Gulluk we azatlyk
2007-nji ýyl Angliýanyň patyşasy tarapyndan gul söwdasynyň ýatyrylmagynyň 200 ýyllygyny belledi. Gysgaça Kanada, Amerikanyň Birleşen Ştatlary we Britaniýanyň gulçulygy ýatyrmakda oýnan roluna seredeliň. Gynansak-da, häzirki wagtda hem adamlar beýleki adamlar tarapyndan gul edilýär. Emma adamzat üçin has elhenç gulçulyk görnüşi bar, ol hem günä gulçulygydyr. Emma Mesih arkaly azatlyk mümkindir.
Gulçulygyň soňy
1807-nji ýylda Patyşa Jorj III gul söwdasyny ýatyrýan kanuna patyşalyk rugsatyny berdi. Bu kanun gulçulygy ýatyrmasa-da, Britan imperiýasynda gul söwdasyny gadagan etdi. Gulçulygyň özi bütin imperiýada 1833-nji ýyla çenli ýatyrylmady. 1793-nji ýylda Ýokarky Kanadada (häzirki Ontario) General-leýtenant Simkoý Gulçulygy ýatyrmak kanunyny kabul etdi we şeýlelik bilen bu Iňlis koloniýasy öz gullaryna azatlyk beren ilkinji koloniýa boldy. 1840-njy we 1860-njy ýyllar aralygynda, bu kanunyň netijesinde, gulçulygy goldaýan ştatlardan gaçýan takmynan 30,000 gara adam ýerasty demir ýol arkaly Kanadada gaçybatalga tapdy – bu gaçan gullara kömek eden ynamdar adamlaryň resmi däl ulgamydy. 1862-nji ýylda Prezident Abraham Linkoln Raýat urşunyň ortasynda Azatlyk Jarnamasyny çykardy. 1865-nji ýylda kabul edilen On üçünji düzediş, Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda gulçulygy doly ýatyrdy.
Britaniýada, Parlament agzasy William Wilberforce (1759-1833), adam söwdasyny gadagan edýän kanun taslamasynyň hereketlendiriji güýjüdi. Ol 1784-nji ýylda Mesihe geldi we özüniň geljegi uly syýasy karýerasyny Hudaýa bagyşlamagy arzuw etdi. Onuň köne dosty we ruhy halypasy Jon Nýuton, oňa iki maksada gulluk etmegiň hökmany suratda ylalaşdyryp bolmaýan iş däldigini düşündirdi. Nýuton gul söwdagäri bolanyndan soň Hristianlyga öwrülmegi bilen, şeýle hem meşhur «Amazing Grace» aýdymyny ýazandygy bilen tanalýardy.
Biz Hudaýa şükür edýäris, Ol Wilberforce we Nýuton ýaly aýratyn ukyply erkekleri we aýallary, «Hudaýa makul bolan» işçileri (2 Timoteý 2:15 NKJV) ýetişdirdi. 1833-nji ýylda, Wilberforce-iň ölen ýylynda, Britan imperiýasynda gulçulyk doly ýatyryldy.
Häzirki wagtda gulçulyk
Emma häzirki wagtda käbir adamlar demir eller bilen höküm sürýän zulumçylara tabyn bolýarlar. Bu häzirki zaman gullar kimler? Olar biziň halylarymyzy dokaýan, kakao we kofe dänelerini ýygýan, eşiklerimizi tikýän ýa-da aýakgaplarymyzy ýasaýan adamlar. Käbirleri hatda baý müşderilere beden agzalaryny hem berýärler. Köp adamlar öz isleglerine garşy ýa-da gaty az aýlyk üçin, zorluk ýa-da haýbatlar bilen dolandyrylýarlar. Olar hapa türmelerde ýatmak üçin adalatsyzlyk bilen iberilen erkeklerdir. Olar jyns senagaty tarapyndan ekspluatirlenýän aýallar we çagalardyr. Biz dowam edip bilerdik. Kevin Bales-iň kitabyna görä Gullary azat ediň, häzirki wagtda dünýäde 27 milliondan gowrak gul bar, bu dünýä taryhynda iň uly sandyr.
