Birnäçe ýyl mundan ozal men ybadathananyň "ak saçly" agzalary barada käbir öňden gelýän pikirlerimi saklaýardym. Bu öňden gelýän pikirleriň arasynda, bu ýygnagyň ýaşulularynyň, birnäçe ýagdaýdan başga, täze pikirleri, esasanam täze aýdym-saz görnüşlerini kabul etmeýändigi baradaky ynanç bardy. Bu öňden gelýän pikir, "Haçan köne hymnlary aýdym aýdarys?" diýen soragy her gezek eşidenimde güýçlenýärdi. Boýun almaly, bu soragy käwagt ak saçly bolmadyklar hem soraýardylar. Indi men bu abraýly ak saçlylar toparynyň agzasy bolanymdan soň (men özümi "sary saçly" hasaplamagy makul bilýärin), ýaşlyk döwrümdäki öňden gelýän pikirlerimi gözden geçirýärin. Men ýaşulularyma gaty tankydy garaýardymmy?
Ýetginjeklik ýyllarymyzda Hristian lagerinde, bir dostum we men Amerikan ruhy aýdymynyň "jazlaşdyrylan" görnüşini çalyp, gowy wagt geçirýärkäk, bir uly ýaşly maslahatçy otaga girip, "Juke box-a nikel kim atdy?" diýip sorady. Biz bu ýaşulynyň niýetini ýalňyş düşündikmi? Ýa-da onuň soragy soraýyş usuly onuň närazylygyny aňlatdymy? Belki-de ol biziň has erbet bir zady we Hristian lagerinden düýbünden başga bir gurşawda çalyp biljekdigimizi hiç haçan bilmändir. Dostum we men aýdym-saz çalmagymyza berlen bu höküm ediji baha bermegiň bizi Hristian syýahatymyzdan, şol sanda dürli Hudaýy şöhratlandyrýan aýdym-sazlary has gowy düşünmekden we ulanmakdan saklamandygyna begenýärin.
Häzirki wagtda ybadathanada eşidýän aýdym-sazlarymyň köpüsi dostum we men lagerde çalýan "juke box-daky nikel" aýdym-sazlaryndan ýagtylyk ýyllary uzakda ýaly. Bu aýdym-sazlaryň köpüsi ýazgyly kompakt disklarda, radio stansiýalarda, janly konsertlerde we dükanlarda hem tapylyp bilner. Käwagt ybadathanada hatda diwardaky uly wideo ekrandan sözleri okap, bu täze aýdym-saz stili bilen bilelikde aýdym aýtmagym hem garaşylýar. Käwagt özüme "Haçan köne hymnlary aýdym aýdarys?" diýip soraýan. Käwagt hatda ýetginjeklik ýyllarymdaky has asuda "jazlaşdyrylan, juke box-daky nikel" aýdym-sazlaryny küýseýärin. Emma soňra 60-njy ýyllarda Mukaddes Kitap kollejiniň mugallymy bolup işlän wagtym bir gezek eden dogamy ýatlaýaryn.
Doga, Hristian halk aýdym-sazlary meselesi boýunça kampusdaky gowgalaryň döwründen gelip çykdy. Mugallymlaryň käbir "ak saçlylary" täze talyplar tarapyndan guralan halk aýdym-saz toparyna gaty närazylyk bildirýärdiler. Närazylyk, şol wagtky "häzirki zaman" stiline esaslanan aýdym-sazlaryň "kanuny" Hristian ybadaty üçin, esasanam biziň ewangeliýa, ýarym-fundamental kollej kampusymyzda ýa-da onuň wagyz gulluklarynda asla laýyk däldigi baradaky pikire esaslanýardy. Käbirleriň "laýyk" aýdym-sazlaryň köpüsiniň 19-njy asyrda dörändigini we şol döwrüň meşhur wals aýdym-sazlaryna esaslanandygyny ýa unudandygy ýa-da göz öňüne almandygyny görkezýär. Men doga etdim: "Ýa Reb, şol ýaşa ýetenimde hiç haçan şeýle ýapyk pikirlilige eýe bolmaga ýol berme."
Indi men şol ýaşda. Şeýle-de bolsa, ýetginjeklik we ýaşlyk ýyllarymda bolup geçen wakalary ýatlaýaryn, olar maňa ybadat aýdym-saz stilleriniň üýtgemegi we sorag astyna alynmagy döwründe meni berk saklan aýdym-saz we ruhy esas berdi. Öý ybadathanymyz adaty hymnlary, 19-njy asyr ewangeliýa aýdymlaryny, şeýle hem häzirki zaman Hristian aýdym-sazlaryny öz içine alýan ybadat formatyny üpjün etdi. Şol döwrüň häzirki zaman Hristian aýdym-sazlary 19-njy asyr ewangeliýa aýdym stilinden gaty uzakda bolmasa-da, ol biziň ybadat tejribämiziň adaty bolmadyk beýanyny üpjün etdi.
