Toba nämä meňzeýär? Käbirleri dyza çöküp, günäkär adamyň boýun egip, aglap, günäsini boýun alýandygyny göz öňüne getirip bilerler. Beýlekiler Mukaddes Kitapdan mysallary, meselem, salgyt ýygnaýjynyň ybadathanadaky dogasyny ýa-da resulyň Petrusyň Rebbi inkär edenden soňky gözýaşlaryny ýatlap bilerler. Emma kelläňize nähili surat gelse-de, pikirleriňiz gynanýan günäkär adamyň ýüzüne ýazylan çuňňur gynanç duýgusyny öz içine alar.
Bu gynanç Zeburlaryň sungatynyň we poeziýasynyň bir bölegi bolup, onda okyjy şatlykdan umytsyzlyga çenli ähli duýgulary tapyp biler. J. G. Bellett şeýle ýazdy: «Zeburlarda hakykat ruhuň hyjuwlary bilen bilelikde berilýär.» 1 Şeýlelik bilen, toba etmegiň doktrinal zerurlygy başga ýerlerde doly ösdürilýär, ýöne toba etmegiň täsirli tejribeleri Zeburlarda tapylyp bilner.
Toba Zeburlary
Toplumlaýyn görnüşde, bu görnüşdäki Zeburlar toba Zeburlary ýa-da toba etme Zeburlary diýlip atlandyrylýar. Altynjy asyrdan bäri ýedi Zebur adaty ýagdaýda bu toparyň bir bölegi hökmünde kesgitlenýär.2 Elbetde, şuňa meňzeş beýanlary öz içine alýan başga Zeburlar hem bar, hatda bu ýedi Zeburda-da şahsy günäni boýun almak babatda dürli çuňluk derejeleri bar. Düşündiriji C. H. Bullock ýazýar: «Olaryň hemmesi berk ‘toba ediji’ däl.» Ýöne ol sözüniň üstüni ýetirýär: «Ýedi toba Zeburynyň hemmesiniň äheňi, ähli güýçli Hudaýa boýun egmekdir, bu Hudaýyň bagyşlamagyny isleýän her bir adam üçin zerur häsiýetdir.» 3 Şeýlelik bilen, bu Zeburlar biziň temamyz üçin gowy başlangyç nokady bolup durýar.
«Toba ediji» sözi käwagt «toba etmek» manysynda ulanylýandygyny bellemek möhümdir, bu edilen günäler üçin gynanç bildirmek üçin niýetlenen dindarlyk hereketlerine degişlidir. Bu toba, Zeburlary okamak, agyz beklemek ýa-da özüňi inkär etmek ýaly belli bir günäler üçin belli bir talaplary belleýän düzgünler toplumy (altynjy asyrda başlanan) bilen dolandyrylýar.4 Emma, günäleriň tölegi hökmünde toba etmek pikiri Mukaddes Kitap tarapyndan berk ýazgarylýar. Gurbanlyk hereketleri öz-özünden günä üçin ýeterlik töleg däldir (Zebur 51:16-19); we Ýewreýler 10:10-18 Isa Mesihiň ölümine ýeke-täk we soňky töleg hökmünde ünsi çekýär: Ol «günäler üçin bir gurbanlyk berdi» we «indi günä üçin gurbanlyk ýokdur» (Ýewreýler 10:12, 18 NKJV).
Emma, Hudaý Onuň bilen gatnaşygymyzy saklamagyň serişdesi hökmünde günäni boýun almagy we toba etmegi isleýär (1 Ýahýa 1:9; Ylham 3:19). Toba edýän adamyň bu jogaplary Zeburlaryň bu toparynda, şeýle hem Mukaddes Ýazgylaryň beýleki ýerlerinde nygtalýar. Ine, toba Zeburlarynyň bu adaty toparyna gysgaça syn.
- Zebur 6: Dawut tarapyndan baş sazanda üçin ýazylan, gynanç içinde rehim üçin aglaýyşy beýan edýär.
- Zebur 32: Dawudyň maschil («görkezme» ýa-da «oýlanma») Zebury, kabul edilmegiň we bagyşlanmagyň şatlygyny beýan edýär. Bu Zebur, Dawudyň Batşeba we Uriýa bilen baglanyşykly günäleri üçin gynanjy bilen baglanyşykly ýazylan bolmaly (2 Samuel 11-12).
