«Görmek ynanmakdyr» diýen söz nädogry bolşy ýaly, ýönekeýdir. Aşakdaky waka, adamyň gözüniň görýän zadyna ynananda nähili doly aldanyp biljekdigini subut edýär.
Aldawjy synag
Bir uniwersitetiň Hukuk bölüminde bir wagtlar mugallym bir ýüz töweregi talybyň öňünde platformada durup çykyş edýärdi. Birden öň gapy açyldy we binanyň gapyçysy gaharly gygyryp, professoryň öňüne ylgap geldi, professor platformadan böküp, otagyň ortasynda garşydaşy bilen duşuşdy. Gyzgyn sözler çalt çalşyldy, göreş başlandy we gapyçynyň rewolwer çykarmagy bilen gutardy. Bir ok sesi ýaňlandy we iki adam kynlyk bilen aýryldy.
Iş seredilende, ähli şaýatlar ok atan gapyçydy diýip kasam etdiler, hatda käbirleri ýaragdan atylandan soň tüssäniň çykýandygyny görenlerini hem tassykladylar.
Ok atan gapyçy däl-de, binanyň daşynda açyk penjiräniň ýanynda duran bir adamdy diýilse, okyjyny haýran galdyrarmy? Tutuş waka öňünden gurnalan, uniwersitetiň hukuk talyplarynyň öňünde göni subutnamanyň bahasyny synamak üçin psihologiýa boýunça bir synagdy.
Maddy subutnama talaby
We ruhy dünýäde, ynanmazdan öň görünýän görkezme talap edýän köp adam bar. Olar maddy subutnamalar diýip atlandyrýan zatlaryny soraýarlar; olar hiç zady «ynanç bilen» kabul etmezler we duýgular—görmek, eşitmek ýa-da degmek—bilen aňladylmaýan hiç zada ynanmakdan ýüz öwürýärler—olaryň ylahylaşdyrylan üçlügi, ynanýan ýeke-täk hudaýy. We muny edende olar özlerini örän akylly hasaplaýarlar we görmedik, ýöne ynananlara ýasama rehimdarlyk, hatda ýigrenç bilen seredýärler. «Hawa,» olar Hudaýa iman etmegi talap edilende jogap berýärler, «görenimizde ynanarys»; we öz pikirlerinde akylly bolup, duýgulara görkezilip bilinýän zatlardan başga hiç zada ynanmajakdyklaryny öňe sürýärler.
Olar muny rasional we howpsuz esas hasaplaýarlar. Ýöne şeýlemi? Olaryň açylan hakykatlara bolan garaýşy hakykatdan-da rasionalmy? Ýokarda agzalan wakany göz öňüne tutsak, Ýok. Biziň duýgularymyz bizi aldap biler, biziň pikirlenmelerimiz köplenç ýalňyşdyr, we biziň netijelerimiz köplenç ýalňyşdyr, çünki biziň başlangyçlarymyz ýalňyşdyr.
Duýgularymyzyň ýalňyşlygy
Hukuk talyplary, adatça, aňsatlyk bilen aldanmaýarlar, ýa-da beýlekilerden has köp netijelere böküp geçmäge meýilli däl. Ýöne professorlary tarapyndan gurnalan görkezmede olaryň her biri aldandy; we gözleriniň görýän zadyna ynanmak bilen, soňra ýalňyşdygyny öwrenen zatlaryny kasam edip hakykat diýip yglan etmäge taýýardylar.
Reb Isa Mesihe iman et, şonda sen halas bolarsyň (Resullaryň Işleri 16:31).
