Toba Etmegiň Tebigaty (Μετάνοια)
Μετάνοια = pikir üýtgetmek, soňky pikir, oýlanandan soň başgaça pikir etmek — öňki pikiriň tersi. νοΰς = akyl, hakykaty kabul etmek üçin organ ýa-da ukyby, düşünje — pikir etme ukyby däl-de, pikir we duýgy organy; ýa-da, aňsat we seýrek däl geçiş bilen, obýektiw pikirler, höküm, islendik meseleler boýunça garaýyş.Toba etme şoňa görä akyl, pikir, oýlanma, hakykat boýunça düşünje, akyl ýerine ýetirmegi bilen gazanylan bilim we şonda bar bolan zatlar bilen göni baglanyşyklydyr.
Bu diňe bir erbet ýoldan ýüz öwürmek däl — netijeleriň gorkusy muny döredip bilerdi — eýsem onuň baradaky hökümi we düşünjäni üýtgetmekdir. Bu diňe duýgularyň däl-de, akylyň hereketiniň netijesidir, ýöne duýgular toba etmäge eltýän hereketleri herekete getirip biler. “Hudaýly gynanç halas bolmak üçin toba döredýär.” Gynanç duýgular bilen baglanyşykly, ýöne akyl duýgulardan has çuňdur. Olar üýtgeýär, ýöne akyl adamyň özüniň bir bölegi; ol galýar, üýtgemeýär, ýöne biz metaforiki taýdan “pikir üýtgetmek” diýip gürleýäris. Duýgular introspektiw we subýektiw zatlar bilen baglanyşykly; akyl obýektiw pikirlenmäge ukyplydyr. Şatlyk, gynanç we ş.m. öz-özüne degişli bir zat bilen döredilen duýgulardyr. Olar janyň hereketleri, subýektiw we aýal. Ruh bilen baglanyşykly we adamyň iň ýokary erkek bölegi bolan akyl, zatlara absolýut, öz-özünden bolşy ýaly seredýär. Onda “toba döredýän” hudaýly gynanç bar; we döretmeýän gynanç, “ölüm döredýän” gynanç bar (2 Korinfliler 7:10). Günäniň hökümi, Hudaýa görä, birinjisinde: ikinjisinde diňe ökünç ýa-da gynanç bar.
Toba Etmegi (Μετάνοια) Ökünçden (Μεταμέλομαι) Tapawutlandyrmak
A.V.-de toba diýlip terjime edilen başga bir söz bar — μεταμέλομαι (Matta 21:29, 32; 27:3; 2 Korinfliler 7:8; Ýewreýler 7:21 serediň) — bu soňky alada, ökünç, gynanç döretmek diýmekdir, Iudasyň ýagdaýynda bolşy ýaly; ýöne ol “akylyň” şol bir hereketini öz içine almaýan ýaly görünýär; eýsem duýgularyň hereketini, we toba, μετάνοια, barada aýdylyşy ýaly, “Hudaýa tarap” gönükdirilendigi aýdylmaýar (Resullaryň Işleri 20:21).
Hakyky Tobanyň Manysy we Ösüşi
Toba, onda, Hudaýyň nurunda günä barada we onuň bilen baglanyşykly öz-özüň barada — ony edeniň barada berlen oýlanyşykly hökümdir. Bu Hudaý barada hökümi üýtgetmek däl-de, Onuň gözünde günäniň nämedigi barada we onuň bilen birlikde öz-özüň barada hökümi üýtgetmekdir. Şeýlelik bilen, haramzada ogul diýýär: “Men göge garşy we Seniň gözüňde günä etdim, we indi Seniň ogluň diýilmäge mynasyp däl.” Bu ýerde ähli soňky pikir we günä öz-özüniň we eden işiniň baradadyr, we onuň höküminiň standarty gögüň nämedigine we atasynyň gözündedigine görädir. Bu hakyky toba; merhemetiň miwesi ony öz-özüniň adalatly hökümine getirýär we onda öýe gelmek üçin ýeterlik iman döredýär we şol imanyň iň gowy garaşyşyndan hem aşa ýerine ýetirilendigini görýär.
Ilki bilen Baptist tarapyndan wagyz edilen (Luka 3) we soňra Reb tarapyndan nygtalan (Luka 13) bu toba, indi bu deňsiz-taýsyz suratda (Luka 15) görkezilýär, bu surat şondan bäri toba döredýän merhemeti we ilkinji gorkuly imanyň şapaklaryndan başlap, Atanyň öpüşiniň şatlygynda we Atanyň öýe hoş geldiňiniň lezzetinde dynç alýança janyň hereketlerini beýan etmek üçin tükeniksiz baýlyk çeşmesini berdi.
Bu toba hoş habary bilmek bilen döredilip ýa-da bilelikde bolup biler ýa-da bolmaz; ýöne öz-özünden hemişe “Hudaýa tarapdyr” we öz-özüni ýazgarýan ýaly, Ony hemişe aklap durýar. Şeýlelik bilen Dawut —
Saňa, diňe Saňa garşy günä etdim we Seniň gözüňde bu erbetligi etdim: Sen gürlän wagtyň aklanmagyň üçin, we höküm eden wagtyň arassa bolmagyň üçin (Zebur 51:4).
we ýene-de, ölýän ogry —
Biz hakykatdanam adalatly; sebäbi biz eden işlerimiziň mynasyp hakyny alýarys: ýöne bu Adam hiç hili ýalňyşlyk etmedi (Luka 23:41).
Ýöne eger toba Hudaýa görä öz-özüniň hökümi bolsa, biz Hudaýy we öz-özümizi näçe köp öwrensek, şonça-da çuňlaşýar. Ýöne başyndan onuň häsiýeti birmeňzeşdir, diňe derejesi bilen tapawutlanýar, biz zatlaryň hakykatda nähilidigini has gowy bilýänimizden soň. Bu hakyky imana gelmegiň ýolundaky ilkinji ädimdir; biz Hudaýy bilmekde ösýänimizden soň, ol ähli ýol boýunça çuňlaşýar.
