Dogamy näme?
Zebur 109:21-22 hakyky doganyň gowy mysalydyr. Duşmanlary tarapyndan ezilen Dawut şeýle doga etdi: «Emma Sen, eý Hudaý Reb, Öz adyň üçin meniň üçin et; çünki Seniň rehimdarlygyň gowudyr, meni halas et. Çünki men garyp we mätäç, we meniň ýüregim içimde ýaraly» (KJV). Bu dogada üç zat bar:
Kesgitli zerurlygyň amala aşyrylmagy, Ynsan gowşaklygy Gudratly güýje ýapyşýar, we Hudaýyň rehimdarlygyna we gowulygyna ynam.
Bu Ýewreýler 11:6-da aýdylan talaba laýyk gelýär, ýagny Hudaýa gelýänler «Onuň bardygyna we Oňa yhlas bilen gözleýänlere sylag berýändigine ynanmalydyrlar.» Hudaýyň islegine we gowulygyna ynanmak möhümdir.
Adam Isa Mesih hakyky doganyň iň uly mysalydyr. Zebur 109-yň 4-nji aýadynda şeýle diýilýär: «Çünki meniň söýgim üçin olar meniň duşmanlarym: ýöne men özümi doga berýärin.» Bu sözler Reb Isa pygamberlik bilen gürleýär. «Özümi berýärin» sözleri terjimeçiler tarapyndan goşulypdyr, şonuň üçin aýadyň soňundaky tekst sözme-söz «ýöne men doga» diýmekdir. F. W. Grantyň Sanly Injili muny şeýle beýan edýär: «... we men [ähli] doga.» Reb Isa doganyň özüdi. Onuň durmuşy doganyň esasy aýratynlygy bolan garaşlylygyň hemişelik beýanydy.
Doga ruhuň ruhy demidir. Ol ruhy durmuşyň beýanydyr. Tarsusly yzarlaýjy Saul Mesihe öwrülen wagtyny göz öňüne getiriň. Reb Ananiasy Saula iberende şeýle diýdi: «Ine, ol doga edýär» (Resullar 9:11). Bu üýtgän ýüregiň we ylahy durmuşyň demidir.
Hakyky doga şeýle hem şükranlygy, sežde etmegi, ýalbarşy we başgalar üçin dileg etmegi aňladýar.
Nädip doga etmeli
1. Ynanmak bilen doga ediň.
Reb öwretdi: «Doga edeniňizde, islegiňiz näme bolsa-da, olaryň size ... beriljekdigine ynanýarsyňyz» (Mark 11:24). Rebe sagalmak üçin gelen kör adamlara Ol sorady: «Munuň üçin Meniň güýjümiň bardygyna ynanýarsyňyzmy?» Olar: «Hawa, Reb,» diýip jogap berenlerinde, Ol olaryň gözlerine elini degrip: «Imanyňyza görä size bolsun» diýdi (Matta 9:28-29). Ýakup hem bize iman bilen soramak we ikirjiňlenmezlik ýa-da şübhelenmezlik barada öwredýär (Ýakup 1:6-7).
2. Bagyşlaýjy ruh bilen doga ediň.
Isa öwretdi: «Doga edip duranyňyzda, eger birine garşy bir zadyňyz bar bolsa, bagyşlaň: şonda gökdäki Ataňyz hem siziň günäleriňizi bagyşlar» (Mark 11:25). Bu şeýle hem Onuň şägirtlerine beren mysalynda aňladylýar: «Biziň bergiçilerimizi bagyşlaýşymyz ýaly, biziň bergilerimizi bagyşla» (Matta 6:12). Zeburçy şeýle diýdi: «Eger men ýüregimde erbetligi saklasam, Reb meni eşitmez» (Zebur 66:18).
3. Şükranlylyk bilen doga ediň.