Ybadathana meniň aýdym-saz ýolbaşçylygynda şahsy gatnaşmagymy hem höweslendirdi, näçe tejribesiz bolsam-da. Mukaddes Kitap kollejinde we aspiranturada aýdym-saz boýunça okap, men klassiki ybadathana aýdym-sazlaryna çuňňur hormat goýdum. Aslynda, şeýle bir derejede, ilkinji doly wagtly ybadathana wezipämdäki maksadym ýygnagy mukaddes klassiki aýdym-sazlaryň "iň gowusyny" takdyr etmäge öwretmekdi. Şondan gysga wagt soň men günorta Mukaddes Kitap kollejiniň kampusynda meşhur Hristian halk aýdym-sazlaryny gorap, şeýle hem kollejiň oratoriýa horuny dolandyrýardym we adaty hymnologiýany öwredýärdim.
Belki-de, ýyllar boýy gazanan iň gymmatly düşünjäm, Pawlusyň "mezmurlar, hymnalar we ruhy aýdymlar aýdyň" (Efesliler 5:19; Koloseliler 3:16) diýen höweslendirmesiniň Hristianyň iň gowy abadançylygy üçin niýetlenendigini bilmekdir. Hudaý maňa klassiki, adaty we häzirki zaman aýdym-sazlary arkaly Hudaýa gönükdirilen öwgüleriň we ybadatlaryň, şeýle hem wagyz işleriniň köp sanly ýokary pursatlaryny berdi, bularyň hemmesi Pawlusyň "mezmurlaryny, hymnalaryny we ruhy aýdymlaryny" aňladýar.
Indi "ak saçlylar toparynyň" agzasy hökmünde, deňagramly iýmitlenmegiň sagdyn fiziki beden üçin möhümdigi ýaly, Hristian aýdym-saz beýanynyň deňagramly menýusynyň sagdyn ruhy beden üçin peýdalydygyny ýatda saklamalydyryn. Belli bir aýdym-saz stili meniň "iň gowy görýänim" bolmasa-da, eger men oňa akyl-paýhasymy we ýüregimi açsam, ol maňa ruhy taýdan peýda berip biler.
Uçuşda nahar berilýän, gaty köne bolmadyk döwürdäki transkontinental uçuşy ýatlaýaryn. Menýuda maňa biftek, towuk ýa-da miwe tabagy hödürlendi. Ilkinji saýlawym biftekdi. Öňümdäki oturgyçda şol hödürlenýän zadyň gutarandygyny göremde, towuk isledim. Emma maňa miwe tabagy berildi, sebäbi towuk hem gutarypdy! Biftek ýa-da towuk iýip bilmändigime gynandym. Emma, iň gowy görýänim bolmasa-da, miwe tagamly we fiziki taýdan iýmitlendiriji boldy.
Hristian aýdym-sazynyň iň az halaýan stilimi aýdym aýtmak ilki başda meni birneme gynandyryp biler. Emma men açyk akyl we ýürek saklasam, Hudaýyň bu stili nähili edip baý ruhy iýmit çeşmesine öwürjekdigine gaty haýran galaryn. Has möhümi, bu stil ahyrsoňy Hudaýa gönükdirilen öwgümi we ybadatymy beýan edip biljek köp sanly stilleriň birine öwrüler.
Ybadatda aýdym-saz beýanynyň baý dürlüligini üpjün edýän ybadathananyň bir bölegi bolmak nähili ýakymly we sagdyn. Bu dürlülik diňe bir şahsy, deňagramly ruhy ösüşi üpjün etmän, eýsem, Mesihdäki birligimizi öňe sürýän ybadathana boýunça, nesiller arasyndaky, sosiologiki garyndyny hem üpjün edýär. Bilelikde, biz "Rebbe Onuň adyna mynasyp şöhraty berip" we "Rebbe Onuň mukaddesliginiň şöhratynda ybadat edip" (Zebur 29:2 NIV) netijeli hereket edip bileris. Biz hatda dürli aýdym-saz stillerinde Oňa ybadat edip, Oňa öwgüleri aýdyp we Oňa şükür edip, kollektiw ýüregimiziň "şatlykdan bökýändigini" hem tapyp bileris (Zebur 28:7).
