SORAG: Ýedi ybadathana näme?
JOGAP:
Ýedi ybadathana Ylham kitabynyň ilkinji üç babynda ünsümizi çekýär. Bu kitap olara iberilmelidi. Emma bu ybadathanalary we olaryň ähmiýetini öwrenmezden ozal, Mukaddes Kitabyň bu soňky kitaby – köp adamlara syrly görünýän we köplenç ýalňyş düşünilýän we ýalňyş ulanylýan pygamberlik kitaby barada birnäçe zady belläliň.
Ylham kitaby «Isa Mesihiň ylhamy» (NKJV) diýip başlaýar. Ol onuň esasy maksady ýa-da temasy. Aslynda, Ylham 19:10-yň ahyrynda bize şeýle diýilýär: «Isanyň şaýatlygy pygamberlik ruhudyr». Kitap pygamberlikdir; ol esasan ýazylan wagty geljekde bolan zatlar bilen baglanyşykly, olaryň köpüsi entek geljekde. Ol Köne Ähtde, hatda Barlyk kitabyna çenli başlanan birnäçe temanyň açyk uçlaryny birleşdirýär, bu kitapda jemlenýär. Ylham kitaby bize 2000 ýyl mundan ozal Isa ýer ýüzünde bolanda ýerine ýetmedik Mesihiň baradaky Köne Äht pygamberlikleriniň köpüsiniň nähili ýerine ýetiriljekdigini görkezýär. Ol bize Hudaýyň ony wagt döwürlerinden öň niýet eden ýerinde we Hudaýyň Kalwarydaky haçda Hudaýyň şöhraty üçin ýerine ýetiren işi üçin ony sylaglan ýerinde görkezýär (Efesliler 1:10; Filipililer 2:5-11). Mukaddes Kitap Mesihiň kazyýet beýikligindäki we Onuň Şalaryň Şasy we Rebleriň Rebi hökmünde ýer ýüzüne gaýdyp gelmegi baradaky bu suratlar bolmasa, gaty ýetmezçilikli bolardy.
Ylham kitaby, ilkinji aýatynyň girişine görä, Isa Mesihe «Öz gullukçylaryna tizden bolmaly zatlary görkezmek üçin» berildi. Bu kitap imanlylaryň, hakyky mesihçileriň geljekki wakalary düşündirmegi üçin niýetlenen kitapdyr. Iman etmeýänler ony hemişe bulaşyk taparlar, sebäbi Hudaý ony olar üçin niýetlemändi. Mundan başga-da, «Ol iberdi we ony görkezdi Öz perişdesi arkaly Öz gullukçysy Ýahýa». Bu «görkezdi» sözi onuň simwoliki dilde ýazylandygyny aňladýar. Köne Äht pygamberlik ýazgylarynyň köpüsi Hudaýyň habarlaryny ýetirmek üçin simwollary ulanýar. Hudaý Öz çäksiz akyldarlygynda bu kitaby simwoliki dilde berdi, ony Köne Äht ýazgylaryna we şol döwürde Täze Äht ýazgylarynyň köpüsine eýe bolan imanlylar düşünerdiler. Şol döwürlerde Rim häkimiýetleri mesihçileri yzarlaýardylar. Şol hökümdarlar Hudaýyň Sözüniň öňki kitaplaryndaky simwollary esasan ulanyp ýazylan habara düşünip bilmezdiler – az sanly täze simwollar agzalan wagty düşündirilýärdi.
Bu kitabyň ýazyjysy, resuly Ýahýa öz adyny agzady. Ol özüni resul hökmünde – ygtyýarly adam hökmünde däl-de, gullukçy hökmünde agzady, sebäbi Reb Isa Mesih öz kitabynda ähli ygtyýary ulanýardy. Isa dönüklik edilip, haça çüýlenmezden ozal, olaryň soňky agşam naharynda Ýahýa Onuň döşüne ýaplanypdy, ýöne Ylham 1:12-16-da Onuň kazyýet beýikliginde görkezilende, Ýahýa Onuň aýaklaryna öli ýaly ýykyldy (17-nji aýat). Reb mähirli egildi, Ýahýa Özüni görkezdi we gorkmazlygy buýurdy. Soňra ol Ýahýa biziň seretjek ýedi ybadathanasyna ýazmagy tabşyrdy.
