Ahaz

Eýe

, Ýahuda patyşasy Ýotamyň ogly we mirasdüşeri, b.e.ö. takmynan 734-nji ýylda tagta çykdy. Onuň höküm sürmeginiň ýeke-täk ähmiýetli wakasy, bilşimiz ýaly, demirgazyk goňşulary, Ysraýylyň Peka we Damaskyň Rezin tarapyndan edilen çozuşdy. Bu iki patyşa Assiriýalylara garşy birleşipdiler we Ahazy koalisiýa goşulmaga mejbur etmäge synanyşýardylar. Onuň ret etmegi olary gaharlandyrdy, şonuň üçin olar ony tagtdan düşürmegi we öz adamlaryndan birini tagta çykarmagy meýilleşdirdiler. Ahaz söweş meýdanyna çykmaga het etmedi, ýöne Iýerusalimde özüni gizledi we galalaryny berkitdi. Belki, şu zerurlyk döwründe ol ogluny Ýahwehe ýakma gurbany hökmünde gurban etdi. Işaýa gorkak patyşany ruhlandyrmaga synanyşdy, duşmanlarynyň üstünlik gazanmak ýa-da uzak ýaşamak mümkinçiliginiň ýokdugyny görkezdi. Emma Ahaz pygamberlik sözüne garanyňda syýasy çärelere has ynanýardy. Ol Assiriýa patyşasy Tiglat-pilesere habar iberdi, özüni oňa doly tabyn etdi. Ilçilik köşgüň hazynasyndan we Ybadathanadan ähli altyn we kümüş görnüşinde tabynlygyň möhüm subutnamalaryny alyp gitdi (2 Patyşalar 16:1-20, Işaýa 7). Tiglat-pileser eýýäm ýola çykypdy we derrew Damaska gabaw etdi, şeýlelik bilen Iýerusalimi duşmanlaryndan azat etdi. Iki ýyl soň Assiriýa patyşasy Damaska girdi we Ahaz ol ýerde oňa baryp gördi. Saparyň netijesi Iýerusalimdäki Ybadathana üçin täze gurbanlyk sypasynyň gurulmagy we Assiriýa hudaýlarynyň girizilmegi boldy (2 Patyşalar 16:10 we ş.m.).

1. Ýahuda patyşasy (b.e.ö. 742-727), Ýotamyň ogly we mirasdüşeri (göräýmäge, Matta 1:9-daky AHAZ bilen birmeňzeş). Ol Baal üçin erän heýkelleri dikeltdi, çagalaryny ot arkaly geçirdi we açyk butparazlyga berildi. 2 Patyşalar 16:2-20; 2 Taryhlar 28:2-27. Ysraýyl patyşasy Peka, Damask patyşasy Rezin we beýlekiler tarapyndan gysylýan we gowşadylýan Ahaz, Assiriýa patyşasy Tiglat-pileseri kömege çagyrdy, oňa Iýerusalimiň hazynalaryny berdi; ol Ahaza garşy söweşenleri dargadandan soň, özüni “gysdy” we ony salgyt töleýän etdi. Bu Ysraýylyň uly weýran edijisi, Assiriýalyny ýurda getirdi. Ahaz ýakma gurbanlyk sypasyny Tiglat-pilesere baryp göreninde Damaskda gören sypasyna meňzeş bir sypa bilen çalşyrdy. Işaýa Ahazyň günlerinde pygamberdi, ýöne patyşa onuň görkezmelerine gulak asmady. Dawudyň öýi höküm üçin ýetişýärdi: bir günde 120,000 adam öldürildi we 200,000 aýal we çaga Samariýa alyp gidildi, ýöne pygamber Odediň kömegi bilen boşadyldy. Hudaýyň merhemeti Ýahudanyň üstünde saklandy we Ahaza “bir gyz göwreli bolar, ogul dogurar we adyny Immanuel diýip atlandyrar” diýen alamat berildi. Işaýa 7:14. Ýahudada we Ysraýylda ähli zat şowsuz bolsa-da, Hudaýyň ahyrky netijede bereket berjek bir adamy bardy. Patyşalar we Taryhlar kitaplarynda Ahazyň höküm sürmäge başlanda 20 ýaşyndadygy we 16 ýyl höküm sürendigi aýdylýar; onuň ogly Hezekiýa Ahazyň ýerine geçende 25 ýaşyndady. Göräýmäge, berlen ýaşlarda ýalňyşlyk bar: ýa Ahaz has uludy, ýa-da Hezekiýa beýle uly däldi, sebäbi ol kakasy 11 ýaşyndaka doglan bolardy. Bir ýewreý golýazmasynda, LXX-de we ş.m. Taryhlar kitabynda Ahazyň ýaşy 25 ýyl diýlip berilýär. 2. Mikaň ogly. 1 Taryhlar 8:35.