Adoniýa

Meniň Hudaýym Ýehowadyr

1. Dawudyň Haggitden bolan dördünji ogly, Hebronda doglan. 2 Samuel 3:4. Ol Dawudyň ömrüniň ahyrynda Dawudyň ogullarynyň iň ulusy bolup görünýärdi we tagta geçjekdigini çaklap bilerdi; ýöne atasyna maslahat bermän, ol: "Men patyşa bolaryn" diýdi, we Ýoab bilen Abiatar oňa kömek etdi. Dawut derrew Süleýmany patyşa diýip yglan etdi. Adoniýa gorkudan gurbanlyk sütüniniň şahlaryna ylgady, ýöne Süleýman eger ol özüni mynasyp adam hökmünde görkezse, oňa zyýan ýetirilmejekdigini wada berdi. Ol soňra Dawudyň düşegini paýlaşan Abişagy aýal edinmegi haýyş etdi. Gerodotyň (3. 68) sözlerine görä, bu Gündogar ýurtlarynda täji talap etmek hökmünde garalýardy, bu Süleýmanyň 'Oňa patyşalygy hem soraň' diýen sözleri bilen ylalaşýar we Ahitofeliň Absaloma atasynyň aýallaryna açyk girmegi baradaky maslahatyny hem düşündirýär. Adoniýa derrew öldürildi. 1 Patyşalar 2:19-25. 2. Ýehoşafatyň döwründäki Lewit. 2 Ýyl ýazgylary 17:8. 3. Nehemýa 10:16-da ähti möhürlänlerden biri.