Kitabyň beýany Ylham 1:19-da. Reb Ýahýa şular barada ýazmagy buýurdy:
- «Gören zatlaryň» – esasan 1-nji babyň mazmuny.
- «Häzirki zatlar» – 2-nji we 3-nji baplar.
- «Mundan soň boljak zatlar» – 4-nji bapdan kitabyň ahyryna çenli, gysgaça jemleýji bölegi hem goşmak bilen.
Kitap häzirki Türkiýe ýurdy hökmünde bilýän Rim Aziýa welaýatyndaky ýedi ybadathana iberilmelidi. Şol welaýatda başga-da köp ybadathana – has dogrusy «ýygnaklar» – bardy, ýöne Reb bu ýedisini saýlady, sebäbi Ol olaryň her birine göni aýtjak zady bardy. Ol diňe olaryň arasyndaky hakyky ýagdaýlary we meseleleri agzaman, eýsem bu ýygnaklaryň gaty möhüm pygamberlik ähmiýeti bardy. Bu kitap ýedisine-de iberilmelidi, sebäbi olaryň haýsy birine aýdylan zat ähli tarapyndan okalmalydy we kabul edilmelidi, şeýlelik bilen bu hatlar asyrlar boýy mesihçiler üçin, şol sanda häzirki döwür üçin hem köp ulanylyşlara eýe.
Ýahýa bu kitaby birinji asyryň ahyryna çenli ýazmaga tabşyryldy. Imanlylar yzarlaýardylar, we garry Ýahýa, diri galan iň soňky resul, häzirki Türkiýäniň kenarýakasyndan takmynan 20 mil uzaklykda ýerleşýän Patmos gaýaly adasyna sürgün edilipdi. Ylham 1:9-10-da özüniň barada ýazanlaryna seretsek, ol ýerde ýeke bolupdy. Şeýle-de bolsa, adam yoldaşlygy ýa-da gatnaşygy bolmasa-da, ol «Rebbiň gününde Ruhda» bolup bilýärdi. Reb oňa öň hiç haçan görmedik ýaly göründi we Ýahýa ol ýerde hiç kime wagyz edip bilmese-de, Reb oňa has uly wezipäni ynandy, bu wezipeden biz häzirki güne çenli peýdalanýarys.
Reb Özüni ýedi altyn çyra sütüniniň (grek sözüniň «şamdanlar» diýeninden has gowy terjimesi) ortasynda kazyýet beýikliginde görkezdi, Ol 20-nji aýatda olaryň ybadathanalary aňladýandygyny aýdýar. Çyra sütünleri hökmünde olar öz töwereklerine yşyk saçmalydylar. Ol her bir ýygnagyň perişdesine ýüzlendi, olar Onuň sag elindäki ýyldyzlar bilen görkezilýärdi. Perişde habarçydyr, we perişde ýygnakdaky jogapkär elementi, Rebbiň Öz pikirini Öz mukaddeslerine ýetirenleri aňladardy. Biz hemmämiz nirede bolsak-da, Rebbiň şaýatlygynyň bir bölegi hökmünde öz jogapkärçiligimizi duýmalydyrys.
Reb her bir ýygnaga gezekli-gezegine, bir nusga boýunça ýüzlendi:
- Özüni ýygnaga onuň aýratyn zerurlygyna görä tanatdy;
- Şol ýygnakda öwüp biljek zadyny öwdi, eger öwüljek zat bar bolsa;
- Zerur bolan ýerinde nesihat ýa-da duýduryş berdi;
- Gulagy bolan her bir adama Ruhyň ybadathanalara näme aýdýandygyny diňlemegi buýurdy; we
- Ýeňijä ruhlandyryjy söz aýtdy.
Iki hatda hiç hili ýazgaryş ýok, birinde hiç hili öwgi ýok, we soňky dört hatda soňky iki bölegiň tertibi tersine. Indi her bir ybadathana barada birnäçe teswir edeliň.
Efes.
