SORAG:
Jennet, Ybraýymyň göwsi, asman we Atanyň öýi arasyndaky tapawutlar näme? Şeýle hem şeol, hades, dowzah we ot köli arasyndaky tapawutlar näme?
JOGAP:
Bular sekiz sany dürli ýer däl ýa-da ýaşaýyş ýagdaýy däl. Gaýtam, olar iki sany örän dürli barmaly ýerleriň atlarydyr – olaryň haýsy hem bolsa birine her bir adam ölüminden soň barar. Her bir toplumyň içinde belli bir gabat gelme bar, ýöne toplumlaryň biri-birinden düýbünden tapawutlydyr. Birinji toplumyň her bir agzasy mutlak bagt ýerine ýa-da ýagdaýyna degişlidir, ikinji toplumyň her biri bolsa düýbünden tersidir: mutlak azap. Geliň, bu terminlere gysgaça seredeliň.
• Jennet.
Bu Gündogar, ähtimal Pars, gelip çykyşly söz bolup, seýilgäh ýa-da lezzet ýeri diýmegi aňladýar. Köne Ähtiniň Ýewreýçeden Grekçä Septuaginta terjimesi bu sözi Ydynyň bagyna, Hudaýyň ynsan üçin lezzet üçin ýasan ýerine salgylanmakda ulanýar. Täze Ähtde, Reb ony haçdaky toba eden ogra gürrüň berende ulandy (Luka 23:43), Pawlus ony üçünji asmanda göterilmegi baradaky haýran galdyryjy tejribesini beýan edende ulandy (2 Korinfliler 12:4), we Reb ony Efesdäki ybadathananyň perişdesine ýazan hatynda ulandy (Ylham 2:7).
• Ybraýymyň göwsi.
Bu Reb ýerde ýaşan döwründe ýewreýler tarapyndan dogry adamlaryň ruhlarynyň ölümden soň şeolyň haýsy bölegine alnandygyny görkezmek üçin köplenç ulanylýan termindir. Olar Hudaýyň dosty, ata-babalary Ybraýymyň iň ýokary bagt ýerinde bolandygyna ynanýardylar. Reb Luka 16:19-31-de baý adam bilen Lazarosyň arasyndaky tapawutlar barada gürrüň berende, jennet üçin bu meşhur terminy ulandy. Şeýlelik bilen, ol baýlar we garyplar, iman edenler we iman etmedikler ölseler-de, olaryň ölümden soňky geljeginiň birmeňzeş däldigini açyk görkezdi.
• Asman.
Hudaýyň Sözünde asman hemişe ýer bilen deňeşdirilýär. Asmanlar adatça üç hili görnüşde seredilýär:
Guşlaryň uçýan we ýagyş ýagýan atmosfera;
- Gün, Aý we ýyldyzlar ýerleşýän kosmos; we
- Hudaýyň tagty ýerleşýän asmanlaryň asmany, we biziň Rebbimiz Isa, Hudaýyň Ogly, ýere şol ýerden indi. Mukaddes Ýazgylarda asman Hudaýyň ýaşaýan ýeri we ähli bereketleriň çeşmesi hasaplanýar. Ol iman edenleriň ölümden ýa-da göterilmeden soňky barmaly ýeridir, ýöne adatça ony beýan etmek üçin başga terminler ulanylýar.
• Atanyň Öýi.
Reb Isa Ýahýa 14-de, öz şägirtlerine dönüklik edilen gijesinde jennet barada gürrüň berende bu aňlatmany ulandy. Bu termin bize jennetdäki ýerimiz bilen baglanyşykly ýakynlygy we söýgini görkezýär. Atanyň öýünde köp ýaşaýyş ýerleri bar, ol şägirtlerine ynandyrdy, we ol olaryň – we biziň – üçin şol ýerde bir ýer taýýarlamaga gidýärdi. Ýaşaýyş ýerleri bardy, ýöne olar entek taýýar däldi. Ol olary haçda ölmek, ölülerden direlmek, asmana gaýdyp çykmak we Hudaýyň sag elinde öz ýerini almak bilen taýýarlardy. Ol şol ýerde bolany üçin, biz hem şol ýerde bolarys. Indi biz Hudaýy Atamyz diýip atlandyryp bilýäris, Köne Ähtdäki iman edenler muny hiç haçan edip bilmediler. Biziň Rebbimiz Isanyň ýerine ýetiren işi arkaly Hudaý bilen indi şeýle ýakynlygyndan lezzet alýarys.
• Şeol.
