Kanun we Merhemet
Belki-de, iman edenleriň arasynda, «Adamyň halas bolmagy we Hudaýyň öňünde ýöremegi bilen baglanyşykly meselelerde kanun bilen merhemetiň arasyndaky gatnaşyk nämeden ybarat?» diýen sorag ýaly başga hiç bir sorag şeýle yzygiderli ýaşamandyr.
Ysraýylyň döwründe Hudaý özüne ynamly adamlara kanuny berdi, olaryň güýçsüzligini başdan geçirmegi we kanunyň ebedi ýaşaýşa bolan isleglerinde hiç hili kömek edip bilmejekdigini bilmegi üçin (Matta 5:16-26). Hudaýa toba edenler kanunyň Oňa bolan gatnaşyklarynda kömek etmeýändigini, ýöne olary dogry ýazgarýandygyny bildiler. Olaryň ýeke-täk umydy Hudaýdan gelen merhemetdi (Zebur 130:3-4).
Bu sorag Reb Isa ölenden soň ýitip gitmedi. Pawlus iki hat ýazdy – Rimliler we Galatýalylar – olar beýlekilerden has köp bu soragyň iki tarapyny beýan edýär. Şeýlelik bilen Hudaý bizi Hudaýyň öňünde merhemet arkaly nähili dogry bolup biljekdigimiz we merhemet arkaly ýörelgämiziň Onuň nazarynda nähili kabul edilip biljekdigi barada garaňkyda goýmady. Iki tarapda-da adam kanundan kömek gözlemäge meýilli.
Häzirki Mesele
Eger biz bu soragyň häzir iman edenleriň ýüreginde bolşy ýaly çözülendigini pikir etsek, gynansak-da ýalňyşýarys. Liberalistleriň we modernistleriň «kanuny» öwretmäge ýüz tutmagyna geň galmaly däl, sebäbi adamyň oňa dolanmak tebigy meýli bar. Emma, bu ýiti meýliň Hristianyň Ruh bilen ýöremelidigini bilýänleriň arasynda baş götermegi bizi gynandyrýar.
Bir mysala serediň: Ene-atalar çagalaryna Reb Isa we olaryň hereketleriniň Oňa nähili degişlidigi barada gürlemekden has köp näme etmeli we näme etmeli däl diýip öwretmäge meýilli dälmi? Ýöne biz muny çagalarymyz gaty ýaşka-da edip bilerdik. Halasgäri bilmekleri olara köp buýruklardan we gadaganlyklardan has gowy kömek ederdi. Men olara näme etmeli we näme etmeli däl diýip öwretmezligi hiç hili goldamaýandygymy çalt aýtmak isleýärin, ýöne men biziň menýumyzda esasy nahar barada gürleýärin. Ahyrsoňy, hatda Hatlarda-da näme etmeli we näme etmeli däller bar.
Biziň problemamyz çagalary terbiýelemek bilen çäklenmeýär. Häzirki döwrüň käbir meşhur wagyzçylary ýaşlaryň arasynda kabul edilip biljek Hristian ýaşaýşyny döretmek üçin kanuny çemeleşmäni ulanýarlar. Bu öz-özünden ýeterlik derejede gynançly, ýöne has gynançlysy, Hudaýyň hakykatlarynyň mugallymy bolmaly köp adamyň şeýle usullara açykdan-açyk begenýändigidir. Şeýlelik bilen, bu sorag häzirki döwürde gaty janly we gowy. Gynansak-da, Hristian jemgyýeti munuň bilen janly we gowy däldigini görkezýär.
Bu meselelere has jikme-jik girmek üçin wagt ýa-da ýer däl; tersine, men bu soraga has gowy (we, ynanýaryn, ýeke-täk Hristian) jogaby görkezmek isleýärin.