Ýahýa ýazan wagtynda hakyky ýygnak bolan bu ýygnak, pygamberlik taýdan birinji asyrdaky ybadathanany aňladýar, işjeň, ýöne Reb üçin ilkinji söýgüsinden peselýän. Bu ähli hakyky ruhy peselmegiň ýa-da pese düşmegiň köküdir. Pawlus Timoteosa soňky hatyny ýazanda, Aziýadaky ähli adamlaryň ondan ýüz öwrendigini gynanç bilen belläpdi; we olar Mesihiň ybadathananyň Başı bolmagy barada Pawlusa aýratyn tabşyrylan hakykatdan çaltlyk bilen daşlaşýardylar. Adam liderleri ruhanylara öwrülýärdiler, bu Ýahýanyň üçünji hatynda hem yşarat edilýär. Reb olaryň toba etmegini we Özüne gaýdyp gelmegini arzuw edýärdi. Ol biziň hemme zatdan ýokary goýjak yhlasly söýgimizi arzuw edýär!
Smirna.
Indiki iki asyrdan gowrak döwürde mesihçiler köp yzarlaýyşlara sezewar boldular. Bu ýerde ýygnagyň hiç hili ýazgaryşy ýok. Reb bu döwürde ybadathanany teselli etdi we ruhlandyrdy, ölüme çenli wepaly bolmagy we olaryň wepalylygyny ýaşaýyş täji bilen sylaglamagy wada berdi. Ol biziň başdan geçirýän her bir synagymyzy bilýär; Ol alada edýär we zerurlyk wagtynda kömek üçin hemişe elýeterlidir.
Pergamos.
Reb dünýä bilen garyşmagyň howplaryny görkezmek üçin ýerli şertleri ulandy. Bu howp yzarlaýyşlar bes edilenden we hristiançylyk resmi din bolandan soň gaty artdy – onuň liderleri köplenç hökümet işgärleri boldular. Dünýä ybadathana girizildi, we ybadathana indiki birnäçe asyrda – «Garaňky asyrlar» diýilýän döwürde öz amallarynda, garaýyşlarynda we maksatlarynda dünýewi boldy. Reb biziň töweregimizdäki dünýä we duşmanyň aldawlaryna sezewar bolmagymyz barada hem alada edýär, ol bizi pikirlerimizde, sözlerimizde we ähli eden işlerimizde oňa doly birleşdirmäge çalyşýar.
Tiatira.
Bu ybadathana ýazylan hat bize işler artýarka-da, erbetligiň we ahlaksyzlygyň nähili derejä ýetendigini görkezýär. Ol Orta asyrlardaky güýçli, ýöne doly bozuk ybadathanany suratlandyrýar, ol entek dowam edýär we Reb Öz halkyny Özüne alýança dowam eder. Şeýle-de bolsa, bu ýerde-de Hudaýyň käbir hakyky mukaddesleri bar, olara Reb goşmaça ýük goýmaýar. Häzirki hristian dünýäsiniň köp bölegi bu guramada duzaga düşen. Rebbiň her bir hakyky imanlyny söýýändigini ýatda saklamak gowy, hatda olar haýsy guramada bolsalar-da, ol Onuň iň agyr höküminiň astyna düşer.
Sardis.
Bu ýygnak Reformasiýanyň (takmynan 1517–1648) yhlasy geçenden soňky asyrlardaky ybadathananyň ýagdaýyny suratlandyrýar we döredilen guramadan aýrylan mesihçileriň ykrar edýän toparlary ruhy ölümlilik ýagdaýyna düşüpdi. Şeýle-de bolsa, köplenç Protestantizm diýlip atlandyrylýan bu ýagdaýda Reb Öz mukaddes mukaddeslerini görýär we ruhlandyrýar, olar Onuň bilen ýöreýärler. Bu dünýädäki köp sanly mezhepler we bulaşyklykda ruhy gatnaşyklaryňyz nähili bolsa-da, Reb Onuň üçin söýgiňizi we Onuň bilen şahsy durmuşyňyzy gymmat saýýar.
Filadelfiýa.
