bolduk.
• Beýik Halasgär-Hudaý bizi mukaddes çagyryş bilen çagyrdy.
• Bularyň hemmesi Onuň Isa Mesihdäki maksadyna we merhemetine laýyklykda. Munuň hatda iň kiçijik bölegi hem biziň öz işlerimiziň netijesi däl. Şöhrat Rebbiniň nähili uly ýeňşi!

Reb Pawlusa göründi we ony belledi:

• Bu täze habary yglan etmek üçin Onuň habarçysy ýa-da «wagyzçysy»;
• Ony resmi taýdan wekilçilik etmek üçin Onuň «resuly» we ilçisi; we
• Hudaýyň pikirlerine laýyklykda bu zatlary doktrinal taýdan öwretmek we düşündirmek üçin Onuň «mugallymy» (2 Timoteos 1:11 NKJV).

Hudaýyň aýratyn ilçisi hökmünde Pawlus «Hudaýyň ähli maslahatyny» (Resullar 20:27) yglan etdi ýa-da bildirdi.

Hudaýyň ebedi maksady açyldy

Öňki abzatsdaky açylyş, onuň subýekti we obýekti bolan şahs bilen ýakyn baglanyşykly: Rebimiz Isa Mesih. Hudaý Ony Şawula Damask ýolunda duşanda açmaga razy boldy. Hudaý Öz Ogluny hem onuň içinde açdy, bu Hudaýyň hakyky we dowamly işini aňladýar, ol şöhratlanan Reb Isa duşanda (Galatýalylar 1:15-16 serediň). Şeýle Hudaýyň işi häzir, merhemet döwründe ähli imanlylaryň içinde bolup geçýär. Hudaýyň işi Pawlusda dowam etdi, ol merhemet döwründe ähli imanlylar üçin nusga boldy. Biz bu zatlaryň dünýäniň başlangyjynda Adam bilen ýa-da kanunyň berilmegi bilen başlamandygyny bellemeli. Olar diňe asmanlardaky şöhratlanan Mesihiň – Ol Mesih we Hudaýyň Ogly – Tarsusly Şawula Özüni açan soň başlady.

Şol bir wagtyň özünde, Hudaý Şawulda bir işi dowam etdirdi, ony Öz ylahy ykbalynda enesiniň göwresinden başlapdy (Zebur 139 serediň). Hudaý Şawuly taýýarlady, şonda dünýäniň düýbüni tutulmazdan öňden bar bolan Onuň meýilnamasy – ebedi maksat – oňa we onuň içinde hiç hili jyns, sosial ýa-da jyns tapawutlary ýa-da päsgelçilikleri bolmazdan açylyp bilnerdi (Galatýalylar 3:28). Hudaýyň düşünjesi radikal we täze bolup, imanly ýehudylary butparaz imanlylar bilen bir derejä goýdy.7 Şonuň üçin Pawlus köp garşylyklara we yzarlamalara döz geldi, hatda Rimiň tussagy boldy – Isa Mesihiň tussagy bolup durka (Efesliler 3:1, 4:1).

Efesliler 3-nji babyň, Pawlusyň tussag bolan syrynyň dolandyrylyşyny beýan edýän we Pawlusyň onuň bilen baglanyşykly dogasyny we seždesini öz içine alýan (aýatlar 2-21), parantez bolmagy ähmiýetlidir. Bu, ýazyjynyň öwretmäniň galan böleginiň arasynda bir zady goşandygyny aňladýar. Bu, käwagt käbir jikme-jiklikleri goşmak bilen edýänimiz ýaly, ähmiýeti pes bir zady görkezmeýär, eýsem Pawlusa açylan bu syryň çäksiz beýikligini nygtaýar. Bu, Hudaýyň Ýygnaga degişli maslahatlaryny görkezýän Efesliler 1-nji babyndan we Hudaýyň bu maslahaty nähili amala aşyrandygyny ýa-da durmuşa geçirendigini düşündirýän 2-nji babyndan başga-da.