Şeýle ýakynlyk Köne Ähtdäki iman edenlere düýbünden näbellidi. Käbirleri, mysal üçin, öz ady bilen atlandyrylan kitabyň 19:25-27-nji babyndaky Eýýup we 2 Samuel 12:22-23-däki Dawut, iman bilen ölümden soň nämäniň bardygy baradaky ähli bilimlerinden has ýokary ynamy beýan etdiler. Wagyzçy şol döwürdäki iň akyldar adamlaryň hem ölümden soňky geljek barada hakyky düşünjesiniň ýokdugyny açyk görkezýär. Ölüleriň jesetleri gabyrlara goýulýardy, ruhlar we janlar bolsa şeolda bolandygy barada birneme ýaýbaň gürrüň edilýärdi. Şeol barada hiç hili açyk taglymatyň bolmazlygy ölümiň adatça birneme gorky bilen garşylanýandygyny aňladýardy. Indi Reb Isa baý adam bilen garyp Lazarosyň hekaýasyny gürrüň berenden soň, biz şeolyň iki bölüminiň bardygyny – biri dogry adamlar üçin, beýlekisi dogry däl adamlar üçin – olaryň arasynda geçip bolmaýan uly bir çuňlugyň bardygyny açyk öwredýäris. Adamlar muny bilseler-de, bilmeseler-de, Hudaý hemişe Özüniňkileri bilen Özünden garaşsyz ýaşamak isleýänleriň arasynda tapawut goýdy.
• Hades.
Hades Grek Täze Ähtiniň şeol sözüniň Ýewreý Köne Ähtindäki ekwiwalentidir: ölen jesediň goýlan gabyrdan tapawutlylykda, ölümden soň ruhuň we janyň ýeri ýa-da ýagdaýy. Onuň ýakymsyz many-mazmuny ýa-da netijeleri bardy. Halas bolmadyk, erbet adamyň azaby onuň ölüminden derrew soň başlaýar, hatda onuň ruhy we jany jesedinden aýrylsada. Erbet adamyň her bir bölegi bu azaby yzygiderli duýýar. Adam özüni otda azap çekýän ýaly duýýar. Ol öz durmuşyny, Hudaýa ynanmak üçin bolan gowy zatlaryny we mümkinçiliklerini ýatlaýar. Ol öz azabynyň gutarnyklydygyny, Hudaýdan ebedi aýrylandygyny hem bilýär.
• Dowzah.
Häzirki wagtda, şahyrlaryň we häzirki döwrüň köp adamlarynyň pikirine garşylykly, dowzah entek boş. Hudaýdan ebedi aýrylyşyk ýeri ilki bilen ynsan üçin döredilmedi, eýsem Şeýtan we onuň perişdeleri üçin döredildi. Ýöne, Hudaýyň olara mugt hödürleýän uly halas boluşyny ret edýän ýa-da äsgermezlik edýän adamlar Şeýtan bilen şol ýerde, mukaddes Hudaýdan ebedi aýrylyşykda öz paýyny alarlar. Halas bolmadyk ölüler, Şeýtanyň müňýyllyk döwründe – biziň Rebbimiz Isa Mesihiň geljek 1000 ýyllyk hökümdarlygy döwründe başdan geçiren türmesinden boşadylandan soň ýygnajak uly goşunynyň otly soňundan soň direler. Ylham 20-ä görä, Şeýtanyň bu goşuny şol günüň mukaddesleriniň düşelgesine we söýgüli şähere tarap ýörär. Ýöne, harby güýç ýakynlaşanda, ol Hudaýdan asmandan iberilen ot bilen ýakylyp ýok ediler. Mundan soň erbet ölüler direlip, uly ak tagtyň öňünde höküm ediler, soňra olar ebedi dowzaha taşlanar.
• Ot Köli.
Bu Mukaddes Ýazgylarda bize berlen dowzahyň beýanlarynyň biridir. Aslynda, bu kölüň ot we kükürt bilen ýanýandygy aýdylýar. Kükürt gara, reňki diýen ýaly gyrmyzy ot bilen ýanýar we derä düşse örän agyryly bolýar. Halas bolmadyk adamlar käwagt dowzah barada degişme bilen gürleşýärler, goý, olar ähli dostlary bilen şol ýerde gowy wagt geçirerler ýaly. Beýlekiler bolsa başga birine gaharly dowzaha gitmegi aýdarlar. Reb bize dowzahyň öçmeýändigini we onuň daşky garaňkylyk, agy, nalyş we diş gyjyrdatma ýeri bolandygyny aýdýar. Bu bize dowzahda başgalar bilen gatnaşygyň ýokdugyny görkezýär. Iň erbedi, ol Hudaýyň huzuryndan ebedi sürgün edilýän ýerdir. Dowzah üçin grek sözi Gehenna, Iýerusalimiň daşyndaky Hinnom jülgesinden gelip çykan at, şol ýerde dönük ýewreýler bir wagtlar öz çagalaryny butlara gurban hökmünde ýakýardylar, we soňra Iýerusalimiň zibilleri yzygiderli ýanyp duran otda ýakylypdyr.
Bu ot köli ähli serişdeler bilen gaça durmaly ýerdir! Hudaý Öz ýaradylyşynyň başyna goýan ynsan üçin ol ýere gitmegi niýetlemändi. Gaýtam, ol Öz ýeke-täk Ogluny biziň üçin Golgotada ölmäge berdi, şonda biz halas bolup, Atanyň öýüniň bagtyndan ebedi lezzet alyp bilerdik. Şu gün saýla. Akylly saýla; Hudaýyň Ogly Isa Mesih arkaly mugt halas boluş teklibini kabul et!
— Ýewgeniý P. Wedder, Jr.
