GOWY IŞLER
We Titusyň Hatlary
Titusyň hatyna giriş Iňlis Standart Wersiýasy Öwreniş Mukaddes Kitabynda (Crossway Books), bize «Titusyň temasy imanyň we amalyň, ynanjyň we özüňi alyp barşyň aýrylmaz baglanyşygydyr» diýip aýdýar. David West bolsa Titus baradaky teswirinde Mukaddes Kitap näme öwredýär (Ritchie Pub.), şeýle diýýär: «Bu hat bize işler barada köp zat aýdýar (ergon) . Biz eden dogrulyk işlerimiz bilen däl-de, Onuň merhemetine görä halas boldyk» (Titus 3:5). Titusyň özi gowy işleriň nusgasy bolmalydy (Titus 2:7). Biz Mesih Isanyň öz eýeçiligi üçin gowy işlere höwesli halk bolmalydyrys (Titus 2:14); biz her bir gowy işe taýýar bolmalydyrys (Titus 3:1), gowy işleri saklamaga ünsli bolmalydyrys (Titus 3:8) we gowy işleri saklamagy öwrenmelidiris (Titus 3:14).»
«Gowy işler» beýleki Aýratynlyk ýazyjylar tarapyndan giňişleýin beýan edilendigi sebäpli, bu makala Titusyň hatyndaky gowy işlere üns berer, bu bolsa «gowy işleri» umumy tema hökmünde amala aşyrmaga gönükdirilendir (Titus 1:16; Titus 2:7,10,14; Titus 3:1, 5, 8,14).
1-nji Bap – Ýeterlikli ýaşulular
1-nji bapda Titus her bir şäherde ýaşululary bellemäge görkezme berilýär, olaryň durmuşynyň Mukaddes Ýazgylaryň Ybadathanadaky ýolbaşçylardan talap edýän ýokary standartyna laýyk gelýändigine göz ýetirmelidir. Ilkinji talap, olaryň günäsiz ýa-da aýypsyz bolmalydygydyr (Titus 1:6). Bu, olaryň şahsy durmuşynda we ýerli ybadathanadaky ýolbaşçylygynda hiç kimiň olary ahlaksyz hereketde aýyplamaga mümkinçiliginiň bolmazlygyny aňladýar. Olaryň durmuşynda we gullugynda «gowy işleriň» subutnamasy bilen, olar beýleki jemagata yzarlamak üçin nusga bolýarlar.
Biz hristian gulluklaryndaky köp ýolbaşçylaryň ahlak taýdan, maliýe bitewüliginde, buýsanç we özüňi beýgeltmek ýaly ugurlarda uly ýalňyşlyklara ýol beren döwründe ýaşaýarys. Şeýtan, telewideniýäniň «meşhurlyk» täsirini, şeýle programmalary efire bermek üçin uly möçberdäki pullary we buýsanja sebäp bolýan «rok ýyldyzy» meşhurlygyny olaryň ýykylmagyna ulanýandygyna şübhe ýok. Meşhur ýolbaşçylar ýalňyşanda, bu Mesih Isanyň adyny abraýdan düşürýär, yzarlaýjylaryň göwnüni galdyrýar we käwagt hatda olary Mesih Isany yzarlamakdan daşlaşdyrýar. Häzirki wagtda köp ýalňyş ýolbaşçylaryň ýolundan tapawutlylykda, Pawlus ýolbaşçylyk üçin bu modeli öňe sürýär: «Meniň mysalymy yzarlaň, men Mesih Isanyň mysalyny yzarlaýşym ýaly» (1 Korinfliler 11:1 NIV).
Ol özüniň şahsy yzarlamaga gyzyklanmaýandygyny, diňe Mukaddes Ruhyň güýjünde Hoş Habary hödürleýändigini we diňleýjilerini Mesih Isany yzarlamaga gönükdirýändigini açyk aýdýar. «Çünki biziň edýän ýüzlenmämiz ýalňyşlykdan ýa-da hapa niýetlerden däl, biz sizi aldamaga çalyşmaýarys. Gaýtam, biz Hudaý tarapyndan Hoş Habary ynanmak üçin tassyklanan adamlar hökmünde gürleýäris. Biz adamlary begendirmäge däl-de, ýüreklerimizi synaýan Hudaýy begendirmäge çalyşýarys. Siz bilýärsiňiz, biz hiç haçan ýaranjaňlyk ulanmadyk, açgözlügi gizlemek üçin maska dakynmadyk – Hudaý biziň şaýadymyzdyr. Biz adamlardan öwgü gözlemeýärdik, sizden ýa-da başga birinden däl» (1 Selanikliler 2:3-6).