Filipililer 4:6 bize öwredýär: «Hiç zat üçin alada etmäň; ýöne her bir zatda doga we ýalbarş bilen, şükranlylyk bilen, islegiňizi Hudaýa bildiriň.» Şükranlylyk hemişe Hudaýa ýakynlaşmagymyzy häsiýetlendirmelidir. «Şükranly boluň» Koloseliler 3:15-de bir nesihatdyr. Zeburlar Hudaýa şükranlylyk beýanlary bilen doly we bize «Onuň huzuryna şükranlylyk bilen gelmegi» we «Rebe şükür etmegi; Onuň adyny çagyrmagy» (Zebur 95:2, 105:1) ündeýär.
4. Ykrar etmek bilen doga ediň.
Iman dogasy barada gürleýän Ýakup şeýle diýýär: «Günäleriňizi biri-biriňize ykrar ediň we biri-biriňiz üçin doga ediň, şonda sagalarsyňyz» (Ýakup 5:16). Bu sözler günäleri ýa-da ýalňyşlyklary ykrar etmegiň Hudaýa edýän dogalarymyza goşulmalydygyny görkezýär. Ykrar etmegiň bu aýratynlygy Ezra we Daniýeliň dogalarynda we Nehemýanyň döwründäki Ysraýylyň we Lewilileriň ýalbarşlarynda aýratyn görnüşde duş gelýär (Ezra 9:6-10; Daniýel 9; Nehemýa 9:3-20).
5. Agzyňyzy beklemek bilen doga ediň.
Öňki Ýazgylar we Köne we Täze Ähtdäki başga-da köp ýazgylar agyz beklemegi we horluk çekmegi doga bilen baglanyşdyrýar (Resullar 13:2, 14:23; 1 Korinfliler 7:5). Reb Şeýtan tarapyndan synalanda 40 gün agyz bekledi. Ol şägirtlerine belli bir jynynyň diňe doga we agyz beklemek bilen kowulyp bilinjekdigini aýtdy (Matta 17:21). Agzyňy beklemek zerur iýmitden we beýleki zatlardan özüňi mahrum etmegi we yhlasly doga jemlenmegi aňladýar.
6. Yhlasly we yhlas bilen doga ediň.
Ýakup bize «dogry adamyň täsirli yhlasly dogasynyň köp peýda berýändigini» we Ylýasyň «yhlas bilen doga edendigini» aýdýar (Ýakup 5:16-17). Yhlasly dogalar uly ýylylygy we duýgy güýjüni aňladýar. Olar adamyň içki dünýäsinden gelýär.
7. Gowy wyjdan bilen doga ediň.
Ýahýa doganyň bu tarapyny özüniň birinji hatynda bize getirýär. Ol biziň «işde we hakykatda söýmegimiz» gerekdigini aýtdy. «Şeýlelik bilen biz hakykatdan gelendigimizi bilýäris we ýüregimizi Onuň öňünde ynandyryarys ... Söýgüli doganlar, eger ýüregimiz bizi ýazgarmaýan bolsa, onda biziň Hudaýa bolan ynamymyz bar. We näme soraýsak, Ony Ondan alýarys, çünki biz Onuň tabşyryklaryny berjaý edýäris we Onuň gözünde ýakymly zatlary edýäris» (1 Ýahýa 3:18-19,21-22). Bu sözler bize, eger bir imanly Hudaýyň hakykatynda ýaşaýan bolsa we Oňa ýakymly zatlary edýän bolsa, ýüreginiň ynandyrylandygyny we gowy wyjdanyň we Hudaýa bolan ynamyň bardygyny, dogada soramak we islenýän zady almak üçin öwredýär.
8. Hudaýyň islegine boýun bolmak bilen doga ediň.
Biz Ýahýanyň birinji hatynda şeýle hem okaýarys: «Eger biz Onuň islegine laýyk bir zat soraýsak, Ol bizi eşidýär: We ... biz Ondan islan dileglerimiziň bardygyny bilýäris» (1 Ýahýa 5:14-15). Doga edeniňizde hemişe Hudaýyň biziň üçin islegini göz öňüne tutmaly we oňa boýun bolmaly. Reb Isa agyry içinde doga etdi: «Meniň islegim däl, eýsem Seniňki bolsun» (Luka 22:42).
