Adam

Adam: gyzyl toprak

Iordanyň golaýyndaky bir şäher, diňe Ýeşuw 3:16-da agzalýar, ol "Zaretanyň golaýyndaky Adam şäheriniň golaýynda, gaty uzakda bir depelik" diýip okalmaly. Ölüm suwlary Adamda toplanandy, edil Iordanyň geçelgesinde ilkinji adamyň ölümine öwretmek üçin. Adam ed Damieh bilen deňeşdirilýär, 32 7' N, 35 33' E. Eger bu dogry bolsa, suwlar Ysraýyllaryň geçen ýerinden takmynan 20 mil uzaklykda toplanandy. IORDANA serediň.

Ilkinji adam, Adam, janly ruh bolup ýaradylan bolsa, soňky Adam, Reb Isa Mesih, jan beriji Ruhdy: birinjisi tebigy; ikinjisi ruhy: ilkinji adam ýerden, toprakdandy; ikinji Adam gökden geldi. 1 Korinfliler 15:45-47. Adama ynanylan ähli zat Adamda şowsuzlyga uçranlygy sebäpli, Mesih soňky Adam hökmünde täze we halas edilen nesliň başy bolýar. Ol soňky Adamdyr, sebäbi başga hiç kim bolmaz: her bir adam şu iki başlykdan biriniň aşagyna düşmeli: ilkinji Adam, adam; ýa-da soňky Adam, Mesih: deňeşdiriň 1 Korinfliler 15:22; Zebur 8:3-9; Ýewreýler 2:6-9.

Ilkinji adam. Bu adyň Adamah, 'ýer ýa-da gyzyl ýer' sözünden gelip çykandygy çak edilýär, bu bolsa "Reb Hudaý adamy ýeriň topragyndan ýaratdy" diýen hakykat bilen ylalaşýar (Barlyk 2:7). Ol beýleki ähli janly-jandarlardan tapawutlanýardy, sebäbi Hudaý onuň burun deşiklerine ýaşaýyş dem berdi, şonuň bilen adam janly ruh boldy. Ol Hudaýyň keşbinde we meňzeşliginde ýaradylandygy bilen hem tapawutlanýardy: ol ýerde Hudaýyň wekili bolup, oňa ähli beýleki janly-jandarlara höküm sürmek ygtyýary berildi we ol olara at goýdy. Ol Eden bagyna ony bejermek we goramak üçin ýerleşdirildi, bu bolsa adamyň günäsiz ýagdaýynda hem iş bilen meşgullanmagyň gowy zatdygyny görkezýär. Hudaý adamyň ýeke bolmagynyň gowy däldigini hem aýtdy, şonuň üçin Ol ony uklatdy, ondan bir gapyrga aldy we ondan bir aýal 'gurdy'. Adam oňa Işa diýip at berdi, sebäbi ol Işden, ýagny adamdan alnypdy: ikisi Mesih bilen ybadathananyň iň ýakyn birleşiginiň bir görnüşi bolup durýar: deňeşdiriň Efesliler 5:31-32. Adam bilen Howa bagyň ähli agaçlaryndan iýmäge rugsat berildi, ýöne ýagşy bilen ýamany bilmek agajyndan başga: eger olar ondan iýseler, şol gün ölmeli bolardylar. Howa şeýtan tarapyndan aldanandygy sebäpli, şol agaçdan iýdi; we onuň teklibi bilen, Howa ýaly aldanmasa-da, Adam hem ondan aldy. Olaryň gözleri derrew açyldy, olar ýalaňaçdyklaryny bildiler we Hudaýdan gizlendiler. Olar günäkärdiler, günäsiz ýagdaýyndan ýykylandy, we ynsap gazandy, we onuň bilen öz ýamanlygyny we günäsini duýdular. Hudaý tarapyndan soralanda, Adam günäni Howanyň üstüne atdy, minnetdarlyk etmän: "meniň bilen bolmagy üçin beren aýalyň, ol maňa agaçdan berdi, men hem iýdim" diýdi. Soňra ýer Adamyň hatyrasyna gargyldy: ol ömrüniň ähli dowamynda agyry bilen ondan iýmeli boldy: tikenler we ýabany otlar ösmeli boldy, we ol maňlaýynyň derini döküp çörek iýmeli boldy. Hudaý Adam bilen Howa üçin deriden eşikler ýasady we olary geýdirdi, bu bolsa wekilçilikli gurbanlygyň zerurlygyny we olara diňe ölüm arkaly gelip biljek dogrulygy öňünden görkezýärdi. Olar bagdan kowuldy we ýalynly gylyçly Kerublar olaryň yzyna girmegine päsgel berdi, olar ýaşaýyş agajyndan iýip, günälerinde hemişelik ýaşamazlyklary üçin. Adam ýykylanyndan soň ogul dogurmady: şonuň üçin ähli adamzat ýykylan mahluklardyr. Resullaryň Işleri 17:26; Rimliler 5:18-19; 1 Korinfliler 15:22. Adam 930 ýyl ýaşady we ogullar we gyzlar dogurdy. Bizde Adamyň ýykylan adam hökmünde durmuşy barada jikme-jik maglumat ýok. Bir nesliň başy hökmünde görleninde, ol soňky Adam bolan Mesih bilen düýpgöter tapawutlanýar.

