Arbela

ARBELA. 1 Makkabeýler 9:1-73 bilen Iosif Ant. XII. xi. 1, ýeke-täk awtoritetlerimiz arasyndaky gapma-garşylyk, Bakidesiň Iýerusalime ýörişiniň ugruny näbelli edýär. Iosif ony Jelileýadaky Arbelada düşelgesini gurýar diýip aýdýar: 1 Makkabeýler ony ‘Gilgala barýan ýol bilen’ ‘Arbeladaky Mesalota’ getirýär. Onuň şondan soňky ugry Jiljiliýany Gilgal hökmünde görkezýär, Bîr ez-Zeitden takmynan 5 mil demirgazykda, ol ýerde Ýahuda bilen söweş boldy. Mesalot soňra Dotandan takmynan 3 mil günorta-gündogardaky Meselie-de gözlenip bilner. Ýöne golaýda Arbela meňzeş hiç bir at, şäher ýa-da etrap ady tapylmaýar; Eusebius (Onomastikon) Lejjundan uzak bolmadyk bir Arbelany bilýän ýaly. Beýleki tarapdan, Jelileýadaky Arbela häzirki Irbil ýa-da Irbidde, Gennesaretden günbatara çykýan Wâdy Hamâm jülgesiniň günorta gyrasyndaky harabalykda saklanýar. Ýöne bu ýerde Mesalotyň yzy ýok, eger-de Robinsonuň ussat teklibi dogry bolsa, ol meşhur gowakly gaýalara degişli bolan ýewreý mesillîth bolup biler, ol ýerden Bakides gaçgaklary ýok etdi. W. Ewing.