9. Kesgitli we gysga doga ediň.
Reb şägirtlerine butparazlar – Hudaýy tanamaýan adamlar – dogada edýän ýaly boş gaýtalamalary ýa-da köp gürlemegi ulanmazlygy tabşyrdy (Matta 6:7). Ol şeýle hem zerurlyklarymyz üçin kesgitli soramagy nygtady (Luka 11:5-10). Biz Wagyzçy 5-de «sözleriňiziň az bolmagy» we Hudaýyň öýünde «köp sözleri» ulanmazlygy ündelýäris (Wagyzçy 5:2-3).
10. Yhlaslylyk bilen doga ediň.
Efesliler 6:18-däki doga baradaky nesihatda biz «ähli yhlaslylyk bilen» sözlerini tapýarys. Rimliler 12:12-de şeýle diýilýär: «Dogada hemişe dowam ediň.» Şeýlelik bilen, dogada tutanýerlilik we dowam etmek zerurdyr.
Hudaý bizi doga etmäge çagyrýar
Mesihçiler «rehimdarlyk tapmak we zerurlyk wagtynda kömek üçin merhemet tagtyna batyrgaýlyk bilen gelmäge» (Ýewreýler 4:16) höweslendirilýär. Bu merhemet we kömek alyp bolýan merhemet tagtydyr, oňa biz ýakynlaşyp bileris. Günä garşy höküm Golgota haçynda ýerine ýetirildi, şonuň üçin biz Hudaýyň mynasyp bolmadyk merhemet tagtyna dogada batyrgaýlyk bilen gelýäris.
Imanlylaryň biziň parahatlygymyz bolan Isa Mesihiň gany bilen ýakynlaşdyrylandygyny ýazandan soň, Pawlus şeýle diýdi: «Çünki Onuň arkaly biz ikimiz hem [ýewreý we butparaz] bir Ruh arkaly Ata ýakynlaşýarys» (Efesliler 2:18). Hudaýa Ata hökmünde ýakynlaşyp bilýändigimizi we Oňa çaganyň ata bolan bu ýakyn we mähirli gatnaşygynda gelip bilýändigimizi bilmek nähili bagtly!
Pawlus Rimliler 8-de bize ynandyryp şeýle diýýär: «Şeýle hem Ruh biziň gowşaklyklarymyza kömek edýär: çünki biz näme üçin doga etmelidigimizi bilmeýäris: ýöne Ruh biziň üçin agyrylar bilen dileg edýär» (Rimliler 8:26). Başga Ýazgylar «hemişe ähli doga we ýalbarş bilen Ruhda doga etmek» we «Mukaddes Ruhda doga etmek» barada gürleýär (Efesliler 6:18; Ýahuda 20).
Reb şeýle hem öwretdi: «Eger siziň ikiniz ýerde näme soraýan bolsaňyz, Meniň Atam olaryň üçin eder» (Matta 18:19). Bu biri-biri bilen bilelikdäki doga degişli bagtly wada. Ýazgylardaky köp mysallar görkezýän ýaly, bilelikdäki dogada aýratyn güýç we wada bar.
Kime doga edýäris?
Isa ýerde bolanda Oňa sežde we doga bilen gönüden-göni ýüzlenildi. «Bir heýwere geldi we Oňa sežde edip, Reb, isleseň, meni arassalap bilersiň diýdi. Isa elini uzatdy we oňa degip, isleýärin; arassa bol diýdi. We derrew onuň heýwere arassalandy» (Matta 8:2-3). Bu bapda Reb Isa edilen haýyşlar (Matta 8:6,25, 9:27 serediň) we jogaplar barada hem ýazylýar, olar Injillerde hem duş gelýär.