('Ýehowa Hudaýdyr'). 1. Dawudyň Hebronda doglan alty oglunyň dördünjisi; onuň ejesi Haggit bolup, bu at Filistin gelip çykyşly bolup biler (2 Samuel 3:4). Adoniýanyň hekaýasy (köp Gündogar köşgündäki intrikalaryň tipiki mysaly) 1 Patyşalar 1:1-53; 1 Patyşalar 2:1-36-da ýazylýar; bu ýerde beýan edilişi ýaly, ol birnäçe düşündirişe ýol açýar, çünki bu geçelgäniň 'redaksiýa' prosesine sezewar bolandygy gaty az şübhe döredýär we munuň sebäp bolan düşündiriş kynçylyklarynyň öňünde, biz wakalaryň gidişini belli bir derejede täzeden gurmaga mejbur bolýarys. Absalom ölenden soň, Adoniýa tagtyň kanuny mirasdüşeri boldy; onuň hukugy barada hiç hili şübhe ýokdy, ony hem özü, hem-de halk (1 Patyşalar 2:15) öz-özünden kabul etdi. Emma Batşeba, görnüşinden, ogluny Süleýmanyň tagta geçmegini üpjün etmäge howlukýardy; bu maksat bilen ol, pygamber Natan tarapyndan goldanylyp, Adoniýanyň talaplaryna garşy köşgünde bir topar döretdi. Adoniýanyň dostlarynyň ýüze çykan intrikany tiz tapandygy gaty uzak wagt almazdy; we Adoniýa öz kanuny mirasdüşerligini ýitirmek howpuny öwrenip, duşmanlarynyň hilelerini ýok etmek üçin çäreler gördi. Patyşalygyň köne, ynamdar gullukçylary, Ýoab we Abiatar, garaşylyşy ýaly, onuň daşyna ýygnandy; ol dostlaryny Zohelet daşynyň ýanynda ýygnady we gurban bermek arkaly öz patyşalygyny yglan etdi; emma bu soňky hereket akylsyzlykdy, çünki ol duşmanlaryna bahana berdi, çünki patyşa Dawut henizem diridi. Bular, elbetde, seresaplylyk bilen, ýygnanyşygy Dawuda, indi gaty garry bolan, tagty basyp almak synanyşygy hökmünde görkezdi; Batşeba Dawuda ogluny Süleýmanyň tagta geçjekdigi baradaky wadasyny ýatlatdy (1 Patyşalar 1:17) [^1]; Dawut, belki Absalom gozgalaňyny ýatlap (Adoniýa häsiýeti boýunça hem, daşky görnüşi boýunça hem oňa meňzeýän ýaly), tagty Süleýmana geçirmäge aňsatlyk bilen ylalaşdy (1 Patyşalar 1:33 we ş.m.). Şeýle-de bolsa, Batşebanyň öz meýilnamasynda üstünlik gazanandygy gaty şübheli, eger ol Benaýany öz tarapyna çekip bilmedik bolsa; patyşanyň goragçylarynyň (Keretitler we Peletitler) serkerdesi hökmünde, Benaýa meseläniň hakykatdanam bagly bolan adamydy, çünki ol derrew elýeterli ýeke-täk ýaragly goşunlara serkerdelik edýärdi. Şeýle gyssagly ýagdaýda, ähli zat ilkinji kesgitli zarbany kim urup biljekdigine baglydy. Eger köne baş serkerde Ýoabyň güýçlerini ýygnamaga wagty bolan bolsa, şübhesiz netije başgaça bolardy; ýöne Batşeba we onuň dostlary öz meýilnamalaryny gaty gowy düzüpdi we olar ýeňiş gazandy. Adoniýa 'bagyşlandy' (1 Patyşalar 1:52-53); halkyň garaýşy (1 Patyşalar 2:15) sebäpli, Süleýman tagtda berk ornaşýança ony öldürmek howply bolardy; ýöne ol kanuny mirasdüşer bolany üçin, Adoniýa diri bolanda Süleýmanyň tagtynyň howpsuzlygy hiç haçan kepillendirilip bilinmezdi. Batşeba bu hakykaty unudýan aýal däldi, şonuň üçin ol öz intrikalaryny täzeden başlady; ol Süleýmana Adoniýanyň Şunemli Abişag bilen, Dawudyň garrylyk döwründe getirilen gyz bilen (1 Patyşalar 1:3-4) öýlenmek isleýändigini aýtdy, we Gündogar düşünjelerine görä, ol patyşa aýallarynyň biri hasaplanýardy. Şeýle isleg Süleýman tarapyndan tebigy ýagdaýda patyşalygy gözlemek niýeti hökmünde düşündirildi (1 Patyşalar 2:22), we özüni goramak ony Adoniýanyň ölümine höküm etmäge mejbur etdi, bu höküm Benaýa tarapyndan ýerine ýetirildi (1 Patyşalar 2:25). Ýokardaky zatlar Injil hasabaty bilen doly ylalaşmaýar, ol häzirki görnüşinde birnäçe çynlakaý kynçylyklara sebäp bolýar. Biz bulardan diňe ikisini agzarys. Adoniýanyň Batşebadan geçirmegini haýyş eden haýyşy (1 Patyşalar 2:17) patyşa edilip bilinjek iň agyr kemsitme bolupdy; Adoniýa netijäniň näme boljakdygyny, ýagny özüniň ölümini, goşun tarapyndan goldanylmasa, takyk biljekdi; ýöne onuň ýaragly gozgalaň etmegi barada hiç hili yşarat ýok. Ikinjiden, Batşeba bu haýyşy etmegini haýyş etjek iň soňky adamdy; patyşanyň ejesi we ony mirasdüşerliginden mahrum eden üstünlikli dildüwşügiň esasy hereketlendirijisi hökmünde, ol özüni şeýle ýönekeýlik bilen onuň güýjüne tabyn etmezdi. Adoniýa şol adamlardan biridir, onuň zalym ykbaly we pajygaly ölümi, ikisi hem mynasyp däl, çuňňur duýgudaşlyk we gynanç döretmelidir. 2. Belki = Adonikam, ähti möhürlänlerden biri (Nehemýa 9:38; Nehemýa 10:16). 3. Ýehoşafatyň üçünji ýylynda Ýahuda şäherlerinde Kanuny öwretmek üçin iberilenlerden biri (2 Ýyl ýazgylary 17:7-9). W. O. E. Oesterley.

[^1]: bu şeýle bolup biler ýa-da bolmaz; bu barada başga ýerde hiç hili salgylanma ýok, we ol 1 Patyşalar 1:6, 1 Patyşalar 2:15-de okan zatlarymyz bilen elbetde ylalaşmaýar.