- Zebur 38: Dawudyň günäsiniň we Hudaýyň jogabynyň ýadygärligi hökmünde ýazylan Zebury.
- Zebur 51: Baş sazanda üçin ýene bir Zebur, adynda Dawudyň Batşeba bilen eden günäsi açylandan soňky günäni boýun almagy bilen baglanyşykly.
- Zebur 102: Duşmanlary sebäpli ýalňyz gynanýan «ejir çeken adamyň dogasy».
- Zebur 130: Rebbiň bagyşlamagynda umyt beýan edýän ýokary galma ýa-da derejeler aýdymy.
- Zebur 143: Dawudyň Hudaýyň halas etmegini we söýgüli rehimini isleýän Zebury.
GÜNÄNIŇ ÝÜKI
Bu Zeburlary okap, bäş sany tema ýüze çykýar, olar gynanç, toba we dikeldiş ýoluny emele getirýär. Birinji tema günäniň ýüküdir. Adamlaryň Hudaýyň kanunlaryny bozanda özlerini aklamagy hemişe adaty zat bolupdyr. Biz öz artykmaçlyklarymyz ýa-da şowsuzlyklarymyz üçin düşündirişler berýäris. Biz öz wyždanlarymyzy günälerimizi kabul etmäge ýa-da äsgermezlik etmäge öwredýäris, şeýlelik bilen olara öwrenişýäris. Emma günä erbet miwedäki çüýrüklik ýalydyr – derisi kemçiliksiz görünse-de, içini iýýär. Dawut öz günäsiniň güýjüni guradandygyny aýtdy: «Meniň güýjüm tomus guraklygyna öwrüldi» (Zebur 32:4); we ol hatda süňklerini hem iýendigini duýdy (Zebur 6:2; 32:3; 51:8). «Meniň süňklerimde ... saglyk ýok, sebäbi meniň günäm. Sebäbi meniň günälerim başymdan aşdy; agyr ýük ýaly olar maňa gaty agyr. Meniň ýaralarym akýar we meniň akmaklygym sebäpli irinleýär» (Zebur 38:3-5). Günäniň we günäkärligiň biziň hakyky fiziki we emosional saglygymyza ýaramaz täsirlerini göz öňüne getirmek geň galdyryjydyr, ýöne bu, şahsy günälerimiziň elhenç tebigatyny düşünenler tarapyndan köplenç şeýle bolýandygy habar berilýär.
Has möhümi, günäniň ýüki bize ruhy taýdan täsir edýär, sebäbi biz onuň Hudaýdan daşda saklaýan päsgelçilikdigini düşünişip başlaýarys. Ruhy azapda (Zebur 6:3) Zeburçy soraýar: «Eger Sen, Reb, günäleri belleseň, Ýa Reb, kim durup biler?» (Zebur 130:3; 102:9-11). Biz umumylykda beýle erbet adamlar däl diýen umumy düşünje, günälerimiziň sanyny, esasanam Hudaýyň kämiligi bilen deňeşdirenimizde, gülkünç görünip başlaýar. Günäkärligimizi bilmek belli bir hereketlerden daşary, biziň günä etmäge ýönekeýje meýillidigimizi (Zebur 51:5) bilmeklige çenli uzalýar. Özbaşdak, biz Hudaýa dolanyp bilmeýäris.
Emma, günäkärligimizi ykrar edenimizden soň, Hudaýyň bizi terbiýeleýändigini, bizi Özüne öwrülmäge mejbur edýändigini düşünişip başlap bileris. Zeburlarymyz Zeburçynyň duşmanlaryna dürli salgylanmalary öz içine alýar (6:7; 102:8; 143:3). Bu daşarky güýçler onuň betbagtlygyny artdyrýar, ýöne Hudaý olary Rebbe aglamaga mejbur etmek üçin ulanýan ýaly. Dawut iki gezek Rebden ony gaharda ýazgarmazlygyny ýa-da nägilelikde terbiýelemezligini soraýar (6:1; 38:1), bu Hudaýyň muny etmäge haky bardygyny görkezýär. Ol aýdýar: «Gije-gündiz Seniň eliň meniň üstümde agyrdy ... Seniň oklaryň meni çuňňur deşýär, we Seniň eliň meni basýar» (Zebur 32:4; 38:2). Biz ýöne bir erbet zat etmän, eýsem Hudaýy kemsidendigimizi (Zebur 51:4) düşünenimizde, bu Zeburlaryň öňümizde goýan ýolunda ýene bir ädim öňe gidýäris.