Isa Mesih Hudaýdyr, şonuň üçin doga Oňa gönüden-göni ýüzlenip bilner, Resullar we Hatlarda tapýan ýaly (Resullar 1:24, 4:24, 7:59-60, 9:6,10, 10:14; 2 Korinfliler 12:8-9; 2 Selanikliler 2:16-17 serediň). Gökdäki şöhratly Mesih hökmünde, Ol Hatlarda Hudaý Ata bilen baglanyşykly görülýär. Ylham 5-de Hudaýyň Guzusy Isa gökdäki halas edilenler topary tarapyndan geljek gün öwgüde sežde ediljekdigi we Oňa ýüzleniljekdigi aýan edilýär.
Biz Hudaýa Ata hökmünde Reb Isa Mesihiň ady bilen gönüden-göni doga etmäge hukuklydyrys we soraýan zadymyzy aljakdygymyza ynandyryldyk. Isa şeýle diýdi: «We şol gün Menden hiç zat soramarsyňyz. Dogrusy, dogrusy, size aýdýaryn, Atadan Meniň adym bilen näme soraýan bolsaňyz, Ol size berer. Häzire çenli Meniň adym bilen hiç zat soramadyňyz; soraň, we alarsyňyz, şonda şatlygyňyz doly bolar ... Çünki Ataňyz sizi söýýär, çünki siz Meni söýdüňiz» (Ýahýa 16:23-24,27). Diňe Isanyň beýik ady bilen biz Ata ýakynlaşyp we Ondan bir zat sorap bileris.
Ýazgylarda hiç hili doga Mukaddes Ruha, Ol hem Hudaýdyr, ýüzlenilmeýär, şeýle hem bize Hudaýlygyň bu ylahy şahsyýetine doga etmegi tabşyrylmaýar. Sebäbi Ol bize dogada kömek edýän we biziň üçin dileg edýän Şahsdyr (Rimliler 8:26). Ol bize Ruhda Hudaý Ata we Reb Isa doga etmäge mümkinçilik berýär (Efesliler 6:18; Ýahuda 20).
Ýazgylar bize başgalara doga etmäge hiç hili delil ýa-da rugsat bermeýär.
Haçan doga etmeli
Zeburçy Dawut şeýle ýazdy: «Sesiňi ir bilen eşidersiň, eý Reb; ir bilen dogamy Saňa gönükdirerin we ýokary serederin» (Zebur 5:3). Günüň başynda, aňyňyz açyk we täze wagtynda, we täze gün öňüňizde duranda, dogada Rebe ýüzlenmek möhümdir. Biz diňe bir güni Hudaý bilen dogada başlamaly däl, eýsem Onuň Sözüni okamak bilen hem başlamaly.
Dawut şeýle hem yglan etdi: «Agşam, we ir bilen, we günortan, doga ederin we gaty ses bilen gygyraryn: we Ol meniň sesimi eşider» (Zebur 55:17). Şeýle hem biz pygamber Daniýeliň günde üç gezek öz otagynda dyzlaryny çökerip, Hudaýynyň öňünde doga edip we şükür edip ýörändigini tapýarys, we bu patyşanyň karary Ýehowa Hudaýa doga etmegi gadagan eden wagtynda boldy (Daniýel 6:7-10).
Doganyň şeýle yzygiderli wagtlaryndan başga-da, Injil bize «hemişe,» «dynuwsyz» doga etmegi ündeýär (Efesliler 6:18; 1 Selanikliler 5:17).
Näme üçin doga etmeli
Injiliň bize doga etmegi tabşyrýan käbir zatlaryny göz öňüne tutanyňyzda, biz Filipililer 4:6-da berlen ähli zatlary öz içine alýan nesihatdan başlap bileris, ol şeýle diýýär: «Hiç zat üçin alada etmäň; ýöne her bir zatda doga we ýalbarş bilen, şükranlylyk bilen, islegiňizi Hudaýa bildiriň.» Hudaý bilen dogada we şükranlylykda gürleşmek üçin hiç zat gaty kiçi ýa-da gaty uly däl. Bize doga etmegi tabşyrylýar:
1. Ähli adamlar we häkimiýetler üçin.