Pawlus Titusa Kritlileriň işleriniň Hoş Habara garşydygyny duýdurýar. Olar «boýun egmeýän, boş gürleýänler... utançsyz gazanç üçin öwredip, tutuş maşgalalary bulaşdyrýanlar... ýalançylar, erbet haýwanlar, ýalta doýmazlar» (Titus 1:10-12). Olar Rebbiň agzan adamlaryna meňzeş: «Bu adamlar Meni dodaklary bilen hormatlaýarlar, ýöne olaryň ýürekleri Menden uzakdyr. Olar Meni biderek ybadat edýärler» (Mark 7:6-7). Başgaça aýdylanda, olar diňe gürleýärler, çünki olaryň işleri Hudaýdan uzakdygyny görkezýär. Pawlusyň agzan Kritlileri diňe ynanýan, ýöne amala aşyrmaýan imanlylardyr: «Olaryň hem aňlary, hem ynsaplary zaýalanandyr. Olar Hudaýy bilýändiklerini aýdýarlar, ýöne öz hereketleri (işleri) bilen Ony inkär edýärler. Olar ýigrenji, boýun egmeýän we hiç hili ýagşylyk etmäge ýaramsyzdyrlar» (Titus 1:15-16).
Ýerli ybadathanada ruhy ýolbaşçy Hudaýyň we adamyň öňünde nusgalyk durmuş ýaşamaly. «Hudaýyň size tabşyrylan sürüsini çopanlyk ediň, gözegçi hökmünde gulluk ediň – mejbury däl-de, islegli bolanyňyz üçin, Hudaýyň siziň bolmagyňyzy isleýşi ýaly; pul üçin açgöz däl-de, gulluk etmäge höwesli; size tabşyrylanlara agalyk etmän, sürä nusga boluň» (1 Petrus 5:2-3).
2-nji Bap – Hristian garaýyşlary
Bu bapda Pawlus öňki baplardaky ýalan mugallymlardan tapawutlylykda, hristian durmuşy üçin dogry özüňi alyp barşy we prinsipleri beýan edýär. Titusyň Kritdäki işi esasan çopanlykdyr we Pawlus oňa dürli adamlar – ýaşuly erkekler, ýaşuly aýallar, ýaş aýallar, ýaş erkekler we gullar bilen yzygiderli gürleşmegi ýatladýar (Titus 2:1-10). Onuň öwretmesi «sagdyn taglymatlara» laýyk bolmaly we Kritlileriňki ýaly däl. Titusyň özi gowy işleriň nusgasy bolmaly, şonda ol Hoş Habara abraýsyzlyk getirmez. «Her bir zatda olara gowy işleri edip nusga boluň. Öz öwretmäňizde bitewüligi, çynlakaýlygy we ýazgarylmaz sagdyn sözi görkeziň» (Titus 2:7-8).
Ybadathanadaky ýaşuly erkekleriň amala aşyrmaly «gowy işleriniň» sanawy bar: «Ýaşuly erkeklere sabyrly, hormata mynasyp, özüni saklaýan, iman, söýgi we çydamlylykda sagdyn bolmagy öwrediň.» (Titus 2:2) Bular ýetişenligi görkezýän we ýerli ybadathana deňagramlylyk bermäge kömek edýän işlerdir – häzirki wagtda örän zerur zat.
Şonuň ýaly-da, ýaşuly aýallar ýaş aýallara öz ärlerine kömekçi bolmagy, şeýle hem Söze görä çagalaryny terbiýeleýän gowy eneler bolmagy öwredip, ruhy ýetişenligi görkezmelidirler. Şeýlelik bilen Hudaýyň «işi» kemsidilmez. «Şonuň ýaly-da, ýaşuly aýallara öz durmuşlarynda hormatly bolmagy, töhmetçi ýa-da köp şerapa bagly bolmazlygy, ýöne gowy zatlary öwretmegi öwrediň. Şonda olar ýaş aýallary öz ärlerini we çagalaryny söýmäge, özüni saklamaga we arassa bolmaga, öýde işli bolmaga, mähriban bolmaga we ärlerine boýun egmäge öwredip bilerler, şonda hiç kim Hudaýyň sözüni ýamanlamaz» (Titus 2:3-5).
Ýaş erkekler özüni saklamaga höweslendirilýär (Titus 2:6); şübhesiz, Pawlus ýaşlaryň köp sanly howlukmaç hereketlerine degişli edýärdi. Meniň pikirimçe, ol şahsy mukaddesligiň zerurlygy barada, esasan hem ýaş aýallara bolan gatnaşyklary barada gürleýärdi. Ýaş Timoteosa ýazan hatlarynda Pawlus şeýle ýazýar: «Ýaşlygyň erbet isleglerinden gaç, dogrulygy, imany, söýgini we parahatçylygy yzarla» (2 Timoteos 2:22); we ol Timoteosa «ýaş erkeklere doganlar ýaly, ýaşuly aýallara eneler ýaly, we ýaş aýallara uýalar ýaly, doly arassalyk bilen gatnaşmagy» görkezme berdi (1 Timoteos 5:1-2). Hudaýdan gorkýan ýaş erkekler mukaddesligiň we arassalygyň gowy işlerini amala aşyrmaly, ýaş aýal dostlaryna hormat bilen gatnaşmaly, Rebbi begendirmek we beýlekilere nusga bolmak üçin. «Hiç kim siziň ýaş bolanyňyz üçin size pes garamasyn, ýöne imanlylara sözde, durmuşda, söýgüde, imanda we arassalykda nusga boluň» (1 Timoteos 4:12).