Meseläniň Jogaby
Rimlilerde Pawlus, eger adam Hudaýyň ony kabul edip biljek ýagdaýyna gelmek islese, özüniň hudaýsyzlygy baradaky Hudaýyň hökümine ynanmakdan we Hudaýyň Mesihini ýeke-täk ýeterlik gurban hökmünde hödürläninde Oňa ynanmakdan başga hiç zat edip bilmeýändigini görkezýär (Rimliler 4:1-8:17). Men täzeden doglan mugallymlaryň az sanlysynyň Pawlusyň bu taglymatynyň bu bölegi bilen köp kynçylyk çekýändigine ynanýaryn, ýöne köp ýaş Hristianlar öz durmuşlarynda bu taglymatyň hakykatyny öwrenmek üçin göreşýärler.
Galatýalylarda bolsa, Pawlus başga bir sorag barada gürleýär. Täzeden doglan we ruhy taýdan sagdyn her bir adam öz gündelik durmuşynda Hudaýy razy etmek isleýär. Sorag, munuň nähili amala aşyryljakdygy. Elbetde, ýeke-täk ýol bar: Hudaýyň ýoly! Bu merhemet ýoly. Ýöne bu ýoluň çep tarapynda käbirlerine ýoluň özünden has gowy görünýän bir çukur bar. Galatýadaky käbir mugallymlar bu çep çukury ýol hökmünde goldadylar; olar bu maksat üçin Musa kanunyny ulandylar. Pawlus olaryň bu tagallalaryna ýüzlenip, gaty kesgitli aýdýar: «Eger dogrulyk kanun arkaly bolsa [artikliň ýoklugyna üns beriň], onda Mesih ýöne ýere öldi» (Galatýalylar 2:21 JND). Kiçi talap däl! Ol munuň bilen Musa kanunynyň «tendä gowy görünmek» isleýänlere kömek etjekdigi baradaky talaby ret edýär (Galatýalylar 6:12). Diňe merhemet Hudaýa ýakymly ýaşaýyş tarzyna ýetmäge kömek edip biler. Kanun (1 Timoteos 1-e serediň) diňe biziň tebigy adamymyza ýüzlenýär, we tebigy adamyň Hudaýy razy etmäge ukyby ýok.
Ýöne artikliň goýulmazlygy tötänleýin däldi. Biz dogrulygyň hiç hili kanun prinsipi, hiç hili näme etmeli we näme etmeli däl toplumy arkaly gazanylyp bilinmeýändigini görýäris. Eger Hristian öz ýaşaýyş tarzyny näme etmeli we näme etmeli däl yzygiderliligini öwrenmek arkaly gowulaşdyrmaga çalyşsa, iki zat bolýar. Ilki bilen, ol özüni Hudaýyň öňünde Mesihiniň dogrulygyndan däl-de, öz dogrulygynda (pozisionally däl-de, praktiki taýdan) goýýar; ikinjiden, ol Mesih baradaky biliminde öňe gitmeýär. Ol gözüniň bolmaly bolan Ondan däl-de, özüniň we öz ýalňyşlyklarynyň we üstünlikleriniň bilen meşgullanýar.
Onda merhemet ýoly näme? Ol «Rebde şatlan, we Ol saňa ýüregiň isleglerini berer» (Zebur 37:4). Ol Ony bilmekdir – Ony bilmek ebedi ýaşaýyşdyr (Ýahýa 17:3). Özüňizi Onuň bilen tanyşdyryň! Munuň bilen siz Mesihi we Onuň direlişiniň güýjüni bilersiňiz (Filipililer 3:10). Eger siz ähli ýamanlygy we beýleki erbet zatlary bir gyra goýmak isleseňiz, we Koloseliler 3:10,12-de bize nesihat edilşi ýaly – «täze adamy», «mähirli rehimdarlygy, mähribanlygy» we ruhy zatlary geýmek isleseňiz, onda Mesih we Onuň şöhratlary we gözellikleri bilen meşgullanyň. Siz Onuň bilen meşgullanýarkaňyz, Mukaddes Ruh siziň durmuşyňyzy alar, we siz başga ýere (Mesihe) seredýärkäňiz we özüňizden başga Biri (Mesih bilen) bilen meşgullanýarkaňyz, Ol siziň durmuşyňyzy razy etmek isleýäniziň keşbine laýyklaşdyrar. Bu, özünde, ýagny öz teninde hiç hili gowy zadyň ýaşaýandygyny (ýaşamaýandygyny, ýöne ýaşaýandygyny) hatda özüniň imana gelmeginden soň hem ykrar edip Oňa gelýän her bir adama beren ajaýyp merhemetidir (Rimliler 7:18).