Pawlus öz diňleýjilerine Isanyň Mesih, Hudaýyň Oglydygyny görkezende, hemişe Mukaddes Ýazgylaryň gürlemegine rugsat berdi, Resullar 17:2-3-de görşümiz ýaly. Ol Şawula Özüni açan we muny dowam etdirjek Biridir (22:14, 26:16). Ebedi maksat täze bir zady aňladýar – Köne Ähtde heniz açylmadyk. Emma, açylan we Täze Ähtde, aýratyn-da Pawlusyň ýazgylarynda saklanýan täze element öňki Mukaddes Ýazgylara garşy gelmedi. Gynansak-da, olar henizem imansyz ýehudylar tarapyndan ret edilýär, sebäbi olar olaryň dogrulygyny ykrar etmeýärler.

Täze açylyş Köne Ähte garşy ýa-da oňa garşy däl; täze ony ýönekeýje ýok etdi. Pawlus bu açylyşy Iýerusalimdäki resullar bilen paýlaşdy, olar munuň Hudaýdan gelendigini ykrar etdiler we soňra Pawlus bilen gatnaşyklaryny beýan etdiler (Galatýalylar 1:18, 2:7-10 serediň). Şeýlelik bilen, 12 resul Pawlusyň gullugynyň şol bir Reb tarapyndan berlendigini tassykladylar. Soňra, Pawlus täze zady üç söz bilen jemledi, ýehudylardan bolan imanlylar butparazlardan bolanlar bilen birleşdirilýär: bilelikdäki mirasçylar, bilelikdäki beden we Isa Mesihde Hoş Habar arkaly ýaýradylan wada bilelikdäki gatnaşyjylar (Efesliler 3:6).

«King James Version» «Mesihde» diýip okaýar, bu täze zady imanly Adam, Ybraýym ýa-da Köne Ähtiň beýleki imanlylarynyň eýe bolan zatlary bilen bir derejä goýýar, sebäbi ähli wadalar «Mesihde» (2 Korinfliler 1:20). Emma, «Isa Mesihde» aňlatmasy, şöhratdaky Mesih bilen baglanyşykly bolan doly täze zady nygtaýar. Bu täze ýagdaý – başga ýerlerde «Mesih siziň içiňizde, şöhrat umydy» (Koloseliler 1:27)8 diýip jemlenýär – imanlylaryň şöhratlanan Isa bilen şeýle baglanyşyklydygyny aňladýar:

• Onuň bilelikdäki mirasçylary;
• Mesihiň Başy bolan şol bir bedene degişli bolmak; we
• Şol bir9 wada, ýagny ebedi ýaşaýyş (Titus 1:2, 1 Ýahýa 2:25 serediň) we Mukaddes Ruh (Efesliler 1:13) gatnaşyjylary bolmak.

Mesihiň geljekdigi baradaky wada Ysraýyla degişli. Ol millet hökmünde Oňa ýüz öwrende amala aşyrylar (Matta 23:39), butparazlaryň bolsa bu wadada paýy ýok (Efesliler 2:12). Biz gürleýän täze ölçeg we wada, şol wagta çenli näbelli bolan, ebedi maksat temamyza gaty gowy laýyk gelýär. Hudaý Pawlusy Öz ähli dürli akyldarlygyna laýyklykda bu täze açylyşy kabul etmek – ony yglan etmek, öwretmek we goramak – üçin aýratyn gural hökmünde taýýarlady.

Pawlusa açylan we onuň tarapyndan dolandyrylan ebedi maksat ony kowulmaga, ýigrenilmäge we yzarlanmaga sebäp boldy. Emma bu ony bu «täze hakykatdan» hakykatdanam lezzet almakdan we oňa sežde we hormat bilen jogap bermekden saklap bilmedi (Efesliler 3:14-21). Atasyna eden dogasynda10 Pawlus Hudaýyň ebedi maksadynyň açylyşy bilen baglanyşykly alan bu aýratyn gullugyny göz öňünde tutup ýedi sargyt beýan etdi. Onuň dogasy bu zatlara hakykatdanam girmek üçin biziň üçin bu günki mysal we kynçylykdyr.