Gullar, hyzmatkärler we hakyna tutulan işçiler, olaryň işleriniň «Hudaý Halasgärimiz baradaky taglymaty özüne çekiji etmelidigini» aýdylýar (Titus 2:10). Biz özümize bu soraglary berip bilerdik: Biz işde näme ýaly? Biz dogrumy? Biz hristian etikasyny amala aşyrýarmyzmy? Biz nägileliksiz işleýärmizmi? «Näme etseňiz-de, ony bütin ýüregiňiz bilen, adamlar üçin däl-de, Reb üçin işleýän ýaly ediň» (Koloseliler 3:23).
3-nji Bap – Hemmeler üçin gowy işler
Üçünji bap, ähli imanlylaryň amala aşyrmaly «gowy işlerini» emele getirýän imanyň umumy hereketleri bilen baglanyşykly. Häkimiýete boýun egmek wajyp «gowy işdir» (Titus 3:1). Titusyň birinji baby görkezişi ýaly, Hudaý ýerli ybadathanada ýaşululary gurluşy we tertibi saklamak üçin ýolbaşçylygyň bir bölegi hökmünde goýdy. Biz olara boýun egmeli, şonda ýerli ybadathana oňyn, miweli bir ýagdaýda işläp biler. Ýewreýlere ýazan hatynda şeýle diýilýär: «Ýolbaşçylaryňyza boýun ediň we olaryň häkimiýetine tabyn boluň. Olar size hasabat bermeli adamlar hökmünde gözegçilik edýärler. Olara boýun ediň, şonda olaryň işi agyrlyk däl-de, şatlyk bolar, çünki bu size hiç hili peýda bermez» (Ýewreýler 13:17). Pawlus Selanik ybadathanasyna bolsa şeýle ýazýar: «Indi biz sizden, doganlar, siziň arasynda zähmet çekýänleri, Rebde size ýolbaşçylyk edýänleri we size nesihat berýänleri hormatlamagy haýyş edýäris. Olary öz işleri üçin söýgüde iň ýokary derejede hormatlaň» (1 Selanikliler 5:12-13). Ýaşulular ýerli ybadathanany gurmaga kömek etmeli, we biz olara boýun egip, olaryň görkezmesi boýunça işlänimizde, şol işiň bir bölegi bolýarys.
Titus 3 bize Hoş Habar barada gyzykly bir surat berýär. Ol adamyň günäkär, täzeden dogulmadyk we gymmatsyz ýagdaýyndan başlaýar (Titus 3:3), soňra Hudaýyň mähribanlygy we söýgisi bilen bize görkezilen beýik we kämil halas edişi hödürleýär (Titus 3:4-5), soňra Mukaddes Ruhyň täzeden dogurmak we Halasgärimiz Isa Mesih arkaly ýaşaýyş güýji işi (Titus 3:5-6) gelýär we merhemet bilen aklanmagymyz we häzirki umydymyz bilen tamamlanýar (Titus 3:7). Şonuň üçin biz özümizi «ýagşylyk etmäge» bagyşlamalydyrys (Titus 3:8). Bu diňe doly wagtly hristian işçileri üçin däl, eýsem «bu zatlar ähli adamlar üçin ajaýyp we peýdalydyr» (Titus 3:8).
Gowy işler birnäçe ýörite işler bilen çäklenmeli däl, eýsem edýän ähli zatlarymyzyň aýrylmaz bölegi bolmalydyr. Reb üçin ýaşamak we miweli durmuşdan lezzet almak bilen deňeşdiriljek zat ýok, we bu biziň Rebbiň Öz meýilnamalaryny içimizde we biz arkaly ýerine ýetirmegine rugsat berenimizde başdan geçirip biljek tejribämizdir. «We biz muny siz Rebbe mynasyp durmuş ýaşamak we Ony her bir zatda begendirmek üçin doga edýäris: her bir gowy işde miwe berip» (Koloseliler 1:10).
Gowy işleriň endigini ösdürmek
Eger biz gowy işleriň endigini ösdürsek, hristian ýoly ýönekeýleşerdi. Bu, bir ajaýyp zat edip, soňra günüň galan böleginde öz bähbidiňe gaýdyp gelmek meselesi däl. Hakyky hristian, hiç zadyň öz tizligini üýtgetmejekdigine, diňe maksada tarap ädimlerini kem-kemden çaltlaşdyrjakdygyna ynamlylyk bilen öňe barýar. Meniň pikirimçe, Pawlus şeýle ýazanda şony göz öňünde tutýar: «Bu ynamdar sözdür, we men siziň bu zatlary yzygiderli tassyklamagyňyzy isleýärin, Hudaýa ynananlar gowy işleri saklamaga ünsli bolmalydyrlar» (Titus 3:8). Pawlus ajaýyp mysal bilen tizligi kesgitledi, we men ynanýaryn, oňa ýetişmek bize kyn, ýöne synanyşmagy dowam etdirmek uly zat.