Meseläni Çözmek Möhümmi?
Hudaýa ýakymly ýaşaýşa nähili ýetmäge çalyşýandygymyz gaty möhümmi? Hawa! Eger siz netije isleýän bolsaňyz, Hudaýyň ýoluny yzarlamalysyňyz. Mundan başga-da, Hudaýa ýakymly ýaşaýşy näme etmeli we näme etmeli däl ýoly bilen gözlemegiň çynlakaýlygy aýdyňdyr, sebäbi diňe Musa kanunyny girizmäge çalyşanlara däl, eýsem Hudaý üçin durmuşymyzda ýolbelet hökmünde kanun prinsipini girizýän ähli adamlara-da gargyş aýdyldy (Galatýalylar 3:10). Ýöne häzirki döwürde köp adam bu ýoly yzarlaýar. Emma ähli Hristianlar, ilki gaty özüne çekiji görünýän ýoluň ahyrsoňy olary nirä eltjegi barada duýdurylmaly. Ýitgiler eýýäm boldy. Käbir gowşak Hristianlar umytsyzlyga düşdüler, sebäbi köpleriň dogry Hristian ýaşaýyş tarzyna dogry ýol diýip yglan eden ýoly olara kömek etmedi. Olar «ýol» olary ýalňyşdyranlygy üçin özlerinde düýpli bir ýalňyşlygyň bolmalydygyny netije çykardylar. Olara diňe umytsyzlyk galdy.
Bu, Hudaýyň bize Hudaýa ýakymly ýaşaýyş üçin beren ýolundaky ýeke-täk howpmy? Elbetde däl! Sag tarapda-da bir çukur bar, we ol şeýle: Hristian Mesihiň özünde däl-de, Mesihiň zatlary baradaky biliminde şöhratlanmaga başlap biler. Laodikiýadaky ýygnakda bu adamlaryň köp bolan ýaly (Ylham 3:17). Şeýle adamlar kanun arkaly özlerini gowulaşdyrmaga çalyşýanlaryň soňuna meňzeş soňa barýarlar, sebäbi ikisi-de özüni gözleýär – biri ýoluň çep tarapyndaky çukurda, beýlekisi sag tarapyndaky çukurda. Biri gargylar, beýlekisi Rebiň agzyndan çykarylar. Sag çukur çep çukur ýaly ýalňyşdyr! Biz ikisinden-de gaça durmaly.
Onda ýolda nähili galyp bileris? Her gün dyzyňyza çöküň we Rebe özüňizi ýolda saklamaga ukypsyzlygyňyz barada aýdyň. Ondan sizi çep we sag çukurlardan goramagyny soraň. Ol muny öz merhemetinde eder; hakykatdan-da Ruh öz ýörite işini eder (Ýahýa 16:14-15) we size Mesihiň zatlaryny öwreder. Siz Hudaýyň Sözüni okap we oýlanýarkaňyz we Mesihiň Şahsyýetinden lezzet alýarkaňyz, Ruh siziň durmuşyňyzy üýtgeder we ony Rebiňize laýyklaşdyrar (2 Korinfliler 3:18). Bu, Ruhyň sizi Hudaýyň we Isa Mesihiň şöhratyna ýöremäge mümkinçilik berjek merhemet ýoludyr.
Bu azatlyk, merhemet we Ruhda ýöremek ýoludyr (Galatýalylar 3:16,25).