Ajaýyp baýlyk

Biz diňe has giňişleýin öwrenmek, oýlanmak we sežde etmek üçin käbir nokatlary görkezýäris, sebäbi esasy temamyz, ebedi maksat, birnäçe baý düşünjeleri birleşdirýär. Biz ähli ruhy bereketler bilen (Efesliler 1:3) we ogullyga kabul edilmek üçin öňünden bellenen (aýat 4), şonuň üçin Hudaý biziň bilen – Öz ogullary, mirasçylary we Mesih bilen bilelikdäki mirasçylary – Özüne gymmatly zatlary paýlaşyp biler. Biz bu hazynalara eýe bolýarys we olary iman arkaly we Mukaddes Ruhyň güýjünde, doga, şükür, öwgü we sežde ruhunda özümize edýäris (Efesliler 1:15-20, 3:14-21 serediň). Şeýlelik bilen biz Ata we Oglan bilen gatnaşyk edýäris. Şeýle hem, bilelikdäki mirasçylar hökmünde, biz söýgüli Rebimiz Isa Mesihi Ata galdyryp bileris.

Şonda Hudaý Öz mirasyny, ýagny biziň içimizde, Öz şatlygy we lezzeti üçin eýeleýär. Bu sözler bilen görkezilýär: «mukaddeslerde Onuň mirasynyň şöhratynyň baýlygy» (Efesliler 1:18). Biz muny öz asman bereketlerimizi eýelemegimizden (aýat 3) we Mesih bilen höküm sürenimizde lezzet aljak geljekki mirasymyzdan tapawutlandyrmaly. Belli bir zat, Mesihi ölülerden direltmekde we Ony iň ýokary asmanlardan ýokary galdyrmakda işlän ylahy «energiýa» bizi halas etmek üçin içimizde işlän energiýa, güýç, kuwwat we gudratdyr. Ol biziň içimizde Mesihdäki ýagdaýymyzy bermek we bizi Mesihe galdyryp, asmanlarda Onuň bilen birleşdirmek arkaly eýýäm işleýär. Munuň arkaly biz Oňa, Ol biziň bilen bilelikde Öz hökümdarlygyna açyk görnüşde girmänkä, degişli zady getirip bileris.

SOŇKY BELLIKLER

1. Göni manysynda «ykdysadyýet,» käwagt «dolandyryş» ýa-da «döwür» diýip terjime edilýär.
2. Bu takmynan iki ýyl soň, ähtimal miladydan soň 32 ýa-da 33-nji ýyllarda bolup biler.
3. Efesliler 1:3-14,15-23, 2:1-7, 3:1-7,8-13,14-19, 4:1-7,11-16, 6:14-20.
4. Grek sözi prothesis «öňde goýlan zat» diýmegi aňladýar we Pawlusyň ýazgylarynda ýedi gezek duş gelýär (Rimliler 8:28, 9:11; Efesliler 1:11, 3:11; 2 Timoteos 1:9, 3:10; Ýewreýler 9:2).
5. «Dünýäniň düýbüni tutulmazdan öň» üç gezek duş gelýär, bu Atanyň Öz Ogluna bolan söýgüsi (Ýahýa 17), Hudaýyň bizi saýlamak baradaky maslahaty (Efesliler 1:4) we dünýäniň düýbüni tutulmazdan öň bilinen Guzynyň gurbany (1 Petrus 1:19-20) bilen baglanyşykly.
6. «Häzir» Pawlusyň ýazgylarynda ýygy-ýygydan duş gelýän kiçijik söz bolup, Iudaizmden tapawutlylykda merhemet döwrüni görkezýär.
7. Aslynda, mukaddes we adalatly Hudaýyň öňünde ähli ynsanlar deňdir, sebäbi ählisi günäkärdir (Rimliler 3:10-23).
8. Bu garşylyk däl, eýsem şol bir hakykatyň beýleki tarapyny görkezýär, ýagny biz Mesihde (Efesliler temasynyň bir bölegi) we Mesih biziň içimizde (Koloselilerde ara alnyp maslahatlaşylan ýaly).
9. Grek tekstinde bilelikdäki mirasçylar, bilelikdäki beden we bilelikdäki gatnaşyjylar; ýa-da bilelikdäki mirasçylar, bilelikdäki beden we bilelikdäki gatnaşyjylar (JND) diýip ýazylýar. 10. Pawlusyň Efesliler 1:15-22-däki dogasyndan tapawutlandyrmaly, ol şöhratlanan Adam, Isa Mesih bilen baglanyşykly üç birlikdäki Hudaý bolan Şöhrat Atasyna ýüzlenýär.