Amos, Kitaby

Amos bilen Hoşea bir wagtda pygamber bolsalar-da, ikisi hem Ysraýylyň günäleri barada pygamberlik etseler-de, ikisiniň stili arasynda uly tapawut bar. Hoşea has joşgunly, adamlaryň günälerine dogry gahar bilen gyjyndyrylan; Amos bolsa Hudaýyň hökümlerini yglan etmekde uly sabyrlylyk görkezýär. Hoşeanyň pygamberligi Ýahudanyň we Ysraýylyň günäleri bilen çäklenýär, Amos bolsa Ysraýyla azar beren käbir goňşy milletlere, esasanam Ybrahyma wada berlen ýeriň haýsydyr bir bölegini saklap galanlara düşjek hökümler barada aýdýar; soňra ol diňe özüniň degişli bolan Ýahudanyň däl, eýsem Ysraýylyň hem günälerini sanap geçýär, hakykatda ikinjisi barada birinjisinden has köp aýdylýar. Başlykda "Reb Sionyň içinden gürlär we Iýerusalimden sesini çykarar" diýen sözler bar; bular Ýowel 3:16-da hem bar; şeýlelik bilen, Ýowel nirede gutaran bolsa, şol ýerden temany dowam etdirýär. Ilkinji iki bapda "üç günä we dört günä üçin" diýen sözler bilen başlanýan sekiz sany gysga höküm yglany bar. Üç şaýat ýeterlik şaýatlykdy; dört bolsa dolup daşan käse, ony ýer ýüzüniň dört künjegi şaýatlyk edip biler. Hökümler şulara garşy:

1. Siriýa, esasy şäheri Damask bilen.
2. Gaza astyndaky Filistliler.
3. Tir.
4. Edom.
5. Ammon.
6. Moab.
7. Ýahuda.
8. Ysraýyl. Amos 3 hem Ýahuda, hem Ysraýyl barada, "tutuş maşgala" barada gürleýär, şeýlelik bilen, bölünişik bolandygyna garamazdan, ony bir hasaplaýar: soňra bu maşgalanyň Hudaýyň ýeke-täk tanaýan – gatnaşyk guran maşgalasydygy baradaky möhüm beýanat gelýär – şonuň üçin Hudaý olary adalatsyzlyklary üçin jezalandyrar: bu bolsa jogapkärçilikleriň alnan artykmaçlyklar bilen ölçenýändigini görkezýär. Hökümler gelse-de, galan bölek galar, çopan ýolbarsdan "iki aýak ýa-da gulagyň bir bölegi" – hakykatdan-da kiçijik bir galan bölek! Amos 3:12. Amos 4 Ysraýyla garşy, esasanam garyplary ezendikleri üçin. Hudaý olara kiçijik hökümleri getirdi, mysal üçin:
9. Ýetmezçilik, "dişleriň arassalygy."
10. Ýagyş ýetmezçiligi, bir şähere ýagdy, beýlekisine ýagmady.
11. Guraýyş we çüýreýiş.
12. Kesel we ysgynsyzlyk, olaryň ýaş ýigitleri gylyç bilen öldürildi.
13. Olar Sodom we Gomorra ýaly ýykyldy, käbirleri halas edildi, ýanyp duran otlardan çykan odunlar ýaly. Her hökümiň yzyndan netije goşulýar: "Emma siz Maňa dolanmadyňyz, diýýär Reb:" "Hudaýyň bilen duşuşmaga taýýarlanyň, eý Ysraýyl, . . . . Goşunlaryň Rebi, Hudaýy Onuň adydyr" diýip gutarýar. Amos 5. Ysraýyl henizem ýazgarylýar, ýöne Rebi gözlemäge çagyrylýar. Käbirleri Rebiň gününe isleg bildirdiler, ýöne ol gaty garaňky we höküm bilen bolar. Olaryň erbetligi şeýle birdi welin, Hudaý olaryň ýygnaklaryny we gurbanlaryny ýigrenýärdi we ýigrenýärdi: hakykatda olar butparazlyga ýüz öwürdiler. Amos 6 Sionyň içinde rahat ýaşaýanlary, ähli berlen duýduryşlara garamazdan, ýalan öz-özüne ynam bilen kaşaňlykda we lezzetde ýaşaýanlary ýazgarýar. Amos 7, 8 we 9 görnüşler we olaryň ulanylyşlarydyr. Amos 7 Ýehowanyň sabyrlylygyny görkezýär. Pygamber Ýakup üçin dileg etdi, we Ýehowa olara getirjek erbetliginden ökündi; ýöne höküm gelmelidir. Belent ýerleriň ýok ediljekdigi baradaky beýanat Beteldäki patyşanyň ýalan dininiň ruhany Amaziýa ýakymsyz boldy, ol rahat ýaşaýardy. Ol Amosa Ýahuda gaçmagy buýurdy. Emma Amos özüniň pygamber ýa-da pygamberiň ogly däldigini, diňe bir çopan bolandygyny we Ýehowanyň ony iberendigini jogap berdi. Amaziýa we Ysraýyl ýesirlige düşmelidir. Amos 8 ýene-de Ysraýyly, esasanam öz-özüne rahatlyk we garyplary ezmek üçin ýazgarýar. Amos 9. Hiç kim Hudaýyň gözünden we höküminden gaçyp bilmezdi. Ol olary ýer ýüzünden ýok ederdi, ýöne doly däl: bir galan bölek halas edilmelidir, Amos 9:9. Amos 9:11-15 dikeldiş we bereket barada gürleýär. Ýer sürýän orakçydan öňe geçer; daglardan şerap akar. Ýesirler dolanyp geler. Hudaý olary öz ýerlerinde eker we olar indi hiç haçan ýolunmaz. Henizem ýerine ýetirilmeli wadalardyr, çünki heniz şeýle zatlar bolmady. Hudaý olary öz wagtynda çaltlaşdyrsyn!