Sözüň gelip çykyşy şübheli. Iň ynamlysy, ony Assiriýanyň adâmu, ‘ýasamak,’ ‘öndürmek’ sözleri bilen baglanyşdyrýan sözdür; şeýlelik bilen adam ‘ýasalan ýa-da öndürilen mahlukdyr.’ Käbirleri ony ‘gyzyl’ manysyny berýän kökden gelip çykýar diýip hasaplaýarlar (deňeşdiriň: Edom, Barlyk 25:30), sözüň dörän ýerinde adamlar gyzyl reňkli bolupdyr. Mukaddes Kitaby ýazan (Barlyk 2:7) ony, özüniň ýygy-ýygydan edýän endigine görä, ‘ýer’ manysyny berýän ’adâmâh sözi bilen oýnap düşündirýär; ýöne bu sözüň özi ‘gyzyl’ manysyny berýän şol bir kökden gelip çykandyr. Bu söz Ibrani dilinde Barlyk 1:5-den Barlyk 5:5-e çenli 31 gezek duş gelýär. Olaryň köpüsinde bu at däl-de, gaýtam, Täzeden seredilen wersiýa (Revised Version) Käbir aýatlarda Awtorlaşdyrylan wersiýa (Authorized Version) ‘Adam’ diýip goýan ýerinde ‘adam’ ýa-da ‘ol adam’ diýip dogry çalşypdyr. Ýöne bu at ‘adamzat,’ homo, Mensch manysyny berýänligi sebäpli, ‘bir adam,’ vir, Mann däl (Barlyk 5:2-ä serediň), bu hekaýa bir adamyň durmuşyndaky aýratyn taryhy wakalaryň däl-de, adam durmuşynyň başlangyçlarynyň (2-nji bap), adam günäsiniň (3-nji bap), adam nesil daragtynyň (Barlyk 4:1; Barlyk 4:25, Barlyk 5:1-5) beýany ýaly görünýär. Birnäçe ýerde, eger tekst dogry bolsa, ýazyjy Adamy at hökmünde ulanmaga ýüzlenýär, ýöne diňe Barlyk 5:3-5-de ol anyk bir adamy aňladýar. 1. Adamyň ýaradylmagy iki gezek beýan edilýär, Barlyk 1:26-27 (Ruhany hekaýasy) we Barlyk 2:7 (Ýahwist). Birinji bölek soňky döwürdäki filosofiki we teologiki pikirlenmeleriň netijesidir, bu ýazyja adamyň ýaradylyşyň iň ýokary nokadydygyny öwredipdir, sebäbi onuň şahsyýeti Hudaýyňky bilen baglanyşyklydyr (we Barlyk 5:3-de bu artykmaçlyk onuň nesillerine geçirilýär); ýöne ikinjisi diňe adamyň fiziki durmuşy kabul etmegi bilen baglanyşykly bolan (indiki makala serediň) rowaýaty däp-dessurlaryň sada we ilkinji garaýşyndan ýazylandyr. 2. Adamyň ilkinji ýagdaýy, Barlyk 2:8-25 (Ýahwist). Bu hekaýa şuny öwredýär: adamyň durmuşda etmeli işi bar (Barlyk 2:15); oňa özüne ‘laýyk’ boljak kömekçi gerek (Barlyk 2:18; Barlyk 2:21-24); adam intellektual ukyby boýunça haýwanlardan üstündir, şonuň üçin olara atlaryny bermekde ygtyýarlydyr (Barlyk 2:19-20); adam öz ilkinji ýagdaýynda ahlaky ýa-da sosial taýdan kämil bolmakdan uzakdy; ol diňe ýabany ýagdaýdady, ýöne ahlaky nukdaýnazardan günäsizdi, sebäbi ol heniz dogry bilen ýalňyşyň manysyny öwrenmändi (Barlyk 2:25); we bu bagtly bilmezlik bol hasylly bagyň ýa-da seýilgähiň lezzetleri bilen hem suratlandyrylýar (Barlyk 2:8-14). 3. Ýykylma, Barlyk 2:16 we ş.m., Barlyk 2:3 (Ýahwist). Ýöne adam ewolýusiýasynda bir nokat geldi, şonda adam ‘hökman’ diýen düşünjäniň ilkinji tohumyny ykrar etmegiň buýrugyny duýdy (Barlyk 2:16 we ş.m., Barlyk 3:3); we bu derrew onuň aşaky haýwan tebigaty, ýylan hökmünde suratlandyrylan, we onuň boýun egmek üçin ýokary arzuwlary (Barlyk 3:1-5) arasynda dartgynlylyk döretdi [Bellik: Ýylan Köne Ähtde hiç ýerde şeýtan bilen deňeşdirilmeýär; bu pikir diňe Akyldarlyk 2:23-de duş gelýär]; özüniň garşy göreşip başlan aşaky tebigatyny bilkastdan yzarlamak bilen, adam ilkinji gezek günäniň döremegine sebäp boldy (Akyldarlyk 2:6); derrew utanç duýgusy (Akyldarlyk 2:7) we bütin dünýäde agyry, kynçylyk we ölüm (Akyldarlyk 2:14-19) netijesinde, we günäsiz bilmezlik we bagtlylyk ýagdaýynyň hemişelik bes edilmegi (Akyldarlyk 2:22-24). Adamyň hekaýasynyň Babil bilen baglanyşyklary barada, Ýaradylyş, Eden serediň. A. H. M‘Neile.