Indiki ädim günäni boýun almakdyr. Toba doly ösüşine ýetmezden ozal, Hudaý bilen günä edendigimize ylalaşýan bir pursat bolmaly. Dawut yglan etdi: «Men günämi Saňa boýun aldym, we meniň günämi gizlemedim. Men aýtdym: ‘Men Rebbe öz günälerimi boýun alaryn’» (Zebur 32:5). Bu Hudaýyň isleýän terbiýä jogabydyr! Dawut günäsini gizlemegiň ýa-da ony düşündirmegiň ýerine, öz günäsini yglan etdi (Zebur 38:18). Biz özümizi aklamagyň ýerine (Zebur 51:17), döwlen we toba eden ýürek bilen Hudaýa gelenimizde onuň mysalyna eýerip bileris.
GÜNÄNI BOÝUN ALMAKDAN DAŞARY
Toba ýoluny şu nokada çenli geçmek gaty kyn bolup biler. Köp kiçigöwünlilik we azap başdan geçiriler, biziň tebigy öz-özümize ynamymyz «meniň günäm» üçin agyr, şahsy gynanç bilen çalşylar (Zebur 32:5; 38:18; 51:3). Biz adatça gizlinlige we ýapmaklyga güýçli isleg bildirýäris, edil Dawudyň özüniň Batşeba bilen eden günäsini boýun almazdan ozal bir ýyla golaý gizlän ýaly – we bu diňe pygamber Natan Rebb tarapyndan şol günäni açmak üçin iberilendigi üçin boldy.
Emma, bu nokada ýetenimizden soň, ondan öňe gitmek hem kyn bolup biler. Käbirleri geçmişdäki günäleri sebäpli şeýle bir gynanýarlar welin, indiki iki ädimiň: bagyşlanmagyň we dikeldişiň ähmiýetini duýmaýarlar. Şükürler bolsun, Hudaý bu ädimleri mümkin etmek üçin ähli işi edýär! Ýöne Onuň bizi bu prosesiň ähli basgançaklaryndan geçirmegi isleýändigine, günälerimizi boýun alanymyzdan soň Onuň bagyşlamagyny kabul etmegimize ynanmak möhümdir. Täze Ähtden biz muny öwrenýäris: «Eger biz günälerimizi boýun alsak, Ol wepaly we adalatlydyr, günälerimizi bagyşlar we bizi ähli adalatsyzlykdan arassalar» (1 Ýahýa 1:9); we Onuň bagyşlamagy biziň mynasyplygymyza ýa-da laýyklygymyza däl-de, Mesihiň kämil işine esaslanýar (Efesliler 1:7; 4:32).
Hudaýyň bagyşlamagynyň täsiri uly şatlyk getirýär! Dawudyň Zebur 32-däki sözlerini okaň: «Günäsi bagyşlanan, günäsi ýapylan adam bagtlydyr. Rebbiň günäni hasaplamaýan adamy bagtlydyr» (32:1-2). Bagyşlamak Hudaýyň häsiýetiniň bir bölegidir (Zebur 130:4). Zebur 51-de biziň ýuwulýandygymyz, arassalanýandygymyz we tämizlenýändigimiz; we günälerimiziň pozulýandygy aýdylýar (Zebur 51:1,2,7,9). Rebbiň bol halas edişi sebäpli (Zebur 130:7-8), Ol bizi günäniň hökümdarlygyndan yzyna satyn almaga doly ukyplydyr.
Hudaýyň bagyşlamagy bizi Onuň bilen gatnaşygymyzy gymmatlandyrmaga alyp barýar. Zebur 130:4 Onuň bagyşlamagynyň biziň şol gatnaşygy bilmegimize mümkinçilik berýändigini görkezýär. Her bir toba Zebury biziň dikeldilen gatnaşygymyzyň umydyny bir ýa-da başga ýol bilen nygtaýar: Rebbiň kömek üçin aglaýşymyza jogabyna garaşmak (6:9; 38:15); halas boluşymyzda täzelenen şatlyk we umyt almak (51:12; 130:5,7); Onuň halas edişi üçin Hudaýa öwgü bilen jogap bermek (102:18); we geljegimiz üçin Hudaýyň islegini bilmegi soramak (143:10).