Öňki iki ybadathana häzirki hristian dünýäsindäki iki esasy daşky bölünişigi aňladýarka, bu ybadathana we indiki ybadathana ýer ýüzündäki ybadathananyň soňky günlerinde imanlylaryň ýürek ýagdaýyny has köp suratlandyrýar. On sekizinji asyryň soňky bölegindäki hoş habar janlanmasy, ybadathananyň irki günlerinden bäri esasan ýitirilen gymmatly hakykatyň dikeldilmegi bilen yzarlanyldy, mysal üçin: Ysraýyl bilen ybadathananyň arasyndaky tapawut, Hudaýyň dürli döwürlerde adamzat bilen gatnaşyklary, Rebbiň göterilmegi we peýda bolmagy, ýygnagyň hakykatdan nämedigi we diňe Reb Isa ýygnanmagyň näme aňladýandygy. Mukaddesler Mukaddes Ýazgylaryň taglymatyna laýyklykda bilelikde ýygnanyşyp başladylar, we dikeldilen hakykatyň aspektleri imanlylara umumylykda uly täsir etdi. Reb Isa häzirki wagtda Onuň adyny hormatlaýan we Olaryň gelmegine we Onuň şöhratda peýda bolmagyna garaşýanlara, Onuň ýer ýüzünde Şalaryň Şasy we Rebleriň Rebi hökmünde öz hakyky ýerini eýelemegi üçin minnetdardyr.
Laodikiýa.
Bu soňky ybadathana gynanç bilen häzirki hristian ykrar edişindäki umumy ýagdaýy öňümizde goýýar: Reb üçin ýigrenji bolan ýylylyk. Ruhyň ybadathanalara näme aýdýandygyny diňlemegiň ýerine, bu ybadathana baý bolandygy we hiç zada mätäç däldigi bilen öwünýärdi, öz uly zerurlygyndan doly bihabardy. Reb gapynyň daşynda kakýardy – we entek hem kakýar – Oňa açjak we Oňa girmäge rugsat berjek şahsyýet bilen gatnaşyk gözleýär. Mesihiň şahsyýeti, Onuň Sözi we iman bilen kabul eden her bir adam üçin halas bolmak üçin ýerine ýetiren işi, häzirki mega ybadathanalaryň we taslamalaryň, uly öz-özüňe ýeterlikligiň, dünýädäki köp meseleler baradaky resmi beýanatlaryň we Hudaýymyzyň we Onuň söýgüsiniň Oglunyň hukuklaryndan başga her hili «hukuklara» hormat goýulýan döwürde gymmat saýylmaýar. Ýeňiji boluň, berk duruň we Oňa ýüregiňizde we durmuşyňyzda hakyky mynasyp ýerini beriň!
Hakykatdan-da, Ýedi ybadathana (ýa-da ýygnaklara) ýazylan hatlar bize köp zat aýdýar. Olar 1900 ýyldan gowrak wagt mundan ozal iberilen ýygnaklaryň her birindäki ýagdaýlaryň Rebbiň bahalandyrmasyny suratlandyrýar. Hatlar biziň durmuşymyzda we gatnaşyklarymyzdaky öwülip biljek ýa-da düzedilmäge mätäç ýagdaýlary suratlandyrýar. Olar ýer ýüzündäki ybadathananyň taryhyndaky pese gaçyş tendensiýasyny görkezýär, ýöne şeýle-de biziň Halasgärimiziň mähirli ýüregini görkezýän ýagty nokatlary hem görkezýär, hatda Ol Öz adyna her bir ykrar edilen şaýatlygyň ýagdaýyny bahalandyryp, Kazy hökmünde Öz hakyky işini edýärkä.
Höküm Hudaýyň öýünden başlamalydyr, şonuň üçin bu erbet dünýäniň elhenç hökümi, hakyky ybadathananyň her bir hakyky agzasy Rebbiň huzuryna alnyp gidilýänçä başlamaz. Olar Hudaýyň gazaby dünýä dökülende, Onuň Ogluny haça çüýlän we Onuň Sözüne biperwaýlyk bilen garşy çykan dünýäniň elhenç döwründen geçmekden halas edilerler. Ol biziň oturmagymyzy we turmagymyzy bilýär; Ol biziň pikirlerimizi uzakdan düşündirýär, heý-de, hatda biz olary seslendirmänkäk hem (Zebur 139).
SOŇKY BELLEGI
- Bu makalada «ýygnak» we «ybadathana» diýen iki söz bilkastdan çalşykly ulanylýar. Emma, bir ýerdäki mesihçiler topary agzalanda, söz kiçi harplar bilen ýazylar, we ýer ýüzündäki ähli imanlylar topary agzalanda, söz uly harp bilen ýazylar.
— Ýewgeniý P. Wedder, Jr.