Pawlus şeýle ýazdy: «Şonuň üçin men ündeýärin, ilki bilen, ähli adamlar üçin ýalbarşlar, dogalar, dilegler we şükranlyklar edilsin; patyşalar üçin we häkimiýetdäki ähli adamlar üçin; şonda biz ähli dindarlykda we dogruçyllykda asuda we parahat durmuşda ýaşap bileris» (1 Timoteos 2:1-2). Hudaýyň islegi «ähli adamlaryň halas bolmagy we hakykaty bilmegi» (1 Timoteos 2:4). Biz ähli adamzat üçin olaryň halas bolmagy üçin doga etmeli. Bu howply we rewolýusion döwürlerde hökümdarlar we häkimiýetdäki ähli adamlar üçin doga etmegiň aýratyn zerurlygy bar. Hökümet Hudaýdandyr, we biz oňa hormat goýmaly we olardakylar üçin doga etmeli.
2. Türmedäkiler üçin.
Ýewreýler 13-däki söz şeýle: biz «türmedäkileri ýatlamaly, olar bilen bagly ýaly: erbet garalanlary, özüňiz hem bedende bolanyňyz ýaly» (Ýewreýler 13:3 JND). Köp mesihçiler Injil döwürlerinde we asyrlar boýy, hatda häzirki döwrümizde hem imanlary üçin türmelerde horluk çekdiler. Biz olar bilen ruhda bagly ýaly olar üçin doga etmeli.
3. Rebiň gullukçylary üçin.
Pawlus öz hatlarynda köplenç imanlylaryň dogalaryny sorady. Efes ýygnagyna ýazanda ol şeýle haýyş etdi: «... Ähli mukaddesler üçin ýalbarş; we meniň üçin, maňa söz berilsin, şonda men batyrgaýlyk bilen agzymy açyp, Hoş Habaryň syryny bildirer» (Efesliler 6:18-19 KJV). Selaniklilere ol şeýle ýazdy: «Ahyrynda, doganlar, biziň üçin doga ediň, şonda Rebiň sözi erkin ýaýrasyn we şöhratlansyn» (2 Selanikliler 3:1).
4. Horluk we keselçilik astynda ejir çekýänler üçin.
Ýakup 5 tabşyrýar: «Siziň arasyňyzda horluk çekýän barmy? Ol doga etsin ... Siziň arasyňyzda keselli barmy? Ol ybadathananyň ýaşulularyny çagyrsyn; we olar onuň üstünde doga etsinler, ony Rebiň ady bilen ýag bilen ýaglasynlar: We iman dogasy kesellini halas eder.» Bu bereket wadasydyr (Ýakup 5:13-15).
5. Günäkär dogasy.
Halas bolmadyk günäkär adamyň eşidiljekdigine ynam bilen edip biljek dogasy, «döşüne urup, Hudaý, maňa günäkäre rehim et» diýen salgyt ýygnaýjynyň dogasydyr. Reb Isa onuň öýüne aklanyp gaýdyp gelendigini aýtdy (Luka 18:13).
Doga päsgelçilikleri
Biz dogalaryň jogap berilmegine päsgelçilik döredýän käbir zatlary gysgaça agzap geçeris: erbet wyjdanly ýazgarýan ýürek (1 Ýahýa 3:20-21), şübhelenýän ruh (Mark 11:23), ýürekde erbetligi saklamak (Zebur 66:18), şübhe ýa-da ynanmazlyk (Ýakup 1:6-7), erbet ýa-da özüňi bilýän niýetler (Ýakup 4:3), we är-aýalyň arasyndaky nädogry gatnaşyklar (1 Petrus 3:7).
Biziň dogamyz
Reb bu doga baradaky oýlanmalary ähli okyjylarymyza bereket bersin we ýaşaýyşly, yhlasly doga arkaly ýeňiş bersin.