Bu gatnaşygyň dolulygy gaty möhümdir. Hudaýyň Özü bizi Özüne ýakynlaşmaga çagyrýar, ýolumyza görkezme berýär we Onuň gözüniň ýolbaşçylygynda bolmak üçin Oňa ýakyndan seretmegimizi soraýar – at ýa-da gatyr ýaly dolandyrylmak bilen deňeşdireniňde uly bereketdir (Zebur 32:8-9). Bu gatnaşygy bu Zeburlar baradaky oýlanmamymyzyň başynda günäniň ýüki astyndaky günäkär adamyň aglaýşy bilen deňeşdirenimizde, şol aglaýyşlaryň şol bir adamdan bolup biljekdigine haýran galyp bileris! Emma Hudaýyň bagyşlamagy we dikeldişi biziň özümizde bar diýip pikir eden şahsy mertebämize däl-de, Onuň öz häsiýetine esaslanýar. Şonuň üçin, Hudaýyň bizi hakykatdan-da bagyşlaýandygyna we dikeldýändigine ynamly bolup bileris. Täze Ähtiň dilinde, Isany öz Halasgäri hökmünde ynananlar şeýle diýip bilerler: «Şonuň üçin indi Mesih Isada bolanlara hiç hili höküm ýokdur» (Rimliler 8:1).
TÄZE ÄHT SAPAKLARY
Täze Äht Zeburlardan, şol sanda bu toba Zeburlaryndan köplenç sitata getirýär. Meselem, Zebur 32-de beýan edilen bagyşlanmagyň bagtlylygy Rimliler 4:5-8-de iman arkaly aklanmak prinsipini öwretmek üçin ulanylýar. Zebur 51:4-de beýan edilen Hudaýyň dogrulygy Rimliler 3:4-de görkezilýär. Bu baglanyşykda, her bir Zeburyň her bir setiriniň häzirki hristianlara degişli däldigini ykrar etmek gowudyr. Meselem, Ysraýylyň bütin halkynyň toba etmegi ýa-da onuň duşmanlarynyň ýok edilmegi baradaky beýanlar şol millete gaty degişlidir, we şeýle beýanlaryň köpüsi Ysraýyl babatda henizem harpy-harpyndan ýerine ýetiriler. Hudaýyň biziň öz milletimiziň duşmanlaryny şol bir ýol bilen höküm etmegini garaşmak laýyk bolmaz.
Ýene bir möhüm mysal, Dawudyň Zebur 51:11-däki dogasydyr, onda şeýle diýilýär: «Menden Mukaddes Ruhiňi alma.» Bu Dawudyň döwründe, Mukaddes Ruh wagtlaýynça aýry-aýry imanlylaryň üstüne gelende, laýyk isleg bolsa-da, bu häzirki buthana döwründäki hristianlaryň gorkmaly şerti däldir. Mukaddes Ruh Mesihiň sözlerine görä, buthananyň bu döwründe her bir imanlyda ýaşaýar: «Hakykat Ruhi ... Siz Ony bilýärsiňiz, sebäbi Ol siziň bilen ýaşaýar we siziň içinde bolar» (Ýahýa 14:17). Günälerimiz Mukaddes Ruha gynanç berse-de, Ol bize «halas boluş gününe çenli» berildi, şonda biz göge alnyp gidileris (Efesliler 4:30).
Bu çäklendirmelere garamazdan, Zeburlar biziň kimdigimizi we has möhümi, Hudaýyň kimdigini görkezýän beýanlar bilen doludyr. Toba Zeburlaryna gelende, biz günälerimiz üçin gynanç çekýänimizde iň çuňňur gynanç bilen özümizi deňeşdirip bileris. Ýöne Hudaýyň ýagşylygy bizi Onuň bilen durmuş ýolunda ýöränimizde toba we dikeldişe alyp barýar.
SOŇKY BELLIKLER
- J. G. Bellett, Zeburlar. http://www.stempublishing.com /authors/bellett/Psalms.html
- http://en.wikipedia.org /wiki/Penitential_Psalms
- C. Hassell Bullock, Zeburlar kitabyny duşmak: Edebi we Teologiki Giriş, s. Grand Rapids: Baker Publishing Group, Baker Academic, 2001; gaty daşly neşir, 2004. http://www.soniclight.com /constable/notes/pdf/psalms.pdf
- http://en.wikipedia.org/wiki /Penitential