Köp myhmanlar Şotlandiýaly gözlegçi we missioner David Livingstone-iň (1813-1874) Londondaky Westminster Abbey-däki gabyr daşynda okan sözlerinden täsirlenen bolmaly, ol gulçulygy «dünýäniň açyk ýarasy» diýip beýan edipdi. Gynansak-da, Britan imperiýasynda gul söwdasy ýatyrylandan iki ýüz ýyldan gowrak wagt geçse-de, gulçulyk henizem ýiti mesele bolup durýar.
Günä gulçulygy
Köp erkekler we aýallar üçin gulçulygyň başga bir hakyky görnüşi günä gulçulygydyr. Resul Pawlus, Rimlilere ýazan hatynda, olara özleriniň öwrülmezden ozal «günä gullary» bolandygyny ýatlatdy (Rimliler 6:17,20). Isa ýehudylara şeýle diýipdi: «Günä edýän her kim günä guly ... Şonuň üçin Oglan sizi azat etse, siz hakykatdan-da azat bolarsyňyz» (Ýahýa 8:34-36). Käbir adamlar özleriniň günä gulydygyny ykrar etmekden ýüz öwrüp bilerler, ýöne Hudaýyň Sözi şübhesiz şeýle diýýär: «Ähli adamlar günä etdiler we Hudaýyň şöhratyndan mahrum boldular» (Rimliler 3:23). Günä gulçulygy hem dünýäniň açyk ýarasy dälmi?
2007-nji ýylyň 16-njy aprelinde, Wirjiniýa Tehniki Uniwersitetinde 32 bigünä adamyň köpçülikleýin öldürilmegi we 30 adamyň ýaralanmagy bizi gorkuzdy. Şol hepdäniň dowamynda, Bagdatdaky zorluk 190-dan gowrak adamyň ölümine we ýene 200 adamyň ýaralanmagyna sebäp boldy. Günä diňe bu zorluk hereketlerini edenleriň ýüreklerindäki bejerip bolmaýan kesel däl, eýsem her bir adam üçin gynançly hakykatdyr, hatda her kim beýle elhençlikleri etmese-de. Günä ynsan ýüreginden gelip çykýar we ol erbet pikirler, ganhorluk, zyna, jyns ahlaksyzlygy, ogurlyk, ýalan şaýatlyk we töhmet ýaly zatlarda özüni görkezýär (Matta 15:19). «Ýürek ähli zatdan aldawçydyr we gaty erbetdir ... Men, Reb, ýüregi gözleýärin» (Ýeremiýa 17:9-10).
Geljekde Hudaý Öz ýer ýüzündäki halky Ysraýyla täze ýürek we täze ruh berer (Ezekiýel 36:26). Biziň günlerimizde, ýüregi bilýän Hudaý, imanlylar ýüreklerini iman bilen arassalaýar (Resullaryň Işleri 15:8-9). Emma Onuň muny edip bilmegi üçin, Onuň Ogly Isa bu dünýä gelmeli boldy, Özüni hiç zat etdi we gul tebigatyny aldy, Ol biziň günälerimiz üçin haçda öldi (Filipililer 2:7-8). Isa Mesihe ynanýan adam şonuň üçin günä gulçulygyndan azat edilýär.
Günä gulçulygyndan azat
Halasgärimize ynananymyzda günä gulçulygyndan azat bolup, biz indi azatlykda ýaşaýarys. Emma biz ýene-de günä guly bolmazlyk üçin seresap bolmalydyrys. «Şonuň üçin Mesih bizi azat eden azatlykda berk duruň we ýene-de gulçulyk boýunturgyjy bilen çolaşmaň» (Galatýalylar 5:1). Mysal üçin, gulçulyk boýunturgyjy imanly adama başga adamlar tarapyndan, eger ol dini toparyň aýratyn, Injilde ýazylmadyk dogmalaryna eýermeli bolsa, ýa-da özüniň özüni ýazgaryp boljak ýagdaýda alyp barmagy saýlasa, ýüklenip bilner. Şonuň üçin Pawlus Korinflilere olaryň bir bahadan satyn alnandygyny we adam gullary bolmaly däldigini ýatlatdy (1 Korinfliler 7:23).
Biz ynananymyzda azat edildik: «Mesih Isadaky ýaşaýyş Ruhynyň kanuny meni günä we ölümiň kanunyndan azat etdi» (Rimliler 8:2). Bu hakykat, günäniň bir gezek we hemişelik haçda ýazgarylandygy bilen birlikde (8:3), imanly adama «Mesih Isada bolanlar üçin indi hiç hili ýazgaryş ýokdur» diýen doly ynamy berýär (8:1). Hakykat bilen azat edilmek barada Isa şeýle diýdi: «Eger siz Meniň sözümde galsanyz, siz hakykatdan-da Meniň şägirtlerimsiňiz. We siz hakykaty bilersiňiz, we hakykat sizi azat eder» (Ýahýa 8:31-32). Hudaýyň Sözüni okamak imanly adamy günäden, dünýäden we Şeýtandan barha köp azat eder.
Günäden azat bolan biz, geň galdyryjy ýagdaýda ýene-de gul bolýarys. Emma indi biz Hudaýyň dogrulygynyň gullarydyrys (grek dilinde şol bir söz) (Rimliler 6:18,22). Biz bu täze ýagdaýy şatlyk bilen kabul edýäris, sebäbi biziň gökdäki täze Halypamyz ýüregi ýumşak we kiçigöwünlidir (Matta 11:29).
Halas bolandygyny yglan etmek
Öz gullugynyň başynda Isa şeýle diýdi: «Rebbiň Ruhy Meniň üstümdedir, sebäbi Ol Meni garyplara hoş habary wagyz etmek üçin ýaglady ... Ol Meni ýesirlere azatlygy yglan etmek üçin iberdi ... ezilenleri azat etmek üçin» (Luka 4:18). Eger biz Onuň yzyna düşsek, käbir adamlaryň henizem beýleki adamlary gul edýändigine we töwereklerimizde günä gulçulygynyň bardygyna bigadyr galyp bilmeris. Biz näme etmeli?
Ine, käbir teklipler: häzirki wagtda gul söwdasy barada has köp öwreniň; dünýädäki gulçulygyň dürli görnüşlerine garşy göreşýän ähli adamlar üçin doga ediň; ähli gullar üçin azatlyk we halas bolmak üçin doga ediň; adalatsyzlyk bilen türmä basylan adamlara kömek etmäge çalyşýan Hristian guramalaryna kömek ediň; ekspluatirlenen adamlar bilen işleýän missionerlere kömek ediň, şonda olar olary gulçulykdan we Halasgäre getirip bilerler.
Wilberforce, Nýuton we beýleki köp adamlar ýaly, gulçulyga garşy göreş Livingstone-iň durmuşyndaky uly göreşdi. Onuň şu ynanjy gaýtalamagy halaýandygy aýdylýar: «Mende bar bolan ýa-da eýe bolan hiç bir zada Mesihiň patyşalygy bilen baglanyşykly bolmasa, hiç hili baha bermeýärin.» Günä gulçulygyndan azatlyk, elbetde, Isanyň şu buýrugynyň bir bölegidir: «Ilki bilen Hudaýyň patyşalygyny we Onuň dogrulygyny gözläň» (Matta 6:33). Beýleki adamlaryň fiziki we ruhy azatlygy biziň öz işimiz bolmalydyr.
